TAÉC 11: HOAØNG BAÙ BOÏN AÊN HEØM 

LÔØI DAÃN: Ñaïi cô Phaät Toå toaøn naém trong tay, maïng maïch nhaân thieân naèm trong tieáng goïi, thaûnh thôi moät lôøi moät caâu kinh ñoäng quaàn chuùng, moät cô moät caûnh ñaäp xích phaù cuøm, tieáp cô höôùng thöôïng neâu vieäc höôùng thöôïng. Haõy noùi ngöôøi naøo töøng ñeán theá aáy, coù bieát choã rôi chaêng, thöû neâu xem ?

COÂNG AÙN: Hoaøng Baù daïy chuùng: Caû thaûy caùc ngöôi ñeàu laø boïn aên heøm, haønh khöôùc theá aáy choã naøo coù ngaøy nay ? Laïi bieát trong nöôùc Ñaïi Ñöôøng coù Thieàn sö chaêng ? Coù vò Taêng ra thöa: Chæ nhö caùc nôi khuoâng ñoà laõnh chuùng laïi laø gì ? Hoaøng Baù baûo: Chaúng noùi khoâng thieàn, chæ laø khoâng Sö.

GIAÛI THÍCH: Hoaøng Baù thaân cao baûy thöôùc (2,80m), treân traùn coù haït chaâu troøn, thieân taùnh hoäi  thieàn. Sö ñi daïo Thieân Thai, treân ñöôøng gaëp moät vò Taêng cuøng baøn luaän vui cöôøi nhö ngöôøi quen cuõ, nhìn kyõ laø ngöôøi ñaõ cheát, coù chuùt ít töôùng laï. Hai ngöôøi ñoàng ñi, gaëp doøng suoái nöôùc traøn chaûy maïnh, Sö choáng gaäy loät noùn ñöùng laïi, vò Taêng kia thuùc Sö ñoàng qua. Sö baûo: Môøi qua tröôùc. Vò Taêng kia lieàn veùn aùo böôùc treân soùng ñi qua, nhö böôùc treân ñaát baèng. Qua roài, vò Taêng goïi: Qua ñaây ! Qua ñaây ! Sö quôû: Gaõ töï lieãu naøy ! Neáu toâi sôùm bieát laøm quaùi, seõ chaët baép ñuøi huynh. Vò Taêng kia khen: Thaät laø phaùp khí Ñaïi thöøa. Noùi xong nhìn laïi chaúng thaáy oâng. Sö ban ñaàu ñeán Baù Tröôïng, Baù Tröôïng hoûi: Voøi voïi rôõ rôõ töø choã naøo ñeán ? Sö thöa: Voøi voïi rôõ rôõ töø Laõnh Trung ñeán. Baù Tröôïng hoûi: Ñeán vì vieäc gì ? Sö thöa: Chaúng vì vieäc khaùc. Baù Tröôïng thaàm nhaän ñoù. Hoâm khaùc, Sö ñeán töø Baù Tröôïng, Baù Tröôïng hoûi: Ñònh ñi ñaâu ? Sö thöa: Ñeán Giang Taây leã baùi Maõ Ñaïi sö. Baù Tröôïng baûo: Maõ Ñaïi sö tòch roài.OÂng haõy noùi Hoaøng Baù hoûi theá aáy laø bieát maø hoûi hay khoâng bieát maø hoûi ? Sö thöa: Con mô öôùc ñeán leã baùi maø phöôùc duyeân caïn moûng khoâng ñöôïc yeát kieán. Chaúng bieát bình thöôøng Ngaøi coù lôøi daïy gì, mong ñöôïc nghe nhaéc laïi ? Baù Tröôïng nhaéc laïi nhaân duyeân taùi tham vaán Maõ Toå, Maõ Toå thaáy ta ñeán lieàn döïng ñöùng caây phaát töû, ta hoûi: Töùc ñaây duøng lìa ñaây duøng ? Maõ Toå beøn treo caây phaát töû ôû goùc giöôøng thieàn. Giaây laâu Maõ Toå hoûi ta: Ngöôi veà sau ñaäp hai mieáng da, vì ngöôøi theá naøo ? Ta laáy caây phaát töû döïng ñöùng. Maõ Toå hoûi: Töùc ñaây duøng lìa ñaây duøng ? Ta ñem caây phaát töû maùng ôû goùc giöôøng thieàn. Maõ Toå chaán chænh oai nghi heùt moät tieáng, ta khi aáy ñeán ba ngaøy loã tai coøn ñieác. Hoaøng Baù baát chôït hoaûng hoát le löôõi. Baù Tröôïng baûo: Ngöôi veà sau keá thöøa Maõ Toå chaêng ? Sö thöa: Chaúng phaûi theá, ngaøy nay nghe thaày nhaéc laïi, ñöôïc thaáy Maõ Ñaïi sö ñaïi cô ñaïi duïng, neáu keá thöøa Maõ Ñaïi sö veà sau maát heát con chaùu cuûa con. Baù Tröôïng baûo: Ñuùng theá ! Ñuùng theá ! Thaáy baèng thaày keùm thaày nöûa ñöùc, trí vöôït hôn thaày môùi kham truyeàn thuï. Choã thaáy cuûa ngöôi hieän nay quaû laø coù taùc duïng vöôït hôn thaày. Quí vò haõy noùi, Hoaøng Baù hoûi theá aáy laø bieát maø coá hoûi hay khoâng bieát maø hoûi ? Caàn phaûi thaân thaáy choã haønh lyù trong nhaø cha con hoï môùi ñöôïc. Moät hoâm, Hoaøng Baù laïi hoûi Baù Tröôïng: Toâng thöøa veà tröôùc laøm sao chæ daïy ? Baù Tröôïng im laëng giaây laâu. Hoaøng Baù thöa: Khoâng theå khieán ngöôøi sau, ñoaïn tuyeät. Baù Tröôïng noùi: Toan baûo ngöôi laø moät caù nhaân. Beøn ñöùng daäy ñi vaøo phöông tröôïng.

Hoaøng Baù cuøng Töôùng quoác Buøi Höu laø baïn phöông ngoaïi. Buøi Höu traán Uyeån Laêng thænh Sö ñeán quaän ñöôøng, ñem quyeån saùch oâng vieát trao cho Sö xem. Sö tieáp nhaän roài ñeå döôùi toøa, boû qua khoâng giôû ra xem, im laëng giaây laâu hoûi: Hoäi chaêng ? Buøi Höu thöa: Chaúng hoäi. Hoaøng Baù noùi: Neáu theá aáy hoäi ñöôïc vaãn coøn sô saøi, neáu baøy treân giaáy möïc thì choã naøo laïi coù Toâng cuûa ta. Buøi Höu beøn laøm baøi tuïng taùn thaùn:

TUÏNG:  Töï tuøng Ñaïi só truyeàn taâm aán

            Ngaïch höõu vieân chaâu thaát xích thaân

            Quaûi tích thaäp nieân theâ Thuïc thuûy

            Phuø boâi kim nhaät ñoä Chöông Taân

            Vaïn lyù höông hoa keát thaéng nhaân

            Nghó duïc söï Sö vi ñeä töû

            Baát tri töông phaùp phoù haø nhaân.

DÒCH:   Keå töø Ñaïi só truyeàn taâm aán

               Chieác thaân baûy thöôùc traùn minh chaâu

               Choáng gaäy möôøi naêm nöông ñaát Thuïc

               Hoâm nay côõi soùng sang Chöông Taân

               Taùm ngaøn long töôïng theo chaân böôùc

               Muoân daëm höông hoa keát thaéng nhaân

               Loøng muoán thôø thaày laøm ñeä töû

               Chaúng bieát phaùp gì gôûi cho ngöôøi.

               Sö cuõng khoâng coù veû vui noùi:

                Taâm nhö ñaïi haûi voâ bieân teá

                Khaåu thoå hoàng lieân döôõng beänh thaân

                Töï höõu nhaát song voâ söï thuû

                Baát taèng chi aáp ñaúng nhaøn nhaân.

DÒCH:    Taâm nhö beå caû khoâng ngaèn meù

               Mieäng nhaû sen hoàng nuoâi beänh thaân

                Saün coù moät ñoâi tay khoâng vieäc

               Chaúng töøng kính vaùi keû öa nhaøn.

Sau khi Sö truï trì cô phong cao voùt, Laâm Teá ôû trong hoäi, Muïc Chaâu laøm Thuû toïa. Muïc Chaâu hoûi Laâm Teá: Thöôïng toïa ôû ñaây ñaõ laâu sao chaúng ñeán hoûi thoaïi ? Laâm Teá thöa: Baûo toâi hoûi thoaïi gì môùi ñöôïc ? Thuû toïa baûo: Sao khoâng hoûi theá naøo laø ñaïi yù Phaät phaùp ? Laâm Teá lieàn ñi hoûi, ba phen bò ñaùnh ñuoåi ra. Laâm Teá ñeán töø giaõ Thuû toïa: Nhôø Thuû toïa daïy ba phen ñeán hoûi ñeàu bò ñaùnh ñuoåi ra, e nhaân duyeân khoâng phaûi ôû ñaây, taïm thôøi xin xuoáng nuùi. Thuû toïa baûo: OÂng muoán ñi neân ñeán töø giaõ Hoøa thöôïng roài seõ ñi. Thuû toïa ñeán tröôùc baïch Hoaøng Baù: Thöôïng toïa ñeán hoûi thoaïi thaät laø ít coù, sao Hoøa thöôïng khoâng ñuïc ñeõo khieán thaønh coäi caây to che maùt ngöôøi sau ? Hoaøng Baù noùi: Ta ñaõ bieát ! Laâm Teá ñeán töø giaõ, Hoaøng Baù baûo: OÂng khoâng neân ñi nôi khaùc, haõy thaúng ñeán beán Cao An yeát kieán Ñaïi Ngu. Laâm Teá ñeán Ñaïi Ngu thuaät laïi lôøi hoûi tröôùc, chaúng bieát con loãi taïi choã naøo ? Ñaïi Ngu noùi: Hoaøng Baù thaät taâm laõo baø tha thieát vì oâng trieät khoán, laïi hoûi coù loãi khoâng loãi. Laâm Teá boãng nhieân ñaïi ngoä, noùi: Phaät phaùp Hoaøng Baù raát ít. Ñaïi Ngu naém ñöùng baûo: OÂng vöøa roài noùi coù loãi khoâng loãi, giôø ñaây noùi Phaät phaùp Hoaøng Baù raát ít. Laâm Teá nhaèm hoâng Ñaïi Ngu thoi ba caùi. Ñaïi Ngu buoâng ra baûo: Thaày oâng laø Hoaøng Baù, khoâng can gì vieäc cuûa ta.

Moät hoâm Hoaøng Baù noùi: “Ñaïi sö Phaùp Dung ôû nuùi Ngöu Ñaàu noùi ngang noùi doïc vaãn chöa bieát caây choát cöûa höôùng thöôïng.” Baáy giôø, döôùi hoäi Thaïch Ñaàu Maõ Toå, Thieàn taêng ñoâng vaày noùi thieàn noùi ñaïo, taïi sao Sö laïi noùi nhö theá ? Sôû dó daïy chuùng: “Caû thaûy caùc oâng ñeàu laø keû aên heøm, ñi haønh cöôùc theá aáy chæ khieán cho ngöôøi ta cöôøi, chæ thaáy taùm traêm, moät ngaøn ngöôøi lieàn ra ñi, khoâng theå cam chòu söï oàn naùo. Trong ñaây thaûy ñeàu dung dò nhö caùc oâng thì laøm gì laïi coù vieäc ngaøy nay ?.” Thôøi Ñöôøng öa maéng ngöôøi baèng caâu “keû aên heøm”. Nhieàu ngöôøi noùi Hoaøng Baù maéng ngöôøi ta. Keû maét saùng töï thaáy choã rôi cuûa Sö. Ñaïi yù thaû moät löôõi caâu ñeå nhöû ngöôøi hoûi. Trong chuùng coù Thieàn khaùch khoâng tieác thaân maïng, lieàn hieåu nhö theá ra chuùng hoûi: Hieän nay caùc nôi khuoâng ñoà laõnh chuùng laïi laø sao ? Cuõng neân cho moät taùt. Laõo naøy quaû nhieân boái roái lieàn loù ñuoâi, noùi: Chaúng noùi khoâng thieàn chæ laø khoâng Sö. Haõy noùi yù taïi choã naøo ? Toâng chæ cuûa Sö töø tröôùc coù khi baét, coù khi thaû, coù khi gieát, coù khi tha, coù khi buoâng, coù khi giöõ. Daùm hoûi quí vò: Theá naøo Sö ôû trong thieàn ? Sôn taêng noùi theá aáy ñaõ laø khaép ñaàu chìm ngaám roài. Loã muõi quí vò ôû choã naøo ? Giaây laâu noùi: Xoû qua roài.

TUÏNG:  Laãm laãm coâ phong baát töï khoa

            Ñoan cö hoaøng haûi ñònh Long xaø       

            Ñaïi Trung Thieân töû taèng khinh xuùc

            Tam ñoä thaân tao loäng traûo nha.

DÒCH:   Laãm laãm coâ phong chaúng töï khoe

            Ngoài yeân bieån caû ñònh Long xaø

            Ñaïi Trung Thieân töû töøng bò taùt

            Ba traän thaân ñuøa nanh vuoát nhe.  

GIAÛI TUÏNG: Baøi tuïng naøy cuûa Tuyeát Ñaäu döôøng nhö baøi chaân taùn Hoaøng Baù. Song chuùng ta khoâng hieåu theo chaân taùn thì döôùi caâu lieàn coù choã xuaát thaân. Noùi roõ raøng raèng “laãm laãm coâ phong chaúng töï khoe”, Hoaøng Baù daïy chuùng theá aáy, chaúng phaûi tranh thaéng ngöôøi thua mình, töï trình töï khoe. Neáu hoäi ñöôïc tin töùc naøy, maëc tình baûy doïc taùm ngang, coù khi ñöùng moät mình treân ngoïn coâ phong, coù khi naèm ngang giöõa choán thaønh thò, ñaâu theå rieâng giöõ moät goùc. Caøng xaû caøng chaúng heát, caøng tìm caøng chaúng thaáy, caøng gaùnh goàng caøng chìm lòm. Ngöôøi xöa noùi: “Khoâng caùnh khaép thieân haï, coù danh truyeàn theá gian.” Taän tình buoâng heát Phaät phaùp, ñaïo lyù huyeàn dieäu kyø ñaëc, buoâng saïch khoâng coøn chuùt gì, töï nhieân xuùc xöù hieän thaønh. Tuyeát Ñaäu noùi “ngoài yeân bieån caû ñònh long xaø”, laø roàng laø raén vaøo cöûa ñeàu nghieäm ñöôïc, goïi laø ñònh long xaø nhaõn, caàm hoå huûy cô (con maét ñònh roàng raén, maùy baét coïp teâ giaùc). Tuyeát Ñaäu laïi noùi “ñònh long xaø chöø maét naøo chaùnh, caàm hoå huûy chöø cô chaúng toaøn”. Hai caâu “Ñaïi Trung thieân töû töøng bò taùt, ba traän thaân ñuøa nanh vuoát nhe”, Hoaøng Baù ñaâu phaûi chæ hieän nay thuû ñoaïn aùc, maø töø tröôùc ñeán giôø laø theá. Ñaïi Trung thieân töû theo truyeän Tuïc Haøm Thoâng cheùp: Vua Ñöôøng Hieán Toâng coù hai ngöôøi con laø Muïc Toâng vaø Tuyeân Toâng. Tuyeân Toâng töùc laø Ñaïi Trung, môùi möôøi ba tuoåi maø raát thoâng minh, thích ngoài kieát-giaø. Khi Muïc Toâng ñang taïi vò, nhaân baõi trieàu sôùm, Ñaïi Trung ñuøa, leân long saøng ngoài, laøm theá quaàn thaàn kính baùi. Ñaïi thaàn xem thaáy cho ñoù laø taâm phong, beøn taâu leân Muïc Toâng. Muïc Toâng thaáy voã veà khen: Em ta laø baäc anh taøi cuûa Toâng toå ta. Nieân hieäu Tröôøng Khaùnh thöù tö (824), Muïc Toâng baêng haø. Muïc Toâng coù ba ngöôøi con laø Kænh Toâng, Vaên Toâng vaø Voõ Toâng. Kænh Toâng noái ngoâi vua cha ñöôïc hai naêm, noäi thaàn möu thay ñoåi. Vaên Toâng leân ngoâi möôøi boán naêm, keá Voõ Toâng leân ngoâi. Voõ Toâng goïi Ñaïi Trung laø si noâ. Moät hoâm, Voõ Toâng haän Ñaïi Trung ngaøy xöa leân long saøng cuûa cha mình ngoài, beøn loâi ra ñaùnh ñeán cheát ñem boû trong vöôøn, duøng nöôùc nhô röôùi leân ñöôïc tænh trôû laïi. Sau khi tænh, Ñaïi Trung leùn troán vaøo hoäi cuûa Thieàn sö Chí Nhaøn ôû Höông Nghieâm, caïo toùc laøm Sa-di. Chöa thoï giôùi Cuï tuùc, theo Chí Nhaøn du phöông ñeán Loâ Sôn. Nhaân Chí Nhaøn laøm thô ñeà Boäc Boá (Nöôùc treân nuùi chaûy xuoáng nhö taám vaûi treo):

               Xuyeân vaân thaáu thaïch baát töø lao

              Ñòa vieãn phöông tri xuaát xöù cao.

DÒCH:   Phuûng maây soi ñaù bieát nhoïc naøo

              Xa tít môùi hay xuaát xöù cao.

Chí Nhaøn ngaâm hai caâu naøy roài, ngaãm nghó maõi coá yù caâu cho y thoå loä xem ngöõ maïch theá naøo. Ñaïi Trung tieáp:

               Kheâ giaûn khôûi naêng löu ñaéc truï

               Chung qui ñaïi haûi taùc ba ñaøo.

DÒCH:   Khe suoái taøi gì ngaên ñöôïc ñöùng

               Troïn veà beå caû daáy ba ñaøo.

Chí Nhaøn bieát khoâng phaûi ngöôøi taàm thöôøng, chæ thaàm bieát thoâi, sau ñeán trong hoäi Dieâm Quan thænh Ñaïi Trung laøm thö kyù, Hoaøng Baù laøm Thuû toïa. Moät hoâm, Hoaøng Baù ñi leã Phaät, Ñaïi Trung thaáy hoûi: Chaúng caàu Phaät, chaúng caàu Phaùp, chaúng caàu Taêng, vaäy leã baùi ñeå caàu caùi gì ? Hoaøng Baù ñaùp: Chaúng caàu Phaät, chaúng caàu Phaùp, chaúng caàu Taêng, thöôøng leã nhö theá. Ñaïi Trung baûo: Duøng leã laøm gì ? Hoaøng Baù lieàn taùt tai. Ñaïi Trung noùi: Quaù thoâ ! Hoaøng Baù noùi: Trong ñaây coøn gì noùi thoâ noùi teá. Hoaøng Baù laïi taùt tai. Sau Ñaïi Trung leân ngoâi vua, ban Hoaøng Baù hieäu “Thoâ haïnh Sa-moân”. Töôùng quoác Buøi Höu ôû trieàu taâu xin ban hieäu laø: Ñoaïn Teá Thieàn sö. Tuyeát Ñaäu bieát roõ huyeát maïch xuaát xöù aáy neân öùng duïng raát kheùo. Hieän nay coù ngöôøi ñuøa nanh vuoát chaêng ? Lieàn ñaùnh.

?

TAÉC 12: ÑOÄNG SÔN BA CAÂN GAI

LÔØI DAÃN: Ñao gieát ngöôøi kieám tha ngöôøi laø phong qui töø thöôïng coå, cuõng laø choã khu yeáu cuûa hieän nay. Neáu luaän veà gieát thì khoâng chaïm ñeán maûy loâng, neáu luaän veà tha thì tan thaân maát maïng. Vì theá noùi: “Con ñöôøng höôùng thöôïng ngaøn Thaùnh chaúng truyeàn, hoïc giaû nhoïc hình nhö khæ baét boùng.” Haõy noùi ñaõ laø chaúng truyeàn, vì sao laïi coù raát nhieàu coâng aùn saén bìm ? Ngöôøi ñuû maét saùng thöû noùi xem !

COÂNG AÙN: Taêng hoûi Ñoäng Sôn Thuû Sô: Theá naøo laø Phaät ? Ñoäng Sôn ñaùp: Ba caân gai.

GIAÛI THÍCH: Coâng aùn naøy nhieàu ngöôøi hieåu laàm, haún laø khoù nhai gaëm, khoâng coù choã cho oâng môû mieäng. Taïi sao ? Vì nhaït nheõo khoâng coù muøi vò. Ngöôøi xöa ñaõ laém laàn ñaùp caâu hoûi Phaät, hoaëc noùi ôû trong ñieän, hoaëc noùi ba möôi hai töôùng, hoaëc noùi trong röøng döôùi nuùi tre truùc töôi. Ñoäng Sôn ñaùp ba caân gai, quaû laø caét ñöùt ñaàu löôõi ngöôøi xöa. Nhieàu ngöôøi khôûi hieåu caâu naøy, khi aáy Ñoäng Sôn ñang caân gai trong kho, Taêng hoûi neân ñaùp nhö theá, hoaëc noùi Ñoäng Sôn hoûi Ñoâng ñaùp Taây, hoaëc noùi oâng laø Phaät laïi ñi hoûi Phaät, neân Ñoäng Sôn ñi quanh ñaùp cho gaõ cheát. Hoaëc noùi chæ ba caân gai naøy laø Phaät. Thaät hoaøn toaøn khoâng dính daùng. Neáu oâng döôùi caâu cuûa Ñoäng Sôn hieåu nhö theá, tham vaán ñeán Phaät Di-laëc ra ñôøi cuõng chöa moäng thaáy. Taïi sao ? Vì ngoân ngöõ chæ laø moùn ñoà chôû ñaïo. Sao chaúng bieát yù cuûa coå nhaân, chæ chaêm vaøo trong caâu tìm caàu coù gì chaân thaät. Ngöôøi xöa noùi: Ñaïo voán khoâng lôøi, nhaân lôøi hieån ñaïo, thaáy ñaïo phaûi queân lôøi. Neáu ñeán ñaây traû laïi ta cô ñeä nhaát môùi ñöôïc. Chæ caâu “ba caân gai” gioáng nhö con ñöôøng Tröôøng An giôû chaân leân ñeå chaân xuoáng ñeàu laø phaûi. Caâu noùi naøy so vôùi caâu “baùnh hoà” cuûa Vaân Moân cuõng ñoàng moät loaïi, quaû laø khoù hoäi. Nguõ Toå tieân sö tuïng:

TUÏNG:   Tieän maïi ñaûm baûn haùn

                Thieáp bình ma tam caân

                Thieân baùch nieân treä hoùa

                Voâ xöù tröôùc hoàn thaân.

DÒCH:    Keû heøn gaùnh baûng baùn

                Ño löôøng ba caân gai

                Traêm ngaøn naêm maéc keït

                Khoâng choã ñeå thaân an.

OÂng chæ nhoài ñaäp cho tình traàn yù töôûng so löôøng ñöôïc maát phaûi quaáy moät luùc heát saïch, töï nhieân hoäi ñöôïc.

TUÏNG:   Kim oâ caáp ngoïc thoá toác

                Thieän öùng haø taèng höõu khinh xuùc

                Trieån söï ñaàu cô kieán Ñoäng Sôn

                Ba mieát manh qui nhaäp khoâng coác.

                Hoa thoác thoác, caåm thoác thoác

                Nam ñòa truùc heà Baéc ñòa moäc

                Nhaân tö Tröôøng Khaùnh Luïc Ñaïi phu

                Giaûi ñaïo hieäp tieáu baát hieäp khaáp

                Di !

DÒCH:    Maët trôøi Choùng maët traêng gaáp

                Kheùo öùng ñaâu töøng coù khinh xuùc        

               Trieån söï ñaàu cô thaáy Ñoäng Sôn

                Queø traïnh, ruøa muø vaøo hang troáng.

                Hoa nhoùm nhoùm, gaám nhoùm nhoùm

                Tre ñaát Nam chöø caây ñaát Baéc

               Nhaân nhôù Tröôøng Khaùnh Luïc Ñaïi phu

                Kheùo noùi neân cöôøi chaúng neân khoùc.

                Chao !

GIAÛI TUÏNG: Tuyeát Ñaäu thaáy ñöôïc thaáu neân ngay nôi ñaàu noùi “maët trôøi choùng, maët traêng gaáp”, cuøng Ñoäng Sôn “ba caân gai” khoâng coù hai thöù. Maët trôøi moïc, maët traêng laën, ngaøy ngaøy nhö theá. Ngöôøi nhieàu tình giaûi chæ noùi maët trôøi laø con maét taû, maët traêng laø con maét höõu, vöøa hoûi ñeán lieàn tröøng maét noùi ôû trong ñaây. Thaät khoâng coù gì dính daùng. Neáu hieåu theá aáy thì moät toâng Toå Ñaït-ma maát saïch. Vì theá noùi, thaû caâu boán bieån chæ caâu roàng to, caùch ngoaïi maùy huyeàn vì taàm tri kyû. Tuyeát Ñaäu laø ngöôøi ra khoûi aám giôùi haù khôûi loaïi kieán giaûi naøy. Tuyeát Ñaäu nheø nheï goõ cöûa, choïi caây baøy hieän chuùt ít cho oâng thaáy, lieàn haï chuù cöôùc noùi “kheùo öùng ñaâu töøng coù khinh xuùc”. Ñoäng Sôn chaúng daùm khinh thöôøng ñaùp vò Taêng naøy, nhö chuoâng chòu ñoùng, nhö hang nhaän vang, lôùn nhoû tuøy öùng khoâng daùm khinh xuùc. Tuyeát Ñaäu ñoàng thôøi baøy hieän taâm can nguõ taïng trình cho caùc oâng roài. Tuyeát Ñaäu coù baøi tuïng:                     

TUÏNG:     Tónh Nhi Thieän ÖÙng

                Ñoå dieän töông trình

                Long xaø dò bieän

                Baát taïi ña ñoan

                Naïp töû nan man.

                Kim chuøy aûnh ñoäng

                Baûo kieám quang haøn

                Tröïc haï lai daõ

                Caáp tröôùc nhaõn khan.

DÒCH:    Tónh maø kheùo öùng

                Thaáy maët trình nhau

Chaúng taïi ña ñoan

                Raén roàng deã bieän

                Thieàn taêng khoù löøa.

                Chuøy vaøng boùng ñoäng

                Kieám baùu quang haøn

                Ngay ñaây thaúng laïi

                Ñeå maét choùng xem.

Ñoäng Sôn ban ñaàu ñeán tham vaán Vaân Moân, Vaân Moân hoûi: Vöøa rôøi choã naøo ? Ñoäng Sôn thöa: Tra Ñoä. Vaân Moân hoûi: Muøa haï ôû ñaâu ? Ñoäng Sôn thöa: Chuøa Baùo Töø ôû Hoà Nam. Vaân Moân hoûi: Rôøi choã kia luùc naøo ? Ñoäng Sôn thöa: Ngaøy hai möôi laêm thaùng taùm. Vaân Moân baûo: Tha oâng ba gaäy, ñeán nhaø tham thieàn ñi. Chieàu laïi, Sö vaøo thaát thaân caän hoûi: Con loãi taïi choã naøo ? Vaân Moân baûo: Caùi tuùi côm, Giang Taây Hoà Nam laø theá aáy. Ñoäng Sôn ngay caâu naøy boãng nhieân ñaïi ngoä thöa: Con ngaøy khaùc ñeán choã khoâng coù hôi ngöôøi, döïng moät chieác am, chaúng chöùa moät haït gaïo, chaúng troàng moät coïng rau, thöôøng tieáp ñaõi thieän tri thöùc möôøi phöông qua laïi, troïn vì hoï nhoå ñinh thaùo choát, loät chieác muõ thòt môõ, coåi chieác aùo hoâi thuùi, khieán moïi ngöôøi saïch seõ thong dong, laøm moät ngöôøi voâ söï. Vaân Moân baûo: Thaân baèng caây döøa maø môû ñöôïc caùi mieäng to theá. Ñoäng Sôn lieàn töø taï ra ñi. Choã ñöông thôøi Sö ngoä lieàn ñoù choùng thoaùt, haù ñoàng vôùi tieåu kieán. Sau naøy Sö xuaát theá öùng cô, caâu “ba caân gai”, caùc nôi chæ hieåu laø lôøi ñaùp Phaät. Nhö hoûi: theá naøo laø Phaät, ñaùp: trong röøng döôùi nuùi tre truùc töôi, hoaëc ñaùp: ñoàng töû Bính Ñinh ñeán xin löûa. Theá laø chæ quaûn treân chöõ Phaät laøm ñaïo lyù. Tuyeát Ñaäu noùi neáu theá aáy khôûi trieån söï ñaàu cô hieåu, gioáng nhö “queø traïnh ruøa muø vaøo hang troáng”, bieát ngaøy thaùng naêm naøo tìm ñöôïc ñöôøng ra. Caâu “hoa nhoùm nhoùm, gaám nhoùm nhoùm” ñaây laø vò Taêng hoûi Hoøa thöôïng Trí Moân: Ñoäng Sôn noùi ba caân gai laø yù chæ theá naøo ? Trí Moân ñaùp: Hoa nhoùm nhoùm, gaám nhoùm nhoùm, hieåu chaêng ? Taêng thöa: Chaúng hieåu. Trí Moân noùi: Tre ñaát Nam chöø caây ñaát Baéc. Vò Taêng trôû veà thöa laïi vôùi Ñoäng Sôn. Ñoäng Sôn noùi: Ta chaúng vì ngöôi noùi, ta vì ñaïi chuùng noùi. Lieàn thöôïng ñöôøng noùi: Noùi khoâng baøy vieäc, lôøi chaúng hôïp cô, nöông lôøi laø maát, keït caâu laø meâ. Tuyeát Ñaäu muoán phaù tình kieán ngöôøi, coá yù daãn laøm nhaát quaùn tuïng ra. Ngöôøi sau laïi chuyeån sanh tình kieán noùi, gai laø ñoà hieáu phuïc, truùc laø hieáu tröôïng, neân noùi “tre ñaát Nam chöø caây ñaát Baéc”. Hoa nhoùm nhoùm, gaám nhoùm nhoùm laø tröôùc ñaàu quan taøi veõ hoa coû. Laïi bieát hoå theïn chaêng ? Ñaâu chaúng bieát “tre ñaát Nam chöø caây ñaát Baéc” cuøng “ba caân gai” gioáng nhö tieáng keâu Cha vôùi Ba vaäy. Ngöôøi xöa ñaùp moät chuyeån ngöõ quyeát laø yù chaúng theá aáy. Nhö Tuyeát Ñaäu noùi “maët trôøi choùng maët traêng gaáp” ñaïi ñeå laø moät loaïi noùi roäng ra, chæ laø vaøng thau khoù bieän, toâm teùp khoù phaân. Tuyeát Ñaäu taâm laõo baø tha thieát coát phaù nghi tình cho oâng, laïi daãn ngöôøi cheát. “Nhaân nhôù Tröôøng Khaùnh Luïc Ñaïi phu, kheùo noùi neân cöôøi chaúng neân khoùc.” Neáu luaän veà tuïng cuûa Sö chæ ba caâu ñaàu ñoàng thôøi tuïng xong. Ta hoûi oâng, troïn veïn chæ laø ba caân gai, taïi sao Tuyeát Ñaäu laïi coù nhieàu saén bìm ? Chaúng qua vì quaù töø bi neân nhö theá. Luïc Hoaøn Ñaïi phu laøm Quaùn saùt söû ôû Tuyeân Chaâu ñeán tham vaán Nam Tuyeàn. Khi Nam Tuyeàn tòch, nghe saép ñi choân, oâng vaøo chuøa teá xong lieàn cöôøi ha haû. Vieän chuû baûo: Tieân sö cuøng Ñaïi phu coù nghóa thaày troø sao chaúng khoùc ? Ñaïi phu baûo: Noùi ñöôïc thì khoùc. Vieän chuû laëng caâm. Ñaïi phu khoùc to noùi: Trôøi xanh ! Trôøi xanh ! Tieân sö caùch ñôøi xa vaäy ! Sau naøy Tröôøng Khaùnh nghe, beøn noùi: Ñaïi phu neân cöôøi chaúng neân khoùc. Tuyeát Ñaäu möôïn yù naøy ñaïi ñeå noùi, neáu oâng khôûi loaïi tình giaûi naøy, chính neân cöôøi chôù coù khoùc. Phaûi laø phaûi, roát sau coù moät chöõ thaät quaùi gôû, noùi “chao”, Tuyeát Ñaäu röûa ñöôïc saïch chaêng ?

?

TAÉC 13: BA LAÊNG TRONG CHEÙN BAÏC ÑÖÏNG TUYEÁT

LÔØI DAÃN: Maây döøng ñoàng roäng, khaép nôi chaúng giaáu. Tuyeát phuû hoa lau, khoù phaân daáu veát. Choã laïnh laïnh nhö baêng tuyeát, choã teá teá nhö maûnh gaïo, choã saâu saâu maét Phaät cuõng khoù thaáy, choã kín kín ma ngoaïi khoù löôøng. Neâu moät roõ ba neân gaùc laïi, ngoài caét ñaàu löôõi ngöôøi trong thieân haï laøm sao noùi ? Haõy noùi laø vieäc phaàn thöôïng cuûa ngöôøi naøo, thöû cöû xem ?

COÂNG AÙN: Taêng hoûi Thieàn sö Ba Laêng: Theá naøo laø toâng Ñeà-baø ? Ba Laêng ñaùp: Trong cheùn baïc ñöïng tuyeát.

GIAÛI THÍCH: Coâng aùn naøy nhieàu ngöôøi hieåu laàm noùi, ñaây laø toâng ngoaïi ñaïo coù giao thieäp gì ? Toå thöù möôøi laêm laø Toân giaû Ñeà-baø cuõng laø moät trong soá ngoaïi ñaïo, nhaân gaëp Toå thöù möôøi boán Toân giaû Long Thoï, laáy caây kim thaû trong chaäu, toå Long Thoï thaàm nhaän, truyeàn Taâm toâng cuûa Phaät, keá thöøa laøm Toå thöù möôøi laêm. Kinh Laêng-giaø cheùp: Phaät noùi taâm laø toâng, cöûa Khoâng laøm cöûa Phaùp. Maõ Toå noùi: “Phaøm coù caâu lôøi laø toâng Ñeà-baø, chæ do caùi naøy laøm chuû, caùc ngöôi laø Thieàn khaùch ñaõ töøng theå cöùu toâng Ñeà-baø chaêng ? Neáu theå cöùu ñöôïc thì chín möôi saùu thöù ngoaïi ñaïo ôû AÁn Ñoä bò oâng moät luùc haøng phuïc. Neáu theå cöùu chaúng ñöôïc, chöa khoûi maëc ngöôïc chieác aùo caø-sa.” Haõy noùi phaûi laøm sao ? Neáu noùi ngoân cuù laø phaûi cuõng khoâng giao thieäp. Neáu noùi ngoân cuù chaúng phaûi cuõng khoâng giao thieäp. Haõy noùi yù Maõ Ñaïi sö ôû choã naøo. Sau naøy Vaân Moân noùi: Maõ Ñaïi sö kheùo noùi naêng, chæ laø khoâng ngöôøi hoûi. Coù vò Taêng hoûi: Theá naøo laø toâng Ñeà-baø ? Vaân Moân ñaùp: Chín möôi saùu thöù, oâng laø haïng choùt.

Xöa coù vò Taêng töø giaõ Ñaïi Tuøy, Ñaïi Tuøy hoûi: Ñi ñeán ñaâu ? Taêng thöa: Leã baùi Phoå Hieàn. Ñaïi Tuøy döïng ñöùng caây phaát töû noùi: Vaên-thuø, Phoå Hieàn troïn trong ñaây. Vò Taêng veõ moät voøng troøn, laáy tay ñöa trình leân Sö, laïi neùm ra sau löng. Ñaïi Tuøy goïi: Thò giaû ñem moät chung traø cho vò Taêng naøy. Vaân Moân rieâng noùi: Taây Thieân chaët ñaàu caét tay, trong ñaây töï laõnh maø ra. Laïi noùi: Côø ñoû ôû trong tay ta. ÔÛ AÁn Ñoä, ngöôøi luaän nghò thaéng tay caàm côø ñoû, ngöôøi thua maëc ngöôïc  aùo caø-sa töø cöûa hoâng ra vaøo. Taïi AÁn Ñoä, muoán toå chöùc luaän nghò phaûi ñöôïc leänh vua, ôû trong chuøa lôùn ñaùnh chuoâng gioùng troáng sau môùi luaän nghò. Khi aáy ngoaïi ñaïo ôû trong chuøa taêng, phong caám chuoâng troáng, cho ñoù laø sa thaûi. Toân giaû Ca-na-ñeà-baø bieát Phaät phaùp coù naïn, beøn vaän thaàn thoâng leân laàu ñaùnh chuoâng muoán taån ngoaïi ñaïo. Ngoaïi ñaïo hoûi: Ñaùnh chuoâng treân laàu ñoù laø ai ? Ñeà-baø ñaùp: Trôøi. Ngoaïi ñaïo hoûi: Trôøi laø gì ? Ñeà-baø ñaùp: Ta. Ngoaïi ñaïo hoûi: Ta laø gì ? Ñeà-baø ñaùp: Ta laø ngöôi. Ngoaïi ñaïo hoûi: Ngöôi laø gì ? Ñeà-baø ñaùp: Ngöôi laø choù. Ngoaïi ñaïo hoûi: Choù laø gì ? Ñeà-baø ñaùp: Choù laø ngöôi. Baûy phen nhö theá, ngoaïi ñaïo töï bieát ñaõ thua, beøn töï môû cöûa. Khi aáy Ñeà-baø töø treân laàu caàm côø ñoû ñi xuoáng. Ngoaïi ñaïo hoûi: Ngöôi sao chaúng sau ? Ñeà-baø ñaùp: Ngöôi sao chaúng tröôùc ? Ngoaïi ñaïo noùi: Ngöôi laø tieän nhaân. Ñeà-baø ñaùp: Ngöôi laø löông nhaân. Laàn löôït vaán ñaùp nhö theá, Ñeà-baø duøng voâ ngaïi bieän chieát phuïc ngoaïi ñaïo. Khi aáy Toân giaû Ñeà-baø tay caàm côø ñoû, ngöôøi thua ñöùng döôùi laù côø. Ngoaïi ñaïo toan chaët ñaàu taï loãi, Ñeà-baø ngaên hoï vaø giaùo hoùa cho caïo toùc vaøo ñaïo. Baáy giôø toâng Ñeà-baø höng thaïnh. Tuyeát Ñaäu sau duøng vieäc naøy laøm tuïng.

Ba Laêng ôû trong chuùng ñöôïc hieäu laø Giaùm nhieàu lôøi, thöôøng vaùc toïa cuï ñi haønh cöôùc, nhaän ñöôïc ñaïi söï döôùi goùt chaân Vaân Moân, neân raát kyø ñaëc. Sau Sö xuaát theá keá thöøa Vaân Moân, tröôùc truï Nhaïc Chaâu Ba Laêng, maø chaúng göûi thö phaùp töø, chæ duøng ba chuyeån ngöõ daâng leân Vaân Moân: 1) - Theá naøo laø ñaïo ? - Ngöôøi maét saùng rôi gieáng. 2) - Theá naøo laø xuy mao kieám ? - Caønh caønh san-hoâ choáng ñeán traêng. 3) - Theá naøo laø toâng Ñeà-baø ? - Trong cheùn baïc ñöïng tuyeát. Vaân Moân baûo: Sau naøy ngaøy kî cuûa Laõo taêng, chæ cöû ba chuyeån ngöõ naøy ñeàn ôn laø ñuû. Veà sau quaû nhieân khoâng toå chöùc trai kî, y theo lôøi daën cuûa Vaân Moân, chæ cöû ba chuyeån ngöõ naøy. Caùc nôi ñaùp thoaïi naøy phaàn nhieàu nhaèm treân söï, chæ coù Ba Laêng noùi theá aáy thaät laø cao voùt, chaúng ngaïi khoù hieåu, chaúng baøy ñoâi phaàn muõi giaùo, taùm höôùng thoï ñòch, roõ raøng coù con ñöôøng xuaát thaân, coù cô haõm hoå, thoaùt khoûi tình kieán cuûa ngöôøi. Neáu luaän vieäc beân nhaát saéc, ñeán trong aáy phaûi laø nhaø mình thaáu thoaùt xong, laïi caàn gaëp ngöôøi môùi ñöôïc. Vì theá noùi: “Ñaïo Ngoâ muùa hoát ñoàâng ngöôøi hieåu, Thaïch Cuûng giöông cung taùc gia am.” Lyù aáy neáu khoâng thaày aán thoï, toan ñem phaùp gì huyeàn ñaøm. Tuyeát Ñaäu theo sau neâu leân vì ngöôøi tuïng ra:

TUÏNG:Laõo Taân Khai

            Ñoan ñích bieät

            Giaûi ñaïo ngaân uyeån lyù thaïnh tuyeát

            Cöûu thaäp luïc caù öng töï tri

            Baát tri khöôùc vaán thieân bieân nguyeät.

            Ñeà-baø toâng, Ñeà-baø toâng

            Xích phan chi haï khôûi thanh phong.

DÒCH: Laõo Taân Khai

            Quaû thaät khaùc

            Kheùo noùi cheùn baïc ñöïng ñaày tuyeát

            Chín möôi saùu thöù neân töï tri

            Chaúng bieát laïi hoûi beân trôøi nguyeät.

             Toâng Ñeà-baø, toâng Ñeà-baø

            Döôùi laù côø ñoû gioù maùt laønh.

GIAÛI TUÏNG: “Laõo Taân Khai”, Taân Khai laø teân Thieàn vieän. “Quaû thaät khaùc” laø lôøi taùn thaùn cuûa Tuyeát Ñaäu. Haõy noùi choã naøo laø khaùc ? Taát caû ngoân ngöõ ñeàu laø Phaät phaùp, Sôn taêng noùi thoaïi nhö theá thaønh ñaïo lyù gì ? Tuyeát Ñaäu baøy chuùt ít yù mình baèng caâu “Quaû thaät khaùc”. Veà sau môû toang ra noùi “Kheùo noùi cheùn baïc ñöïng ñaày tuyeát”. Laïi vì oâng ñeå lôøi chuù cöôùc “Chín möôi saùu thöù neân töï tri”, thua roài môùi ñöôïc. Neáu oâng chaúng bieát hoûi laáy beân trôøi nguyeät. Ngöôøi xöa töøng ñaùp thoaïi naøy raèng: Hoûi laáy beân trôøi nguyeät. Tuyeát Ñaäu tuïng roài, roát sau caàn coù con ñöôøng soáng, coù caâu sö töû nhaûy ngöôïc, laïi ñeà khôûi cho oâng noùi “toâng Ñeà-baø, toâng Ñeà-baø, döôùi laù côø ñoû gioù maùt laønh”. Ba Laêng noùi “trong cheùn baïc ñöïng tuyeát”, vì sao ? Tuyeát Ñaäu laïi noùi “Döôùi laù côø ñoû gioù maùt laønh”, laïi bieát Tuyeát Ñaäu gieát ngöôøi chaúng duøng ñao chaêng ?

?

TAÉC 14: VAÂN MOÂN GIAÙO LYÙ MOÄT ÑÔØI

COÂNG AÙN: Taêng hoûi Vaân Moân: Theá naøo laø giaùo lyù moät ñôøi ? Vaân Moân ñaùp: Ñoái moät noùi.

GIAÛI THÍCH: Trong doøng Thieàn gia muoán bieát nghóa Phaät taùnh phaûi quaùn thôøi tieát nhaân duyeân, goïi ñoù laø “truyeàn rieâng ngoaøi giaùo lyù, rieâng truyeàn taâm aán, chæ thaúng taâm ngöôøi, thaáy taùnh thaønh Phaät”. OÂng giaø Thích-ca boán möôi chín naêm ôû ñôøi, ba traêm saùu möôi hoäi baøn ñoán tieäm quyeàn thaät, goïi ñoù laø giaùo lyù moät ñôøi. Vò Taêng naøy ñöa ra hoûi Vaân Moân theá naøo laø giaùo lyù moät ñôøi. Vaân Moân sao khoâng vì y giaûi thuyeát raønh reõ, laïi nhaèm y noùi “ñoái moät noùi” ? Vaân Moân bình thöôøng trong moät caâu phaûi ñuû ba caâu, nghóa laø caâu phuù caùi caøn khoân, caâu tuøy ba truïc laõng, caâu tieät ñoaïn chuùng löu. Buoâng ñi giöõ laïi töï nhieân kyø ñaëc, nhö chaët ñinh caét saét, khieán nhöõng ngöôøi nghóa giaûi suy nghó khoâng theå ñöôïc. Moät Ñaïi taïng giaùo chæ tieâu coù ba chöõ. Boán phöông taùm maët khoâng coù choã cho oâng ñaøo xôùi. Nhieàu ngöôøi hieåu laàm noùi: Vieäc ñoái cô nghi moät thôøi neân noùi theá. Laïi noùi: Sum la vaïn töôïng ñeàu laø sôû aán cuûa moät phaùp, neân noùi “ñoái moät noùi”. Laïi noùi: Chæ laø noùi moät phaùp kia. Quaû thaät khoâng coù gì dính daùng. Chaúng nhöõng khoâng hieåu laïi vaøo ñòa nguïc nhanh nhö teân baén. Ñaâu chaúng bieát coå nhaân yù khoâng nhö theá. Vì theá noùi “tan xöông naùt thòt chöa ñuû ñeàn, moät caâu roõ thaáu vöôït traêm öùc”, thaät laø kyø ñaëc. Theá naøo laø giaùo lyù moät ñôøi ? Chæ tieâu ñöôïc caâu “ñoái moät noùi”. Neáu ngay ñoù tieán ñöôïc lieàn veà nhaø ngoài an oån, neáu tieán chaúng ñöôïc haõy laéng nghe xöû phaân.

TUÏNG:           Ñoái nhaát thuyeát

                        Thaùi coâ tuyeät

                        Voâ khoång thieát chuøy truøng haï khieát

                        Dieâm-phuø thoï haï tieáu ha ha

                        Taïc daï Ly Long aùo giaùc chieát

                        Bieät bieät

                        Thieàu Döông laõo nhaân ñaéc nhaát quyeát.

DÒCH:             Ñoái moät noùi

                        Raát coâ tuyeät

                        Chuøy saét khoâng loã theâm haï choát

                        Döôùi coäi Dieâm-phuø cöôøi ha ha

                        Ñeâm qua Ly Long söøng beû gaõy

                        Khaùc khaùc

                        Laõo nhaân Thieàu Döông ñöôïc moät maûnh.

GIAÛI TUÏNG: “Ñoái moät noùi, raát coâ tuyeät” Tuyeát Ñaäu khen nhö theá cuõng chöa tôùi. Caâu noùi naøy ñoäc thoaùt coâ nguy quang tieàn tuyeät haäu, nhö bôø cao muoân tröôïng, nhö quaân traän traêm muoân, khoâng coù choã cho oâng vaøo, chæ laø quaù ngaët coâ nguy. Ngöôøi xöa noùi “muoán ñöôïc thaân thieát chôù ñem hoûi ñeán hoûi, hoûi taïi choã ñaùp, ñaùp ôû nôi hoûi”, haún laø coâ tuaán. Haõy noùi choã naøo laø coâ tuaán ? Ngöôøi khaép thieân haï laøm gì cuõng chaúng ñöôïc. Vò Taêng naøy laø haøng taùc gia neân môùi hoûi nhö theá. Vaân Moân laïi ñaùp theá aáy, gioáng nhö “chuøy saét khoâng loã theâm haï choát”. Tuyeát Ñaäu duøng vaên ngoân tuyeät kheùo. Caâu “Döôùi coäi Dieâm-phuø cöôøi ha ha”, trong kinh Khôûi Theá noùi: Phía Nam nuùi Tu-di coù caây pheä-löu-ly aùnh saùng chieáu chaâu Dieâm-phuø ñeàu saéc xanh. Chaâu naøy laáy teân ñaïi thoï laøm teân chaâu, neân goïi Dieâm-phuø-ñeà. Caây naøy beà cao beà roäng baûy ngaøn do-tuaàn, phía döôùi coù ñoáng vaøng Dieâm-phuø-ñaøn cao hai möôi do-tuaàn, bôûi vaøng töø döôùi caây naøy sanh ra, neân goïi laø caây Dieâm-phuø. Vì theá Tuyeát Ñaäu töï noùi kia ôû döôùi coäi Dieâm-phuø cöôøi ha ha. Thöû noùi kia cöôøi caùi gì ? Cöôøi “Ñeâm qua Ly Long söøng beû gaõy”. Chæ coù chieâm ngöôõng ñoù, taùn thaùn Vaân Moân coù phaàn. Vaân Moân noùi “ñoái moät noùi”, gioáng caùi gì ? Gioáng nhö beû gaõy moät söøng con Ly Long. Ñeán trong ñoù, neáu khoâng coù vieäc theá aáy, ñaâu theå noùi lôøi theá aáy. Tuyeát Ñaäu moät luùc tuïng xong, roát sau laïi noùi “Khaùc khaùc, laõo nhaân Thieàu Döông ñöôïc moät maûnh”. Sao chaúng noùi ñöôïc troïn veïn, maø chæ noùi ñöôïc moät maûnh ? Thöû noùi moät maûnh kia ôû choã naøo ? Lieàn ñöôïc xaâu qua ngöôøi thöù hai.

?

TAÉC 15: VAÂN MOÂN ÑAÛO MOÄT NOÙI

LÔØI DAÃN: Ñao gieát ngöôøi, kieám soáng ngöôøi laø phong qui cuûa thöôïng coå, cuõng laø choã xu yeáu cuûa thôøi nay. Hieän ñaây caùi gì laø ñao gieát ngöôøi, kieám soáng ngöôøi, thöû cöû xem ?

COÂNG AÙN: Taêng hoûi Vaân Moân: Khi chaúng phaûi cô tröôùc maét, cuõng chaúng phaûi söï tröôùc maét thì theá naøo ? Vaân Moân ñaùp: Ñaûo moät noùi.

GIAÛI THÍCH: Vò Taêng naøy quaû laø haøng taùc gia kheùo hoûi theá aáy. Veà maët tham vaán goïi laø thænh ích. Ñaây laø caâu hoûi trình giaûi, cuõng laø caâu hoûi taøng phong. Neáu khoâng phaûi Vaân Moân thì chaúng kham ñaùp ñöôïc. Vaân Moân coù thuû ñoaïn naøy, kia ñaõ ñem hoûi ñeán thì baát ñaéc dó ñaùp ñoù. Vì côù sao ? Bôûi haøng taùc gia Toâng sö nhö göông saùng treân ñaøi, Hoà ñeán hieän Hoà, Haùn ñeán hieän Haùn. Coå nhaân noùi: Muoán ñöôïc thaân thieát chôù ñem hoûi ñeán hoûi. Taïi sao ? Vì hoûi ôû choã ñaùp, ñaùp taïi choã hoûi. Töø tröôùc chö Thaùnh ñaâu töøng coù moät phaùp cho ngöôøi. ÔÛ ñaâu coù thieàn ñeå noùi cho oâng ? Neáu oâng chaúng taïo nghieäp ñòa nguïc töï nhieân chaúng chieâu quaû ñòa nguïc. Neáu oâng chaúng taïo nhaân thieân ñöôøng töï nhieân chaúng thoï quaû thieân ñöôøng. Taát caû nghieäp duyeân ñeàu töï laøm töï chòu. Ngöôøi xöa ñaõ vì oâng phaân bieät giaûi noùi roõ raøng. Neáu luaän vieäc naøy chaúng ôû trong ngoân cuù. Neáu ôû treân ngoân cuù thì ba thöøa möôøi hai phaàn giaùo haù khoâng phaûi laø ngoân cuù sao ? Laïi ñaâu caàn Toå sö töø AÁn sang. Taéc tröôùc noùi “ñoái moät noùi”, taéc naøy laïi noùi “ñaûo moät noùi”. Chæ ñoåi moät chöõ, taïi sao laïi coù ngaøn sai muoân bieät ? Thöû noùi caùi quaùi laï aáy ôû choã naøo ? Vì theá noùi: “Phaùp theo phaùp haønh, phaùp traøng tuøy choã döïng laäp, chaúng phaûi cô tröôùc maét, cuõng chaúng phaûi vieäc tröôùc maét.” Vaäy theá naøo ? Chæ tieâu moät ñieåm ngay ñaàu. Neáu laø ngöôøi ñuû maét, moät ñieåm cuõng doái chaúng ñöôïc. Choã hoûi ñaõ quaùi laï, choã ñaùp cuõng phaûi theá aáy. Kyø thaät Vaân Moân côõi ngöïa giaëc ñuoåi giaëc. Coù ngöôøi hieåu laàm noùi: Voán laø lôøi cuûa chuû nhaø, traùi laïi ngöôøi khaùch noùi, neân Vaân Moân baûo “ñaûo moät noùi”. Coù aên nhaèm vaøo ñaâu, cheát gaáp ! Vò Taêng hoûi “khi chaúng phaûi cô tröôùc maét, cuõng chaúng phaûi vieäc tröôùc maét thì theá naøo” laø khaù hay, sao Vaân Moân chaúng ñaùp nhöõng lôøi khaùc, laïi chæ ñaùp y  “ñaûo moät noùi” ? Vaân Moân moät luùc ñaäp naùt y. Ñeán trong aáy noùi  “ñaûo moät noùi” cuõng laø treân da thòt laønh khoeùt laøm thöông tích. Vì sao ? Vì caùi höùng treân daáu veát ngoân töø laø lyù do maây traéng bay muoân daëm maø khaùc ñöôøng. Giaû söû moät luùc khoâng ngoân khoâng cuù, caây coät, loàng ñeøn ñaâu töøng coù ngoân cuù, laïi hieåu chaêng ? Neáu khoâng hieåu, ñeán trong ñaây caàn coù chuyeån ñoäng môùi bieát choã rôi.

TUÏNG:           Ñaûo nhaát thuyeát

                        Phaân nhaát tieát

                        Ñoàng töû ñoàng sanh vò quaân quyeát

                        Baùt vaïn töù thieân phi phuïng mao

                        Tam thaäp tam nhaân nhaäp hoå huyeät.

                        Bieät bieät

                        Nhieãu nhieãu thoâng thoâng thuûy lyù nguyeät.

DÒCH:             Ñaûo moät noùi

                        Chia moät maûnh

                        Ñoàng cheát ñoàng soáng vì anh giaûi

                        Taùm vaïn boán ngaøn chaúng phuïng mao

                        Ba möôi ba ngöôøi vaøo hang coïp.

                        Rieâng rieâng

                        Laêng xaêng loän xoän traêng trong nöôùc.

GIAÛI TUÏNG:  Tuyeát Ñaäu quaû laø taùc gia, döôùi moät caâu lieàn noùi “chia moät maûnh”, roõ raøng phoùng qua moät caùi, cuøng kia naém tay ñoàng haønh. Töø tröôùc ñeán ñaây Sö coù thuû ñoaïn phoùng ñi, daùm cuøng oâng vaøo buøn vaøo nöôùc, ñoàng cheát ñoàng soáng. Do ñoù, Tuyeát Ñaäu tuïng theá aáy, kyø thaät khoâng coù chæ thuù khaùc, coát vì oâng gôõ nieâm môû troùi, nhoå ñinh thaùo choát. Hieän nay laïi nhaân ngoân cuù chuyeån sanh tình giaûi. Nhö Nham Ñaàu noùi: “Tuyeát Phong tuy cuøng ta ñoàng ñieàu sanh, chaúng cuøng ta ñoàng ñieàu töû.” Neáu chaúng phaûi ngöôøi toaøn cô thaáu thoaùt, ñöôïc ñaïi töï taïi, ñaâu theå cuøng oâng ñoàng sanh ñoàng töû. Taïi sao ? Vì kia khoâng coù nhöõng thöù ñöôïc maát phaûi quaáy choã ræ chaûy. Theá neân Ñoäng Sôn noùi: Neáu caàn nhaän roõ ngöôøi höôùng thöôïng chaân hay nguïy, coù ba thöù ræ chaûy (saám laäu): tình ræ chaûy, kieán ræ chaûy, ngöõ ræ chaûy. Tình ræ chaûy laø trí thöôøng thuaän nghòch, choã thaáy thieân khoâ.  Kieán ræ chaûy laø cô chaúng lìa vò, rôi trong bieån ñoäc. Ngöõ ræ chaûy laø theå dieäu maát toâng, cô laàm chung thuûy. Ba thöù ræ chaûy naøy neân töï bieát ñoù. Laïi coù ba huyeàn: theå trung huyeàn, cuù trung huyeàn, huyeàn trung huyeàn. Coå nhaân ñeán caûnh giôùi naøy, toaøn cô ñaïi duïng, gaëp sanh cuøng oâng ñoàng sanh, gaëp töû cuøng oâng ñoàng töû, nhaèm trong mieäng coïp naèm ngang, buoâng saûi tay chaân, ngaøn daëm muoân daëm tuøy oâng mang ñi. Taïi sao ? Traû laïi cho kia moät caùi phoùng naøy môùi ñöôïc. Caâu “taùm muoân boán ngaøn chaúng phuïng mao”, ôû hoäi Linh Sôn coù taùm muoân boán ngaøn Thaùnh chuùng chaúng phaûi phuïng mao vaäy. Nam söû cheùp: Thôøi Toáng coù Taï Sieâu Toâng, ngöôøi ñaát Traàn quaän Döông Haï, con cuûa Taï Phuïng, baùc hoïc vaên taøi kieät tuaán, trong trieàu khoâng ai bì kòp, thôøi nhaân cho laø ngöôøi baäc nhaát, gioûi veà vaên, laøm Vöông phuû Thöôøng thò. Vöông maãu laø AÂn Thuùc Nghi cheát, Sieâu Toâng laøm vaên taáu, vua Voõ Ñeá xem vaên raát möïc khen thöôûng noùi: Sieâu Toâng ñaëc bieät coù phuïng mao (loâng phuïng). Coå thi raèng:

TUÏNG:   Trieàu baõi höông yeân hueà maõn tuï

                Thi thaønh chaâu ngoïc taïi huy haøo

                Duïc tri theá chöôûng ty luaân myõ

                Trì thöôïng nhö kim höõu phuïng mao.

DÒCH:    Trieàu baõi khoùi höông mang ñaày aùo

                Thô thaønh chaâu ngoïc ôû buùt loâng

                Muoán bieát chæ tô trong tay ñeïp

                Hieän taïi treân hoà coù phuïng mao.

Ngaøy xöa treân hoäi Linh Sôn boán chuùng nhoùm hoïp, Theá Toân ñöa caønh hoa leân, chæ rieâng Toå Ca-dieáp mieäng cöôøi chuùm chím, ngoaøi ra khoâng ai bieát laø toâng chæ gì ? Do ñoù Tuyeát Ñaäu noùi: “Taùm muoân boán ngaøn chaúng phuïng mao, ba möôi ba ngöôøi vaøo hang coïp”, Toå A-nan hoûi toå Ca-dieáp: Ngoaøi chieác y Kim Lan, Theá Toân coøn truyeàn rieâng phaùp gì ? Toå Ca-dieáp goïi: A-nan ! A-nan öùng thanh: Daï ! Ca-dieáp baûo: Caây phöôùn tröôùc chuøa ngaõ. A-nan lieàn tænh ngoä. Veà sau Toå Toå truyeàn nhau, töø AÁn Ñoä ñeán Trung Hoa caû thaûy ba möôi ba vò, ñeàu coù thuû ñoaïn vaøo hang coïp. Coå nhaân noùi: Chaúng vaøo hang coïp laøm sao baét ñöôïc coïp con. Vaân Moân thuoäc haïng ngöôøi naøy, kheùo hay ñoàng cheát ñoàng soáng. Toâng sö vì ngöôøi phaûi ñöôïc nhö theá. Ngoài treân giöôøng goã, xaû ñöôïc baûo oâng ñaäp phaù, cho oâng nhoå raâu coïp, cuõng phaûi ñeán loaïi ñieàn ñòa naøy môùi ñöôïc. Phaûi ñöôïc baûy vieäc tuøy thaân môùi ñöôïc ñoàng sanh ñoàng töû: cao thì ñeø xuoáng, thaáp thì naâng leân, chaúng ñuû thì cho, ôû treân ngoïn cao choùt voùt thì ñöa vaøo coû raäm, rôi trong coû raäm thì ñöa leân ngoïn choùt voùt, neáu oâng vaøo vaïc daàu soâi loø löûa ñoû ta cuõng vaøo vaïc daàu loø löûa, kyø thaät khoâng coù gì laï, chæ caàn môû nieâm côûi troùi, nhoå ñinh thaùo choát, côûi daây daøm gôõ yeân cöông, gôõ caùi ñoà mang treân söøng. Hoøa thöôïng Bình Ñieàn coù baøi tuïng raát hay:

TUÏNG:    Linh quang baát muoäi

                 Vaïn coå huy du

                 Nhaäp thöû moân lai

                 Maïc toàn tri giaûi.

DÒCH:     Linh quang chaúng toái

                 Saùng rôõ muoân ñôøi

                 Vaøo ñöôïc cöûa naøy

                 Chaúng coøn tri giaûi.

Caâu “rieâng rieâng, laêng xaêng loän xoän traêng trong nöôùc” chaúng ngaïi coù con ñöôøng xuaát thaân, cuõng coù maùy soáng ngöôøi. Tuyeát Ñaäu nieâm roài, baûo ngöôøi töï minh ngoä sanh cô, chôù theo ngöõ cuù cuûa ngöôøi. Neáu oâng theo ngöôøi chính laø laêng xaêng loän xoän traêng trong nöôùc, hieän nay laøm sao ñöôïc bình oån ? Phoùng qua moät caùi.

]