TAÉC 1: THAÙNH ÑEÁ ÑEÏÂ NHAÁT NGHÓA

LÔØI DAÃN: Caùch nuùi thaáy khoùi töùc bieát coù löûa, caùch töôøng thaáy söøng lieàn bieát coù traâu. Neâu moät roõ ba, maét nhìn lieàn bieát caân löôïng, laø vieäc taàm thöôøng côm nöôùc trong nhaø thieàn. Ñeán nhö caét ñöùt caùc doøng, Ñoâng voït leân Taây laën xuoáng, doïc ngang thuaän nghòch buoâng naém töï taïi, chính khi aáy haõy noùi laø choã haønh lyù cuûa ngöôøi naøo ? Thöû xem saén bìm cuûa Tuyeát Ñaäu.

COÂNG AÙN: Löông Voõ Ñeá hoûi Ñaïi sö Ñaït-ma: “Theá naøo laø Thaùnh ñeá ñeä nhaát nghóa ?” Ñaït-ma ñaùp: Roãng theânh khoâng Thaùnh. Vua hoûi: Ñoái traãm laø ai ? Ñaït-ma ñaùp: Chaúng bieát. Vua khoâng kheá hoäi. Ñaït-ma beøn sang soâng ñeán Nguïy. Sau vua ñem vieäc naøy hoûi Hoøa thöôïng Chí Coâng. Chí Coâng taâu: Beä haï laïi bieát ngöôøi naøy chaêng ? Vua noùi: Chaúng bieát. Chí Coâng taâu: Ñaây laø Quaùn AÂm Ñaïi só truyeàn taâm aán Phaät. Vua hoái haän sai söù ñi thænh trôû laïi. Chí Coâng taâu: Chaúng nhöõng beä haï sai söù ñi thænh chaúng ñöôïc, duø ngöôøi trong caû nöôùc ñi thænh y cuõng chaúng trôû laïi.

GIAÛI THÍCH: Toå Ñaït-ma xa xem thaáy coõi naøy coù caên khí Ñaïi thöøa vöôït bieån maø ñeán, rieâng truyeàn taâm aán, vaïch baøy nhöõng lôùp meâ, chaúng laäp vaên töï, chæ thaúng taâm ngöôøi, thaáy taùnh thaønh Phaät. Neáu theá aáy thaáy ñöôïc thì coù phaàn töï do, chaúng bò taát caû ngoân ngöõ chuyeån, thoaùt theå hieän thaønh, lieàn hay ôû sau cuøng Voõ Ñeá ñoái ñaùp vaø choã an taâm cuûa Nhò Toå töï nhieân thaáy ñöôïc, khoâng coù moät maûy tình traàn phaân bieät, moät ñao chaët ñöùt, thong dong töï taïi, ñaâu caàn phaân phaûi phaân quaáy, bieän ñöôïc bieän maát. Tuy nhieân theá aáy, kheùo ñöôïc coù maáy ngöôøi.

Voõ Ñeá thöôøng ñaép ca-sa giaûng kinh Phoùng Quang Baùt-nhaõ caûm ñöôïc hoa trôøi rôi loaïn, ñaát bieán thaønh vaøng, hieån ñaïo thôø Phaät, ra chieáu cho toaøn daân caát chuøa ñoä Taêng, y kinh ñieån tu haønh, ngöôøi ñôøi goïi oâng laø Phaät taâm Thieân töû. Toå Ñaït-ma vöøa gaëp Voõ Ñeá, vua hoûi: Traãm caát chuøa ñoä Taêng coù coâng ñöùc gì ? Ñaït-ma ñaùp: Khoâng coâng ñöùc. Ñaây laø taït moät gaùo nöôùc laïnh vaøo maët. Neáu thaáu ñöôïc caâu khoâng coâng ñöùc naøy, baûo oâng thaáy Toå Ñaït-ma. Haõy noùi caát chuøa ñoä Taêng taïi sao toaøn khoâng coâng ñöùc ? YÙ naøy ôû choã naøo ? Voõ Ñeá cuøng Phaùp sö Luõ Öôùc, Phoù Ñaïi só, Thaùi töû Chieâu Minh luaän baøn veà chaân ñeá, tuïc ñeá, cöù theo trong kinh noùi: Chaân ñeá ñeå roõ phi höõu, tuïc ñeá ñeå roõ phi voâ, chaân tuïc khoâng hai töùc laø Thaùnh ñeá ñeä nhaát nghóa. Ñaây laø choã cöïc dieäu cuøng huyeàn cuûa giaùo lyù. Vua ñem choã cöïc taéc naøy hoûi Toå Ñaït-ma: Theá naøo laø Thaùnh ñeá ñeä nhaát nghóa ? Toå Ñaït-ma ñaùp: Roãng theânh khoâng Thaùnh. Thieàn taêng khaép nôi nhaûy khoâng khoûi choã naøy. Toå Ñaït-ma cho y moät ñao ñöùt saïch. Ngaøy nay coù moät soá ngöôøi hieåu laàm trôû laïi ñuøa tinh hoàn, trôïn maét ñöùng troøng baûo: Roãng theânh khoâng Thaùnh. Ñaùng cöôøi khoâng dính daùng. Nguõ Toå tieân sö (Phaùp Dieãn) noùi: “Chæ caâu ‘Roãng theânh khoâng Thaùnh’ neáu ngöôøi thaáu ñöôïc veà nhaø ngoài an oån, coøn baäc nhaát ñaúng thì laøm saén bìm, chaúng ngaïi cho y ñaäp beå thuøng sôn.” Toå Ñaït-ma thaät laø kyø ñaëc, laø taïi tham thaáu moät caâu thì ngaøn caâu muoân caâu ñoàng thôøi thaáu, töï nhieân ngoài ñöôïc ñoaïn, naém ñöôïc ñònh. Ngöôøi xöa noùi: “Tan xöông naùt thòt chöa ñuû ñeàn, moät caâu roõ suoát vöôït traêm öùc.” Toå Ñaït-ma boå thaúng vaøo ñaàu y moät phaùt,cuõng ñaõ ít nhieàu laän ñaän. Vua chaúng tænh, laïi ñem chaáp nhaân ngaõ hoûi laïi: “Ñoái traãm laø ai ?” Toå Ñaït-ma töø bi quaù laém, laïi nhaèm y noùi: “Chaúng bieát.” Lieàn ñoù Voõ Ñeá söûng soát khoâng bieát choã rôi, aáy laø lôøi noùi gì ? Ñeán trong ñoù, coù vieäc khoâng vieäc ñem laïi ñeàu khoâng kham. Hoøa thöôïng Nghóa Ñoan coù laøm baøi tuïng:

TUÏNG:         Nhaát tieãn taàm thöôøng laïc nhaát ñieâu

               Caùnh gia nhaát tieãn dó töông nhieâu        

               Tröïc qui Thieáu Thaát phong tieàn toïa

               Löông chuùa höu ngoân caùnh khöù chieâu.  

DÒCH:          Moät muõi taàm thöôøng rôùt moät con

               Laïi theâm moät muõi toû loøng son

               Thaúng veà Thieáu Thaát ngoài treân ñaûnh

               Löông chuùa thoâi ñöøng coù ngoùng mong.

Laïi baûo: Ai ngoùng mong. Vua chaúng hoäi, Ngaøi aâm thaàm ra khoûi  nöôùc. Caùi laõo naøy chæ ñaønh boái roái. Ngaøi qua soâng ñeán nöôùc Nguïy. Nhaèm luùc vua Hieáu Minh Ñeá ñang trò vì, oâng laø ngöôøi chuûng toäc phöông Baéc hoï Thaùt Baïc, sau naøy môùi goïi laø Trung Quoác. Toå Ñaït-ma ñeán nöôùc naøy cuõng khoâng yeát kieán vua, ñi thaúng ñeán Thieáu Laâm ngoài xaây maët voâ vaùch chín naêm, tieáp ñöôïc Nhò Toå, phöông naøy goïi Ngaøi laø Bích Quaùn Baø-la-moân. Vua Voõ Ñeá sau hoûi Chí Coâng, Chí Coâng taâu: Beä haï bieát ngöôøi naøy chaêng ? Vua baûo: Chaúng bieát. Caâu naøy cuøng caâu chaúng bieát cuûa Toå Ñaït-ma laø ñoàng laø khaùc ? Gioáng thì cuõng gioáng, phaûi thì chaúng phaûi. Nhieàu ngöôøi hieåu laàm noùi: Tröôùc kia Toå Ñaït-ma ñaùp oâng laø Thieàn, sau naøy Voõ Ñeá ñaùp Chí Coâng “chaúng bieát” laø chaúng bieát nhau. Thaät naøo coù dính daùng. Chính khi Chí Coâng hoûi theá aáy, haõy noùi ñaùp theá naøo ? Sao chaúng ñaäp moät gaäy cheát toát cho roài, ñeå khoûi thaáy boâi hoà treùt loï. Voõ Ñeá laïi ñaùp oâng: Chaúng bieát. Chí Coâng gaëp luùc phaûi laøm, lieàn noùi: Ñaây laø Quaùn AÂm Ñaïi só truyeàn Phaät taâm aán. Voõ Ñeá hoái haän sai söù ñi thænh laïi. Thaät chaúng ngaïi nguøng. Chính khi Chí Coâng noùi ñaây laø Quaùn AÂm Ñaïi só truyeàn Phaät taâm aán, cuõng neân ñuoåi y ra khoûi nöôùc, vaãn coøn so saùnh chuùt ít.  

Töông truyeàn Hoøa thöôïng Chí Coâng tòch naêm nieân hieäu Thieân Giaùm thöù möôøi ba (514), Toå Ñaït-ma sang Trung Quoác nieân hieäu Phoå Thoâng naêm ñaàu (520) caùch nhau baûy naêm, taïi sao laïi noùi ñoàng thôøi gaëp nhau, ñaây aét laø sai. Cöù theo truyeän cheùp, nay chaúng luaän vieäc naøy, chæ caàn bieát ñaïi cöông thoâi. Vaû laïi noùi Ñaït-ma laø Quaùn AÂm, Chí Coâng laø Quaùn AÂm thì ai laø Quaùn AÂm thaät, ñaõ laø Quaùn AÂm sao laïi coù ñeán hai ? Chaúng nhöõng coù hai maø thaønh ñoaøn keát ñoäi. Thôøi Haäu Nguïy, Luaät sö Quang Thoáng, Tam Taïng Phaùp sö Boà-ñeà-löu-chi cuøng Toå Ñaït-ma luaän nghò. Toå baùc töôùng chæ taâm, caùc vò vì löôïng nhoû heïp, töï khoâng kham nhaän, daáy khôûi taâm haïi, nhieàu laàn ñeå thuoác ñoäc. Ñeán laàn thöù saùu, do hoùa duyeân ñaõ heát, ñaõ ñöôïc ngöôøi truyeàn phaùp, neân khoâng caàn cöùu, Toå ngoài ngay thaúng maø tòch, nhaäp thaùp treân nuùi Huøng Nhó taïi chuøa Ñònh Laâm. Thôøi Haäu Nguïy, Toáng Vaân ñi söù ñeán nuùi Thoâng Laõnh gaëp Toå tay xaùch chieác giaøy veà Taây. Voõ Ñeá nhôù laïi töï laøm vaên bia: “Than oâi ! Thaáy ñoù chaúng thaáy, gaàn ñoù chaúng gaàn, gaëp ñoù chaúng gaëp, kim aáy coå aáy, oaùn aáy haän aáy.” Laïi taùn: “Taâm coù vaäy, nhieàu kieáp mang thaân phaøm phu, taâm khoâng vaäy, trong khoaûng saùt-na lieàn leân Dieäu giaùc.” Haõy noùi Ñaït-ma hieän nay ôû ñaâu ? Laàm qua cuõng chaúng bieát.

TUÏNG:         Thaùnh ñeá khoaùch nhieân 

               Haø ñöông bieän ñích.

               Ñoái traãm giaû thuøy ?

               Hoaøn vaân baát thöùc.

               Nhaân töï aùm ñoä giang

               Khôûi mieãn sanh kinh cöùc.

               Haïp quoác nhaân truy baát taùi lai

               Thieân coå vaïn coå khoâng töông öùc.

               Höu töông öùc

               Thanh phong taùp ñòa höõu haø cöïc.

DÒCH:          Thaùnh ñeá roãng theânh

               Laøm sao bieát truùng.

               Ñoái traãm laø ai ?

               Laïi baûo chaúng bieát.

               Nhaân ñaây ngaàm sang soâng

               Haù khoûi sanh gai goùc.

               Ngöôøi caû nöôùc môøi chaúng trôû veà

               Muoân ñôøi ngaøn ñôøi nhôù nhau roãng.

               Thoâi nhôù nhau

               Gioù maùt khaép nôi naøo coù toät.

Sö xem beân traùi beân phaûi baûo: Trong ñaây laïi coù Toå sö chaêng ? Töï ñaùp: Coù, goïi ñeán röûa chaân cho Laõo taêng.

GIAÛI TUÏNG: Cöù theo lôøi tuïng coâng aùn naøy cuûa Tuyeát Ñaäu gioáng nhö ngöôøi gioûi muùa kieám Thaùi A, huôi trong hö khoâng theânh thang maø khoâng chaïm ñeán löôõi beùn. Neáu ngöôøi khoâng coù thuû ñoaïn naøy, vöøa naém ñeán lieàn chaïm löôõi ñöùt tay. Neáu laø ngöôøi coù maét saùng, thaáy Sö moät ñöa ra moät ruùt laïi, moät khen moät cheâ, chæ duøng boán caâu ñuû quyeát ñònh moät taéc coâng aùn. Phaøm tuïng coå chæ laø “nhieãu loä noùi Thieàn”, nieâm coå ñaïi cöông laø “cöù khoaûn keát aùn” maø thoâi. Tuyeát Ñaäu vì kia loâi ra boå thaúng vaøo ñaàu, lieàn noùi: “Thaùnh ñeá roãng theânh, laøm sao bieän truùng.” Tuyeát Ñaäu ngay caâu ñaàu haï moät caâu naøy raát laø kyø ñaëc. Haõy noùi cöùu kính laøm sao bieän truùng ? Duø cho maét saét troøng ñoàng doø tìm cuõng chaúng ñöôïc. Ñeán trong ñaây duøng tình thöùc suy ñoaùn ñöôïc chaêng ? Do ñoù Vaân Moân noùi: Nhö choïi ñaù nhaùng löûa, nhö laøn ñieän chôùp. Caùi naøy khoâng rôi vaøo taâm cô, yù thöùc, tình töôûng ñôïi oâng môû mieäng, kham laøm gì ? Khi khôûi so saùnh thì chim ñieâu ñaõ bay ñeán Taân La. Tuyeát Ñaäu noùi, Thieàn taêng khaép nôi caùc oâng laøm sao bieän truùng ? “Ñoái traãm laø ai” lieàn haï “laïi baûo chaúng bieát”. Ñaây laø Tuyeát Ñaäu raát möïc töø bi vì ngöôøi truøng laëp. Vaû noùi “roãng theânh” cuøng “chaúng bieát” laø moät loaïi hay hai thöù ? Neáu laø ngöôøi ñaõ lieãu ngoä thì chaúng noùi maø hieåu, ngöôøi chöa lieãu ngoä quyeát ñònh cho laø hai. Chö phöông taàm thöôøng ñeàu noùi Tuyeát Ñaäu moät phen chæ laïi. Ñaâu chaúng bieát chæ boán caâu tuïng ñaõ toät coâng aùn. Sau vì loøng töø bi tuïng ra söï tích “nhaân ñaây ngaàm sang soâng, haù khoûi sanh gai goùc”. Toå Ñaït-ma ñeán xöù naøy vì gôõ nieâm môû troùi, nhoå ñinh thaùo choát, deïp tröø gai goùc, taïi sao laïi noùi “sanh gai goùc” ? Chaúng nhöõng laø ngöôøi ñöông thôøi, maø ngöôøi ñôøi nay goùt chaân vaãn coøn luùn saâu maáy tröôïng. “Ngöôøi caû nöôùc môøi chaúng trôû veà, muoân ñôøi ngaøn ñôøi nhôù nhau roãng”, raát möïc chaúng tröôïng phu. Haõy noùi Ñaït-ma ôû choã naøo ? Neáu thaáy Ñaït-ma laø thaáy choã roát sau vì ngöôøi cuûa Tuyeát Ñaäu. Tuyeát Ñaäu sôï e ngöôøi chaïy theo tình kieán, vì theá ruùt haún caây choát cöûa, baøy kieán giaûi cuûa chính mình, noùi: “Thoâi nhôù nhau, gioù maùt khaép nôi naøo coù toät.” Ñaõ thoâi nhôù nhau, vieäc döôùi goùt chaân oâng laïi laø gì ? Tuyeát Ñaäu noùi chính nay gioù maùt khaép nôi, treân trôøi döôùi trôøi choã naøo thieáu. Tuyeát Ñaäu naém vieäc ngaøn xöa muoân xöa neùm ñeán tröôùc maët. Chaúng nhöõng Tuyeát Ñaäu ñöông thôøi choã naøo thieáu ? Maø treân phaàn cuûa caùc oâng cuõng choã naøo thieáu ? Sö laïi sôï ngöôøi chaáp ôû trong aáy, laïi laäp phöông tieän, lôùn tieáng baûo “trong ñaây laïi coù Toå sö chaêng” ? Töï ñaùp “coù”. Tuyeát Ñaäu ôû trong aáy chaúng ngaïi vì ngöôøi loøng son töøng maûnh. Laïi töï noùi: “Goïi ñeán röûa chaân cho Laõo taêng”, giaûm toät uy quang ngöôøi. Ñöông thôøi ñaõ laøm ñaày ñuû boån phaän. Thöû noùi yù Tuyeát Ñaäu ôû choã naøo ? Ñeán trong aáy goïi löøa laø phaûi, goïi ngöïa laø phaûi, goïi Toå sö laø phaûi ? Danh maïo theá naøo ? Ngöôøi thöôøng baûo raèng: Tuyeát Ñaäu sai söû  Toå sö. Ñaùng töùc cöôøi khoâng dính daùng. Noùi xem, cöùu kính theá naøo ? Chæ cho laõo Hoà bieát, chaúng cho laõo Hoà hieåu.

?

TAÉC 2: TRIEÄU CHAÂU CHÍ ÑAÏO VOÂ NAN 

LÔØI DAÃN: Caøn khoân chaät, maët trôøi traêng sao ñoàng thôøi toái, duø cho gaäy nhö möa rôi, heùt töïa saám seùt, cuõng chöa ñaûm ñang ñöôïc vieäc höôùng thöôïng trong Toâng thöøa. Giaû söû chö Phaät ba ñôøi chæ neân töï bieát, lòch ñaïi Toå sö ñoàng ñeà chaúng leân, moät Ñaïi taïng kinh thuyeân chuù chaúng ñeán, Thieàn taêng maét saùng töï cöùu chaúng xong, ñeán trong aáy laøm sao thöa hoûi ? Noùi moät chöõ Phaät ñaõ pheát buøn dính nöôùc, noùi moät chöõ Thieàn ñaõ hoå theïn ñaày maët. Baäc Thöôïng só cöûu tham chaúng ñôïi ngoân thuyeát, haøng haäu hoïc sô cô caàn phaûi nghieân cöùu.

COÂNG AÙN: Trieäu Chaâu daïy chuùng: Chí ñaïo khoâng khoù, chæ hieàm choïn löïa, vöøa coù ngöõ ngoân laø choïn löïa laø minh baïch. Laõo taêng khoâng ôû trong minh baïch, caùc ngöôøi laïi tieác giöõ hay chaêng ? Coù vò Taêng hoûi: Ñaõ chaúng ôû trong minh baïch thì tieác giöõ caùi gì ? Trieäu Chaâu noùi: Ta cuõng chaúng bieát. Taêng hoûi: Hoøa thöôïng ñaõ chaúng bieát, vì sao noùi chaúng ôû trong minh baïch ? Trieäu Chaâu baûo: Hoûi vieäc thì ñöôïc, leã baùi roài lui.

GIAÛI THÍCH: Hoøa thöôïng Trieäu Chaâu taàm thöôøng cöû thoaïi ñaàu naøy, chæ taïi “chæ hieàm choïn löïa”. Choã naøy trong Tín Taâm Minh cuûa Tam Toå noùi: “Chí ñaïo khoâng khoù, chæ hieàm choïn löïa, chôù neân yeâu gheùt, roõ raøng minh baïch.” Vöøa coù phaûi quaáy laø choïn löïa laø minh baïch, hieåu theá aáy laø laàm qua roài. Giaûo ñính giao nieâm kham laøm vieäc gì ? Trieäu Chaâu noùi laø choïn löïa laø minh baïch. Ngöôøi nay tham thieàn hoûi ñaïo, chaúng ôû trong choïn löïa laø ngoài trong minh baïch. Laõo taêng chaúng ôû trong minh baïch, caùc oâng laïi tieác giöõ hay khoâng ? Ñaõ chaúng ôû trong minh baïch haõy noùi Trieäu Chaâu ôû choã naøo ? Vì sao laïi baûo ngöôøi tieác giöõ ? Nguõ Toå tieân sö thöôøng noùi: “Duoãi tay khoûi oâng, oâng laøm sao hieåu ?” Haõy noùi theá naøo laø choã duoãi tay ? Hieåu laáy yù ñaàu löôõi caâu, chôù nhaän traùi caân baøn (moät tieâu chuaån coá ñònh). Caâu hoûi cuûa vò Taêng naøy quaû laø kyø ñaëc, naém Trieäu Chaâu ôû trong khoâng lieàn taùt, “ñaõ chaúng ôû trong minh baïch, tieác giöõ caùi gì” ? Trieäu Chaâu laïi chaúng duøng gaäy duøng heùt, chæ noùi “ta cuõng chaúng bieát”. Neáu chaúng phaûi laõo naøy, bò vò Taêng taùt truùng lieàn queân tröôùc maát sau, nhôø laõo coù choã chuyeån thaân töï taïi, sôû dó ñaùp ñöôïc nhö theá. Thieàn taêng ngaøy nay coù hoûi ñeán cuõng noùi “ta chaúng bieát, chaúng hieåu”, ñaây laø ñoàng ñöôøng maø khaùc loái. Vò Taêng naøy coù choã kyø ñaëc môùi bieát hoûi: “Hoøa thöôïng ñaõ chaúng bieát, taïi sao noùi chaúng ôû trong minh baïch ?” Laïi kheùo taùt moät caùi nöõa. Neáu laø keû khaùc thì queân heát ñaàu ñuoâi, Trieäu Chaâu laø baäc taùc gia, chæ noùi vôùi y: “Hoûi vieäc thì ñöôïc, leã baùi roài lui.” Vò Taêng naøy nhö tröôùc khoâng laøm gì ñöôïc laõo aáy, chæ ñaønh nuoát hôi ngaäm mieäng. Ñaây laø baäc Ñaïi Thuû Toâng sö chaúng cho oâng luaän huyeàn, luaän dieäu, luaän cô, luaän caûnh, moät beà duøng vieäc boån phaän tieáp ngöôøi. Vì theá noùi ñem maéng cho oâng tieáp moàm, ñem khaïc nhoå cho oâng taït nöôùc. Ñaâu khoâng bieát laõo naøy bình sanh chaúng duøng gaäy, heùt tieáp ngöôøi, chæ duøng ngoân ngöõ bình thöôøng maø moïi ngöôøi khoâng laøm gì ñöôïc. Bôûi vì laõo bình sanh khoâng coù nhieàu tính toaùn, cho neân naém ngang duøng ngöôïc, thuaän haïnh nghòch haïnh ñöôïc ñaïi töï taïi. Ngöôøi nay chaúng hieåu ñöôïc, chæ noùi Trieäu Chaâu khoâng ñaùp lôøi hoûi, chaúng vì ngöôøi noùi, theá laø tröôùc maët laàm qua.

TUÏNG:                   Chí ñaïo voâ nan

                        Ngoân ñoan ngöõ ñoan

                        Nhaát höõu ña chuûng

                        Nhò voâ löôõng ban

                        Thieân teá nhaät thöôïng nguyeät haï

                        Haïm tieàn sôn thaâm thuûy haøn

                        Ñoäc laâu thöùc taän hæ haø laäp

                        Khoâ moäc long ngaâm toûa vò caøn.

                        Nan nan

                        Giaûn traïch minh baïch quaân töï khan.

DÒCH:                    Chí ñaïo khoâng khoù

                        Lôøi ñuùng caâu ñuùng

                        Moät coù nhieàu thöù

                        Hai khoâng hai ban

                        Beân trôøi, nhaät leân nguyeät xuoáng 

                        Tröôùc lam, nöôùc laïnh nuùi saâu

                        Ñaàu laâu thöùc heát hæ naøo laäp

                        Caây khoâ troåi nhaïc xích (voøng xuùc xích) chöa cuøng

                        Khoù khoù

                        Choïn löïa minh baïch anh töï xem.

GIAÛI TUÏNG: Tuyeát Ñaäu bieát choã rôi cuûa Laõo, neân tuïng “chí ñaïo khoâng khoù”, theo sau lieàn noùi “lôøi ñuùng caâu ñuùng”. Dôû moät goùc ba goùc ñeàu theo. Tuyeát Ñaäu noùi: “Moät coù nhieàu thöù, hai khoâng hai ban”, gioáng nhö ba goùc trôû laïi moät goùc. OÂng haõy noùi choã naøo laø choã “lôøi ñuùng caâu ñuùng” ? Taïi sao moät laïi coù nhieàu thöù, hai laïi khoâng hai ban ? Neáu khoâng coù maét saùng, nhaèm choã naøo doø tìm. Neáu thaáu ñöôïc hai caâu naøy, coå nhaân noùi ñaõ thaønh moät maûnh, nhö xöa thaáy nuùi laø nuùi, thaáy nöôùc laø nöôùc, daøi laø daøi, ngaén laø ngaén, trôøi laø trôøi, ñaát laø ñaát. Coù khi goïi trôøi laø ñaát, coù khi goïi ñaát laø trôøi, coù khi goïi nuùi chaúng phaûi nuùi, nöôùc chaúng phaûi nöôùc. Cöùu kính laøm sao ñöôïc choã bình oån ? Gioù ñeán caây ñoäng, soùng noåi thuyeàn cao, xuaân sanh haï tröôûng, thu thaâu ñoâng taøng. Moät thöù taâm an laëng leõ vaéng baët thì boán caâu tuïng naøy hay tuyeät. Tuyeát Ñaäu coù thöøa taøi, cho neân phaân chia, ñuùc keát, toaùn ra, chæ laø treân ñaàu ñeå ñaàu, noùi “chí ñaïo khoâng khoù, lôøi ñuùng caâu ñuùng, moät coù nhieàu thöù, hai khoâng hai ban”. Tuy khoâng nhieàu vieäc, maø beân trôøi, khi maët trôøi moïc thì maët traêng laën, tröôùc lam khi nuùi saâu thì nöôùc laïnh. Ñeán trong aáy lôøi cuõng ñuùng, caâu cuõng ñuùng, moãi moãi ñeàu laø ñaïo, vaät vaät toaøn chaân, haù chaúng phaûi choã taâm caûnh ñeàu queân, laøm thaønh moät maûnh ? Tuyeát Ñaäu phaàn tröôùc ñoäi ngoïn coâ phong, phía sau loù ñuoâi chaúng ít. Neáu ngöôøi tham ñöôïc thaáu, thaáy ñöôïc trieät, töï nhieân gioáng nhö thöôïng vò ñeà-hoà. Neáu ngöôøi tình giaûi chöa queân lieàn thaáy baûy hoa taùm maûnh, quyeát ñònh khoâng theå laõnh hoäi lôøi noùi nhö theá.

Ñeán caâu “ñaàu laâu thöùc heát hæ naøo laäp, caây khoâ troãi nhaïc xích chöa cuøng”, ñaây chæ laø choã qua laïi theâm saùng toû, Taêng hoûi theá naøy, Trieäu Chaâu ñaùp theá kia. Trieäu Chaâu noùi: Chí ñaïo khoâng khoù, chæ hieàm choïn löïa, vöøa coù ngöõ ngoân laø choïn löïa laø minh baïch. Laõo taêng chaúng ôû trong minh baïch, caùc oâng laïi tieác giöõ hay khoâng ? Coù vò Taêng ra hoûi: Ñaõ chaúng ôû trong minh baïch laïi tieác giöõ caùi gì ? Trieäu Chaâu ñaùp: Ta cuõng chaúng bieát. Taêng thöa: Hoøa thöôïng ñaõ chaúng bieát, taïi sao laïi noùi chaúng ôû trong minh baïch ? Trieäu Chaâu baûo: Hoûi vieäc thì ñöôïc, leã baùi roài lui. Ñaây laø Coâng aùn cuûa ngöôøi xöa hoûi ñaïo. Tuyeát Ñaäu loâi ra quaùn xuyeán tuïng ra “chí ñaïo khoâng khoù, chæ hieàm choïn löïa”. Ngöôøi nay chaúng hoäi yù coå nhaân, chæ quaûn nuoát lôøi nhai caâu, bieát bao giôø lieãu ngoä. Neáu laø haøng taùc gia thoâng phöông môùi hay bieän ñöôïc loái noùi naøy. Ñaâu khoâng thaáy Taêng hoûi Höông Nghieâm: Theá naøo laø ñaïo ? Höông Nghieâm ñaùp: Trong caây khoâ troãi nhaïc. Taêng hoûi: Theá naøo laø ngöôøi trong ñaïo ? Höông Nghieâm ñaùp: Troøng con maét trong ñaàu laâu. Sau vò Taêng ñeán hoûi Thaïch Söông: Theá naøo trong caây khoâ troãi nhaïc ? Thaïch Söông ñaùp: Vaãn coøn keït hæ. Taêng hoûi: Theá naøo troøng con maét trong ñaàu laâu ? Thaïch Söông ñaùp: Vaãn coøn keït thöùc. Vò Taêng naøy laïi ñeán hoûi Taøo Sôn: Theá naøo trong caây khoâ troãi nhaïc ? Taøo Sôn ñaùp: Huyeát maïch chaúng döùt. Taêng hoûi: Theá naøo laø troøng con maét trong ñaàu laâu ? Taøo Sôn ñaùp: Khoâ chaúng heát. Taêng hoûi: Ngöôøi naøo ñöôïc nghe ? Taøo Sôn ñaùp: Khaép ñaïi ñòa moïi ngöôøi ñeàu nghe. Taêng hoûi: Chöa roõ long ngaâm laø chöông cuù gì ? Taøo Sôn ñaùp : Chaúng bieát laø chöông cuù gì maø ngöôøi nghe ñeàu maát maïng. Laïi coù tuïng raèng :

TUÏNG:          Khoâ moäc long ngaâm chaân kieán ñaïo

               Ñoäc laâu voâ thöùc nhaõn sô minh

               Hæ thöùc taän thôøi tieâu töùc taän

               Ñöông nhaân na bieän troïc trung thanh.

DÒCH:           Caây khoâ troãi nhaïc thaät thaáy ñaïo

               Ñaàu laâu khoâng thöùc nhaõn vöøa minh

               Hæ thöùc heát roài tin töùc heát

               Ngöôøi ñôøi naøo bieän trong trong ñuïc.

Tuyeát Ñaäu quaû laø tay cöï phaùch, moät luùc vì oâng qua laïi tuïng ra. Tuy nhieân nhö theá troïn khoâng coù hai thöù.

Roát sau Tuyeát Ñaäu coù choã vì ngöôøi laïi noùi: “Khoù khoù.” Chæ hai chöõ khoù naøy cuõng caàn thaáu qua môùi ñöôïc. Taïi sao ? Baù Tröôïng noùi: “Taát caû ngöõ ngoân, nuùi soâng, quaû ñaát moãi moãi ñeàu phaûi xoay veà nôi mình.” Tuyeát Ñaäu tung ra ruùt laïi, cuoái cuøng phaûi trôû veà chính mình. Haõy noùi, choã naøo laø choã Tuyeát Ñaäu vì ngöôøi ? “Choïn löïa minh baïch anh töï xem.” Ñaõ laø laøm saén bìm, taïi sao tuïng roài laïi noùi “anh töï xem” ? Kheùo baøy veõ daïy oâng töï xem. Thöû noùi, yù rôi taïi choã naøo ? Chôù baûo moïi ngöôøi lyù hoäi chaúng ñöôïc, giaû söû Sôn taêng ñeán trong aáy cuõng chæ laø lyù hoäi chaúng ñöôïc.

?

TAÉC 3: MAÕ TOÅ MAËT TRÔØI PHAÄT MAËT TRAÊNG PHAÄT

LÔØI DAÃN: Moät cô moät caûnh moät lôøi moät caâu vaãn mong coù choã vaøo. Treân da thòt laønh khoeùt thaønh thöông tích thaønh oå thaønh hang, ñaïi duïng hieän tieàn chaúng coøn pheùp taéc, laïi mong bieát coù vieäc höôùng thöôïng. Che trôøi che ñaát, laïi doø tìm chaúng ñöôïc. Theá aáy cuõng ñöôïc, chaúng theá aáy cuõng ñöôïc, thaät beù nhoû thay. Theá aáy cuõng chaúng ñöôïc, chaúng theá aáy cuõng chaúng ñöôïc, raát cao voùt thay. Chaúng keït hai beân laøm sao môùi phaûi, xin cöû xem ?

COÂNG AÙN: Maõ Toå beänh, Vieän chuû ñeán thaêm, hoûi: Gaàn ñaây thaân theå Hoøa thöôïng theá naøo ? Maõ Toå ñaùp: Maët trôøi Phaät, maët traêng Phaät.

GIAÛI THÍCH: Maõ Toå beänh, Vieän chuû ñeán thaêm,  hoûi:  Gaàn  ñaây  thaân  theå  Hoøa  thöôïng theá naøo ? Maõ Toå ñaùp: Maët trôøi Phaät, maët traêng Phaät. Baäc Toå sö neáu chaúng laáy vieäc boån phaän thaáy nhau thì laøm sao ñaïo naøy ñöôïc choùi loïi. Coâng aùn naøy neáu bieát choã rôi laø rieâng böôùc trong khoâng, neáu chaúng bieát choã rôi thì thöôøng thaáy caây khoâ tröôùc nuùi vaãn coøn laàm ñöôøng. Neáu laø boån phaän Toâng sö, ñeán trong ñaây phaûi coù thuû ñoaïn, cöôùp traâu cuûa ngöôøi caøy, ñoaït côm cuûa ngöôøi ñoùi, môùi thaáy choã vì ngöôøi cuûa Maõ Toå. Hieän nay coù nhieàu ngöôøi noùi Maõ Toå tieáp Vieän chuû, nöïc cöôøi khoâng dính daùng. Nay ôû trong chuùng phaàn nhieàu hieåu laàm, tröøng maét noùi: Maét traùi laø maët trôøi, maét phaûi laø maët traêng. Thaät coù dính daùng chuùt naøo, ñeán naêm löøa cuõng chöa moäng thaáy, chæ laøm sai laàm vieäc coå nhaân. Ñeán nhö Maõ Toå noùi theá aáy, yù taïi choã naøo ? Coù ngöôøi noùi: “Roùt cho moät cheùn thuoác ñau buïng”. Coù loã muõi gì ? Ñeán trong ñaây laøm sao ñöôïc bình oån ? Sôû dó noùi con ñöôøng höôùng thöôïng ngaøn Thaùnh chaúng truyeàn, hoïc giaû nhoïc hình nhö khæ baét boùng. Chæ caâu “maët trôøi Phaät, maët traêng Phaät”, raát laø khoù thaáy. Tuyeát Ñaäu ñeán ñaây cuõng khoù tuïng, song vì thaáy thaáu, neân Sö duøng heát coâng phu trong luùc bình sanh chæ chuù ra. Caùc oâng caàn thaáy Tuyeát Ñaäu chaêng ? Xem laáy vaên sau:

TUÏNG:        Nhaät dieän Phaät, nguyeät dieän Phaät

             Nguõ Ñeá, Tam Hoaøng thò haø vaät ?(Nguõ ñeá: Thaùi Hieäu, Hoaøng Ñeá, Thaàn Noâng, Thieáu Hieäu, Chuyeân Huùc; hoaëc laø Phuïc Hy, Thaàn Noâng, Hoaøng Ñeá, Ñöôøng Nghieâu, Ngu Thuaán.Tam hoaøng: Thieân hoaøng, Ñòa hoaøng, Nhaân hoaøng.)

             Nhò thaäp nieân lai taèng khoå thaân

             Vò quaân kyû haï thöông long quaät

             Khuaát, kham thuaät

             Minh nhaõn naïp Taêng maïc khinh hoát.

DÒCH:          Maët trôøi Phaät, maët traêng Phaät

                 Nguõ ñeá, Tam hoaøng laø vaät gì ?

                 Hai möôi naêm laïi töøng cay ñaéng

                 Vì anh bao phen xuoáng hang roàng

                 Cuùi, cam noùi

                 Thieàn taêng maét saùng chôù xem thöôøng.

GIAÛI TUÏNG: Thôøi vua Toáng Thaàn Toâng ôû ngoâi, töï baûo baøi tuïng naøy laø noùi maùt quoác gia, neân khoâng cho ñem vaøo taïng kinh. Tuyeát Ñaäu tröôùc nieâm raèng: “maët trôøi Phaät, maët traêng Phaät”, laïi noùi:

“Nguõ ñeá, Tam hoaøng laø vaät gì ?” Haõy noùi yù Tuyeát Ñaäu theá naøo ? Chính ñaõ noùi roài vaäy. Lieàn ñoù chuù ra lyù do, thaû caâu boán bieån chæ caâu roàng to, moät caâu naøy ñaõ roõ. Phaàn sau Tuyeát Ñaäu töï tuïng ra lyù do bình sanh duïng taâm tham taàm, “hai möôi naêm laïi töøng cay ñaéng, vì anh bao phen xuoáng hang roàng”. Gioáng caùi gì ? Gioáng nhö ngöôøi vaøo hang roàng laáy haït chaâu. Sau laïi ñaäp phaù thuøng sôn, seõ baûo coù bao nhieâu kyø ñaëc ? Tröôùc sau chæ tieâu ñöôïc caâu “Nguõ ñeá, Tam hoaøng laø vaät gì”. Haõy noùi lôøi Tuyeát Ñaäu rôi taïi choã naøo ? Phaûi töï lui laïi xem, môùi thaáy choã Sö rôi. Haù chaúng thaáy thò giaû Höng Döông Phaåu ñaùp Vieãn Luïc Coâng hoûi: Roàng Ta Kieät ra khoûi bieån caøn khoân ñoäng, thaáy maët trình nhau vieäc theá naøo ? Höng Döông Phaåu ñaùp: Chim chuùa caùnh vaøng kình vuõ truï, trong ñaây ai laø ngöôøi xuaát ñaàu ? Vieãn Coâng hoûi: Boãng gaëp xuaát ñaàu laïi laøm sao ? Phaåu ñaùp: Gioáng nhö chim caùp baét chim cöu, anh khoâng tin, tröôùc ñaàu laâu nghieäm môùi bieát thaät. Vieãn Coâng noùi: Theá aáy thì cuùi mình baøy ngöïc, thoaùi thaân ba böôùc. Phaåu ñaùp: Ruøa ñen döôùi toøa Tu-di nuùp, chôù ñôïi goõ ñaàu môùi thoaùi lui. Ñaây laø lyù do “Nguõ ñeá, Tam hoaøng laø vaät gì”. Ngöôøi ta phaàn nhieàu khoâng thaáy yù Tuyeát Ñaäu, chæ bieát noùi maùt quoác gia. Neáu hieåu theá aáy chæ laø tình kieán. Ngaøi Thieàn Nguyeät vôùi töïa ñeà Coâng Töû Haønh noùi: “AÙo gaám hoa töôi tay caàm caùp, nhaøn ñi daùng maïo caøng thö thaû, gaët luùa gian nan coù bieát chi, Nguõ ñeá, Tam hoaøng laø vaät gì ?” Tuyeát Ñaäu noùi: “Cuùi, cam noùi, Thieàn taêng maét saùng chôù xem thöôøng.” Ña soá ngöôøi nhaèm trong hang roàng to tìm keá soáng. Duø cho treân ñaûnh coù maét, trong tay coù linh phuø, Thieàn taêng maét saùng soi khaép töù thieân haï, ñeán trong aáy cuõng chôù xem thöôøng, caàn phaûi chín chaén môùi ñöôïc.

?

TAÉC 4: ÑÖÙC SÔN MAÉC AÙO VAÁN ÑAÙP

LÔØI DAÃN: Thanh thieân baïch nhaät khoâng ñöôïc chæ Ñoâng veõ Taây, thôøi tieát nhaân duyeân caàn phaûi hôïp beänh cho thuoác. Haõy noùi buoâng ñi toát, naém ñöùng toát, thöû cöû xem.

COÂNG AÙN: Ñöùc Sôn ñeán Qui Sôn, maéc aùo treân phaùp ñöôøng, töø phía Ñoâng ñi qua phía Taây, töø phía Taây ñi qua phía Ñoâng, nhìn xem, noùi: Khoâng ! Khoâng ! Lieàn ñi ra. Tuyeát Ñaäu tröôùc ngöõ: Khaùm phaù xong. (Vieân Ngoä: Laàm ! Quaû nhieân ! Ñieåm !) Ñöùc Sôn ra ñeán cöûa laïi noùi: Cuõng khoâng ñöôïc loâi thoâi. Lieàn ñaày ñuû oai nghi trôû vaøo ra maét. Qui Sôn ngoài yeân. Ñöùc Sôn ñöa toïa cuï leân noùi: Hoøa thöôïng ! Qui Sôn toan naém caây phaát töû. Ñöùc Sôn lieàn heùt, phuûi aùo ñi ra. Tuyeát Ñaäu tröôùc ngöõ: Khaùm phaù xong. (Vieân Ngoä: Laàm ! Quaû nhieân ! Ñieåm !) Ñöùc Sôn xaây löng vôùi phaùp ñöôøng, mang giaøy  coû  lieàn  ñi. Ñeán  chieàu, Qui  Sôn  hoûi Thuû toïa: Ngöôøi môùi ñeán khi naõy ôû ñaâu ? Thuû toïa thöa: Khi aáy oâng xaây löng phaùp ñöôøng mang giaøy coû ñi ra. Qui Sôn baûo: Keû naøy veà sau ñeán treân ñaûnh coâ phong döïng chieác am coû quôû Phaät maéng Toå. Tuyeát Ñaäu tröôùc ngöõ: Treân tuyeát theâm söông. (Vieân Ngoä: Laàm ! Quaû nhieân ! Ñieåm !)

GIAÛI THÍCH: Giaùp Sôn (Vieân Ngoä) haï ba chöõ “ñieåm”, caùc oâng laïi hoäi chaêng ? Coù khi ñem moät coïng coû laøm thaân vaøng tröôïng saùu, coù khi ñem thaân vaøng tröôïng saùu laøm moät coïng coû. Ñöùc Sôn xöa laø Giaûng sö ôû Taây Thuïc giaûng kinh Kim Cang. Trong kinh noùi: “Kim Cang Duï Ñònh trong Haäu Ñaéc Trí, phaûi ngaøn kieáp hoïc oai nghi Phaät, muoân kieáp hoïc teá haïnh Phaät, sau môùi thaønh Phaät.” Theá maø nhöõng con ma phöông Nam (Thieàn sö) noùi “Töùc taâm laø Phaät”, oâng noåi giaän gaùnh boä kinh Kim Cang Sôù Sao ñi haønh cöôùc, thaúng ñeán phöông Nam phaù boïn ma. Xem oâng phaùt giaän nhö theá, cuõng laø keû maõnh lôïi. Ban ñaàu oâng ñeán Leã Chaâu, treân ñöôøng gaëp moät baø giaø baùn baùnh, beøn ñeå gaùnh kinh xuoáng, mua baùnh ñieåm taâm. Baø giaø hoûi: Trong gaùnh ñoù laø gì ? Ñöùc Sôn ñaùp: Kinh Kim Cang Sôù Sao. Baø giaø noùi: Toâi coù moät caâu hoûi, neáu Thaày ñaùp ñöôïc cuùng döôøng baùnh ñieåm taâm, baèng ñaùp khoâng ñöôïc xin môøi ñi nôi khaùc mua. Ñöùc Sôn baûo: Neân hoûi. Baø hoûi: Kinh Kim Cang noùi “Quaù khöù taâm baát khaû ñaéc, hieän taïi taâm baát khaû ñaéc, vò lai taâm baát khaû ñaéc”, Thöôïng toïa muoán ñieåm taâm naøo ? Ñöùc Sôn laëng caâm. Baø beøn chæ ñeán tham vaán Long Ñaøm. Vöøa tôùi cöûa, Ñöùc Sôn lieàn noùi: Nghe danh Long Ñaøm ñaõ laâu, hoâm nay ñi ñeán, Ñaøm (ñaàm) cuõng chaúng thaáy, Long (roàng) cuõng chaúng hieän. Long Ñaøm ôû trong nhaø böôùc ra, noùi: OÂng ñeán gaàn Long Ñaøm. Ñöùc Sôn ñaûnh leã roài lui. Moät ñeâm, Ñöùc Sôn vaøo thaát ñöùng haàu, canh ñaõ khuya, Long Ñaøm baûo: Sao chaúng xuoáng ñi ? Ñöùc Sôn cuùi ñaàu veùn reøm böôùc ra, thaáy ngoaøi trôøi toái ñen, laïi trôû vaøo thöa: Ngoaøi trôøi toái ñen. Long Ñaøm ñoát caây ñeøn caày trao cho Ñöùc Sôn. Ñöùc Sôn vöøa nhaän, Long Ñaøm lieàn thoåi taét. Ñöùc Sôn boãng nhieân ñaïi ngoä, leã baùi. Long Ñaøm hoûi: OÂng thaáy caùi gì maø leã baùi ? Ñöùc Sôn thöa: Töø ñaây veà sau con khoâng coøn nghi ñaàu löôõi cuûa chö Hoøa thöôïng. Hoâm sau, Long Ñaøm thöôïng ñöôøng noùi: Trong ñaây coù keû raêng nhö caây kieám, mieäng tôï chaäu maùu, ñaùnh moät gaäy chaúng ngoaùi ñaàu, ngaøy kia hoâm khaùc seõ leân treân ñaûnh coâ phong thaønh laäp ñaïo cuûa ta. Ñöùc Sôn beøn ñem boä Sôù Sao ra tröôùc phaùp ñöôøng noåi löûa ñoát, noùi: Cuøng chö huyeàn bieän nhö moät sôïi loâng neùm trong hö khoâng, toät choã khoân kheùo cuûa ñôøi nhö moät gioït nöôùc nhoû xuoáng hoà to. Sö lieàn thieâu saïch.

Sau khi nghe Qui Sôn giaùo hoùa höng thaïnh, Ñöùc Sôn beøn thaúng ñeán Qui Sôn, töùc laø taùc gia gaëp nhau. Ñeán nôi, chieác bò oâng cuõng chaúng côûi, ñi thaúng ñeán phaùp ñöôøng, ñi töø Ñoâng qua Taây, töø Taây qua Ñoâng, nhìn xem noùi: Khoâng ! Khoâng ! Lieàn ñi ra. Thöû noùi yù ôû choã naøo ? Coù phaûi ñieân chaêng ? Nhieàu ngöôøi laàm hieåu cho laø kieán laäp, toaøn khoâng dính daùng. Xem oâng theá aáy quaû laø kyø ñaëc. Cho neân noùi: Xuaát chuùng phaûi laø keû anh linh, thaéng ñòch chính laø con sö töû. Thi Phaät, neáu khoâng con maét nhö theá duø traûi ngaøn naêm cuõng chaû laøm gì. Ñeán trong aáy, phaûi haøng thoâng phöông taùc giaû môùi thaáy ñöôïc. Taïi sao ? Phaät phaùp khoâng coù nhieàu vieäc, ôû ñaâu mang laém tình kieán ? Ñoù laø taâm hoï roái raém, sanh nhieàu thöù nhoïc nhaèn. Do ñoù, Huyeàn Sa noùi: “Gioáng nhö boùng traêng döôùi ñaàm thu, tieáng chuoâng ñeâm laëng tuøy ñaùnh tuøy doäng maø khoâng khuyeát, chaïm soùng maø khoâng tan, ñaây vaãn laø vieäc beân bôø sanh töû.” Ñeán trong aáy cuõng khoâng ñöôïc maát phaûi quaáy, cuõng khoâng kyø ñaëc huyeàn dieäu. Ñaõ khoâng kyø ñaëc huyeàn dieäu, laøm sao hieåu oâng aáy töø Ñoâng qua Taây, töø Taây qua Ñoâng ? Haõy noùi yù nhö theá naøo ? OÂng giaø Qui Sôn cuõng chaúng quaûn y. Neáu khoâng phaûi Qui Sôn, aét bò y beû gaõy roài. Xem laõo taùc gia Qui Sôn kia gaëp nhau chæ quaûn ngoài xem thaønh baïi. Neáu khoâng phaûi hieåu thaáu lai phong, ñaâu theå laøm nhö theá. Tuyeát Ñaäu tröôùc ngöõ: Khaùm phaù xong ! Thaät gioáng nhö caây coïc saét. Trong chuùng goïi ñoù laø tröôùc ngöõ (lôøi qui thuùc). Tuy nhieân taïi hai beân, laïi chaúng ñöùng hai beân. Tuyeát Ñaäu noùi khaùm phaù xong, laøm sao hieåu ? Choã naøo laø choã khaùm phaù ? Thöû noùi, khaùm phaù Ñöùc Sôn hay khaùm phaù Qui Sôn ? Ñöùc Sôn lieàn ra ñeán cöûa, laïi caàn nhoå goác, töï noùi: Cuõng chaúng ñöôïc loâi thoâi, caàn cuøng Qui Sôn vaïch baøy nguõ taïng taâm can, moät tröôøng phaùp chieán. Laïi ñaày ñuû oai nghi trôû laïi gaëp nhau. Qui Sôn ngoài yeân, Ñöùc Sôn ñöa toïa cuï leân noùi: Hoøa thöôïng ! Qui Sôn toan naém caây phaát töû, Ñöùc Sôn lieàn heùt, phuûi aùo ñi ra. Thaät laø kyø ñaëc. Trong chuùng ña soá noùi Qui Sôn sôï Ñöùc Sôn, coù gì dính daùng. Qui Sôn cuõng chaúng voäi vaøng. Sôû dó noùi trí vöôït hôn caàm thì baét ñöôïc caàm, trí vöôït hôn thuù thì baét ñöôïc thuù, trí vöôït hôn ngöôøi thì baét ñöôïc ngöôøi. Ngöôøi tham ñöôïc loaïi Thieàn naøy, duø caû ñaïi ñòa sum la vaïn töôïng, thieân ñöôøng, ñòa nguïc, coû caây, ngöôøi suùc, ñoàng thôøi heùt moät tieáng cuõng chaúng quaûn, laät ngöôïc giöôøng thieàn, heùt tan ñaïi chuùng cuõng chaúng ñoaùi, cao nhö trôøi, daày nhö ñaát. Qui Sôn neáu khoâng coù thuû ñoaïn ngoài caét löôõi ngöôøi trong thieân haï, khi aáy nghieäm oâng ta cuõng raát khoù. Neáu khoâng phaûi laø baäc thieän tri thöùc cuûa moät ngaøn naêm traêm ngöôøi, ñeán trong aáy cuõng khoù raønh roõ. Qui Sôn laø ngöôøi ngoài trong buoàng the tính toaùn, maø thaéng ñöôïc keû ñòch beân ngoaøi ngaøn daëm. Ñöùc Sôn xaây löng phaùp ñöôøng mang giaày coû lieàn ñi ra, haõy noùi yù theá naøo ? Caùc oâng noùi Ñöùc Sôn laø thaéng hay thua ? Qui Sôn theá aáy laø thaéng hay thua ? Tuyeát Ñaäu tröôùc ngöõ: Khaùm phaù xong. Quaû laø oâng haï thuû coâng phu thaáy thaáu choã toät cuøng saâu saéc cuûa coå nhaân, môùi coù caùi kyø ñaëc nhö theá. Noät Ñöôøng noùi: “Tuyeát Ñaäu ñaët hai caùi khaùm phaù, chia laøm ba ñoaïn phaùn xeùt môùi roõ coâng aùn naøy. Gioáng nhö ngöôøi baøng quan phaùn ñoaùn hai ngöôøi chieán ñaáu.” Qui Sôn töø töø ñeán chieàu môùi hoûi Thuû toïa: Ngöôøi môùi ñeán khi naõy ôû ñaâu ? Thuû toïa thöa: Khi aáy oâng xaây löng phaùp ñöôøng mang giaøy coû ñi ra. Qui Sôn baûo: Keû naøy veà sau leân ñaûnh ngoïn coâ phong döïng chieác am coû quôû Phaät maéng Toå. Haõy noùi yù chæ oâng ta nhö theá naøo ? Laõo Qui Sôn khoâng phaûi haûo taâm, veà sau Ñöùc Sôn quôû Phaät, maéng Toå, laøm möa laøm gioù, nhö xöa vaãn khoâng ra khoûi hang oå cuûa Qui Sôn, bò laõo naøy thaáy thaáu bình sanh chi tieát. Ñeán trong ñoù, noùi Qui Sôn thoï kyù cho y ñöôïc chaêng ? Noùi ñaàm to chöùa nuùi, lyù hay deïp coïp ñöôïc chaêng ? Neáu noùi theá aáy, thaät buoàn cöôøi khoâng dính daùng. Tuyeát Ñaäu bieát choã rôi cuûa coâng aùn, daùm cuøng ñoù phaùn ñoaùn, laïi noùi: Treân tuyeát theâm söông. Laëp laïi neâu ra cho ngöôøi thaáy. Neáu thaáy ñöôïc, nhaän oâng cuøng Qui Sôn, Ñöùc Sôn, Tuyeát Ñaäu ñoàng tham. Neáu thaáy chaúng ñöôïc, toái kî chôù sanh tình giaûi.

TUÏNG:     Nhaát khaùm phaù

            Nhò khaùm phaù

            Tuyeát thöôïng gia söông taèng hieåm ñoïa

            Phi Kî töôùng quaân nhaäp Loã ñình

            Taùi ñaéc hoaøn toaøn naêng kyû caù

            Caáp taåu quaù

            Baát phoùng quaù

            Coâ phong ñaûnh thöôïng thaûo lyù toïa

            Ñoát !(1 tieáng heùt)

DÒCH:       Moät khaùm phaù

            Hai khaùm phaù

            Treân tuyeát theâm söông töøng hieåm ñoïa

            Phi Kî töôùng quaân vaøo Loã ñình

            Veà ñöôïc hoaøn toaøn hay maáy keû

             Chaïy nhanh qua

            Chaúng boû qua

            Treân ñaûnh coâ phong ngoài trong coû

            Ñoát !

GIAÛI TUÏNG:  Tuyeát Ñaäu tuïng moät traêm taéc coâng aùn, moãi taéc moãi taéc phaûi thaép höông nieâm ra, vì theá maø thaïnh haønh ôû ñôøi. Sö ñaõ hieåu vaên chöông laïi thaáu trieät coâng aùn, xem khaép chín chaén môùi daùm haï buùt. Taïi sao nhö theá ? Vì raén roàng deã bieän, Thieàn taêng khoù löøa. Tuyeát Ñaäu tham thaáu coâng aùn naøy, choã chi tieát khuùc maéc ñaët ba caâu, gom laïi tuïng ra “treân tuyeát theâm söông töøng hieåm ñoïa”. Ñeán nhö Ñöùc Sôn gioáng ai ? Gioáng Lyù Quaûng thieân taùnh baén gioûi, vua phong Phi Kî töôùng quaân, xoâng vaøo trieàu ñình nöôùc Loã, bò Ñôn Vu baét soáng. Khi aáy Lyù Quaûng bò thöông, quaân giaëc coät daây giöõa hai con ngöïa ñeå Lyù Quaûng naèm chôû ñi. Lyù Quaûng giaû boä cheát, lieác xem beân caïnh coù ngöôøi Hoà côõi con ngöïa gioûi. Lyù Quaûng voït mình nhaûy leân löng ngöïa, xoâ ngöôøi Hoà teù, giöït cung teân, quaát ngöïa chaïy veà Nam, giöông cung baén lui nhöõng keû ñuoåi theo, nhôø ñoù ñöôïc thoaùt naïn. Keû naøy coù thuû ñoaïn nhö theá, neân trong cheát ñöôïc soáng. Tuyeát Ñaäu daãn vaøo trong baøi tuïng ñeå so saùnh Ñöùc Sôn taùi yeát kieán Qui Sôn, nhö tröôùc bò Qui Sôn maø nhaûy ra ñöôïc. Xem ngöôøi xöa thaáy ñeán noùi ñeán haønh ñeán, duïng ñeán, quaû laø baäc anh linh, coù tö caùch gieát ngöôøi khoâng nhaùy maét, môùi kham lieàn ñoù thaønh Phaät. Coù ngöôøi lieàn ñoù thaønh Phaät, töï nhieân coù tö caùch gieát ngöôøi khoâng nhaùy maét, môùi coù phaàn töï do töï taïi. Hieän nay, coù ngöôøi hoûi ñaïo, sôø treân ñaàu döôøng nhö khí khaùi Thieàn taêng, vöøa ñaåy nheø nheï thì löng gaõy ñuøi ñöùt baûy phaàn taùm maûnh, laãn loän khoâng coù chuùt töông tuïc. Vì theá ngöôøi xöa noùi töông tuïc cuõng raát khoù. Xem Ñöùc Sôn, Qui Sôn nhö theá, haù coù kieán giaûi laêng xaêng ? Trôû laïi hoaøn toaøn coù ñöôïc maáy ngöôøi ? “Chaïy nhanh qua”, Ñöùc Sôn heùt moät tieáng lieàn ñi ra. Gioáng nhö Lyù Quaûng bò baét, sau thieát keá baén moät muõi teân gieát moät töôùng Phieân, chaïy ra khoûi trieàu ñình nöôùc Loã. Tuyeát Ñaäu tuïng ñeán ñaây raát coù coâng phu. Ñöùc Sôn xaây löng phaùp ñöôøng mang giaày coû ñi ra, laø noùi leân ñöôïc caùi tieän nghi. Ñaâu bieát laõo naøy nhö tröôùc, chaúng cho ngöôøi xuaát ñaàu. Tuyeát Ñaäu noùi “chaúng boû qua”. Qui Sôn ñeán chieàu hoûi Thuû toïa: Ngöôøi môùi ñeán khi naõy ôû ñaâu ? Thuû toïa thöa: Chính khi aáy xaây löng phaùp ñöôøng mang giaày coû ñi ra. Qui Sôn baûo: Keû naøy sau kia ñeán treân ñaûnh coâ phong döïng chieác am coû quôû Phaät maéng Toå. Ñaâu töøng boû qua, quaû laø kyø ñaëc. Ñeán trong aáy vì sao Tuyeát Ñaäu noùi “treân ñaûnh coâ phong ngoài trong coû” ? Laïi haï moät tieáng heùt. Haõy noùi rôi taïi choã naøo ? Laïi tham ba möôi naêm !

?

TAÉC 5: TUYEÁT PHONG LUÙA GAÏO

LÔØI DAÃN: Ñaïi phaøm, phuø thuï toâng giaùo phaûi laø keû anh linh, coù tö caùch gieát ngöôøi khoâng ngoù laïi, môùi ñaùng lieàn ñoù thaønh Phaät. Vì theá chieáu duïng ñoàng thôøi, cuoän buoâng cuøng xöôùng, lyù söï chaúng hai, quyeàn thaät ñoàng haønh. Nhaûy qua moät möùc laø döïng laäp nghóa moân thöù hai, lieàn ñoù chaët ñöùt saén bìm, keû haäu hoïc sô cô khoù maø nöông töïa. Hoâm qua vieäc theá aáy, baát ñaéc dó, ngaøy nay laïi theá aáy, toäi loãi ñaày trôøi. Neáu laø keû maét saùng, moät ñieåm doái y chaúng ñöôïc. Kia chöa ñöôïc theá, naèm ngang trong hang coïp chaúng khoûi tan thaân maát maïng. Thöû cöû xem !

COÂNG AÙN: Tuyeát Phong daïy chuùng: Caû quaû ñaát naém laïi lôùn baèng haït luùa haït gaïo, neùm ñeán tröôùc maët, chaúng hieåu, thuøng sôn, ñaùnh troáng phoå thænh xem.

GIAÛI THÍCH: Tröôøng Khaùnh hoûi Vaân Moân: Tuyeát Phong noùi theá aáy laïi coù choã xuaát ñaàu chaúng ñöôïc chaêng ? Vaân Moân ñaùp: Coù. Tröôøng Khaùnh hoûi: Laøm theá naøo ? Vaân Moân ñaùp: Khoâng theå thaûy laøm kieán giaûi daõ hoà tinh. Tuyeát Phong noùi treân ñoâi chaúng ñuû, döôùi ñoâi coù dö, toâi laïi vì oâng laøm saén bìm. Sö caàm caây gaäy ñöa leân noùi: Laïi thaáy Tuyeát Phong chaêng ? Doát ! Leänh vua hôi nghieâm, khoâng cho cöôùp giöït ngöôøi ñi chôï. Ñaïi Qui Trieát noùi: Ta laïi cho oâng treân ñaát theâm buøn. Sö caàm caây gaäy ñöa leân noùi: Xem ! Xem ! Tuyeát Phong ñeán tröôùc maët caùc oâng ñi æa. Doát ! Vì sao cöùt thuùi cuõng chaúng bieát ?

Tuyeát Phong daïy chuùng: “Caû quaû ñaát naém laïi lôùn baèng haït luùa haït gaïo.” Coå nhaân tieáp vaät lôïi sanh coù choã kyø ñaëc, chæ laø chaúng ngaïi gian lao. Sö ba phen leân Ñaàu Töû, chín laàn ñeán Ñoäng Sôn, mang thuøng thoâng muoãng goã, ñeán nôi laøm tröôûng trai phaïn, cuõng chæ vì thaáu thoaùt vieäc naøy. Khi ñeán Ñoäng Sôn, Sö laøm tröôûng trai phaïn. Moät hoâm, Ñoäng Sôn hoûi: Laøm gì ? Tuyeát Phong ñaùp: Ñaõi gaïo. Ñoäng Sôn hoûi: Ñaõi caùt boû gaïo hay ñaõi gaïo boû caùt ? Tuyeát Phong ñaùp: Caùt gaïo ñoàng thôøi boû. Ñoäng Sôn hoûi: Ñaïi chuùng laáy gì aên ? Tuyeát Phong lieàn uùp chaäu laïi. Ñoäng Sôn baûo: Duyeân ngöôi ôû Ñöùc Sôn, lieàn chæ ñöôøng ñeán yeát kieán. Vöøa tôùi Ñöùc Sôn, Tuyeát Phong hoûi: Vieäc trong toâng thöøa töø tröôùc, con laïi coù phaàn chaêng ? Ñöùc Sôn ñaùnh moät gaäy, hoûi: Noùi caùi gì ? Nhaân ñaây Tuyeát Phong coù tænh. Sau ôû Ngao Sôn trôû tuyeát, Sö noùi vôùi Nham Ñaàu: Toâi khi ôû Ñöùc Sôn, ngay luùc aên gaäy nhö thuøng luûng ñaùy. Nham Ñaàu quaùt baûo: OÂng chaúng thaáy noùi “töø cöûa vaøo chaúng phaûi cuûa baùu trong nhaø”, neân trong hoâng ngöïc mình löu xuaát, che trôøi che ñaát, môùi coù ít phaàn töông öng. Tuyeát Phong boãng nhieân ñaïi ngoä, leã baùi noùi: Sö huynh ! Ngaøy nay môùi laø thaønh ñaïo ôû Ngao Sôn. Ngöôøi nay chæ noùi: Coå nhaân chuyeân moân khuyeân daïy ngöôøi sau y theo qui cuû. Noùi theá laø cheâ bai coå nhaân, goïi laø toäi xuaát Phaät thaân huyeát. Ngöôøi xöa khoâng coù caåu thaû nhö ngöôøi nay, haù duøng moät lôøi nöûa caâu ñeå thoûa maõn bình sanh sao ? Vì phuø thuï Toâng giaùo, tieáp noái thoï maïng Phaät, neân noùi moät lôøi nöûa caâu, töï nhieân ngoài caét ñaàu löôõi ngöôøi trong thieân haï, khoâng coù ñöôøng cho oâng ñeå yù, khoâng coù choã khôûi tình giaûi dính ñaïo lyù. Xem lôøi daïy naøy cuûa Tuyeát Phong, bieát Sö ñaõ töøng gaëp baäc taùc gia, neân môùi coù loái reøn luyeän taùc gia. Phaøm noùi ra moät lôøi nöûa caâu, khoâng phaûi taâm cô yù thöùc suy nghó, ôû trong hang quæ tìm keá soáng, haún laø sieâu quaàn baït tuïy, ngoài ñoaïn coå kim, chaúng cho nghó nghò. Choã duøng cuûa Sö troïn laø nhö theá.     

Moät hoâm, Sö baûo chuùng: Nuùi Nam coù con raén to, taát caû caùc oâng caàn phaûi kheùo xem ! Laêng Ñaïo giaû ñöùng daäy noùi: Theá thì trong nhaø hoâm nay aét coù ngöôøi tan thaân maát maïng. Sö laïi noùi: Caû quaû ñaát laø con maét cuûa Sa-moân, caùc oâng ñi æa choã naøo ? Sö laïi noùi: Nhaø Voïng Chaâu cuøng oâng thaáy nhau roài, nuùi OÂ Thaïch cuøng oâng thaáy nhau roài, tröôùc Taêng ñöôøng cuøng oâng thaáy nhau roài.

Baûo Phöôùc hoûi Nga Hoà: Tröôùc Taêng ñöôøng haõy gaùc laïi, theá naøo laø nhaø Voïng Chaâu, nuùi OÂ Thaïch thaáy nhau ? Nga Hoà ñi nhanh veà phöông tröôïng.         

Sö thöôøng cöû nhöõng lôøi loaïi naøy daïy chuùng,  nhö  noùi: “Caû quaû ñaát naém laïi lôùn baèng haït luùa haït gaïo.” Luùc naøy coù theå duøng tình thöùc tính toaùn ñöôïc chaêng ? Phaûi laø ñaäp tan loàng löôùi, ñöôïc maát, phaûi quaáy ñoàng thôøi buoâng saïch, thong dong töï taïi, töï nhieân thoaùt ñöôïc voøng veõ, môùi thaáy ñöôïc choã duøng cuûa ngöôøi. Haõy noùi Tuyeát Phong yù taïi choã naøo ? Ngöôøi phaàn nhieàu  khôûi tình giaûi noùi: Taâm laø chuû vaïn vaät, caû quaû ñaát ñoàng thôøi trong tay ta. Thaät töùc cöôøi khoâng dính daùng. Ñeán trong aáy phaûi laø keû chaân thaät, vöøa nghe cöû ra lieàn toät xöông taän tuûy, thaáy ñöôïc thaáu, chaúng rôi vaøo tình tö yù töôûng. Neáu laø keû baûn saéc Thieàn taêng haønh cöôùc, thaáy oâng ta nhö theá, ñaõ laø loâi thoâi vì ngöôøi roài vaäy. Xem Tuyeát Ñaäu tuïng:

TUÏNG:     Ngöu ñaàu moät,

            Maõ ñaàu hoài,

            Taøo Kheâ caûnh lyù tuyeät traàn ai

            Ñaû coå khaùn lai quaân baát kieán,

            Baùch hoa xuaân chí vò thuøy khai ?

DÒCH:       Ñaàu traâu maát,

            Ñaàu ngöïa veà,

            Trong vaét Taøo Kheâ göông chaúng nhô

            Ñaùnh troáng ñeán xem, anh chaúng thaáy,

            Traêm hoa xuaân ñeán nôû vì ai ?

GIAÛI TUÏNG: Tuyeát Ñaäu töï nhieân thaáy coå nhaân chæ tieâu maïng maïch kia baèng moät laàn vaïch ra, lieàn vì ñoù tuïng “ñaàu traâu maát, ñaàu ngöïa veà”. Thöû noùi luaän veà vieäc gì ? Neáu thaáy ñöôïc thaáu, nhö saùng aên chaùo, tröa aên côm, chæ laø taàm thöôøng. Tuyeát Ñaäu töø bi ngay ñaàu duøng moät chuøy ñaäp naùt, moät caâu caét ñöùt, chæ laø quaù ö cao voùt, nhö choïi ñaù nhaùng löûa, döôøng laøn ñieän chôùp, chaúng baøy muõi nhoïn, khoâng coù choã cho oâng gaù nöông. Haõy noùi nhaèm vaøo yù caên doø tìm ñöôïc chaêng ? Hai caâu naøy ñoàng thôøi noùi heát roài. Ñeán caâu thöù ba, Tuyeát Ñaäu laïi khai moät maïch löôïc baøy chuùt ít phong qui, sôùm ñaõ rôi vaøo coû. Caâu thöù tö thaúng bon rôi vaøo coû. Neáu nhaèm treân lôøi sanh lôøi, treân caâu sanh caâu, treân yù sanh yù, khôûi hieåu khôûi hoäi, chaúng nhöõng laøm luïy Laõo taêng maø cuõng coâ phuï Tuyeát Ñaäu. Ngöôøi xöa caâu tuy nhö theá, yù chaúng nhö theá, troïn khoâng taïo ñaïo lyù ñeå troùi buoäc ngöôøi. Caâu “trong vaét Taøo Kheâ göông chaúng nhô”, nhieàu ngöôøi noùi taâm laëng lieàn laø göông. Thaät töùc cöôøi khoâng dính daùng. Chæ quaûn khôûi so saùnh ñaïo lyù, bieát bao giôø lieãu ngoä. Caùi naøy laø boån phaän thuyeát thoaïi, Sôn taêng chaúng daùm khoâng y boån phaän. Hai caâu “ñaàu traâu maát, ñaàu ngöïa veà”, Tuyeát Ñaäu noùi roõ raøng roài. Chính vì ngöôøi chaúng thaáy, cho neân Tuyeát Ñaäu laïi loâi thoâi tuïng ra “ñaùnh troáng ñeán xem anh chaúng thaáy”. Keû si laïi thaáy chaêng ? Laïi vì oâng noùi “traêm hoa xuaân ñeán nôû vì ai” ? Coù theå noùi môû toang cöûa neûo, vì oâng moät luùc chöõ baùt (八) môû roài. Kòp khi xuaân ñeán, nôi hang saâu khe vaéng choã khoâng ngöôøi, traêm hoa vaãn ñua nôû, oâng thöû noùi nôû vì ai ?

]