TAÉC 86: VAÂN MOÂN KHO TRUØ BA CÖÛA

LÔØI DAÃN: Naém ñöùng theá giôùi chaúng loït maûy tô, caét ñöùt caùc doøng chaúng coøn moät gioït, môû mieäng lieàn laàm, suy nghó thì sai. Haõy noùi theá naøo laø con maét thaáu quan, thöû cöû xem ?

COÂNG AÙN: Vaân Moân daïy: Moãi ngöôøi troïn coù aùnh saùng hieän taïi, khi xem thì chaúng thaáy toái muø muø. Theá naøo laø aùnh saùng cuûa quí vò ? Töï thay ñaùp: Kho truø ba cöûa. Laïi ñaùp: Vieäc toát chaúng baèng khoâng.

GIAÛI THÍCH: Vaân Moân ôû trong thaát ñeå lôøi tieáp ngöôøi: “Caû thaûy caùc oâng döôùi goùt chaân moãi ngöôøi coù moät ñoaïn aùnh saùng soi thaáu coå kim, vöôït haún thaáy bieát. Tuy nhieân aùnh saùng, vöøa hoûi ñeán laïi chaúng hoäi, haù chaúng phaûi toái muø muø.” Lôøi noùi naøy ñeán hai möôi naêm troïn khoâng coù ngöôøi hieåu ñöôïc yù Sö. Sau Höông Laâm caàu xin thay ñaùp. Vaân Moân ñaùp; kho truø ba cöûa. Laïi ñaùp: Vieäc toát chaúng baèng khoâng. Bình thöôøng lôøi ñaùp thay chæ laø moät caâu, taïi sao trong ñaây laïi hai caâu ? Caâu tröôùc vì oâng môû moät con ñöôøng cho oâng thaáy. Neáu laø keû kia, vöøa nghe noùi ñeán lieàn ñöùng daäy ra ñi. Sö sôï ngöôøi keït ôû ñaây, laïi noùi “vieäc toát chaúng baèng khoâng”. Nhö tröôùc vì oâng queùt saïch. Ngöôøi nay vöøa nghe noùi aùnh saùng lieàn tröøng trôïn maét noùi: Trong kia laø kho truø, trong kia laø ba cöûa. Vaãn laø khoâng dính daùng. Vì theá noùi: “Hieåu laáy yù ñaàu löôõi caâu, chôù nhaän quaû caân baøn.” Vieäc naøy khoâng ôû treân maét, cuõng chaúng ôû treân caûnh, caàn phaûi baët tri kieán, queân ñöôïc maát, saïch troïi trôn baøy loà loä. Moãi moãi treân phaàn cuûa ngöôøi hieän taïi nghieân cöùu laáy môùi ñöôïc. Vaân Moân noùi: “Trong ngaøy qua laïi, trong ngaøy bieän ngöôøi, boãng nhieân giöõa ñeâm khoâng aùnh saùng maët trôøi, maët traêng, ñeøn, choã töøng ñeán thì vaãn ñöôïc, choã chöa töøng ñeán laáy moät vaät, laïi laáy ñöôïc chaêng ?” Trong Tham Ñoàng Kheá noùi: “Chính trong saùng coù toái, chôù laáy toái xem nhau, chính trong toái coù saùng, chôù laáy saùng gaëp nhau.” Neáu ngoài döùt saùng toái, haõy noùi laø caùi gì ? Do ñoù noùi: “Taâm hoa phaùt minh soi saùng coõi nöôùc ôû möôøi phöông.” Baøn Sôn noùi: “Saùng chaúng soi caûnh, caûnh cuõng chaúng coøn, saùng caûnh ñeàu queân, laïi laø vaät gì ?” Laïi noùi: “Chính nôi thaáy nghe chaúng thaáy nghe, khoâng coøn thanh saéc ñaùng trình anh, trong ñaây neáu lieãu toaøn voâ söï, theå duïng ngaïi gì phaân chaúng phaân.” Chæ hieåu caâu roát sau, ñeán caâu tröôùc daïo chôi, cöùu kính chaúng ôû trong aáy laøm keá soáng. Coå nhaân noùi: “Laáy goác khoâng truï laäp taát caû phaùp.” Chaúng ñöôïc ñeán trong naøy ñuøa quang aûnh ñuøa tinh hoàn, laïi chaúng ñöôïc hieåu laø voâ söï. Coå nhaân noùi: “Thaø khôûi chaáp Coù baèng nuùi Tu-di, chaúng neân chaáp Khoâng baèng haït caûi.” Haøng Nhò thöøa phaàn nhieàu hay rôi vaøo caùi chaáp naøy. Tuyeát Ñaäu tuïng :

TUÏNG:   Töï chieáu lieät coâ minh

                 Vò quaân thoâng nhaát tuyeán

                 Hoa taï thoï voâ aûnh

                 Khaùn thôøi thuøy baát kieán.

                 Kieán baát kieán

                 Ñaûo kî ngöu heà nhaäp Phaät ñieän.

DÒCH:    Töï chieáu baøy saùng coâi

                Vì anh thoâng moät tuyeán

                Hoa taøn caây khoâng boùng

                Khi xem ai chaúng thaáy.

                Thaáy chaúng thaáy

                Côõi ngöôïc traâu chöø vaøo ñieän Phaät.

GIAÛI TUÏNG: Caâu “töï chieáu baøy saùng coâi”, döôùi goùt chaân moãi ngöôøi saün coù moät ñoaïn quang minh naøy, chæ laø bình thöôøng duøng ñöôïc caùi toái. Vì theá, Ñaïi sö Vaân Moân vì oâng baøy la lieät quang minh naøy ôû tröôùc maët oâng. Theá naøo laø quang minh cuûa caùc oâng ? Kho truø ba cöûa. Ñaây laø choã Vaân Moân baøy caùi saùng coâi. Baøn Sôn noùi: “Traêng taâm rieâng troøn, saùng nuoát vaïn töôïng.” Caùi naøy laø chaân thöôøng ñoäc loä. Veà sau “vì anh thoâng moät tuyeán”, cuõng sôï ngöôøi chaáp choã “kho truø ba cöûa”. Kho truø ba cöûa thì haõy theo. Buoåi saùng hoa ñaõ taøn, caây cuõng khoâng boùng, maët trôøi laïi laën, maët traêng laïi toái, troïn caû caøn khoân ñaïi ñòa toái muø mòt, caùc oâng laïi thaáy chaêng ? “Khi xem ai chaúng thaáy”, haõy noùi laø ai chaúng thaáy ? Ñeán trong ñaây phaûi trong saùng coù toái, trong toái coù saùng, thaûy nhö böôùc tröôùc böôùc sau töï neân thaáy. Tuyeát Ñaäu noùi: “Thaáy chaúng thaáy” laø tuïng “vieäc toát chaúng baèng khoâng”. Neân thaáy laïi chaúng thaáy, neân saùng laïi chaúng saùng. Caâu “côõi ngöôïc traâu chöø vaøo ñieän Phaät”, vaøo trong thuøng sôn vaäy. Phaûi laø oâng töï côõi traâu vaøo ñieän Phaät. Xem noùi theá aáy laø ñaïo lyù gì ?

?

TAÉC 87: VAÂN MOÂN THUOÁC BEÄNH TRÒ NHAU

LÔØI DAÃN: Ngöôøi maét saùng khoâng hang oå, coù khi treân ñaûnh coâ phong coû raäm rì, coù khi ôû ñaàu chôï baøy loà loä. Boãng khi phaãn noä, Na-tra hieän ba ñaàu saùu tay. Boãng khi ngaøy höôùng Phaät thaùng höôùng Phaät, phoùng töø quang phoå nhieáp, ôû treân haït buïi hieän taát caû thaân, tuøy loaïi ngöôøi hoøa buøn hieäp nöôùc. Boãng khi vaïch ra loái höôùng thöôïng, con maét Phaät cuõng nhìn chaúng ñeán, duø cho ngaøn vò Thaùnh ra ñôøi cuõng phaûi thoaùi lui ba ngaøn daëm. Laïi coù ñoàng ñaéc ñoàng chöùng hay khoâng, thöû cöû xem ?

COÂNG AÙN: Vaân Moân daïy chuùng: Thuoác beänh trò nhau, caû ñaïi ñòa ñeàu laø thuoác, caùi gì laø chính mình ?

GIAÛI THÍCH: Vaân Moân noùi thuoác beänh trò nhau, caû ñaïi ñòa ñeàu laø thuoác, caùi gì laø chính mình, caùc ngöôi laïi coù choã xuaát thaân chaêng ? Trong möôøi hai giôø xem xeùt laáy, vaùch ñöùng ngaøn nhaãn. Ñöùc Sôn gaäy ñaùnh nhö möa rôi, Laâm Teá heùt tôï saám vang; taïm gaùc laïi. Thích-ca töï Thích-ca, Di-laëc töï Di-laëc. Ngöôøi chöa bieát choã rôi, thöôøng baûo thuoác beänh hôïp nhau hieåu laáy. Theá Toân boán möôi chín naêm hôn ba traêm hoäi, öùng cô noùi giaùo ñeàu laø hôïp beänh cho thuoác, gioáng nhö ñem traùi ñaéng ñoåi thaønh quaû ngoït, gaïn loïc nghieäp caên cuûa caùc oâng, khieán saïch trôn thong dong. Caû quaû ñaát laø thuoác, oâng nhaèm choã naøo caém moû ? Neáu caém ñöôïc moû, cho oâng coù choã chuyeån thaân nhaû hôi, lieàn dieän kieán Vaân Moân. Neáu oâng ngoù ngoaùi laïi truø tröø, haún laø caém moû chaúng ñöôïc, Vaân Moân ôû döôùi goùt chaân cuûa oâng. Thuoác beänh trò nhau, cuõng chæ laø lôøi noùi taàm thöôøng. Neáu oâng chaáp coù, vì oâng noùi khoâng, neáu oâng chaáp khoâng, vì oâng noùi coù, neáu oâng chaáp chaúng coù chaúng khoâng vì oâng queùt buïi deïp phaân. Hieän kim thaân tröôïng saùu, vöøa hieän vöøa maát. Hieän nay caû ñaïi ñòa sum la vaïn töôïng cho ñeán chính mình ñoàng thôøi laø thuoác, ngay khi ñoù goïi caùi gì laø chính mình ? OÂng moät beà goïi laø thuoác, ñeán ñöùc Phaät Di-laëc ra ñôøi cuõng chöa moäng thaáy Vaân Moân. Cöùu kính theá naøo ? Bieát laáy yù ñaàu löôõi caâu, chôù nhaän traùi caân baøn. Boà-taùt Vaên-thuø moät hoâm sai Thieän Taøi ñi haùi thuoác, daën: Chaúng phaûi thuoác haùi ñem veà. Thieän Taøi xem khaép ñeàu laø thuoác, trôû laïi baïch: Caû thaûy ñeàu laø thuoác. Vaên-thuø baûo: Laø thuoác haùi ñem veà. Thieän Taøi beøn caàm moät coïng coû ñöa Vaên-thuø. Vaên-thuø ñöa leân baûo chuùng: Thuoác naøy hay gieát ngöôøi cuõng hay cöùu ngöôøi. Caâu thuoác beänh trò nhau naøy raát khoù khaùn, Vaân Moân ôû trong thaát, bình thöôøng duøng ñeå tieáp ngöôøi. Tröôûng laõo Kim Nga moät hoâm ñeán phoûng vaán Tuyeát Ñaäu. Sö laø haøng taùc gia, chính laø baäc toân tuùc trong toâng Laâm Teá. Hai vò luaän caâu “thuoác beänh trò nhau” suoát ñeâm, ñeán maët trôøi leân môùi toät lyù. Ñeán trong ñaây hoïc hieåu so saùnh suy nghó thaûy söû duïng khoâng ñeán. Sau Tuyeát Ñaäu coù laøm tuïng tieãn Kim Nga raèng: “Thuoác beänh trò nhau thaáy gian nan, muoân truøng cöûa khoùa khoâng moái mang, Kim Nga ñaïo giaû sang thaêm hoûi, bieån hoïc soùng ñuøa moät ñeâm khan.” Phaàn sau Tuyeát Ñaäu tuïng raát coâng phu, yù cuûa Sö cuõng ôû khaùch, cuõng ôû chuû, töï khaù thaáy vaäy.

TUÏNG:  Taän ñaïi ñòa thò döôïc

               Coå kim haø thaùi thoá

               Beá moân baát taïo xa

               Thoâng ñoà töï lieâu khoaùch

               Thoá ! Thoá !

               Tyû khoång lieâu thieân dieäc xuyeân khöôùc.

DÒCH:   Caû ñaïi ñòa laø thuoác

               Xöa nay sao quaù laàm

               Ñoùng cöûa xe chaúng taïo

               Ñöôøng thoâng töï roäng theânh

               Laàm ! Laàm !

            Loã muõi thaáu trôøi cuõng bò xoû.

GIAÛI TUÏNG: Hai caâu “caû ñaïi ñòa laø thuoác, xöa nay sao quaù laàm”, neáu oâng goïi laø thuoác ñeå hieåu thì töï xöa töï nay moät luùc laàm roài. Tuyeát Ñaäu noùi: Coù moät nhoùm ngöôøi chaúng bieát caét ñöùt goùt chaân Ñaïi Mai, chæ caàn noùi ñöôøng ñi raát nhanh. Sö ñaõ bieát caét ñöùt goùt chaân Vaân Moân, vì moät caâu naøy cuûa Vaân Moân laøm meâ laàm ngöôøi chaúng ít. Vaân Moân noùi: “Caây gaäy laø soùng, cho oâng baûy doïc taùm ngang, caû ñaïi ñòa laø soùng, xem oâng vöøa ra vöøa vaøo.” Hai caâu “ñoùng cöûa xe chaúng taïo, ñöôøng thoâng töï roäng theânh”, Tuyeát Ñaäu noùi vì oâng thoâng moät con ñöôøng. Neáu oâng ñoùng cöûa taïo xe, môû cöûa raùp baùnh, giuùp ñöôïc vieäc gì ? Ta trong ñaây ñoùng cöûa cuõng chaúng taïo xe, môû cöûa töï nhieân roäng theânh. Sö ôû trong ñaây löôïc baøy chuùt ít keõ hôû khieán ngöôøi thaáy. Sö laïi voäi vaøng noùi “laàm ! laàm !” lieân tieáp, ñaàu tröôùc laàm ñaàu sau cuõng laàm. Ai bieát Tuyeát Ñaäu môû moät con ñöôøng cuõng laàm. Ñaõ vaäy, loã muõi thaáu trôøi vì sao laïi bò xoû ? Caàn hieåu chaêng ? Haõy tham ba möôi naêm.  OÂng coù caây gaäy ta cho oâng caây gaäy, neáu oâng khoâng coù caây gaäy, chaúng khoûi bò ngöôøi xoû loã muõi.

?

TAÉC 88: HUYEÀN SA BA LOAÏI NGÖÔØI BEÄNH

LÔØI DAÃN: Moân ñình laäp baøy neân theá aáy phaù hai taïo ba, nhaäp lyù thaâm ñaøm cuõng phaûi baûy xoi taùm phuûng, ñöông cô goõ ñieåm ñaäp naùt khoùa vaøng coång huyeàn, cöù leänh maø haønh haún ñöôïc queùt saïch daáu veát. Haõy noùi laï luøng ôû taïi choã naøo ? Ngöôøi ñuû con maét treân ñaûnh môøi cöû xem ?

COÂNG AÙN: Huyeàn Sa daïy chuùng: “Nhöõng baäc laõo tuùc ôû caùc nôi troïn noùi tieáp vaät lôïi sanh, chôït gaëp ba loaïi ngöôøi beänh ñeán laøm sao maø tieáp ? Ngöôøi beänh muø thì ñöa chuøy, döïng phaát töû, hoï laïi chaúng thaáy. Ngöôøi beänh ñieác thì ngöõ ngoân tam-muoäi, hoï laïi chaúng nghe. Ngöôøi bò beänh caâm daïy y noùi, laïi noùi chaúng ñöôïc. Phaûi laøm sao maø tieáp ? Neáu tieáp ngöôøi naøy chaúng ñöôïc thì Phaät phaùp khoâng linh nghieäm.” Taêng ñeán hoûi Vaân Moân. Vaân Moân baûo: OÂng leã baùi ñi. Taêng leã baùi xong ñöùng daäy. Vaân Moân laáy caây gaäy chaän. Taêng thoaùi lui. Vaân Moân noùi: OÂng khoâng phaûi beänh muø. Laïi baûo: Ñeán gaàn ñaây. Taêng ñeán gaàn, Vaân Moân noùi: OÂng khoâng phaûi beänh ñieác. Vaân Moân hoûi: Hoäi chaêng ? Taêng thöa: Chaúng hoäi. Vaân Moân noùi: OÂng khoâng phaûi beänh caâm. Taêng khi aáy coù tænh.

GIAÛI THÍCH: Huyeàn Sa tham ñeán choã baët tình traàn yù töôûng loät traàn baøy loà loä, môùi bieát noùi theá aáy. Khi ñoù caùc nôi chuøa chieàn troâng nhau, bình thöôøng daïy chuùng noùi: “Nhöõng baäc laõo tuùc ôû caùc nôi troïn noùi tieáp vaät lôïi sanh, chôït gaëp ba loaïi ngöôøi beänh ñeán thì laøm sao tieáp ? Ngöôøi beänh muø thì döïng chuøy, ñöa phaát töû, hoï laïi chaúng thaáy. Ngöôøi beänh ñieác thì ngöõ ngoân tam-muoäi, hoï laïi chaúng nghe. Ngöôøi beänh caâm daïy y noùi, laïi noùi chaúng ñöôïc. Phaûi laøm sao maø tieáp ? Neáu tieáp ngöôøi naøy khoâng ñöôïc thì Phaät phaùp khoâng linh nghieäm.” Ngöôøi nay neáu khôûi hieåu muø ñieác ngoïng caâm thì doø tìm chaúng ñeán. Vì theá noùi: Chôù nhaèm treân caâu cheát, phaûi hieåu yù Huyeàn Sa môùi ñöôïc. Huyeàn Sa thöôøng duøng caâu naøy tieáp ngöôøi. Coù vò Taêng ñaõ ôû laâu trong hoäi Huyeàn Sa, moät hoâm Huyeàn Sa thöôïng ñöôøng, oâng ra hoûi: Hoøa thöôïng noùi caâu ba loaïi ngöôøi beänh, laïi cho con noùi ñaïo lyù chaêng ? Huyeàn Sa noùi: Cho ! Taêng lieàn traân troïng ñi ra. Huyeàn Sa noùi: Chaúng phaûi chaúng phaûi. Vò Taêng naøy hieåu ñöôïc yù Huyeàn Sa. Veà sau Phaùp Nhaõn noùi: “Toâi nghe Hoøa thöôïng Ñòa Taïng thuaät laïi lôøi vò Taêng naøy, môùi hieåu caâu ba loaïi ngöôøi beänh.” Neáu noùi vò Taêng naøy chaúng hoäi, vì sao Phaùp Nhaõn laïi noùi theá aáy ? Neáu noùi oâng hoäi, taïi sao Huyeàn Sa laïi noùi “chaúng phaûi chaúng phaûi” ? Moät hoâm, Ñòa Taïng hoûi: Con nghe Hoøa thöôïng noùi caâu ba loaïi ngöôøi beänh phaûi chaêng ? Huyeàn Sa noùi: Phaûi. Ñòa Taïng hoûi: Queá Saâm hieän nay coù maét tai muõi löôõi, Hoøa thöôïng laøm sao tieáp ? Huyeàn Sa lieàn thoâi. Neáu hieåu ñöôïc yù Huyeàn Sa, haù ôû treân ngoân cuù, kia hieåu ñöôïc töï nhieân thuø bieät. Sau coù vò Taêng thuaät laïi cho Vaân Moân. Vaân Moân lieàn hieåu ñöôïc yù kia noùi: OÂng leã baùi ñi. Taêng leã baùi ñöùng daäy. Vaân Moân laáy caây gaäy chaän, Taêng thoaùi lui. Vaân Moân noùi: OÂng chaúng phaûi beänh muø. Laïi baûo: Ñeán gaàn ñaây. Taêng ñeán gaàn. Vaân Moân noùi: OÂng khoâng phaûi beänh ñieác. Beøn hoûi: Hieåu chaêng ? Taêng thöa: Chaúng hieåu. Vaân Moân noùi: OÂng khoâng phaûi beänh caâm. Vò Taêng aáy khi ñoù coù tænh. Ñöông thôøi neáu laø keû naøy, ñôïi Sö baûo leã baùi ñi, lieàn laät ngöôïc giöôøng thieàn, ñaâu coøn thaáy bao nhieâu thöù saén bìm. Haõy noùi choã hoäi cuûa Vaân Moân vôùi Huyeàn Sa laø ñoàng hay khaùc ? Choã hoäi cuûa hai vò ñeàu chæ laø moät loaïi. Xem coå nhaân ra ñôøi taïo ngaøn muoân thöù phöông tieän, yù ôû treân ñaàu löôõi caâu, caû thaûy ñaéng mieäng chæ daïy khieán caùc oâng moãi ngöôøi saùng moät vieäc naøy. Nguõ Toå laõo sö noùi: “Moät ngöôøi noùi ñöôïc laïi chaúng hoäi, moät ngöôøi hoäi laïi chaúng noùi ñöôïc, neáu hai ngöôøi ñeán tham vaán laøm sao bieän ñöôïc hoï ? Neáu bieän hai ngöôøi naøy chaúng ñöôïc, quyeát haún vì ngöôøi gôõ nieâm môû troùi chaúng xong. Neáu bieän ñöôïc, vöøa thaáy vaøo cöûa, ta lieàn mang giaøy coû nhaèm trong buïng y chaïy maáy phen roài vaäy. Vaãn töï chaúng tænh, coøn tìm caùi gì ? Ñi ra.” Chôù khôûi hieåu muø ñieác ngoïng caâm. Khoâng neân so tính theá aáy, sôû dó noùi: Maét thaáy saéc nhö muø, tai nghe tieáng nhö ñieác. Laïi noùi: Ñaày maét chaúng xem saéc, ñaày tai chaúng nghe tieáng. Vaên-Thuø thöôøng chaïm maét, Quaùn AÂm bòt loã tai. Ñeán trong ñaây gioáng heät maét thaáy nhö muø, tai nghe nhö ñieác, môùi hay cuøng yù Huyeàn Sa khoâng traùi nhau. Caùc oâng laïi hieåu choã rôi cuûa keû muø ñieác caâm chaêng ? Xem Tuyeát Ñaäu tuïng:

TUÏNG:           Manh lung aùm aù

                        Yeåu tuyeät cô nghi

                        Thieân thöôïng thieân haï

                        Kham tieáu kham bi.

                        Ly Laâu baát bieän chaùnh saéc

                        Sö Khoaùng khôûi thöùc huyeàn ty

                        Tranh nhö ñoäc taïo hö song haï

                        Dieäp laïc hoa khai, töï höõu thì.

DÒCH:             Muø ñieác caâm ngoïng

                        Vaéng baët cô nghi

                        Treân trôøi döôùi trôøi

                        Ñaùng cöôøi ñaùng thöông.

                        Ly Laâu chaúng bieän chaùnh saéc

                        Sö Khoaùng ñaâu bieát tô huyeàn

                        Ñaâu baèng ngoài rieâng döôùi song vaéng     

                        Laù ruïng hoa nôû töï ñuùng kyø.

                        Laïi noùi: Laïi hieåu hay khoâng ? Chuøy saét khoâng loã.

GIAÛI TUÏNG:  Hai caâu “muø ñieác caâm ngoïng, vaéng baët cô nghi”, toät caùi oâng thaáy cuøng chaúng thaáy, nghe cuøng chaúng nghe, noùi cuøng chaúng noùi. Tuyeát Ñaäu moät luùc vì oâng queùt saïch roài. Cho ñeán kieán giaûi muø ñieác caâm ngoïng, cô nghi so tính ñoàng thôøi vaéng baët, thaûy duøng chaúng ñöôïc. Vieäc höôùng thöôïng naøy neân noùi thaät muø, thaät ñieác, thaät caâm, khoâng cô, khoâng nghi. Hai caâu “treân trôøi döôùi trôøi, ñaùng cöôøi ñaùng thöông”, laø Tuyeát Ñaäu moät tay naâng leân moät tay ñeø xuoáng. Haõy noùi cöôøi caùi gì ? Thöông caùi gì ? Ñaùng cöôøi laø caâm laïi chaúng caâm, ñieác laïi chaúng ñieác. Ñaùng thöông laø roõ raøng chaúng muø laïi muø, roõ raøng chaúng ñieác laïi ñieác. Caâu “Ly Laâu chaúng bieän chaùnh saéc”, laø khoâng theå bieän xanh vaøng ñoû traéng, chính laø muø. Ly Laâu laø ngöôøi ôû thôøi Hoaøng Ñeá, con maét oâng raát saùng, ngoaøi traêm böôùc hay thaáy ñöôïc vaät raát nhoû baèng sôïi toùc. Hoaøng Ñeá ñi daïo treân soâng Xích Thuûy laøm rôi moät haït chaâu, sai Ly Laâu tìm maø chaúng thaáy, sai Khieát Caáu tìm cuõng chaúng ñöôïc, sau sai Töôïng Voõng tìm môùi ñöôïc. Cho neân noùi: “Khi Töôïng Voõng ñeán quang xaùn laïn, choã Ly Laâu ñi soùng ngaäp trôøi.” Caùi naøy ñeå treân cao, duø laø con maét Ly Laâu bieän chaùnh saéc cuûa noù cuõng khoâng theå ñöôïc. Caâu “Sö Khoaùng ñaâu bieát tô huyeàn”, ñôøi Chaâu ôû Giaùng Chaâu, con cuûa Taán Caûnh Coâng laø Sö Khoaùng töï laø Töû Daõ kheùo phaân bieät nguõ aâm luïc luaät, caùch nuùi maø nghe ñöôïc baày kieán caén loän. Khi aáy Taán vaø Sôû tranh nhau, Sö Khoaùng chæ khaûy ñaøn caàm, vöøa khaûy daây ñaøn lieàn bieát ñaùnh Sôû khoâng thaéng. Tuy nhieân nhö theá, Tuyeát Ñaäu noùi: “oâng coøn chöa bieát tô huyeàn”, ngöôøi chaúng ñieác laïi laø ñieác. Caùi naøy tieáng huyeàn phaùt töø treân cao, duø laø Sö Khoaùng cuõng khoâng bieát ñöôïc. Tuyeát Ñaäu noùi: Toâi chaúng laøm Ly Laâu cuõng chaúng laøm Sö Khoaùng, “ñaâu baèng ngoài rieâng döôùi song vaéng, laù ruïng hoa nôû töï ñuùng kyø”. Neáu ñeán caûnh giôùi naøy, tuy nhieân thaáy döôøng chaúng thaáy, nghe tôï chaúng nghe, noùi döôøng chaúng noùi, ñoùi thì aên côm, meät thì nguû khoø, maëc tình laù ruïng hoa nôû. Khi laù ruïng laø muøa thu, khi hoa nôû laø muøa xuaân, moãi töï coù thôøi tieát. Tuyeát Ñaäu vì oâng moät luùc queùt saïch roài vaäy. Laïi phoùng moät tuyeán noùi: Laïi hieåu hay khoâng ? Tuyeát Ñaäu thaàn nhoïc söùc meät, chæ noùi ñöôïc caùi “chuøy saét khoâng loã”. Moät caâu naøy ñeå maét nhìn nhanh môùi thaáy, neáu suy nghó laïi vöôït qua roài. Sö ñöa caây phaát töû noùi: Laïi thaáy chaêng ? Goõ giöôøng thieàn moät caùi noùi: Laïi nghe chaêng ? Böôùc xuoáng giöôøng thieàn noùi: Laïi noùi ñöôïc chaêng ?

?

TAÉC 89: VAÂN NHAM ÑAÏI BI TAY MAÉT

LÔØI DAÃN: Khaép thaân laø maét thaáy chaúng ñeán, khaép thaân laø tai nghe chaúng kòp, khaép thaân laø mieäng noùi chaúng ñöôïc, khaép thaân laø taâm soi chaúng ra. Khaép thaân taïm gaùc laïi, boãng döng khoâng maét laøm sao thaáy, khoâng tai laøm sao nghe, khoâng mieäng laøm sao noùi, khoâng taâm laøm sao soi ? Neáu nhaèm trong ñaây vaïch ra ñöôïc moät loái ñi, lieàn cuøng coå Phaät ñoàng tham. Tham thì taïm döøng, haõy noùi tham caùi gì ?

COÂNG AÙN: Vaân Nham hoûi Ñaïo Ngoâ: Boà-taùt Ñaïi Bi duøng tay maét nhieàu ñeå laøm gì ? Ñaïo Ngoâ noùi: Nhö ngöôøi giöõa ñeâm voùi tay laïi sau moø chieác goái. Vaân Nham noùi: Toâi hieåu. Ñaïo Ngoâ hoûi: OÂng hieåu theá naøo ? Vaân Nham noùi: Toaøn thaân laø tay maét. Ñaïo Ngoâ noùi: Noùi ñeán toät cuøng chæ noùi ñöôïc taùm phaàn. Vaân Nham hoûi: Sö huynh theá naøo ? Ñaïo Ngoâ noùi: Khaép thaân laø tay maét.

GIAÛI THÍCH: Vaân Nham, Ñaïo Ngoâ ñoàng tham Döôïc Sôn boán möôi naêm hoâng khoâng dính chieáu. Döôïc Sôn xuaát phaùt moät toâng Taøo Ñoäng coù ba ngöôøi khieán phaùp ñaïo thaïnh haønh. Döôùi Vaân Nham coù Ñoäng Sôn, döôùi Ñaïo Ngoâ coù Thaïch Söông, döôùi Thuyeàn Töû coù Giaùp Sôn. Boà-taùt Ñaïi Bi coù taùm muoân boán ngaøn caùnh tay Maãu-ñaø-la. Ñaïi Bi coù laém tay maét, caùc oâng laïi coù hay khoâng ? Baù Tröôïng noùi: “Taát caû ngöõ ngoân vaên töï thaûy ñeàu xoay veà chính mình.” Vaân Nham thöôøng theo Ñaïo Ngoâ thöa hoûi giaûi nghi, moät hoâm hoûi Ñaïo Ngoâ: Boà-taùt Ñaïi Bi duøng laém tay maét ñeå laøm gì ? Ngay ban ñaàu neân vì Sö nhaèm xöông soáng maø ñaùnh, veà sau khoûi thaáy coù nhieàu saén bìm. Ñaïo Ngoâ töø bi khoâng theå laøm nhö theá, laïi vì Sö noùi ñaïo lyù, coát yù khieán Sö lieàn hieåu. Noùi: Nhö ngöôøi giöõa ñeâm voùi tay laïi sau moø chieác goái. Chính khi ñeâm khuya khoâng coù aùnh saùng ñeøn, laáy tay moø chieác goái. Haõy noùi con maét ôû choã naøo ? Sö lieàn noùi: Toâi hieåu. Ñaïo Ngoâ hoûi: OÂng hieåu theá naøo ? Vaân Nham noùi: Toaøn thaân laø tay maét. Ñaïo Ngoâ baûo: Noùi ñeán toät cuøng chæ noùi ñöôïc taùm phaàn. Vaân Nham hoûi: Sö huynh theá naøo ? Ñaïo Ngoâ noùi: Khaép thaân laø tay maét. Haõy noùi khaép thaân laø phaûi hay toaøn thaân laø phaûi ? Tuy tôï buøn laày maø laïi thong thaû. Ngöôøi nay phaàn nhieàu khôûi tình giaûi noùi: Khaép thaân laø chaúng phaûi, toaøn thaân laø phaûi. Chæ thieát nhai ngoân cuù cuûa coå nhaân, cheát döôùi lôøi noùi cuûa coå nhaân. Ñaâu chaúng bieát yù cuûa coå nhaân, yù chaúng ôû treân ngoân cuù, ñaây ñeàu laø vieäc baát ñaéc dó maø thoâi. Nhö nay chuù thích laäp phöông thöùc, noùi: Neáu thaáu ñöôïc coâng aùn naøy lieàn hieåu baõi tham, roài laáy tay moø khaép thaân, moø ngoïn ñeøn caây coät, troïn cho laø hieåu ñöôïc caâu toaøn thaân. Neáu hieåu theá aáy, phaù hoaïi coå nhaân chaúng ít. Vì theá noùi: Kia tham caâu soáng khoâng tham caâu cheát. Caàn phaûi baët tình traàn yù töôûng, loät traàn baøy loà loä, môùi coù theå thaáy ñöôïc caâu Ñaïi Bi. Ñaâu chaúng thaáy Taøo Sôn hoûi Taêng: Khi öùng vaät hieän hình nhö traêng trong nöôùc thì theá naøo ? Taêng ñaùp: Nhö löøa nhìn gieáng. Taøo Sôn noùi: Noùi ñeán toät cuøng chæ noùi ñöôïc taùm phaàn. Taêng hoûi: Hoøa thöôïng laïi theá naøo ? Taøo Sôn ñaùp: Nhö gieáng nhìn löøa. Theá laø ñoàng vôùi yù treân vaäy. Neáu oâng chaïy treân lôøi noùi maø thaáy, hoaøn toaøn khoâng thoaùt khoûi caùi loàng baãy cuûa Ñaïo Ngoâ, Vaân Nham. Tuyeát Ñaäu laø haøng taùc gia chaúng nhaèm döôùi caâu cheát, maø nhaèm treân ñaàu ñi.

TUÏNG:           Bieán thaân thò

                        Thoâng thaân thò

                        Nieâm lai du giaûo thaäp vaïn lyù

                        Trieån sí Baèng ñaèng luïc hôïp vaân

                        Baùc phong coå ñaûng töù minh thuûy.

                        Thò haø ai aûi heà hoát sanh

                        Na caù haøo ly heà vò chæ.

                        Quaân baát kieán

                        Voõng chaâu thuøy phaïm aûnh truøng truøng

                        Boång ñaàu thuû nhaõn tuøng haø khôûi.

                        Ñoát !

DÒCH:             Khaép thaân phaûi

                        Toaøn thaân phaûi

                        Nieâm ra vaãn caùch möôøi muoân daëm

                        Giöông caùnh Baèng bay luïc hôïp che

                        Cuoän gioù daäy soùng nöôùc boán bieån.

                        Bôûi ñaâu buïi cuoán chöø chôït sanh

                        Caùi gì maûy may chöø chöa döùt.

                        Anh chaúng thaáy

                        Löôùi chaâu ruû xuoáng boùng truøng truøng

                        Ñaàu gaäy maét tay töø ñaâu daáy.

                        Doát !

GIAÛI TUÏNG: Hai caâu “khaép thaân phaûi, toaøn thaân phaûi”, neáu noùi voùi tay moø chieác goái laø phaûi, laáy tay moø thaân cuõng phaûi. Neáu khôûi kieán giaûi theá aáy, troïn nhaèm trong hang quæ laøm keá soáng. Cöùu kính khaép thaân, toaøn thaân ñeàu chaúng phaûi. Neáu caàn laáy tình thöùc ñeå thaáy caâu Ñaïi Bi kia, haún laø vaãn caùch möôøi muoân daëm. Tuyeát Ñaäu ñuøa ñöôïc moät caâu soáng, noùi “nieâm ra vaãn caùch möôøi muoân daëm”. Hai caâu tuïng choã kyø ñaëc cuûa Vaân Nham, Ñaïo Ngoâ noùi: “Giöông caùnh Baèng bay luïc hôïp che, cuoän gioù daäy soùng nöôùc boán bieån.” Chim Ñaïi Baèng aên roàng, laáy caùnh cuoän gioù soùng nöôùc reõ ra ba ngaøn daëm, lieàn baét roàng aên. Tuyeát Ñaäu noùi: Neáu oâng nhö chim Ñaïi Baèng cuoän gioù daäy soùng raát laø huøng traùng. Neáu laáy Ñaïi Bi ngaøn tay maét ñeå quaùn, chæ laø choác laùt buïi baëm chôït daáy, laïi moät maûy may gioù chöa döøng. Tuyeát Ñaäu noùi: Neáu oâng laáy tay moø thaân duøng laøm tay maét, kham duøng vaøo vieäc gì ? Khi aáy treân caâu Ñaïi Bi vaãn laø chöa hieåu. Vì theá noùi: “Bôûi ñaâu buïi cuoán chöø chôït sanh, caùi gì maûy may chöø chöa döùt.” Tuyeát Ñaäu chính laø taùc gia moät luùc queùt saïch roài. Ñaâu ngôø phaàn sau, nhö xöa loù ñuoâi, noùi daãn duï, y nguyeân vaãn ôû trong loàng baãy. “Anh chaúng thaáy, löôùi chaâu ruû xuoáng boùng truøng truøng”, Tuyeát Ñaäu daãn minh chaâu trong löôùi trôøi Ñeá Thích ñeå laøm phaùp taéc, haõy noùi tay maét rôi taïi choã naøo ? Trong toâng Hoa Nghieâm laäp boán phaùp giôùi:

1) Lyù Phaùp giôùi, ñeå roõ moät vò bình ñaúng.

2) Söï Phaùp giôùi, ñeå roõ toaøn lyù thaønh söï.

3) Lyù söï voâ ngaïi Phaùp giôùi, ñeå roõ lyù söï dung nhau lôùn nhoû khoâng ngaïi.

4) Söï söï voâ ngaïi Phaùp giôùi, ñeå roõ moät söï khaép nhaäp taát caû söï, taát caû söï khaép nhieáp taát caû söï, ñoàng thôøi xen laãn khoâng ngaïi.

Vì theá noùi: “Moät haït buïi vöøa daáy ñaïi ñòa toaøn thaâu, moãi moãi haït buïi goàm voâ bieân phaùp giôùi, moät haït buïi ñaõ vaäy, caùc haït buïi cuõng vaäy.” Löôùi chaâu laø tröôùc Thieän Phaùp Ñöôøng cuûa trôøi Ñeá Thích duøng chaâu Ma-ni laøm löôùi, trong moät haït chaâu aûnh hieän traêm ngaøn haït chaâu, traêm ngaøn haït chaâu ñeàu hieän trong moät haït chaâu, chieáu xen lôùp lôùp chuû baïn voâ cuøng, ñaây duøng ñeå roõ veà söï söï voâ ngaïi phaùp giôùi. Xöa Quoác sö Hieàn Thuû laäp göông, ñeøn ñeå daãn duï, treo möôøi taám göông, ôû giöõa thaép moät ngoïn ñeøn. Neáu nhìn göông phía Ñoâng, thì chín taám göông, göông ñeøn hieän roõ raøng. Neáu nhìn göông phía Nam, thì thaáy göông göông ñeàu nhö theá. Do ñoù, ñöùc Theá Toân môùi thaønh Chaùnh giaùc chaúng rôøi Boà-ñeà ñaïo traøng maø leân khaép caùc coõi trôøi, trôøi Ñao-lôïi v.v… cho ñeán ôû taát caû choã, baûy choã chín hoäi noùi kinh Hoa Nghieâm. Tuyeát Ñaäu duøng löôùi chaâu trôøi Ñeá Thích chæ baøy söï söï voâ ngaïi phaùp giôùi. Song nghóa saùu töôùng raát laø roõ raøng: töùc toång töùc bieät, töùc ñoàng töùc dò, töùc thaønh töùc hoaïi. Cöû moät töôùng thì saùu töôùng ñeàu goàm, chæ vì chuùng sanh haèng duøng trong moãi ngaøy maø khoâng bieát. Tuyeát Ñaäu neâu minh chaâu löôùi trôøi Ñeá Thích laøm phöông thöùc, ñeå so saùnh vôùi caâu Ñaïi Bi naøy. Duø laø nhö theá, neáu oâng kheùo nhaèm trong löôùi chaâu naøy, roõ ñöôïc caây gaäy thaàn thoâng dieäu duïng ra vaøo khoâng ngaïi, môùi ñaùng thaáy ñöôïc tay maét. Do ñoù, Tuyeát Ñaäu noùi: “Ñaàu gaäy maét tay töø ñaâu daáy ?” Daïy oâng ñaàu gaäy chöùng laáy, ngay tieáng heùt thöøa ñöông. Nhö Ñöùc Sôn vaøo cöûa lieàn ñaùnh, haõy noùi tay maét ôû choã naøo ? Laâm Teá vaøo cöûa lieàn heùt, haõy noùi tay maét ôû choã naøo ? Roát sau, taïi sao Tuyeát Ñaäu laïi ñeå moät chöõ “Doát” ? Tham !

?

TAÉC 90: TRÍ MOÂN BAÙT-NHAÕ THEÅ

LÔØI DAÃN: Moät caâu tröôùc tieáng ngaøn Thaùnh chaúng truyeàn, moät sôïi tô tröôùc maët haèng khoâng giaùn caùch. Loät traàn baøy loà loä, ñaàu toùc roái ruõ, tai vaûnh ngöôïc. Haõy noùi taïi sao ? Thöû cöû xem ?

COÂNG AÙN: Taêng hoûi Trí Moân: Theá naøo laø Baùt-nhaõ theå ? Trí Moân ñaùp: Con trai ngaäm traêng saùng. Taêng hoûi: Theá naøo laø Baùt-nhaõ duïng ? Trí Moân ñaùp: Con thoû mang thai.

GIAÛI THÍCH: Trí Moân ñaùp: “con trai ngaäm traêng saùng, con thoû mang thai”, troïn duøng yù Trung thu. Tuy nhieân nhö theá, coå nhaân yù chaúng ôû treân con trai, con thoû. Sö laø haøng toân tuùc trong toâng Vaân Moân, moät caâu noùi phaûi ñuû ba caâu: Haøm caùi caøn khoân, Tieät ñoaïn chuùng löu, Tuøy ba truïc laõng, cuõng chaúng caàn an baøi, töï nhieân vöøa vaën, lieàn ñeán choã hieåm. Ñaùp lôøi cho vò Taêng naøy löôïc baøy ñoâi phaàn muõi nhoïn, haún laø kyø ñaëc. Tuy nhieân theá aáy, coå nhaân troïn chaúng chaïy ñuøa quang aûnh, chæ vì oâng chæ ñaàu ñöôøng khieán oâng thaáy. Vò Taêng hoûi: Theá naøo laø Baùt-nhaõ theå ? Trí Moân ñaùp: Con trai ngaäm traêng saùng. Soâng Haùn saûn xuaát con trai, trong con  trai coù haït chaâu saùng, ñeán Trung thu maët traêng hieän, con trai noåi treân maët nöôùc haû mieäng ra ngaäm aùnh saùng maët traêng, caûm maø sanh ra chaâu, töùc laø Chaâu Hieäp Phoá. Neáu Trung thu traêng saùng thì chaâu nhieàu, traêng toái thì chaâu ít. Taêng hoûi: Theá naøo laø Baùt-nhaõ duïng ? Trí Moân ñaùp: Con thoû mang thai. YÙ naøy cuõng khoâng khaùc, con thoû thuoäc aâm, Trung thu maët traêng moïc, noù haû mieäng nuoát aùnh saùng maët traêng lieàn thoï thai, trong mieäng sanh ra con, cuõng traêng saùng thì sanh nhieàu, traêng toái thì sanh ít. Choã ñaùp cuûa coå nhaân khoâng coù nhieàu vieäc, chæ möôïn yù kia ñeå ñaùp aùnh saùng cuûa Baùt-nhaõ. Tuy nhieân theá aáy, yù chaúng phaûi ôû treân ngoân cuù, töï laø ngöôøi sau chaïy treân ngoân cuù tìm keá soáng. Baøn Sôn noùi: “Taâm nguyeät rieâng troøn, saùng truøm muoân töôïng, saùng khoâng chieáu caûnh, caûnh cuõng chaúng coøn, saùng caûnh ñeàu queân, laïi laø vaät gì ?” Ngöôøi nay chæ tröøng maét goïi laø saùng, ñi treân tình giaûi, trong khoâng maø ñoùng ñinh. Coå nhaân noùi: Caû thaûy caùc oâng ôû cöûa saùu caên ngaøy ñeâm phoùng ñaïi quang minh, chieáu phaù nuùi soâng ñaïi ñòa. Khoâng nhöõng chæ nhaõn caên phoùng quang, tyû thieät thaân yù ñeàu phoùng quang. Ñeán trong ñaây phaûi nhoài ñaäp saùu caên khoâng coøn moät vieäc, loät traàn baøy loà loä, môùi thaáy ñöôïc choã rôi cuûa caâu naøy. Tuyeát Ñaäu chính theá aáy tuïng ra :

TUÏNG:  Nhaát phieán hö ngöng tuyeät vò tình

                Nhaân thieân tuøng thöû kieán Khoâng Sanh

                Baïng haøm huyeàn thoá thaâm thaâm yù

                Taèng döõ thieàn gia taùc chieán tranh.

DÒCH:    Moät maûnh laëng theânh baët nghó baøn

                Ngöôøi trôøi töø ñoù thaáy Khoâng Sanh

                Trai ngaäm thoû huyeàn thaâm yù tuyeät

                Töøng cuøng thieàn giaû khôûi chieán tranh.

GIAÛI TUÏNG: Caâu “moät maûnh laëng theânh baët nghó baøn”, moät caâu naøy Tuyeát Ñaäu tuïng raát hay, töï nhieân thaáy ñöôïc yù coå nhaân. Saùu caên laëng leõ aáy laø gì ? Chæ moät maûnh hö minh ngöng tòch chaúng caàn chaïy treân trôøi tìm chaúng thieát ñeán ngöôøi khaùc maø caàu, töï nhieân thöôøng quang hieän tieàn, choã aáy vaùch ñöùng ngaøn nhaãn. Hai chöõ “Vò tình” ôû Haùn vaên töùc laø tuyeät ngoân ngöõ tình traàn. Baøi tuïng taùnh Vieân Thaønh Thaät cuûa Phaùp Nhaõn noùi: “Lyù cöïc vong tình vò, nhö haø ñaéc duï teà, ñaùo ñaàu söông daï nguyeät, nhaäm vaän laïc tieàn kheâ, quaû thuïc kieâm vieân troïng, sôn dieâu töï loä meâ, cöû ñaàu taøn chieáu taïi, nguyeân thò truï cö teâ (taây).” (Lyù toät queân baøn nghó, laøm sao coù duï baèng, roát cuøng traêng ñeâm söông, hoàn nhieân rôi khe tröôùc, traùi chín vöôïn cuøng quí, nuùi xa döôøng queân ñöôøng, ngöôõng ñaàu aùnh saùng nhaït, voán laø ôû phöông Taây.) Vì theá noùi: “Taâm laø caên, phaùp laø traàn, hai thöù ví nhö veát treân göông, nhô nhôùp heát roài saùng môùi hieän, taâm phaùp ñeàu queân taùnh lieàn chaân.” Laïi noùi: “Ba gian nhaø coû töø xöa ôû, moät vaïch thaàn quang muoân caûnh nhaøn, chôù ñem phaûi quaáy ñeán ta bieän, soáng taïm baøn quanh chaúng dính gì.” Chæ moät baøi tuïng naøy cuõng thaáy “moät maûnh laëng theânh baët nghó baøn”. Caâu “ngöôøi trôøi töø ñoù thaáy Khoâng Sanh”, ngaøi Tu-boà-ñeà ngoài yeân laëng trong nuùi, chö Thieân möa hoa taùn thaùn. Toân giaû hoûi: Trong khoâng möa hoa taùn thaùn ñoù laø ai ? Chö Thieân ñaùp: Toâi laø Phaïm Thieân. Toân giaû hoûi: Taïi sao oâng taùn thaùn ? Chö Thieân ñaùp: Toâi troïng Toân giaû kheùo noùi Baùt-nhaõ Ba-la-maät-ña. Toân giaû baûo: Toâi ñoái vôùi Baùt-nhaõ chöa töøng noùi moät chöõ, oâng vì sao laïi taùn thaùn ? Chö Thieân ñaùp: Toân giaû khoâng noùi, toâi cuõng khoâng nghe, khoâng noùi khoâng nghe laø chaân Baùt-nhaõ. Laïi raûi hoa khaép nôi. Xem ngaøi Tu-boà-ñeà kheùo noùi Baùt-nhaõ, maø chaúng noùi theå duïng. Neáu nôi ñaây thaáy ñöôïc, coù theå thaáy Trí Moân noùi: “Trai ngaäm traêng saùng, thoû mang thai.” Coå nhaân yù tuy chaúng ôû treân ngoân cuù, maø choã ñaùp vaãn coù yù thaâm saâu, gôïi cho Tuyeát Ñaäu noùi: “Trai ngaäm thoû huyeàn thaâm yù tuyeät.” Ñeán trong ñaây “töøng cuøng thieàn giaû khôûi chieán tranh”. Nhöõng keû hoïc thieàn thieån caän thöông löôïng laêng xaêng, maø chöa coù moät ngöôøi moäng thaáy. Neáu muoán cuøng Trí Moân, Tuyeát Ñaäu ñoàng tham, phaûi chính mình ñeå maét môùi ñöôïc.

]