TAÉC 51: TUYEÁT PHONG LAØ CAÙI GÌ

LÔØI DAÃN: Vöøa coù phaûi quaáy, laêng xaêng maát taâm; chaúng rôi giai caáp, laïi khoâng doø tìm. Haõy noùi thaû ñi laø phaûi, naém ñöùng laø phaûi ? Ñeán trong ñaây coøn coù maûy tô ñöôøng hieåu, vaãn keït noùi baøn, coøn maéc cô caûnh, troïn laø nöông coû gaù caây. Duø cho lieàn ñeán choã ñoäc thoaùt, chöa khoûi muoân daëm troâng queâ nhaø, laïi naém ñöôïc chaêng ? Neáu chöa naém ñöôïc, chæ lyù hoäi coâng aùn hieän thaønh, thöû cöû xem ?

COÂNG AÙN: Khi Tuyeát Phong ôû am coù hai vò Taêng ñeán leã baùi. Tuyeát Phong thaáy ñeán, laáy tay ñaåy cöûa am, phoùng thaân ra ngoaøi, noùi: Laø caùi gì ? Taêng cuõng noùi: Laø caùi gì ? Tuyeát Phong cuùi ñaàu veà am. Vò Taêng sau ñeán Nham Ñaàu, Nham Ñaàu hoûi: ÔÛ ñaâu ñeán ? Taêng thöa: Laõnh Nam ñeán. Nham Ñaàu hoûi: Töøng ñeán Tuyeát Phong chöa ? Taêng thöa: Töøng ñeán. Nham Ñaàu hoûi: Coù nhöõng ngoân cuù gì ? Taêng thuaät laïi vieäc tröôùc. Nham Ñaàu hoûi: OÂng aáy noùi gì ? Taêng thöa: Khoâng noùi, chæ cuùi ñaàu veà am. Nham Ñaàu noùi: OÂi ! Ta hoái haän buoåi ñaàu chaúng noùi vôùi y caâu roát sau, neáu noùi vôùi y thì ngöôøi trong thieân haï laøm gì ñöôïc laõo Tuyeát. Taêng ñeán cuoái haï nhaéc laïi vieäc tröôùc thöa hoûi. Nham Ñaàu hoûi: Sao khoâng hoûi sôùm ? Taêng thöa: Chöa daùm khinh thöôøng. Nham Ñaàu noùi: Tuyeát Phong tuy cuøng ta ñoàng ñieàu sanh, chaúng cuøng ta ñoàng ñieàu töû, caàn bieát caâu roát sau chæ laø theá.

GIAÛI THÍCH: Phaøm laø ngöôøi phuø trì toâng giaùo phaûi bieän roõ ñöông cô, bieát tieán thoaùi phaûi quaáy, raønh gieát soáng giöõ tha. Neáu nhö con maét môø môø mòt mòt ñeán nôi gaëp hoûi thì hoûi, gaëp ñaùp thì ñaùp, khoâng bieát loã muõi ôû trong tay ngöôøi khaùc. Tuyeát Phong, Nham Ñaàu ñoàng tham kieán Ñöùc Sôn. Vò Taêng naøy tham vaán Tuyeát Phong kieán giaûi chæ ñeán theá aáy, cho ñeán yeát kieán Nham Ñaàu cuõng chaúng töøng thaønh ñöôïc moät vieäc, luoáng phieàn hai vò laõo Toân tuùc, moät hoûi moät ñaùp, moät giöõ moät tha, thaúng ñeán ngaøy nay ngöôøi trong thieân haï thaønh khuùc maéc roái loaïn, phaân giaûi khoâng ra. Haõy noùi khuùc maéc roái loaïn ôû taïi choã naøo ? Tuyeát Phong tuy traûi khaép nôi, roát sau ôû quaùn troï Ngao Sôn nhôø Nham Ñaàu kích phaùt môùi ñöôïc döùt baët ñaïi trieät. Nham Ñaàu sau bò sa thaûi, ôû beân hoà laøm ngöôøi ñöa ñoø, hai beân bôø treo moãi beân moät caùi baûn, coù ngöôøi caàn qua goõ moät tieáng baûn. Nham Ñaàu noùi: OÂng qua bôø kia, lieàn trong luøm lau muùa cheøo chui ra. Tuyeát Phong veà Laõnh Nam ôû am, vò Taêng naøy cuõng laø ngöôøi cöûu tham, Tuyeát Phong thaáy ñeán laáy tay ñaåy cöûa am phoùng thaân ra ngoaøi noùi laø caùi gì ? Nhö hieän nay coù hoûi theá aáy, lieàn chuïp laáy nghieàn ngaãm. Vò Taêng naøy cuõng laï, chæ ñaùp laïi laø caùi gì ? Tuyeát Phong cuùi ñaàu veà am. Thöôøng thöôøng baûo ñaây laø voâ ngöõ hoäi vaäy. Vò Taêng naøy doø tìm chaúng ñöôïc. Coù ngöôøi noùi Tuyeát Phong bò moät caâu hoûi cuûa vò Taêng naøy khieán phaûi laëng caâm veà am. Ñaâu chaúng bieát yù Tuyeát Phong coù choã ñoäc haïi. Tuyeát Phong tuy ñöôïc tieän nghi ñaâu ngôø giaáu thaân laïi baøy boùng. Sau vò Taêng mang coâng aùn naøy töø Tuyeát Phong ñeán Nham Ñaàu nhôø phaùn xeùt. Ñeán nôi, Nham Ñaàu hoûi: ÔÛ ñaâu ñeán ? Taêng thöa: Laõnh Nam ñeán. Hoûi: Töøng ñeán Tuyeát Phong chaêng ? Neáu caàn thaáy Tuyeát Phong chæ moät caâu hoûi naøy kheùo ñeå maét xem thaáy. Ñaùp: Töøng ñeán. Hoûi: Coù ngoân cuù gì ? Lôøi naøy cuõng chaúng phaûi qua suoâng. Vò Taêng chaúng hieåu, chæ thieát chaïy theo ngöõ maïch kia chuyeån. Hoûi: OÂng aáy noùi gì ? Ñaùp: Sö cuùi ñaàu khoâng noùi veà am. Vò Taêng naøy ñaâu chaúng bieát Nham Ñaàu mang giaøy coû ñi trong buïng oâng maáy löôït roài. Nham Ñaàu noùi: OÂi ! Ta hoái haän buoåi ñaàu chaúng noùi vôùi y caâu roát sau, neáu noùi vôùi y caâu roát sau thì ngöôøi trong thieân haï laøm gì ñöôïc laõo Tuyeát. Nham Ñaàu cuõng laø giuùp maïnh chaúng giuùp yeáu. Vò Taêng nhö tröôùc vaãn toái mòt mòt chaúng phaân ñen traéng, oâm moät buïng nghi, cho thaät laø Tuyeát Phong chaúng hoäi, ñeán cuoái haï laïi nhaéc vieäc aáy ñeå thöa thænh. Nham Ñaàu baûo: Sao chaúng hoûi sôùm ? Laõo giaø naøy möu moâ laøm sao ! Taêng thöa: Chaúng daùm khinh thöôøng. Nham Ñaàu noùi: Tuyeát Phong tuy cuøng ta ñoàng ñieàu sanh, chaúng cuøng ta ñoàng ñieàu töû, caàn bieát caâu roát sau chæ laø theá. Nham Ñaàu quaù möïc chaúng tieác loâng maøy, caùc oâng cöùu caùnh laøm sao hoäi ? Tuyeát Phong ôû trong hoäi Ñöùc Sôn laøm phaïn ñaàu moät hoâm trai treã, Ñöùc Sôn oâm baùt ñeán phaùp ñöôøng, Tuyeát Phong noùi: Chuoâng chöa keâu, troáng chöa ñaùnh, oâng giaø oâm baùt ñi ñaâu ? Ñöùc Sôn khoâng noùi, cuùi ñaàu veà phöông tröôïng. Tuyeát Phong thuaät laïi vôùi Nham Ñaàu. Nham Ñaàu noùi: Caû nhaø Ñöùc Sôn chaúng hoäi caâu roát sau. Ñöùc Sôn nghe, baûo thò giaû goïi ñeán phöông tröôïng hoûi: OÂng chaúng nhaän Laõo taêng sao ? Nham Ñaàu thöa thaàm yù naøy. Ñeán hoâm sau, Ñöùc Sôn thöôïng ñöôøng chaúng gioáng bình thöôøng. Nham Ñaàu ôû tröôùc Taêng ñöôøng voã tay cöôøi to, noùi: Ñaùng möøng oâng giaø hieåu caâu roát sau, sau naøy ngöôøi trong thieân haï khoâng laøm gì ñöôïc oâng, tuy nhieân nhö theá, chæ ñöôïc ba naêm. Coâng aùn naøy nhö Tuyeát Phong thaáy Ñöùc Sôn ñeàu khoâng noùi. Seõ baûo laø ñöôïc tieän nghi, ñaâu bieát laøm giaëc roài vaäy. Bôûi Sö töøng laøm giaëc, sau naøy cuõng kheùo laøm giaëc. Vì theá, coå nhaân noùi: Moät caâu roát sau môùi ñeán cöûa chaéc (lao quan). Coù ngöôøi noùi Nham Ñaàu hôn Tuyeát Phong. Haún laø hieåu laàm roài vaäy. Nham Ñaàu thöôøng duøng cô naøy daïy chuùng: “Keû maét saùng khoâng hang oå, boû vaät laø thöôïng, theo vaät laø haï, caâu roát sau giaû söû thaân thaáy Toå sö ñeán cuõng lyù hoäi chaúng ñöôïc.” Trai treã, Ñöùc Sôn oâm baùt ñeán phaùp ñöôøng. Nham Ñaàu noùi caû nhaø Ñöùc Sôn chöa hoäi ñöôïc caâu roát sau. Tuyeát Ñaäu nieâm: Töøng nghe noùi ñoäc nhaõn long nguyeân lai chæ ñuû moät con maét. Ñaâu chaúng bieát Ñöùc Sôn laø con coïp khoâng raêng, neáu chaúng phaûi Nham Ñaàu bieát ñöôïc, sao bieát hoâm qua cuøng ngaøy nay chaúng ñoàng. Caùc oâng caàn hoäi caâu roát sau chaêng ? Chæ cho laõo Hoà bieát, chaúng cho laõo Hoà hieåu. Töø xöa ñeán nay, coâng aùn muoân sai ngaøn khaùc nhö röøng gai goùc, neáu oâng thaáu ñöôïc thì ngöôøi trong thieân haï khoâng laøm gì ñöôïc oâng, chö Phaät ba ñôøi ñöùng ôû döôùi gioù. Neáu oâng thaáu chaúng ñöôïc thì tham: Nham Ñaàu noùi “Tuyeát Phong tuy cuøng ta ñoàng ñieàu sanh chaúng cuøng ta ñoàng ñieàu töû”, chæ moät caâu naøy töï nhieân coù choã xuaát thaân. Tuyeát Ñaäu tuïng ra:

TUÏNG:Maït haäu cuù

            Vò quaân thuyeát

            Minh aùm song song ñeå thôøi tieát

            Ñoàng ñieàu sanh daõ coäng töông tri

            Baát ñoàng ñieàu töû hoaøn thuø tuyeät.

            Hoaøn thuø tuyeät

            Huyønh ñaàu bích nhaõn tu chaân bieät

            Nam Baéc Ñoâng Taây qui khöù lai

            Daï thaâm ñoàng khaùn thieân nham tuyeát.

DÒCH: Caâu roát sau

            Vì anh noùi

            Saùng toái song song ñaáy thôøi tieát

            Ñoàng ñieàu sanh moïi ngöôøi cuøng bieát

            Chaúng ñoàng ñieàu töû laïi ñaëc bieät.

            Laïi ñaëc bieät

            Ñaàu vaøng maét bieác neân phaân roõ

            Ñoâng Taây Nam Baéc veà laïi qua     

            Ñeâm khuya ñoàng thaáy tuyeát ngaøn nuùi.

GIAÛI TUÏNG: “Caâu roát sau, vì anh noùi”, Tuyeát Ñaäu tuïng caâu roát sau naøy, yù kia vì nhau toaøn rôi trong coû, tuïng duø coù tuïng toät cuõng chæ ñöôïc ñoâi chuùt maøu loâng. Neáu caàn thaáy thaáu cuõng chöa ñöôïc. Theá maø daùm haù mieäng noùi to “saùng toái song song ñaáy thôøi tieát”, vì oâng môû moät ñöôøng taøn, cuõng vì oâng moät caâu ñaäp cheát roài vaäy. Roát sau laïi vì oâng chuù giaûi. Nhö moät hoâm Chieâu Khaùnh hoûi La Sôn: Nham Ñaàu noùi theá aáy theá aáy, chaúng theá aáy, chaúng theá aáy, yù chæ theá naøo ? La Sôn goïi: Ñaïi sö ! Khaùnh öùng thinh: Daï ! La Sôn baûo: Hai saùng cuõng hai toái. Khaùnh leã taï roài ñi. Sau ba ngaøy, Khaùnh laïi hoûi: Ngaøy tröôùc nhôø loøng töø bi cuûa Hoøa thöôïng chæ daïy, nhöng khaùn chaúng vôõ. La Sôn noùi: Taän tình vì oâng roài. Khaùnh thöa: Hoøa thöôïng caàm löûa ñi. La Sôn baûo: Neáu theá aáy, cöù choã Ñaïi sö nghi hoûi ra. Khaùnh thöa: Theá naøo laø hai saùng hai toái ? La Sôn baûo: Ñoàng sanh cuõng ñoàng töû. Khaùnh leã taï roài ñi. Sau coù vò Taêng hoûi Chieâu Khaùnh: Khi ñoàng sanh cuõng ñoàng töû thì theá naøo ? Khaùnh ñaùp: Ngaäm laáy mieäng choù. Taêng thöa: Ñaïi sö nhaän laáy mieäng aên côm. Vò Taêng aáy laïi ñeán hoûi La Sôn: Khi ñoàng sanh chaúng ñoàng töû thì theá naøo ? La Sôn ñaùp: Nhö traâu khoâng söøng. Taêng hoûi: Khi ñoàng sanh cuõng ñoàng töû thì theá naøo ? La Sôn ñaùp: Nhö coïp moïc söøng. Caâu roát sau chính laø ñaïo lyù naøy.

Trong hoäi La Sôn coù vò Taêng laáy yù naøy ñeán hoûi Chieâu Khaùnh. Khaùnh ñaùp: Kia ñaây ñeàu bieát, côù sao ? Neáu ta ñeán Ñoâng Thaéng Thaàn Chaâu noùi moät caâu, Taây Cuø Da Ni Chaâu cuõng bieát, treân trôøi noùi moät caâu, nhaân gian cuõng bieát, taâm taâm bieát nhau, maét maét chieáu nhau. Ñoàng ñieàu sanh vaãn laø deã thaáy, chaúng ñoàng ñieàu töû laïi ñaëc bieät. Thích-ca, Ñaït-ma cuõng doø tìm chaúng ñöôïc. “Ñoâng Taây Nam Baéc veà laïi qua”, caûnh giôùi coù ñoâi chuùt ñeïp. “Ñeâm khuya ñoàng thaáy tuyeát ngaøn nuùi”, haõy noùi laø song minh hay song aùm, laø ñoàng ñieàu sanh hay ñoàng ñieàu töû ? Thieàn taêng ñuû maét saùng thöû phaân raønh xem ?

?

TAÉC 52: TRIEÄU CHAÂU ÑOÄ LÖØA ÑOÄ NGÖÏA

COÂNG AÙN: Taêng hoûi Trieäu Chaâu: Nghe tieáng caàu ñaù Trieäu Chaâu ñaõ laâu, ñeán nôi chæ thaáy caàu khæ. Trieäu Chaâu baûo: OÂng chæ thaáy caàu khæ, neân chaúng thaáy caàu ñaù. Taêng hoûi: Theá naøo laø caàu ñaù ? Trieäu Chaâu ñaùp: Ñoä löøa ñoä ngöïa.

GIAÛI THÍCH: Thaønh Trieäu Chaâu coù caây caàu ñaù do Lyù Öng taïo, ñeán nay noåi tieáng trong thieân haï. Caàu khæ töùc laø caây caàu baéc moät caây. Vò Taêng naøy coá yù laøm giaûm uy quang Trieäu Chaâu, neân hoûi: Nghe tieáng caàu ñaù Trieäu Chaâu ñaõ laâu, ñeán nôi chæ thaáy caàu khæ. Trieäu Chaâu ñaùp: OÂng chæ thaáy caàu khæ neân chaúng thaáy caàu ñaù. Cöù choã hoûi cuûa vò Taêng gioáng nhö loái noùi chuyeän bình thöôøng. Trieäu Chaâu duøng caâu ñeå caâu y, quaû nhieân y bò maéc caâu. Theo sau y hoûi: Theá naøo laø caàu ñaù ? Trieäu Chaâu ñaùp: Ñoä löøa ñoä ngöïa. Quaû thaät, trong lôøi töï coù choã xuaát thaân. Trieäu Chaâu khoâng gioáng Laâm Teá, Ñöùc Sôn duøng gaäy duøng heùt, chæ duøng ngoân cuù soáng cheát. Coâng aùn naøy kheùo kheùo xem, chæ gioáng nhö bình thöôøng ñaáu cô phong. Tuy nhieân nhö theá, cuõng thaät khoù nöông gaù. Moät hoâm, Trieäu Chaâu cuøng Thuû toïa xem caàu ñaù. Chaâu hoûi: Laø ngöôøi naøo taïo ? Thuû toïa ñaùp: Lyù Öng taïo. Chaâu hoûi: Khi taïo nhaèm choã naøo haï thuû ? Thuû toïa ñaùp khoâng ñöôïc. Chaâu baûo: Bình thöôøng noùi caàu ñaù, hoûi ñeán choã haï thuû cuõng khoâng bieát. Moät hoâm, Trieäu Chaâu queùt ñaát, coù vò Taêng hoûi: Hoøa thöôïng laø thieän tri thöùc vì sao laïi coù buïi ? Chaâu ñaùp: Beân ngoaøi ñeán. Taêng hoûi: Giaø-lam thanh tònh vì sao laïi coù buïi ? Chaâu ñaùp: Laïi coù moät ñieåm. Coù vò Taêng hoûi: Theá naøo laø ñaïo ? Chaâu ñaùp: Ngoaøi töôøng aáy. Taêng thöa: Chaúng phaûi hoûi ñaïo naøy, hoûi ñaïi ñaïo. Chaâu ñaùp: Ñaïi ñaïo thaáu Tröôøng An. Trieäu Chaâu rieâng duøng cô naøy, Sö ñeán choã bình thaät an oån, vì ngöôøi cuõng khoâng chaïm beùn ñöùt tay, töï nhieân cao voùt, duøng ñöôïc cô naøy quaù kheùo. Tuyeát Ñaäu tuïng ra:

TUÏNG:   Coâ nguy baát laäp ñaïo phöông cao

                Nhaäp haûi hoaøn tu ñieáu cöï ngao

                Kham tieáu ñoàng thôøi Quaùn Kheâ laõo

                Giaûi vaân phaùch tieãn dieäc ñoà lao.

DÒCH:    Vuùt sieâu chaúng laäp ñaïo môùi cao

                Vaøo bieån caàn caâu ñöôïc caù ngao

                Cöôøi ngaát ñoàng thôøi cuøng laõo Quaùn

                Baûo raèng chuïp tieãn uoång coâng lao.

GIAÛI TUÏNG: Caâu “vuùt sieâu chaúng laäp ñaïo môùi cao”, Tuyeát Ñaäu tuïng Trieäu Chaâu choã bình thöôøng vì ngöôøi, chaúng laäp huyeàn dieäu, chaúng laäp cao vuùt. Nhö caùc nôi noùi: Ñaäp naùt hö khoâng, ñaäp naùt Tu-di, ñaùy bieån sanh buïi, Tu-di voã soùng, môùi goïi laø ñaïo cuûa Toå sö. Do ñoù, Tuyeát Ñaäu noùi: “Vuùt sieâu chaúng laäp ñaïo môùi cao.” Vaùch ñöùng muoân nhaãn, baøy choã linh nghieäm kyø ñaëc cuûa Phaät phaùp, tuy laø coâ nguy cao voùt chaúng baèng khoâng laäp coâ nguy. Chæ bình thöôøng töï nhieân laên truøng truïc chaúng laäp maø töï laäp, chaúng cao maø töï cao, cô thoaùt coâ nguy môùi thaáy huyeàn dieäu. Vì theá, Tuyeát Ñaäu noùi: “Vaøo bieån caàn caâu ñöôïc caù ngao.” Xem Sö laø baäc Toâng sö maét saùng, thong thaû buoâng moät caâu, duøng moät cô, chaúng caâu toâm teùp oác trai, chæ caâu caù ngao to, quaû laø baäc taùc gia. Moät caâu naøy duøng baøy roõ phaàn ñaàu coâng aùn. Caâu “cöôøi ngaát ñoàng thôøi cuøng laõo Quaùn”, coù vò Taêng hoûi Quaùn Kheâ: Nghe danh Quaùn Kheâ ñaõ laâu, ñeán nôi chæ thaáy caùi ao ngaâm gai. Quaùn Kheâ ñaùp: OÂng chæ thaáy caùi ao ngaâm gai neân chaúng thaáy Quaùn Kheâ. Taêng hoûi: Theá naøo laø Quaùn Kheâ ? Quaùn Kheâ ñaùp: Chuïp teân gaáp. Laïi Taêng hoûi Hoaøng Long: Nghe tieáng Hoaøng Long ñaõ laâu, ñeán nôi chæ thaáy con raén khoang ñoû. Long ñaùp: OÂng chæ thaáy con raén khoang ñoû neân chaúng thaáy Hoaøng Long. Taêng hoûi: Theá naøo laø Hoaøng Long ? Long ñaùp: Keùo daøi leâ theâ. Taêng hoûi: Boãng gaëp Kim sí ñieåu ñeán thì sao ? Long ñaùp: Tính maïng khoù coøn. Taêng hoûi: Theá thì bò chim aên roài ? Long ñaùp: Caùm ôn oâng cuùng döôøng. Ñaây laø laäp coâ nguy, phaûi thì phaûi, chaúng khoûi phí coâng, khoâng baèng Trieäu Chaâu duøng loái bình thöôøng. Theá neân, Tuyeát Ñaäu noùi: “Baûo raèng chuïp tieãn uoång coâng lao.” Chæ nhö Quaùn Kheâ, Hoaøng Long thì gaùc laïi, ñeán Trieäu Chaâu noùi “ñoä löøa ñoä ngöïa” laøm sao hoäi, thöû bieän xem ?

?

TAÉC 53: BAÙ TRÖÔÏNG CON NGOÃNG

LÔØI DAÃN: Khaép coõi chaúng giaáu, toaøn cô rieâng baøy, chaïm ñeán khoâng keït, roõ raøng coù cô xuaát thaân. Döôùi caâu khoâng rieâng, moãi moãi coù yù gieát ngöôøi. Haõy noùi coå nhaân cöùu kính nhaèm choã naøo thoâi heát, thöû cöû xem ?

COÂNG AÙN: Maõ Toå cuøng Baù Tröôïng daïo vöôøn, thaáy baày vòt trôøi bay qua. Maõ Toå hoûi: Laø caùi gì ? Baù Tröôïng thöa: Baày vòt trôøi. Maõ Toå hoûi: Ñi ñaâu roài ? Baù Tröôïng thöa: Bay qua roài. Maõ Toå lieàn naém loã muõi Baù Tröôïng vaën maïnh. Baù Tröôïng ñau quaù la leân. Maõ Toå baûo: Ñaâu töøng bay qua.

GIAÛI THÍCH: Chaùnh nhaõn xem ra, laïi laø Baù Tröôïng ñuû chaùnh nhaân. Maõ Toå khoâng gioù daäy soùng. Caùc oâng caàn cuøng Phaät, Toå laøm möôøi thaày tham laáy Baù Tröôïng, caàn töï cöùu chaúng xong tham laáy Maõ Toå. Xem coå nhaân trong möôøi hai giôø chöa töøng chaúng ôû trong aáy. Baù Tröôïng xuaát gia töø thuôû beù, hoïc taäp giôùi  ñònh tueä, gaëp luùc Maõ Toå xieån hoùa ôû Nam Xöông taän taâm nöông ñoã, hai möôi naêm laøm thò giaû, cho ñeán taùi tham döôùi tieáng heùt môùi ñöôïc ñaïi ngoä. Hieän nay coù ngöôøi noùi: Voán khoâng choã ngoä, laøm caùi cöûa ngoä, döïng laäp vieäc naøy. Neáu kieán giaûi theá aáy, nhö truøng trong thaân sö töû aên thòt sö töû. Ñaâu chaúng thaáy coå nhaân noùi: Nguoàn chaúng saâu thì doøng khoâng daøi, trí chaúng lôùn thì thaáy chaúng xa. Neáu hieåu laø döïng laäp thì Phaät phaùp ñaâu ñeán ngaøy nay. Xem Maõ Toå cuøng Baù Tröôïng ñi daïo vöôøn thaáy baày vòt trôøi bay qua, Maõ Toå ñaâu khoâng bieát vòt trôøi, taïi sao laïi hoûi theá aáy ? Haõy noùi yù Ngaøi rôi taïi choã naøo ? Baù Tröôïng chæ bieát chaïy theo sau. Maõ Toå naém loã muõi Sö vaën maïnh, Baù Tröôïng chòu ñau khoâng noåi la leân. Maõ Toå baûo: Ñaâu töøng bay qua. Baù Tröôïng lieàn tænh. Ngaøy nay coù ngöôøi hieåu laàm, vöøa hoûi ñeán lieàn la leân, buoàn cöôøi nhaûy chaúng ra. Haøng Toâng sö vì ngöôøi phaûi chæ daïy cho thaáy toät. Neáu hoï chöa hieåu, chaúng neä chaïm beùn ñöùt tay, chæ coát daïy hoï roõ ñöôïc vieäc naøy. Vì theá noùi, hoäi thì giöõa ñöôøng thoï duïng, chaúng hoäi thì theá ñeá löu boá. Maõ Toå ñöông thôøi, neáu chaúng naém ñöùng thì chæ thaønh theá ñeá löu boá. Phaûi laø thaáy caûnh gaëp duyeân xoay trôû, daïy trôû veà chính mình, trong möôøi hai giôø khoâng choã khieám khuyeát, goïi ñoù laø taùnh ñòa minh baïch. Neáu chæ nöông coû gaù caây, nhaän caùi tröôùc löøa sau ngöïa, coù duøng vaøo choã gì ? Xem Maõ Toå, Baù Tröôïng duïng theá aáy, tuy gioáng nhö saùng toû tinh lanh, maø chaúng ôû choã saùng toû tinh lanh. Baù Tröôïng chòu ñau khoâng noåi la leân, neáu thaáy theá aáy thì khaép coõi chaúng giaáu, moãi moãi hieän thaønh. Vì theá noùi, moät choã thaáu thì ngaøn choã muoân choã ñoàng thôøi thaáu. Hoâm sau, Maõ Toå leân toaø, chuùng vöøa tuï hoïp, Baù Tröôïng ra cuoán chieáu. Maõ Toå xuoáng toøa veà phöông tröôïng, hoûi Baù Tröôïng: Ta vöøa leân toøa chöa noùi phaùp, vì sao oâng laïi cuoán chieáu ? Baù Tröôïng thöa: Hoâm qua bò Hoøa thöôïng naém loã muõi ñau. Maõ Toå hoûi: Hoâm qua oâng nhaèm choã naøo löu taâm ? Baù Tröôïng thöa: Ngaøy nay loã muõi laïi chaúng ñau. Maõ Toå baûo: OÂng bieát saâu vieäc ngaøy nay. Baù Tröôïng laøm leã, trôû veà lieâu thò giaû khoùc. Ñoàng söï thò giaû hoûi: OÂng khoùc caùi gì ? Baù Tröôïng noùi: Huynh ñeán hoûi Hoøa thöôïng. Thò giaû ñeán hoûi Maõ Toå. Maõ Toå baûo: OÂng hoûi laáy y xem ? Thò giaû laïi veà lieâu hoûi Baù Tröôïng. Baù Tröôïng cöôøi haû haû ! Thò giaû noùi: OÂng vöøa roài khoùc, giôø ñaây taïi sao laïi cöôøi ? Baù Tröôïng noùi: Toâi vöøa roài khoùc, giôø ñaây cöôøi. Xem Sö sau khi ngoä laên truøng truïc ngaên chaën chaúng ñöùng, töï nhieân linh hoaït. Tuyeát Ñaäu tuïng ra:

TUÏNG:           Daõ aùp töû

                        Tri haø höù

                        Maõ Toå kieán lai töông coäng ngöõ

                        Thoaïi taän sôn vaân haûi nguyeät tình

                        Y tieàn baát hoäi hoaøn phi khöù.

                        Duïc phi khöù

                        Khöôùc baû truï                       

                        Ñaïo ! Ñaïo !

DÒCH:             Con vòt trôøi

                        Bieát laø maáy

                        Maõ Toå thaáy roài cuøng nhau noùi

                        Noùi toät bieån traêng maây nuùi loøng

                        Nhö xöa chaúng hoäi laïi bay maát.

                        Muoán bay maát

                        Laïi naém ñöùng

                        Noùi ! Noùi !

GIAÛI TUÏNG: Tuyeát Ñaäu ngay ñaàu lieàn tuïng “con vòt trôøi, bieát laø maáy”, haõy noùi coù nhieàu ít ? “Maõ Toå thaáy roài cuøng nhau noùi”, tuïng naøy Maõ Toå hoûi Baù Tröôïng “laø caùi gì”, Baù Tröôïng ñaùp “baày vòt trôøi”. “Noùi toät bieån traêng maây nuùi loøng” laø tuïng hoûi Baù Tröôïng “ñi ñaâu roài”. Maõ Toå vì Sö yù chæ töï nhieân thoaùt theå. Baù Tröôïng nhö tröôùc chaúng hoäi, laïi noùi “bay qua roài”. Hai lôùp laàm qua. Hai caâu “muoán bay maát, laïi naém ñöùng”, Tuyeát Ñaäu cöù baûn aùn keát toäi. Laïi noùi “noùi ! noùi !” ñaây laø choã Tuyeát Ñaäu chuyeån thaân. Haõy noùi, noùi caùi gì ? Neáu la ñau laø laàm. Neáu chaúng la ñau, laïi laøm sao hoäi ? Tuy nhieân, Tuyeát Ñaäu tuïng thaät kheùo, song cuõng nhaûy khoâng khoûi.

?

TAÉC 54: VAÂN MOÂN LAÏI XOØE NGÖÛA HAI TAY

LÔØI DAÃN: Thoaùt khoûi sanh töû, xoay laên cô quan, thaûnh thôi caét saét chaët ñinh, tuøy choã che trôøi che ñaát. Haõy noùi laø choã haønh lyù cuûa ngöôøi naøo, thöû cöû xem ?

COÂNG AÙN: Vaân Moân hoûi Taêng: Vöøa rôøi choã naøo ? Taêng thöa: Taây Thieàn. Vaân Moân hoûi: Gaàn ñaây Taây Thieàn coù ngoân cuù gì ? Taêng lieàn xoøe ngöûa hai baøn tay. Vaân Moân ñaùnh moät taùt. Taêng thöa: Thoaïi ñaàu cuûa con coøn. Vaân Moân laïi xoøe ngöûa hai baøn tay. Taêng khoâng noùi ñöôïc. Vaân Moân lieàn ñaùnh.

GIAÛI THÍCH: Vaân Moân hoûi vò Taêng vöøa rôøi choã naøo, Taêng thöa Taây Thieàn. Caùi naøy laø ñöông dieän thoaïi, gioáng nhö ñieän chôùp. Vaân Moân hoûi gaàn ñaây coù ngoân cuù gì, cuõng chæ laø thuyeát thoaïi bình thöôøng. Vò Taêng naøy quaû thaät laø baäc taùc gia, laïi laät ngöôïc ñeå nghieäm Vaân Moân, lieàn xoøe ngöûa hai baøn tay. Neáu laø ngöôøi taàm thöôøng gaëp phaûi caùi nghieäm naøy, lieàn thaáy tay chaân roái loaïn. Vaân Moân coù cô choïi ñaù nhaùng löûa, laøn ñieän chôùp, lieàn ñaùnh moät taùt. Taêng noùi ñaùnh töùc laø phaûi, laøm gì ñöôïc thoaïi ñaàu cuûa con. Vò Taêng naøy coù choã chuyeån thaân. Vì theá, Vaân Moân buoâng ra xoøe ngöûa hai baøn tay. Vò Taêng khoâng noùi ñöôïc. Vaân Moân lieàn ñaùnh. Xem Vaân Moân töï laø taùc gia, ñi moät böôùc bieát choã rôi moät böôùc, kheùo xem tröôùc laïi gioûi ngoù sau, chaúng maát ñöôøng loái. Vò Taêng naøy chæ kheùo xem tröôùc, chaúng gioûi ngoù sau.

TUÏNG:   Hoå ñaàu hoå vó nhaát thôøi thaâu

                Laãm laãm oai phong töù baùch chaâu

                Khöôùc vaán baát tri haø thaùi hieåm

                Sö vaân phoùng quaù nhaát tröôùc.

DÒCH:   Ñaàu coïp ñuoâi coïp moät luùc thaâu

               Laãm laãm oai phong boán traêm chaâu       

               Laïi hoûi taïi sao maø quaù hieåm

               Sö raèng  phoùng qua moät nöôùc.

GIAÛI TUÏNG: Tuyeát Ñaäu tuïng thoaïi naøy raát deã hieåu, ñaïi yù chæ tuïng cô phong cuûa Vaân Moân. Vì theá noùi: “Ñaàu coïp ñuoâi coïp moät luùc thaâu”. Coå nhaân noùi: Chaän ñaàu coïp thaâu ñuoâi coïp, caâu thöù nhaát roõ toâng chæ. Tuyeát Ñaäu chæ caên cöù baûn aùn keát toäi, thích Vaân Moân gioûi chaän ñaàu coïp laïi kheùo naém ñuoâi coïp. Vò Taêng xoøe ngöûa hai tay, Vaân Moân lieàn ñaùnh laø chaän ñaàu coïp. Vaân Moân xoøe ngöûa hai tay, Taêng khoâng noùi ñöôïc, lieàn ñaùnh laø naém ñuoâi coïp. Ñaàu ñuoâi ñoàng thaâu, maét nhö sao baêng, töï nhieân nhö choïi ñaù nhaùng löûa, tôï laøn ñieän xeït. Lieàn ñöôïc “Laãm laãm oai phong boán traêm chaâu”, khieán cho caû theá giôùi gioù thoåi veøo veøo. “Laïi hoûi taïi sao maø quaù hieåm”, quaû laø coù choã hieåm. Tuyeát Ñaäu noùi “phoùng qua moät nöôùc”. Haõy noùi hieän nay khi chaúng phoùng qua laïi laø sao ? Ngöôøi caû ñaïi ñòa thaûy neân aên gaäy. Haøng thieàn hoøa töû ngaøy nay ñeàu noùi: “Ñôïi khi Vaân Moân xoøe ngöûa hai tay, cuõng laø traû laïi cho oâng ta boån phaän thaûo lieäu.” Gioáng thì cuõng gioáng, phaûi thì chöa phaûi. Vaân Moân khoâng theå chæ theá aáy baûo oâng thoâi, vaãn coøn coù vieäc khaùc.

?

TAÉC 55: ÑAÏO NGOÂ ÑEÁN NHAØ CUÙNG ÑIEÁU

LÔØI DAÃN: AÅn maät toaøn chaân, ñöông ñaàu nhaän chöùng, daãm treân nöôùc ñeå chuyeån vaät, ngay ñoù thöøa ñöông, nhaèm trong choïi ñaù nhaùng löûa, laøn ñieän chôùp, ngoài döùt laàm laãn. ÔÛ choã chaän ñaàu coïp naém ñuoâi coïp, vaùch ñöùng ngaøn nhaãn thì gaùc laïi, phoùng moät ñöôøng, laïi coù choã vì ngöôøi hay khoâng, thöû cöû xem ?

COÂNG AÙN: Ñaïo Ngoâ cuøng Tieäm Nguyeân ñeán nhaø Phaät töû cuùng ñieáu. Tieäm Nguyeân voã quan taøi noùi: Sanh ö ? Töû ö ? Ñaïo Ngoâ noùi: Sanh cuõng chaúng noùi, töû cuõng chaúng noùi. Tieäm Nguyeân hoûi: Vì sao chaúng noùi ? Ñaïo Ngoâ ñaùp: Chaúng noùi chaúng noùi. Hai thaày troø veà ñeán giöõa ñöôøng, Tieäm Nguyeân thöa: Hoøa thöôïng mau vì con noùi, neáu chaúng noùi ñaùnh Hoøa thöôïng. Ñaïo Ngoâ noùi: Ñaùnh thì maëc ñaùnh, noùi töùc chaúng noùi. Tieäm Nguyeân lieàn ñaùnh. Sau Ñaïo Ngoâ tòch, Tieäm Nguyeân ñeán Thaïch Söông thuaät laïi lôøi tröôùc. Thaïch Söông noùi: Sanh cuõng chaúng noùi, töû cuõng chaúng noùi. Tieäm Nguyeân hoûi: Vì sao chaúng noùi ? Thaïch Söông noùi: Chaúng noùi chaúng noùi. Tieäm Nguyeân ngay lôøi noùi lieàn coù tænh. Moät hoâm, Tieäm Nguyeân caàm caùi mai ôû treân phaùp ñöôøng ñi töø Ñoâng qua Taây, töø Taây qua Ñoâng. Thaïch Söông hoûi: Laøm gì ? Tieäm Nguyeân noùi: Tìm linh coát tieân sö. Thaïch Söông baûo: Nöôùc daâng leânh laùng, soùng daäy ngaäp trôøi, tìm caùi gì laø linh coát tieân sö ? (Tuyeát Ñaäu tröôùc ngöõ: Trôøi xanh ! Trôøi xanh !) Tieäm Nguyeân noùi: Neân kheùo gaéng söùc. (Thaùi Nguyeân Phuø noùi: Linh coát tieân sö vaãn coøn.)

GIAÛI THÍCH: Ñaïo Ngoâ cuøng Tieäm Nguyeân ñeán nhaø Phaät töû cuùng ñieáu. Tieäm Nguyeân voã quan taøi noùi: Sanh ö ? Töû ö ? Ñaïo Ngoâ noùi: Sanh cuõng chaúng noùi, töû cuõng chaúng noùi. Neáu nhaèm döôùi caâu nhaäp ñöôïc, döôùi lôøi bieát trôû veà, chæ choã naøy laø then choát thaáu thoaùt sanh töû. Neáu khoâng ñöôïc theá, thöôøng thöôøng ñoái dieän laàm qua. Xem coå nhaân ñi ñöùng naèm ngoài chaúng ngaïi laáy vieäc naøy laøm nieäm. Vöøa ñeán nhaø ngöôøi ñieáu tang, Tieäm Nguyeân lieàn voã quan taøi noùi: Sanh ö ? Töû ö ? Ñaïo Ngoâ chaúng dôøi moät maûy tô, ñaùp raèng: Sanh cuõng chaúng noùi, töû cuõng chaúng noùi. Tieäm Nguyeân ñoái dieän laàm qua chaïy theo ngöõ cuù, hoûi vì sao chaúng noùi. Ñaïo Ngoâ noùi chaúng noùi chaúng noùi. Ñaïo Ngoâ ñaùng goïi laø loøng son maûnh maûnh, ñem laàm ñeán laàm. Tieäm Nguyeân vaãn chaúng tænh, veà ñeán giöõa ñöôøng laïi noùi Hoøa thöôïng mau vì con noùi, neáu khoâng noùi ñaùnh Hoøa thöôïng. Keû naøy bieát gì toát xaáu, neân noùi taâm toát chaúng ñöôïc baùo toát. Ñaïo Ngoâ nhö tröôùc taâm laõo baø tha thieát, noùi vôùi y: Ñaùnh thì maëc ñaùnh, noùi töùc chaúng noùi. Tieäm Nguyeân lieàn ñaùnh. Tuy nhieân nhö theá, laïi laø kia thaéng moät nöôùc. Ñaïo Ngoâ vì kia maùu tuoân gioït gioït theá aáy maø Tieäm Nguyeân vaãn chaúng laõnh hoäi. Ñaïo Ngoâ bò y ñaùnh, lieàn noùi vôùi y: OÂng haõy ñi, e trong vieän Tri söï doø bieát vieäc naøy seõ gaây hoïa cho oâng. Thaàm baûo Tieäm Nguyeân ñi, Ñaïo Ngoâ thaät raát möïc töø bi.

Sau Tieäm Nguyeân ñeán moät vieän nhoû, nghe cö só tuïng phaåm Phoå Moân: “neân duøng thaân Tyø-kheo ñöôïc ñoä, lieàn hieän thaân Tyø-kheo maø vì thuyeát phaùp…”, boãng nhieân ñaïi ngoä. Sö noùi: Khi xöa ta laàm traùch tieân sö, ñaâu bieát vieäc naøy chaúng ôû treân ngoân cuù. Ngöôøi xöa noùi: Baäc ñaïi nhaân khoâng löôøng, bò ngöõ maïch xoay ñi. Coù nhoùm ngöôøi tình giaûi noùi: Ñaïo Ngoâ baûo chaúng noùi chaúng noùi, töùc laø noùi roài vaäy, goïi laø ñaùnh löng thì nhaøo loän, khieán ngöôøi doø tìm chaúng ñöôïc. Neáu hieåu theá aáy laøm sao bình oån. Neáu ngöôøi chaân ñaïp ñaát thaät thì chaúng caùch moät maûy tô. Nhö chuyeän Thaát hieàn nöõ ñi daïo röøng Thi-ñaø, coù vò chæ töû thi hoûi: Töû thi taïi ñaây, ngöôøi ôû choã naøo ? Chò caû ñaùp: Laøm gì ? Laøm gì ? Caû chuùng nghe ñeàu chöùng voâ sanh phaùp nhaãn. Thöû noùi coù bao nhieâu caùi, ngaøn caùi muoân caùi chæ laø moät caùi. Sau Tieäm Nguyeân ñeán Thaïch Söông thuaät laïi vieäc tröôùc. Thaïch Söông nhö xöa noùi: Sanh cuõng chaúng noùi, töû cuõng chaúng noùi. Tieäm Nguyeân hoûi: Vì sao chaúng noùi ? Thaïch Söông baûo: Chaúng noùi chaúng noùi. Tieäm Nguyeân lieàn ngoä. Hoâm khaùc, Tieäm Nguyeân caàm caùi mai ôû tröôùc phaùp ñöôøng ñi töø Ñoâng qua Taây, töø Taây qua Ñoâng, yù muoán trình kieán giaûi cuûa mình. Thaïch Söông hoûi: Laøm gì ? Tieäm Nguyeân noùi: Tìm linh coát tieân sö. Thaïch Söông lieàn caét ñöùt goùt chaân y noùi: Ta trong aáy, nöôùc daâng leânh laùng, soùng daäy ngaäp trôøi, tìm caùi gì laø linh coát tieân sö ? Tieäm Nguyeân ñaõ tìm linh coát tieân sö, taïi sao Thaïch Söông laïi noùi theá aáy ? Ñeán trong ñaây laø choã sanh cuõng chaúng noùi, töû cuõng chaúng noùi, ngay lôøi naøy tieán ñöôïc môùi bieát töø thuûy chí chung toaøn cô thoï duïng. Neáu oâng khôûi ñaïo lyù suy nghó tìm hieåu töùc laø khoù thaáy. Tieäm Nguyeân noùi: Neân kheùo gaéng söùc. Xem Sö sau khi ngoä, noùi ñöôïc töï nhieân kyø ñaëc. Maûnh xöông treân ñaûnh cuûa Ñaïo Ngoâ nhö maøu vaøng, khi ñaùnh lieàn phaùt ra tieáng ñoàng. Tuyeát Ñaäu tröôùc ngöõ: “trôøi xanh ! trôøi xanh !” yù taïi hai beân. Thaùi Nguyeân Phuø noùi “linh coát tieân sö vaãn coøn”, töï nhieân noùi ñöôïc oån ñaùng.

Ñoaïn vaên naøy ñoàng thôøi ñöa ra moät beân. Haõy noùi theá naøo laø choã tænh yeáu ? Theá naøo laø choã gaéng söùc ? Ñaâu chaúng nghe noùi: Moät choã thaáu, ngaøn choã muoân choã ñoàng thôøi thaáu. Neáu nhaèm choã chaúng noùi chaúng noùi thaáu ñöôïc, laø ngoài caét ñaàu löôõi ngöôøi trong thieân haï. Neáu thaáu chaúng ñöôïc, phaûi töï tham töï ngoä, chaúng neân deã daøng qua ngaøy, ñaùng tieác thay ngaøy thaùng ! Tuyeát Ñaäu tuïng ra:

TUÏNG:   Thoá maõ höõu giaùc

                Ngöu döông voâ giaùc

                Tuyeät haøo tuyeät ly

                Nhö sôn nhö nhaïc

                Huyønh kim linh coát kim du taïi

                Baïch laõng thao thieân haø xöù tröôùc.

               Voâ xöù tröôùc

               Chích lyù Taây qui taèng thaát khöôùc.

DÒCH:    Thoû ngöïa coù söøng

                Traâu deâ khoâng söøng

                Baët loâng baët sôïi

               Nhö nuùi nhö non

                Linh coát vaøng roøng nay vaãn coøn

                Soùng daäy ngaäp trôøi choã naøo ñeán.

                Khoâng choã ñeán

                Chieác deùp veà Taây töøng laïc maát.

GIAÛI TUÏNG: Tuyeát Ñaäu rieâng hoäi chuù cöôùc, Sö laø con chaùu Vaân Moân, phaøm trong moät caâu ñuû ba caâu toâi luyeän, nhaèm choã khoù noùi noùi phaù, nhaèm choã vaïch chaúng ra vaïch ra. Nhaèm thaúng choã khaån yeáu kia tuïng ra “thoû ngöïa coù söøng, traâu deâ khoâng söøng”. Haõy noùi thoû ngöïa vì sao coù söøng ? Traâu deâ vì sao khoâng söøng ? Neáu thaáy ñöôïc lôøi tröôùc, môùi bieát Tuyeát Ñaäu coù choã vì ngöôøi. Coù ngöôøi hieåu laàm noùi: Chaúng noùi laø noùi, khoâng caâu laø coù caâu, thoû ngöïa khoâng söøng laïi noùi coù söøng, traâu deâ coù söøng laïi noùi khoâng söøng. Theá thaät laø khoâng dính daùng. Ñaâu chaúng bieát coå nhaân thieân bieán vaïn hoùa, hieän thaàn thoâng nhö theá, chæ vì ñaû phaù caùi hang quæ tinh linh naøy cuûa oâng. Neáu thaáu ñöôïc chaúng tieâu moät chöõ lieãu. “Thoû ngöïa coù söøng, traâu deâ khoâng söøng, baët loâng baët sôïi, nhö nuùi nhö non”, boán caâu naøy nhö vieân ma-ni baûo chaâu, Tuyeát Ñaäu nhaû ra troïn veïn tröôùc maët oâng. Phaàn sau chæ laø caên cöù baûn aùn keát toäi. “Linh coát vaøng roøng nay vaãn coøn, soùng daäy ngaäp trôøi choã naøo ñeán”, ñaây laø tuïng lôøi cuûa Thaïch Söông vaø Thaùi Nguyeân Phuø, vì côù sao khoâng choã ñeán ? “Chieác deùp veà Taây töøng laïc maát”, ruøa linh leâ ñuoâi, ñaây laø choã Tuyeát Ñaäu chuyeån thaân vì ngöôøi. Coå nhaân noùi: Kia tham caâu soáng chaúng tham caâu cheát. Ñaõ laø maát ñi moät ñoùm löûa kia, vì sao laïi ñua nhau tranh ?

]