KINH DUY MA CAÄT GIAÛNG GIAÛI

H.T THÍCH THANH TÖØ

PHAÀN 10

Nhö vaäy ñaây laø 10 vò ñeä töû lôùn maø goïi laø thaäp ñaïi ñeä töû ñoù. Moãi vò ñeàu ñöôïc caùi ñeä nhaát, maø moãi vò ñeàu khoâng kham ñeán thaêm beänh oâng Duy Ma Caät. Ñeå thaáy raèng tinh thaàn ôû ñaây laø neâu leân yù nghóa, duø cho chuùng ta xuaát gia maø neáu chuùng ta khoâng ñaït ñeán choã cöùu caùnh bình ñaúng, chaân thaät. Hai phaàn:

Phaùp töùc phaùp taùnh. Thaân töùc phaùp thaân. Phaùp taùnh vaø phaùp thaân khoâng ñaït ñöôïc hai caùi ñoù thì chuùng ta chöa ñeán choã cöùu caùnh, bình ñaúng, chaân thaät. Muoán ñeán choã cöùu caùnh, bình ñaúng chaân thaät thì ñöùng veà thaân phaûi ñi thaúng vaøo phaùp thaân. Ñoù môùi laø cöùu caùnh.

Baây giôø tôùi caùc vò Boà Taùt. Thaùnh taïi sao coøn rôi vaøo. Thaùnh coù chia ra thaùnh thaáp vaø thaùnh cao. Cuõng nhö ôû ñaây maáy chuù, taát caû maáy chuù laø Taêng heát maø sao coù nhöõng oâng Taêng chaáp quaù chöøng. Coù nhöõng oâng Taêng ít chaáp. Neáu ñaõ laø Taêng thì phaûi gioáng heät nhau chôù, phaûi khoâng?  Taïi sao laïi coù khaùc? Taïi trình ñoä sai bieät. Bôûi trình ñoä sai bieät cho neân coù khaùc nhau. ÔÛ ñaây hai beân khoâng coù nghóa laø choáng nhau. Nhöng ñeå khai trieån töø caùi töôùng ñeå ñi thaúng vaøo taùnh. Hoã töông ñeå mình thaáy töø thaáp tieán leân cao, chôù khoâng phaûi caùc Ngaøi thuø nghòch nhau. Nhö baây giôø caùc chuù caõi aàm ñoù. Khoâng phaûi? Nghóa laø thuaät laïi ñeå thaáy caùi nhìn cuûa haøng Thanh Vaên khaùc hôn caùi nhìn cuûa haøng Boà taùt. Thanh vaên coøn töø töôùng. Boà taùt ñi thaúng vaøo taùnh. Ñoù laø tinh thaàn khai trieån töø thaáp tieán leân cao. Chôù khoâng phaûi hai beân coù choã sai bieät.

Luùc naûy nhö toâi noùi muoán tu thì töø thaân naøy maø tu, môùi thaáy ñöôïc phaùp thaân. Nhö vaäy nhôø caùi baùo thaân hay laø öùng naøy maø ñi thaúng vaøo phaùp thaân. Chôù khoâng phaûi phaùp thaân noù coù theå thò hieän giaùo hoùa ngöôøi ta ñöôïc. Nhöng neáu noùi phaùp thaân khoâng coù lôïi ích gì thì laïi traät nöõa. Vì phaùp thaân laø caùi theå. ÖÙng thaân vaø hoùa thaân laø caùi duïng. Töø caùi theå khôûi duïng. Caùi duïng thaáy nhö coù lôïi ích, nhöng lôïi ích cuûa duïng chæ laø lôïi ích hö doái ñeå ñöa tôùi choã chaân thaät cöùu caùnh laø phaùp thaân. Nhö vaäy phaùp thaân môùi laø choã chaân thaät cuûa ngöôøi tu.

Chöõ Boà taùt chuùng ta bieát heát roài, khoûi caàn caét nghóa, chæ caàn bieát raèng ñaây laø qua tôùi haøng Boà taùt. Haøng Thanh vaên laø ñeä töû hieän höõu cuûa Phaät. Haøng Boà taùt thì coù nhöõng vò Boà taùt coù maët trong hoäi hoaëc nhöõng vò Boà taùt töø tha phöông ñeán. Cho neân ñaây noùi Boà taùt maø khoâng noùi ñeä töû.

Khi aáy Phaät baûo Boà taùt Di Laëc:

Thoùi quen mình caét nghóa Boà Taùt Di Laëc phaûi khoâng? Nhöng phaûi nhôù raèng, cuõng nhö noùi raèng maáy chuù keâu Ñaïi ñöùc A hay A Ñaïi ñöùc. Tieáng Vieät mình keâu A Ñaïi ñöùc hay laø Ñaïi ñöùc A? Töø tieáng Vieät thì phaûi chuyeån laïi, nhieàu khi mình quen, coi nhö thoùi quen. Quan AÂm Boà taùt, Theá Chí Boà taùt quen roài. Ñuùng ra thì Boà taùt Quaùn AÂm, Boà taùt Theá Chí. Ñaây cuõng vaäy, Boà taùt Di Laëc.

-OÂng ñi ñeán thaêm beänh Duy Ma Caät.

Ngaøi Di Laëc baïch Phaät raèng:

-Theá Toân! Con khoâng kham ñeán thaêm beänh oâng aáy. Vì côù sao? Vì con nhôù laïi thuôû xöa vì Thieân Vöông ôû cung Trôøi Ñaâu Suaát vaø quyeán thuoäc cuûa hoï noùi haïnh baát thoái chuyeån ñòa (nhôù choã naøy cho roõ, baát thoái chuyeån ñòa laø tu haønh khoâng thoái chuyeån ñoù). Khi aáy oâng Duy Ma Caät ñeán baûo con raèng: “Ngaøi Di Laëc! Ñöùc Theá Toân thoï kyù cho nhaân giaû moät ñôøi thaønh Phaät.

Vaäy laø duøng ñôøi naøo ñeå ñöôïc thoï kyù cho nhaân giaû moät ñôøi thaønh Phaät. Vaäy laø duøng ñôøi naøo ñeå ñöôïc thoï kyù ö laø ñôøi quaù khöù, ñôøi vò laïi hay ñôøi hieän taïi?

Noùi raèng moät ñôøi ñöôïc thoï kyù, baây giôø ñaët caâu hoûi moät ñôøi laø ñôøi naøo? Laø quaù khöù, hay vò lai hay hieän taïi. Ñaây môùi giaûng traïch.

Neáu laø quaù khöù ñoù thì ñôøi quaù khöù ñaõ dieät. Neáu laø ñôøi vò lai thì ñôøi vò lai chöa ñeán. Neáu laø ñôøi hieän taïi thì ñôøi hieän taïi khoâng coù döøng (hieän taïi cuõng sanh dieät luoân). Nhö lôøi Phaät noùi: Naøy caùc Tyø Kheo, nay chính oâng khi naøy (ñang luùc naøy) cuõng sanh, cuõng giaø, cuõng cheát (chöõ dieät laø cheát). Nay chính oâng, caùi hieän taïi naøy cuõng coù sanh, coù giaø, coù cheát (daãn caâu ñoù laøm chöùng). Nhö vaäy ñeå thaáy trong moät ñôøi hieän taïi maø coù caû sinh, giaø, cheát.

Töùc laø ngay trong moät khoaûnh khaéc ñoù coù caû ba töôùng: Sanh, giaø, cheát. Nhö vaäy laøm sao noùi hieän taïi cho ñöôïc. Nhö vaäy chuùng ta môùi thaáy laøm sao? ÔÛ ñaây Ngaøi Di Laëc?, Ngaøi beû ôû choã noùi raèng moät ñôøi nöõa ñöôïc thaønh Phaät. Moät ñôøi nöõa laø ñôøi naøo? Ñôøi quaù khöù hay ñôøi hieän taïi hay ñôøi vò lai? Quaù khöù thì ñaõ dieät. Vò lai thì chöa ñeán. Roài hieän taïi thì khoâng döøng. Nhö vaäy ñôøi naøo laø ñöôïc Phaät thoï kyù.

Nhö noùi hieän taïi, thì Phaät trong kinh noùi, Ngaøi noùi vôùi caùc Ngaøi Tyø Kheo thaân oâng hieän giaø, noù coù sanh, coù giaø cuõng coù cheát. Neáu noùi thaân mình hieän giôø sanh, giaø, cheát thì ña soá mình ít thaáy. Nhöng xeùt theo baây giôø ta noùi trong teá baøo mình noù coù sanh, coù giaø, coù cheát hieän giôø khoâng? Coù nhöõng teá baøo môùi sanh, coù nhöõng teá baøo ñaõ giaø, coù nhöõng teá baøo bò loaïi ra. Nhö vaäy ngay trong thaân cuûa mình hieän taïi noù ñuû caû ba töôùng: Sanh, giaø, cheát. Nhö vaäy laøm sao coù döøng maø noùi coá ñònh laø luùc naøo. Neáu do voâ sanh ñöôïc thoï kyù thì voâ sanh ñoù laø chaùnh vò. ÔÛ ngoâi chaân chính hay laø ngoâi vò chaân thaät. ÔÛ trong ngoâi vò chaân chính ñoù cuõng khoâng coù thoï kyù, cuõng khoâng ñöôïc thaønh Phaät. Vì choã ????[1][1] Nhö cuõng ñöôïc. Chaân nhö coù thoï kyù, coù ñöôïc thaønh Phaät khoâng? Nhö vaäy choã ñoù laø choã khoâng thoï kyù, khoâng thaønh Phaät. Coøn neáu ôû choã sanh töùc laø noù naèm ôû trong quaù khöù, hieän taïi, vò lai. Trong ba thôøi ñeàu khoâng coù thaät. Noùi raèng ñöôïc thoï kyù laø thoï kyù ôû trong caùi sanh hay laø thoï kyù ôû trong caùi voâ sanh, phaûi khoâng? Sanh thì cuõng khoâng oån. Voâ sanh thì coøn gì thoï kyù vaø coøn gì thaønh Phaät. Nhö vaäy cuõng khoâng oån. Vaäy thì taïi sao, hay theá naøo? Ngaøi Di Laëc nhaän moät ñôøi thoï kyù thaønh Phaät ö! Ngaøi Di Laëc nhaän raèng coøn moät ñôøi thoï kyù thaønh Phaät. Ñoù laø ñaët laïi caâu hoûi.

Sanh thì khoâng ñöôïc. Coøn voâ sanh cuõng khoâng ñöôïc. Laø töø nhö sanh ñöôïc thoï kyù ö!

Laø töø nhö sanh. Nhö sanh töùc laø nhö thaät hay chaân nhö maø sanh ñöôïc thoï kyù ö!

Hay laø töø nhö dieät ñöôïc thoï kyù ö! Nhö sanh hay laø nhö dieät. Neáu nhö sanh maø ñöôïc thoï kyù khoâng ñöôïc. Nhö dieät thoï kyù cuõng khoâng ñöôïc.

Taïi sao? Neáu do nhö sanh maø ñöôïc thoï kyù, nhö khoâng coù sanh. Neáu do nhö dieät maø ñöôïc thoï kyù thì nhö khoâng coù dieät. Bôûi vì chaùnh vò laø chaân nhö. Neáu töø chaân nhö maø thoï kyù thì chaân nhö khoâng sanh khoâng dieät. Khoâng sanh khoâng dieät thì laáy gì ñeå thoï kyù.

Taát caû chuùng sanh ñeàu laø nhö. Taát caû phaùp cuõng nhö.

Taát caû chuùng sanh ñeàu nhö ñoù ñöùng veà maët chaân nhö maø noùi thì taát caû chuùng sanh laø nhö. Taát caû phaùp ñeàu nhö.

Caùc vò thaùnh hieàn cuõng nhö. Cho ñeán Ngaøi Di Laëc cuõng nhö.

Neáu Ngaøi Di Laëc ñöôïc thoï kyù thì taát caû chuùng sanh öng cuõng phaûi ñöôïc thoï kyù vì taát caû ñeàu nhö. Lyù luaän cuûa Ngaøi nhö vaäy ñoù. Neáu töø nhö ñöôïc thoï kyù töùc laø töø chaân nhö maø ñöôïc thoï kyù thì taát caû chuùng sanh nhö, hieàn thaùnh nhö, Di Laëc nhö. Neáu treân caùi nhö ñoù maø ñöôïc thoï kyù, Ngaøi Di Laëc ñöôïc thoï kyù thì chuùng sanh cuõng ñöôïc thoï kyù.

Vì côù sao? Phaøm nhö thì khoâng hai, noù cuõng khoâng khaùc.

Vì choã chaân nhö thì noù coøn gì hai, coøn gì khaùc.

Neáu Di Laëc ñöôïc voâ thöôïng chaùnh ñaúng chaùnh giaùc thì taát caû chuùng sanh ñeàu cuõng neân ñöôïc. Vì côù sao? Vì taát caû chuùng sanh töùc laø töôùng Boà ñeà. Ngaøi Di Laëc coù töôùng Boà ñeà thì taát caû chuùng sanh cuõng coù töôùng Boà ñeà. Neáu Di Laëc ñöôïc dieät ñoä thì taát caû chuùng sanh cuõng phaûi ñöôïc dieät ñoä. Vì côù sao? Vì chö Phaät bieát taát caû chuùng sanh cöùu caùnh tòch dieät (töùc laø töôùng Nieát baøn) khoâng laïi, laïi coù dieät nöõa.

Nghóa laø sao? Ñaõ coù saün töôùng Nieát baøn thì laøm sao coù caùi dieät laàn thöù hai nöõa. Nieát baøn laø tòch dieät, taát caû chuùng sanh ñeàu coù töôùng Nieát baøn, töùc laø ñeàu coù töôùng tòch dieät. Baây giôø khoâng leõ laïi coù tòch dieät laàn thöù hai.

Theá neân Di Laëc khoâng coù ñem phaùp naøy maø daïy baûo caùc chö Thieân, caùc Thieân töû. Thaät khoâng coù phaùt taâm voâ thöôïng chaùnh ñaúng chaùnh giaùc, cuõng khoâng coù thoái chuyeån.

Vì Ngaøi Di Laëc ñang daïy veà haïnh baát thoái chuyeån. Baây giôø ñöùng veà maët theå chaân thaät, laø chaân nhö ñoù, thì noù khoâng coù tieán, khoâng coù luøi, khoâng coù sanh, khoâng coù dieät, khoâng coù ñoái ñaõi. Ñaõ khoâng tieán, khoâng luøi, khoâng sanh, khoâng dieät thì laøm sao coù phaùt taâm Boà ñeà. Laøm sao coù thoâí chuyeån Boà ñeà maø oâng daïy haïnh baát thoái chuyeån.

Naøy Di Laëc, phaûi khieán cho nhöõng vò Thieân töû naøy boû caùi kieán chaáp phaân bieät veà Boà ñeà.

Phaân bieät Boà ñeà laø phaân bieät gì? Phaân bieät coù thoái chuyeån Boà ñeà vaø coù baát thoái chuyeån Boà ñeà. Daïy haïnh baát thoái chuyeån Boà ñeà töùc laø coù caùi thoái chuyeån phaûi khoâng? Theå Boà ñeà coù thoái, baát thoái khoâng? Cho neân noùi raèng ñöøng coù duøng kieán chaáp naøy maø daïy caùc vò Thieân töû.

Vì côù sao? Vì Boà ñeà khoâng coù theå do thaân maø ñöôïc. Cuõng khoâng coù theå do thaân maø ñöôïc. Cuõng khoâng coù theå do taâm maø ñöôïc. Tòch dieät laø Boà ñeà vì dieät caùc töôùng.

Boà ñeà khoâng theå do thaân ñöôïc, khoâng theå do taâm ñöôïc. Ñaây môùi giaûi thích taïi sao laïi ñöôïc Boà ñeà.

Tòch dieät laø Boà ñeà vì dieät caùc töôùng. Chaúng quaùn laø Boà ñeà vì lìa caùc duyeân.

Phaàn nhieàu khi mình quaùn laø mình phaân tích caùc duyeân. Baây giôø noù ñaõ lìa caùc duyeân roài, coøn gì phaân tích nöõa.

Cho neân noùi chaúng quaùn laø Boà ñeà vì lìa caùc töôùng. Chaúng haønh laø Boà ñeà vì khoâng coù öùc nieäm.

Chöõ haønh naøy töùc laø taâm haønh. Taâm haønh ñoù döùt roài môùi goïi laø Boà ñeà, vì luùc ñoù khoâng coøn coù nghó, khoâng coøn coù nhôù.

Ñoaïn laø Boà ñeà vì xaû caùc kieán chaáp. Lìa laø Boà ñeà vì lìa caùc voïng töôûng.

Nhö vaäy quí vò môùi thaáy chuùng ta buoâng voïng töôûng, khoâng theo ñoù laø lìa. Lìa caùi ñoù laø Boà ñeà, chöù khoâng gì laï heát.

Chöôùng laø Boà ñeà vì chöôùng caùc nguyeän.

Caâu naøy deã hieåu hay khoù. Thöôøng thöôøng mình noùi khoâng chöôùng môùi laø Boà ñeà. Taïi sao ôû ñaây noùi chöôùng laø Boà ñeà, vì chöôùng caùc nguyeän. Chöôùng laø ngaên trôû. Thöôøng thöôøng nguyeän laø caùi mong moûi hay laø mong muoán. Toâi mong muoán theá naøo ñoù, caùi nguyeän toâi nhö vaäy. Caùi nguyeän laø caùi mong muoán. Nhöng ñeán choã chaân thaät tòch dieät roài coøn mong muoán hay khoâng? Cho neân noù chaän heát, ngaên heát nhöõng mong muoán. AÁy laø Boà ñeà vì noù ngaên caùc caùi nguyeän.

Chaúng nhaäp laø Boà ñeà vì khoâng tham tröôùc.

Thöôøng thöôøng noùi luïc nhaäp. Taïi sao thaønh luïc nhaäp? Vì ñoái vôùi saùu traàn coøn tham tröôùc. Noù dính vôùi saùu traàn cho neân saùu traàn môùi vaøo. Ñoù laø noùi veà luïc nhaäp cuûa thaân. Coøn neáu noùi thaân cuûa chuùng ta, saùu caên cuõng coøn goïi laø luïc nhaäp. Bôûi vì saùu caên maø mình coøn thích, coøn ham ñöôïc thaân, coøn thích ñöôïc thaân thì ñoù laø tham tröôùc. Khoâng coøn tham tröôùc thaân, ñoù laø Boà ñeà, vì noù khoâng coøn tham tröôùc nöõa.

Thuaän laø Boà ñeà vì thuaän nôi nhö.

Mình tuøy thuaän vôùi chaân nhö ñoù laø Boà ñeà thì Boà ñeà laø tuøy thuaän chaân nhö.

Truï laø Boà ñeà vì truï phaùp taùnh.

An truï nôi phaùp taùnh ñoù laø Boà ñeà.

Ñeán laø Boà ñeà vì ñeán laø thaät teá.

Boà ñeà laø choã thaät teá khoâng coøn töôùng ñoái ñaõi sinh dieät nöõa.

Baát nhò laø Boà ñeà vì lìa yù phaùp.

Luoân luoân yù mình duyeân vôùi phaùp traàn laø hai chöù khoâng rôøi hai ñöôïc. Cho neân tôùi choã naøy laø baát nhò. Taïi sao? Vì noù ñaõ lìa yù phaùp. Yï duyeân vôùi phaùp traàn. Taát caû nhöõng yù nieäm chuùng ta daáy neân ñeàu chaïy theo phaùp traàn. Maø phaùp traàn laø ñoái ñaõi, cho neân ñeàu laø hai. Ñaây laø baát nhò laø Boà taùt vì lìa yù phaùp.

Bình ñaúng laø Boà ñeà vì noù bình ñaúng nhö hö khoâng. Voâ vi laø Boà ñeà vì noù khoâng sinh, truï vaø dieät.

Töôùng naøo coøn naèm trong sanh, truï, dieät thì goïi ñoù laø höõu vi. Boà ñeà naøy khoâng coøn sanh, truï, dieät cho neân goïi laø voâ vi.

Tri laø Boà ñeà vì roõ bieát taâm haønh cuûa chuùng sanh.

Nghóa laø khi ñaït ñöôïc Boà ñeà roài thì thaáy taâm haønh cuûa chuùng sanh theá naøo bieát heát.

Chaúng hoäi laø Boà ñeà vì caùc caùi khoâng nhaäp.

Chöõ hoäi naøy laø hoäi hoïp. Neáu caùc nhaäp hoäi hoïp thì coù thaân hay khoâng coù thaân. Ñoù laø thaønh thaân. Baây giôø khoâng coøn bò caùc nhaäp hoäi hoïp nöõa thì ñoù laø Boà ñeà. Töùc laø giaûi thoaùt sinh töû. Coøn coù caùc nhaäp chung hoïp thì coøn thaân sanh töû. Heát caùc nhaäp chung hoïp roài töùc laø giaûi thoaùt sinh töû. Giaûi thoaùt sinh töû ñoù laø Boà ñeà.

Chaúng hieäp laø Boà ñeà vì lìa phieàn naõo taäp.

Phieàn naõo laø do nhoùm hoïp phaûi khoâng? Phieàn naõo nhoùm hoïp cuõng nhö laø taäp ñeá ñoù. do phieàn naõo nhoùm hoïp. Baây giôø do nhoùm hoïp khoâng coøn nöõa, aáy laø Boà ñeà vì lìa söï nhoùm hoïp cuûa phieàn naõo.

Voâ xöù laø Boà ñeà vì khoâng coù hình saéc.

Caùi gì coù hình saéc cho neân coù xöù sôû, coù choã nôi. Caùi khoâng coù hình saéc thì ñaâu coù choã nôi. Neân toâi thöôøng hay daãn, toâi noùi raèng ngöôøi ta hoûi: “Chaân taâm ôû choã naøo?”. Maáy chuù noùi laøm sao? Chaân taâm noù ôû trong hay ôû ngoaøi hay chaëng giöõa. Noù ñeàu khoâng coù choã. Neáu noùi choã laø traät laø sai. Vì neáu noù coù choã töùc laø coù nôi choán. Coù nôi choán töùc laø coù hình saéc. Chaân taâm thì khoâng hình saéc, khoâng nôi choán. Neáu vöøa noùi coù nôi choán thì noù ñaõ traät roài. Cho neân caâu hoûi choã naøo laø caâu hoûi traät. Mình caøng traû lôøi thì caøng traät. Hieåu vaäy thì môùi thaáy. Neân ôû ñaây noùi raèng khoâng coù choã nôi laø Boà ñeà vì noù khoâng coù hình saéc.

Giaû danh laø Boà ñeà vì danh töï laø khoâng.

Nghóa laø khi mình bieát taát caû ngoân ngöõ, vaên töï, teân tuoåi... ñeàu khoâng thaät, luùc ñoù laø mình soáng vôùi Boà ñeà vì bieát ñöôïc vaên töï noù khoâng thaät.

Nhö hoùa1 laø Boà ñeà vì khoâng coù thuû xaû.

Neáu thaáy caùc phaùp nhö huyeãn, nhö hoùa thì luùc ñoù ñaâu coù nhieãm, ñaâu coù tröôùc. Cho neân goïi laø Boà ñeà. Vì luùc ñoù khoâng coù thuû laø nhieåm. Xaû laø gheùt. Töùc laø öa thì thuû, gheùt thì xaû. Baây giôø mình ñaõ thaáy caùc phaùp nhö huyeãn hoùa roài, khoâng coøn coù caùi thuû xaû ñoù. ñoù laø Boà ñeà.

Khoâng loaïn laø Boà ñeà vì thöôøng töï tænh.

Töï tænh töùc laø laëng leõ.

Thieän tòch laø Boà ñeà vì caùi taùnh noù thanh tònh.

Thieän laø kheùo, tòch laø laëng leõ. Töùc laø kheùo laëng leõ. Ñoù laø Boà ñeà vì taùnh noù thöôøng trong saïch.

Khoâng thuû laø Boà ñeà vì lìa caùc tha duyeân. Khoâng khaùc laø Boà ñeà vì caùc phaùp bình ñaúng. Khoâng coù so saùnh laø Boà ñeà vì khoâng coù caùi gì coù theå thí duï ñöôïc. Vi dieäu laø Boà ñeà vì caùc phaùp khoù bieát.

Bôûi vì noù maàu nhieäm, khoâng theå suy löôøng ñöôïc, ñoù laø Boà ñeà. Cho neân noùi vì caùc phaùp khoù maø bieát ñöôïc.

Baïch Theá Toân! Khi oâng Duy Ma Caät noùi phaùp naøy, 200 Thieân töû ñöôïc phaùp voâ sanh nhaãn. Cho neân con khoâng kham ñeán thaêm bònh oâng aáy.

Nhö vaäy ñoaïn naøy chuùng ta thaáy Ngaøi Duy Ma Caät muoán giaûi thích cho chuùng ta hieåu theâm caùi nhaát sanh boå xöù cuûa Ñöùc Phaät thoï kyù cho Ngaøi Di Laëc. Chöõ thoï kyù ôû ñaây laø noùi raèng thoï kyù moät ñôøi nöõa seõ thaønh Phaät. Moät ñôøi laø gì? Baây giôø mình tìm laïi coi moät ñôøi laø ñôøi naøo?

Trong ba thôøi thì khoâng coù caùi thôøi thaät. Trong ba ñôøi khoâng coù thaät thì laøm sao noùi moät ñôøi. Roài cho tôùi thoï kyù. Thoï kyù thì caên cöù treân caùi gì thoï kyù? Neáu caên cöù treân chaân nhö maø thoï kyù thì chaân nhö khoâng sanh. Khoâng sanh thì laøm sao coù moät ñôøi. Coøn nhö khoâng dieät thì laøm sao coù moät ñôøi. Nhö vaäy töùc laø beân kia ñöùng veà caùi töôùng sinh dieät cuûa kieáp ngöôøi maø noùi, laø moät ñôøi, hai ñôøi. Maø ñaõ ñöùng veà caùi sinh dieät cuûa kieáp ngöôøi, ñoù laø töôùng.

Beân naøy oâng Duy Ma Caät ñöùng veà chaân nhö. Chaân nhö töùc laø taùnh. Nhö vaäy caùi töôùng chæ cho caùi giaû danh, taïm noùi, taïm duøng, khoâng thaät. Caùi taùnh chaân thaät baát sanh, baát dieät ñoù môùi laø caùi chaân thaät. Cuõng vaät cho neân oâng chuyeån laïi noùi thoï kyù thì moät ñôøi, hai ñôøi... caùi ñoù laø giaû, khoâng coù thaät. Vì vaäy maø oâng caät vaán coøn choã chaân thaät laø baát sanh baát dieät. Baát sanh baát dieät thì coøn coù caùi gì maø noùi thaønh Phaät, phaûi khoâng? Vì Phaät ñaõ saün. Phaät ñaõ saün roài, thaønh caùi gì. Chaúng leõ thaønh laàn thöù hai nöõa. Bôûi vaäy tôùi choã ñoù maø ñaõ saün, thì Phaät ñaõ coù saün ñoù. Thì chuùng sanh cuõng saün coù caùi ñoù.

Ngaøi Di Laëc thaønh Phaät thì chuùng sanh öng cuõng thaønh Phaät, phaûi khoâng? Vì taát caû ñeàu coù saün. Ñoù laø caùi  yù ñeå chæ thaúng veà ñaây laø caùi chaân nhö hay caùi Phaät taùnh. Maø chaân nhö Phaät taùnh thì khoâng coù caùi gì ñeå goïi laø thoï kyù, ñeå goïi laø thaønh Phaät heát. Nghóa laø mình heát phieàn naõo, heát taát caû nhöõng taäp khí sinh töû thì Nieát Baøn hieän ra. Heát phieàn naõo thì tính giaùc hieän tieàn. Chôù khoâng coøn noùi thoï kyù thaønh Phaät. Ñoù laø ñöùng veà maët lyù taùnh maø oâng noùi. Baây giôø ñeán moät Boà taùt khaùc.

Phaät baûo Hoa Nghieâm Ñoàng Töû:

-OÂng ñi ñeán thaêm beänh oâng Duy Ma Caät.

Hoa nghieâm lieàn baïch Phaät raèng:

-Baïch Theá Toân! Con khoâng kham ñeán thaêm beänh oâng aáy. Vì côù sao? Vì con nhôù thuôû xöa, khi con ra khoûi ñaïi thaønh Tyø Xaù Ly (coù choã Tyø Xaù, Tyø Da gì cuõng ñöôïc heát. Khoâng coù quan troïng) thì oâng Duy Ma Caät môùi vaøo trong thaønh (OÂng thì ñi ra. OÂng Duy Ma Caät ñi vaøo). Con lieàn chaøo (ôû ñaây noùi laøm leã thì nghe deã hieåu laàm. OÂng naøy cuõng Boà taùt, maø oâng kia laø cö só. OÂng Boà taùt naøy  gaëp oâng kia ñaûnh leã thì coi khoâng ñöôïc. Cho neân noùi lieàn chaøo oâng), hoûi raèng:

-Cö só töø ñaâu maø ñeán ñaây?

OÂng ñaùp con raèng:

-Toâi töø ñaïo traøng ñeán.

Con môùi hoûi:

-Ñaïo traøng laø ôû choã naøo?

OÂng ñaùp:

-Tröïc taâm laø ñaïo traøng, vì khoâng coù hö giaû. Phaùt haïnh laø ñaïo traøng vì hay bieän söï (bieän söï töùc laø hay laøm moïi vieäc phaùt haïnh, laø khi khôûi laøm coâng taùc laø ñaïo traøng, vì kheùo laøm taát caû vieäc). Thaâm taâm laø ñaïo traøng vì hay taêng tröôûng hay taêng ích caùc coâng ñöùc. Boà ñeà taâm laø ñaïo traøng vì khoâng coù laàm laãn. Boá thí laø ñaïo traøng vì khoâng mong quaû baùo. Trì giôùi laø ñaïo traøng vì ñöôïc caùc nguyeän ñaày ñuû. Nhaãn nhuïc laø ñaïo traøng vì ñoái vôùi taâm chuùng sanh khoâng chöôùng ngaïi. Tinh taán laø ñaïo traøng vì khoâng coù löôøi bieáng. Thieàn ñònh laø ñaïo traøng vì taâm noù ñieàu nhu. Trí tueä laø ñaïo traøng vì hieän thaáy caùc phaùp. Töø laø ñaïo traøng vì bình ñaúng ñoái vôùi chuùng sanh. Bi laø ñaïo traøng vì nhaãn chòu nhöõng söï ñau khoå. Hyû laø ñaïo traøng vì öa thích caùc phaùp. Xaû laø ñaïo traøng vì boû ñöôïc, döùt ñöôïc caùi taéng aùi (töùc laø caùi yeâu gheùt). Thaàn thoâng laø ñaïo traøng vì thaønh töïu ñöôïc luïc thoâng. Giaûi thoaùt laø ñaïo traøng vì hay boäi xaõ (hay boäi laø troùi, xaû laø boû). Phöông tieän laø ñaïo traøng vì hay giaùo hoùa chuùng sanh. Töù nhieáp phaùp laø ñaïo traøng vì hay nhieáp phuïc chuùng sanh. Ña vaên laø ñaïo traøng vì nhö caùi nghe maø thöïc haønh. Phuïc taâm laø ñaïo traøng vì chaùnh quaùn caùc phaùp. 37 phaåm trôï ñaïo laø ñaïo traøng vì boû caùc phaùp höõu vi. Töù ñeá laø ñaïo traøng vì khoâng doái theá gian. Duyeân khôûi laø ñaïo traøng vì voâ minh cho ñeán laõo, töû ñeàu khoâng cuøng toät.

Choã naøy deã hieåu khoâng? duyeân khôûi laø ñaïo traøng vì voâ minh cho ñeán laõo, töû ñeàu khoâng cuøng taän. Voâ minh töùc laø caùi ñaàu. Maø laõo, töû laø caùi cuoái cuûa 12 nhaân duyeân khoâng cuøng taän. Taïi sao noùi duyeân khôûi laø ñaïo traøng? Bôûi vì neáu mình thaáy 12 nhaân duyeân, neáu meâ khoâng bieát, neân noù daãn mình sanh töû khoâng cuøng. Baây giôø mình bieát 12 nhaân duyeân laø do duyeân hôïp maø coù, chôù khoâng thöïc, khoâng töï taùnh. Nhö vaäy ñoù laø ñaïo traøng. Neân noùi raèng duyeân khôûi laø ñaïo traøng vì voâ minh cho ñeán laõo töû khoâng cuøng taän.

Caùc phieàn naõo laø ñaïo traøng vì noù nhö thaät. Phieàn naõo laø ñaïo traøng. Nhö vaäy phieàn naõo coù phaûi laø ñaïo traøng khoâng? Maáy chuù noåi giaän leân coù phaûi ñaïo traøng chöa? Neáu noåi giaän maø noùi ñaïo traøng thaä laø khoù hieåu, phaûi khoâng? Nhöng maø söï thaät khi phieàn naõo daáy leân lieàn bieát phieàn naõo laø khoâng thaät, phieàn naõo laø khoâng töï taùnh, thì ñoù laø ñaïo traøng roài, phaûi khoâng? Ngöôøi ta cöù muoán tìm caùi chaân chính ôû ngoaøi caùi taø nguïy. Nhöng söï thaät bieát ñöôïc caùi taø nguïy ñoù laø chaân chính roài. Ngay nôi phieàn naõo maø bieát ñöôïc phieàn naõo noù khoâng thaät. Phieàn naõo noù hö doái. Bieát ñöôïc nhö vaäy ñoù laø ñaïo traøng. Nhö vaäy nghe nhö khoù hieàu maø ñoù laø moät leõ thaät.

Chuùng sanh laø ñaïo traøng vì bieát voâ ngaõ.

Chuùng sanh nhö chuùng baây giôø ai cuõng coù thaân. Maø khi coù thaân, ngay nôi thaân naøy mình khôûi chaáp caùi thaân naøy laø thaät, thì ñoù laø chuùng sanh meâ muoäi. Ngay nôi thaân naøy maø bieát duyeân hôïp hö doái, khoâng coù chuû, khoâng coù ngaõ, thì ñoù laø voâ ngaõ. Nhö vaäy ngay nôi thaân chuùng sanh maø thaáy voâ ngaõ. Chôù coù caùi voâ ngaõ ngoaøi chuùng sanh ñaâu. Cho neân hieåu roài thì chính caùi dôû ñoù maø mình bieát thì noù trôû thaønh hay. Ngay nôi thaân chuùng sanh maø bieát ñöôïc thì noù laø ñaïo traøng, chôù khoâng coù gì laï heát. Vì noù laø voâ ngaõ.

Taát caû phaùp laø ñaïo traøng vì bieát caùc phaùp khoâng?

Khoâng laø khoâng töï taùnh.

Haøng ma laø ñaïo traøng vì khoâng bò khuynh ñoäng. Ba coõi laø ñaïo traøng vì noù khoâng coù choã ñeán.

Trong ba coõi naøy maø mình khoâng coù taïo nghieäp ñeå sanh trong tam giôùi thì ba coõi laø ñaïo traøng chôù gì.

Sö töû haåu (hay sö töû hoáng) laø ñaïo traøng vì khoâng coù choã sôï. Nguõ löïc, töù voâ sôû uùy, thaäp baùt baát coäng phaùp vì khoâng coù caùc loãi laàm. Tam minh laø ñaïo traøng vì khoâng caùc chöôùng ngaïi khaùc. Moät nieäm bieát taát caû phaùp laø ñaïo traøng vì thaønh töïu nhaát thieát trí.

Nhö vaäy maáy chuù môùi thaáy nhaát thieát trí laø gì? Töùc laø moät taâm maø bieát taát caû phaùp. Goïi noù laø nhaát thieát trí.

Nhö theá naøy thieän nam töû, Boà taùt neáu neân ñoái vôùi caùc Ba La Maät, duøng caùc Ba La Maät maø giaùo hoùa chuùng sanh. Caùc caùi ñoù taïo taùc ra naøo laø giô chaân, haï chaân, phaûi bieát ñeàu laø töø trong ñaïo traøng maø laïi. Ñeàu laø truï ôû choã Phaät phaùp vaäy.

Nhö vaäy ñaây laø oâng keát luaän. OÂng keát luaän raèng baây giôø caùc oâng neân bieát neáu Boà taùt duøng phaùp luïc Ba La Maät giaùo hoùa chuùng sanh, nhö vaäy coù laøm ra caùi gì. Ñaây keå töø giôû chaân hay laø giôû chaân leân, ñeå chaân xuoáng, böôùc ñi nôi naøo, nôi naøo, ñeàu laø ôû trong ñaïo traøng, ñeàu laø truï ôû Phaät phaùp.

Khi noùi phaùp naøy thì 500 vò Trôøi, ngöôøi ñeàu phaùt taâm voâ thöôïng chaùnh ñaúng chaùnh giaùc. Cho neân con khoâng kham ñeán thaêm beänh oâng aáy.

]

THIEÀN TOÂNG VIEÄT NAM