KINH DUY MA CAÄT GIAÛNG GIAÛI

H.T THÍCH THANH TÖØ

PHAÀN 14

Nhö laâu nay thaáy noùi ñoù nghóa laø töù ñaïi. Laø boán thöù, laø phaùp chöù gì. Khi töù ñaïi hôïp thì thaân naøy noù sinh. Khi töù ñaïi raõ thì thaân naøy noù hoaïi. Nhö vaäy caùi hôïp laø vaùi tan laø chuyeän cuûa phaùp chôù ñaâu phaûi chuyeän cuûa mình, phaûi khoâng? Caùc phaùp duyeân hôïp hay laø nguõ aám. Laø laø phaùp hôïp. Tan laø phaùp tan. Chôù mình coù cheát coù sanh gì ñaâu, phaûi khoâng? Thaáy vaäy ñoù laø mình bieát coù phaùp chôù khoâng coù caùi ta thöïc. Khoâng coù ta thöïc thì caùi gì laø ñau.

Laïi caùi phaùp naøy moãi caùi noù khoâng bieát nhau. Khi khôûi noù khoâng noùi raèng toâi khôûi. Khi dieät noù cuõng khoâng noùi raèng toâi dieät.

Töù ñaïi khi noù hôïp laïi cuõng khoâng coù noùi ta cuøng nhau hôïp laïi. Khi tan noù cuõng khoâng noùi chuùng ta cuøng nhau heø ñi. Khoâng noùi töï noù ñi, töï noù laïi, khoâng bieát gì heát. Nhö vaâî coù gì ñaâu maønoùi raèng beänh.

Nhöõng vò Boà Taùt coù beänh kia vì töôûng phaùp dieät neân phaûi khôûi nghó theá naøy. Caùi phaùp töôûng naøy cuõng laø ñieân ñaûo.

Khi mình khôûi nghó töôûng nhö vaäy vaäy roài, khi caùi phaùp noù dieät mình cuõng neân khôûi nghó theá naøy. Caùi phaùp töôûng naøy cuõng laø ñieân ñaûo. Ñieân ñaûo töùc laø ñaïi hoïa, ta neân lìa noù.

Daàu boû caùi töôûng chuùng sinh, caùi töôûng ngaõ maø khôûi caùi töôûng phaùp. Sau roài khôûi  caùi töôûng phaùp noù hôïp noù tan khoâng thaät. Roài cuoái cuøng caùi töôûng phaùp cuõng boû luoân. Nhö vaäy môùi ñöôïc.

Theá naøo laø lìa?

-Lìa laø lìa caùi ngaõ, ngaõ sôû.

Theá naøo laø lìa ngaõ, ngaõ sôû?

-Nghóa laø lìa hai phaùp.

Theá naøo laø lìa hai phaùp?

-Nghóa laø khoâng coù nghó caùc phaùp ôû trong ôû ngoaøi, haønh ñöôïc bình ñaúng (töùc laø haønh caùi taâm bình ñaúng).

Theá naøo laø bình ñaúng?

-Nghóa laø ngaõ bình ñaúng vôùi Nieát Baøn,hay laø ngaõ ñoàng vôùi Nieát Baøn. Vì côù sao? Vì ngaõ vaø Nieát Baøn hai caùi ñoù ñeàu laø khoâng.

Vì côù sao maø khoâng?

-Chæ laø danh töï cho neân khoâng.

Ñaây nhö theá hai phaùp naøy taùnh noù khoâng quyeát ñònh. Bôûi vì chuùng ta quen nghe noùi Nieát Baøn laø choã khoâng sanh töû. Coøn ngaõ laø töôùng sanh töû. Maø töôùng sanh töû laø töôùng sanh, giaø, beänh, cheát, khoå. Nieát Baøn khoâng sanh töû cho neân Nieát Baøn vui.

Nhö baây giôø ñaây khôûi taâm bình ñaúng, khoâng thaáy trong, khoâng thaáy ngoaøi. Noù luoân luoân khoâng dính beân naøy, khoâng keït beân kia. Beân ngaõ khoâng coù dính, beân Nieát Baøn mình khoâng coù keït thì ngaõ phaùp mình khoâng coøn beân naøo dính keït nöõa. Choã cao laø Nieát Baøn, choã thaáp laø ngaõ laø sanh töû. Caû hai mình cuõng thaáy nhö nhau, khoâng coøn coù caùi taâm thieân beänh naøy, boû beân kia thì ñoù laø bình ñaúng. Taïi sao noùi laø bình ñaúng? Ôí ñaây giaûi thích hai caùi ñoù vì sinh töû khoâng thaät thì Nieát Baøn khoâng thaät. Roát cuoäc chæ laø caùi teân sanh töû vaø teân Nieát Baøn. Chôù coøn khi ñeán choã cöùu caùnh noù khoâng coøn nhöõng teân ñoù nöõa. Vì coøn coù teân laäp ra, laø caùi phaùp hö doái khoâng coù taùnh quyeát ñònh.

Khi ñöôïc bình ñaúng thì khoâng coù caùc beänh khaùc, chæ coù caùi beänh khoâng. Beänh khoâng cuõng khoâng nöõa. Theá neân Boà Taùt coù beänh duøng choã khoâng sôû thoï (töùc laø khoâng choã thoï)  maø thoï caùc caùi thoï. Chöa ñuû Phaät phaùp cuõng chaúng dieät caùi thoï maø thuû nôi chöùng.

Bôûi vì Boà Taùt beänh, beänh maø mình khoâng nhaän taát caû nhöõng beänh ñoù. Tuy khoâng nhaän taát caû beänh maø vaãn coøn coù caùi nhaän. Taïi sao? Thaáy mình chöa ñaày ñuû coâng ñöùc, cöùu ñoä chuùng sinh thì mình cuõng coøn phaûi thoï trong sanh töû ñeå roài cöùu ñoä chuùng sinh. Chôù khoâng neân vì khoâng thoï maø ñeå roài nhaäp Nieát Baøn. Cho neân noùi raèng khoâng thoï maø thoï taát caû.

Duø thaân coù khoå maø nghó chuùng sinh ôû aùc thuù, khôûi sanh ra taâm ñaïi bi. Ta ñaõ ñieàu phuïc cuõng seõ ñieàu phuïc taát caû chuùng sinh. Chæ tröø beänh kia maø khoâng tröø caùi phaùp. Vì ñoaïn goác beänh maø giaùo duïc hoï (hay laø daïy doã hoï).

Ñaây môùi noùi theâm taâm nieäm cuûa Boà Taùt khi mình bò beänh khoå. Chính baûn thaân mình ñang ñau ñôùn, nhöùc nhoái, khoå sôû maø mình vaãn nhôù nhöõng chuùng sinh ôû ñòa nguïc, ngaï quæ, hoï ñang ñau khoå gaáp maáy nghìn laàn mình. mình nghóa nhö vaäy neân vaãn khôûi taâm thöông xoùt hoï maø queân beänh cuûa mình. nghóa laø mình coá gaéng ñeàu phuïc beänh cuûa mình thì cuõng phaûi coá gaéng ñieàu phuïc laøm sao cho chuùng sinh ôû trong nhöõng ñöôøng aùc hoï heát ñau khoå.

Nhö ôû ñaây noùi theâm raèng chæ tröø beänh kia, maø khoâng tröø caùi phaùp. Quí vò bieát tröø beänh maø khoâng tröø phaùp laø sao khoâng? Bôûi thaân chuùng ta coù laïi laø do 5 uaån: Saéc, thoï, töôûng, haønh, thöùc. Roài mình chaáp 5 uaån ñoù laø mình thì goïi ñoù chaáp ngaõ. Vì chaáp ngaõ cho neân coù khoå, coù vui thì ñoù laø beänh. Nhö vaäy ñoái vôùi thaân 5 uaån naøy, chuùng ta chæ phaùp beänh chaáp ngaõ chôù khoâng phaûi phaù heát 5 uaån. Cho neân noùi tröø beänh maø khoâng tröø phaùp vì ñoaïn goác sanh töû. Ñoaïn goác beänh laø goác sanh töû maø daïy doã chuùng sinh. Nhö vaäy chuùng ta môùi thaáy raèng Boà Taùt luùc naøo cuõng nghó ñeán chuùng sinh nhieàu hôn laø baûn thaân mình. Duø cho mình beänh khoå maø khoâng nhôù beänh khoå cuûa mình. chæ nhôù laøm sao daïy baûo cho moïi ngöôøi hoï heát ñöôïc goác beänh. Töùc laø heát ñöôïc goác sanh töû. Ñoù laø muïc ñích cuûa mình, chôù khoâng phaûi vì beänh cuûa mình maø queân khoå cuûa ngöôøi.

Ñaây môùi hoûi:

Sao goïi laø goác beänh?

-Nghóa laø coù phan duyeân. Töø coù phan duyeân aét laø goác cuûa beänh.

Goác beänh töùc laø goác sanh töû ñoù. Sôû dó chuùng ta coù sanh töû laø töø caùi gì maø coù? Laø töø caùi taâm phan duyeân. Phan duyeân töùc laø naém baét hay khoâng buoâng caùi naøy chuïp caùi kia. Luùc naøo cuõng ñuoåi theo naêm baét thì goïi ñoù laø phan duyeân. Vì taâm chuùng ta ñuoåi theo saéc traàn, thanh, höông, vò, xuùc, phaùp. Cöù nhö vaäy maø ñuoåi caùi naøy baét caùi kia maõi maõi. Caùi taâm ñoù goïi laø taâm phan duyeân. Chính taâm phan duyeân ñoù noù taïo thaønh nghieäp maø coù thaân naøy, maø thaân naøy laø goác cuûa beänh. Nhö vaäy mình bieát sôû dó coù thaân thì goác töø taâm duyeân theo ngoaïi caûnh, chaïy theo saùu traàn maø coù.

Sao goïi laø phan duyeân?

-Nghóa laø goïi ñoù laø tam giôùi.

Quí vò thaáy caâu ñoù deã hieåu khoâng? Phan duyeân laø phan duyeân caùi gì? Ñuoåi theo naém baét caùi gì? Töùc laø ñuoåi theo naém baét nhöõng caûnh trong duïc giôùi, trong saéc giôùi, trong voâ saéc giôùi. Thöïc tình chuùng ta ôû ñaây ñang ñuoåi theo caûnh naøo? Trong duïc giôùi maø mình coøn ñuoåi baét quaù chöøng quaù ñoåi, phaûi khoâng? Huoáng nöõa laø tôùi saéc giôùi, voâ saéc giôùi.

Thí duï nhöõng ngöôøi maø taâm duyeân töôûng theo caùc ñònh Sô Thieàn, Nhò Thieàn, Tam Thieàn v.v... Nhöõng ngöôøi ñoù neáu ngang ñoù maø cheát thì sanh vaøo coõi trôøi saéc giôùi. Ñoù goïi laø phan duyeân saéc giôùi. Nhöõng ngöôøi ñeo ñuoåi theo caùi ñònh voâ bieân xöù, saéc voâ bieân xöù v.v...  Khi cheát thì sanh vaøo coõi Thieàn voâ saéc giôùi.

Nhö vaäy hai coõi saéc giôùi vaø voâ saéc giôùi, hieän giôø taâm mình coù phan duyeân theo khoâng? Hay laø phan duyeân theo caùi gì? Noäi caùi duïc giôùi ñaây maø coi boä noù chaïy töù tung, mình khoâng keàm khoâng noåi, phaûi khoâng? Heát caùi naøy tôùi caùi noï. Nhö vaäy ñaây caét nghóa roõ raøng, sôû dó mình coù thaân laø vì caùi taâm phan duyeân. Maø phan duyeân caùi gì? Phan duyeân vôùi caûnh trong tam giôùi. Laøm sao maø ñoaïn phan duyeân? Töùc laø laøm sao maø ñoaïn caùi naém baét ñoù.

Duøng voâ sôû ñaéc. Neáu voâ sôû ñaéc thì khoâng coù phan duyeân.

Quí vò thaáy ñaây thaät laø kyõ caøng. Baây giôø laøm sao döùt taâm phan duyeân ñoù thì baûo raèng chuùng ta muoán döùt taâm phan duyeân thì thaáy khoâng coù caùi gì laø thaät heát. Taát caû caùi mình goïi laø ñöôïc, goïi laø maát chæ laø aûo thoâi, taïm bôï thoâi, khoâng coù thaät. Ñaõ laø giaû taïm thì coù caùi gì thaät ñöôïc, thaät maát ñaâu maø ñuoåi theo phaûi khoâng?

Thí duï: chuùng ta ñuoåi theo nhöõng caùi nhö laø saéc, thanh, höông, vò... Noùi gaàn nhaát ñi, baây giôø trong chuùng mình giaû söû nhö saùng coù moät huynh ñeä naøo töû teá, toát buïng luoäc cho 3 cuû khoai lang. Moät cuû phaàn mình, coøn dö hai cuû chia cho hai huynh ñeä. Nhöng hai cuû ñoù, moät cuû thì coù suøng, moät cuû khoâng suøng. Cuû coù suøng mình moät huynh A. Cuû khoâng suøng mình cho huynh B. Huynh A ñöôïc cuû coù suøng, tuy ñöôïc cho maø cho cuû coù suøng. Anh B ñöôïc cho khoâng suøng. AÊn cuû coù suøng mình coù vui khoâng? Sau khi ñöôïcc où suøng, aên moät khuùc, boû moät khuùc. Roài ñoái vôùi vieäc huynh ñoù xöû vôùi mình ñoù, chöøng maáy naêm mình queân. Chöøng maáy naêm? Moãi khi gaëp laø nhôù, oâng naøy cho toâi khoai suøng. Cöù nhö vaäy maø nhôù.

Nhö vaäy thì chuùng ta dính bôûi nhöõng caùi ñöôïc vaø maát. Nhöng duø cho khoai suøng, khoai khoâng suøng, nhai ngaáu nghieán trong 5 phuùt, nuoát caùi öïc maát tieâu phaûi khoâng? Noù coù thaät ôû ñaâu. Noù khoâng thaät maø taâm phan duyeân noù cöù dính, noù cöù giöõ. Bôûi  dính, bôûi giöõ nhö vaäy ñoù maø chuùng ta phaûi traàm luaân sinh töû ñôøi ñôøi. Chuùng ta môùi thaáy ñieàu heát söùc laø roõ raøng, sôû dó mình phaûi coù sinh töû laø vì taâm phan duyeân nhöõng caûnh trong tam giôùi laø vì mình thaáy coù ñöôïc, coù maát. Thaáy coù ñöôïc thaät, coù maát thaät, cho neân môùi coù caùi chaáp chaët ñoù, môùi coù caùi ñuoåi theo ñoù. Baây giôø thaáy khoâng coù caùi ñöôïc thaät, khoâng coù caùi maát thaät. Caùi gì chaúng qua laø taïm bôï moät chuùt roài maát, khoâng coù thaät. Bieát ñöôïc nhö vaäy, thaáy ñöôïc nhö vaäy thì taâm phan duyeân noùi heát. Nhö vaäy caùi tu heát söùc roõ raøng nhöng chuùng ta baây giôø ngoài kieåm ñieåm laïi, thaáy taát caû nhöõng chuyeän buoàn vui, coù phaûi töø taâm phan duyeân ñöôïc maát ñoù maø ra khoâng? Taát caû ñeàu goác töø caùi ñoù. Bôûi thaáy coù ñöôïc, bôûi thaáy coù maát, ñöôïc thì vui, maát thì khoå. Vui cuõng nhôù maõi, khoå cuõng nhôù ñôøi. Cho neân cöù traàm luaân sinh töû.

Sao goïi laø voâ sôû ñaéc (khoâng choã ñöôïc)?

Ñaùp raèng:

-Nghóa laø lìa hai caùi kieán chaáp.

Baây giôø laøm sao cho thaáy ñöôïc voâ sôû ñaéc. ÔÛ ñaây baûo raèng: Chuùng ta phaûi lìa 2 kieán chaáp.

Sao goïi laø hai kieán chaáp?

-Nghóa laø kieán chaáp beân trong, kieán chaáp beân ngoaøi. AÁy ñeàu laø voâ sôû ñaéc.

Kieán chaáp beân trong laø chaáp thaân. Kieán chaáp beân ngoaøi laø chaáp caûnh. Neáu mình khoâng chaáp thaân thaät, mình khoâng chaáp caûnh thaät thì taát caû ñeàu laø voâ sôû ñaéc, phaûi khoâng? Coøn sôû dó mình baây giôø thaáy chaáp thaân mình thaät, chaáp caûnh ôû ngoaøi thaät, cho neân môùi coù caùi ñöôïc thaät vaø caùi maát thaät. Nhö vaäy thaät laø roõ raøng cho ngöôøi tu.

Toâi oân laïi cho quí vò nhôù. Caùi goác beänh töùc laø chæ cho caùi goác sanh ra trong tam giôùi. Hay laø trong luïc ñaïo ñoù laø töø taâm voïng töôûng chaïy theo caûnh. Goïi ñoù laø phan duyeân. Taâm voïng töôûng chaïy theo caûnh ñoù khoâng ngoaøi caûnh tam giôùi. Neáu mình muoán döùt taâm chaïy theo caûnh tam giôùi ñoù thì mình phaûi thaáy khoâng coù gì laø caùi ñöôïc thaät, maát thaät heát. Laøm sao maø khoâng thaáy ñöôïc thaät, maát thaät? Laø do mình khoâng thaáy coù ôû trong laø ngaõ thaät, ôû ngoaøi laø ngaõ sôû thaät. Hay noùi caùch khaùc, ôû trong laø thaân thaät, ôû ngoaøi laø caûnh thaät. Ñöôïc nhö vaäy ñoù môùi laø ñi tôùi choã voâ sôû ñaéc. Nhö vaäy caùi goác tu haønh heát söùc laø roõ raøng.

Vaên Thuø Sö Lôïi, aáy laø Boà Taùt coù beänh duøng caùi taâm kia ñeå maø ñieàu phuïc.

Nhö vaäy khi Boà Taùt beänh phaûi duøng taâm ñoù maø ñieàu phuïc. Vaäy khi Boà Taùt coù beänh, khôûi taâm ñaïi bi thöông xoùt chuùng sinh thì phaûi bieát goác beänh cuûa chuùng sinh laø caùi gì, roài töø ñoù mình phaêng laàn ñeå chæ daïy, ñeå cho ngöôøi ta deïp heát caùi goác beänh ñoù. Cuoái cuøng goác beânh laø chaáp ngaõ vaø ngaõ sôû chôù khoâng gì heát, phaûi khoâng. Caùi ñoù laø caùi cuoái cuøng.

Vì ñoaïn caùi khoå, giaø, beänh, cheát aáy goïi laø laø Boà Ñeà cuûa Boà Taùt.

Nhö vaäy Boà Taùt ñoaïn ñöôïc Boà Ñeà töùc laø ñöôïc giaùc ngoä ñoù. Maø giaùc ngoä caùi gì? Laø giaùc ngoä döùt ñöôïc caùi giaø, caùi beänh, caùi cheát. Ñoù laø choã giaùc ngoä cuûa Boà Taùt. Neáu khoâng nhö theá thì choã tu trò cuûa mình khoâng coù trí hueä beùn nhaäy. Thí duï nhö thaéng ñöôïc keû thuø môùi goïi laø duõng só. Nhö theá goàm tröø ñöôïc giaø, beänh, cheát, môùi goïi ñoù laø Boà Taùt. Ñaây môùi noùi cho chuùng ta thaáy roõ, neáu Boà Taùt maø khoâng ñöôïc caùi nhìn, caùi nghó, caùi quaùn saùt nhö treân. Töùc laø khi mình beänh, khoâng nghó ñeán caùi khoå cuûa chuùng sinh trong ñòa nguïc, ngaï quæ, suùc sanh ñeå maø thöông xoùt hoï, ñeå nghó tôùi tìm caùch cöùu thoaùt hoï ra khoûi sinh töû... Nhö vaäy khoâng phaûi laø Boà Taùt coù trí hueä beùn nhaäy. Ñoù laø ñoaïn noùi cho chuùng ta roõ manh moái tu.

Boà Taùt coù beänh kia neân laïi khôûi nghó nhö theá naøy (Ñaây laø chæ cho Boà Taùt coù beänh phaûi khôûi nghó nhö theá naøy. Nghó sao?). Nhö beänh cuûa ta ñaây khoâng phaûi laø chôn, khoâng phaûi laø coù. Beänh cuûa chuùng sanh cuõng khoâng phaûi laø chôn, cuõng khoâng phaûi laø coù. Khi khôûi quaùn nhö theá ñoái vôùi caùc chuùng sanh khôûi aùi kieán ñaïi bi töù neân xaû ly (Töùc laø boû lìa noù).

Quí vò thaáy khi Boà Taùt beänh phaûi khôûi nghó theá naøy. Beänh cuûa mình khoâng phaûi laø thaät, cuõng khoâng phaûi laø coù. Beänh cuûa chuùng sanh cuõng khoâng phaûi laø thaät, khoâng phaûi laø coù. Khi quaùn nhö vaäy roài, ñoái vôùi chuùng sanh neáu coù khôûi aùi kieán ñaïi bi thì neân xaû boû noù ñi. Baây giôø tröôùc heát taïi sao mình phaûi thaáy beänh noù khoâng phaûi thaät, khoâng phaûi coù.

Baây giôø toâi hoûi taát caû maáy huynh ñeä, caùi beänh cuûa mình laø thaät, laø coù. Hay khoâng phaûi thaät, khoâng phaûi coù? Neáu beänh mình laø thaät thì ñau luùc naøo cuõng ñau hoaøi, phaûi khoâng? Vì noù thaät, noù coøn maõi, uoáng thuoác ñaâu coù heát, vì nguyeân noù laø thaät. Bôûi noù khoâng thaät neân gaëp thuoác trò noù heát. Nhö vaäy caùi gì thaät thì noù coøn nguyeân veïn maõi maõi. Caùi gì khi coù khi khoâng thì noù khoâng phaûi laø thaät. Maø khoâng phaûi thaät thìnoù ñaâu phaûi thaät coù, phaûi khoâng? Beänh cuûa mình nhö vaäy, thì beänh cuûa chuùng sanh cuõng nhö vaäy. Nhöng khi mình quaùn nhö vaäy roài thì chôù coù khôûi aùi kieán ñaïi bi. Neáu lôõ coù khôûi aùi kieán ñaïi bi thì phaûi boû. Ñaõ noù laø ñaïi bi, sao coøn goïi laø laø aùi kieán. Ñaây môùi giaûi thích.

Vì côù sao? Boà Taùt ñoaïn tröø khaùch traàn phieàn naõo maø khôûi ñaïi bi aùi kieán. Bi ñoù töùc laø ñoái vôùi chuùng sinh coù taâm meät. Ñoái vôùi sinh töû coù taâm meät moûi. Neáu hay lìa ñöôïc caùi naøy khoâng coù nhaøm chaùn, sanh ôû choã naøo cuõng khoâng coù aùi kieán che laáp, cuõng khoâng bò aùi kieán che laáp.

Ñoù quí vò thaáy caùi aùi kieán ñaïi bi chöa. AÙi kieán ñaïi bi laø sao? Nghóa laø khi mình töø khaùch traàn phieàn naõo. Caùi gì goïi laø khaùch traàn phieàn naõo? Neáu noù theo kinh Laêng Nghieâm thì caùi gì laø khaùch, caùi gì laø traàn? Trong kinh Laêng Nghieâm noùi, neáu coù ngöôøi tôùi nhaø ngöôøi khaùc xin ôû troï moät ñeâm roài saùng ra ñi. Ngöôøi ñoù goïi laø chuû hay khaùch? Khaùch. Ngöôøi chuû nhaø thì khoâng ôû troï. ÔÛ nhaø ñoù maõi, goïi ñoù laø chuû. Goïi ñoù laø chuû laø khaùch roài. Traàn trong kinh Laêng Nghieâm noùi, nhö trong hö khoâng khi maët trôøi leân coù aùnh saùng roïi vaøo trong nhaø, trong maáy loã hôû nhìn thaáy hö khoâng trong nhaø coù nhöõng haït buïi laêng xaêng bay trong ñoù. Nhö vaâî haït buïi bay laêng xaêng trong hö khoâng thì ñoù goïi laø traàn. Hö khoâng coù bay laêng xaêng khoâng? Buïi bay laêng xaêng, laêng xaêng ñoù goï ñoù laø traàn.Chuû khoâng ñi. Coøn khaùch coù ñeán vaø coù ñi thì goïi ñoù laø khaùch. Nhö vaäy mình noùi khaùch traàn phieàn naõo laø caùi taâm voïng töôûng chôït sanh, chôït dieät, chôït coù, chôït khoâng. Trong khi mình deïp tröø nhöõng phieàn naõo hay nhöõng loaïi voïng töôûng ñieân ñaûo chôït coù, chôït khoâng ñoù, mình khôûi ra caùi taâm ñaïi bi. Ñaïi bi töùc laø mình thöông moïi ngöôøi. Mình muoán ñoä hoï, mình muoán deïp cho hoï thì goïi ñoù laø ñaïi bi. Nhö taïi sao laïi laø aùi kieán/ töùc laø mình khôûi taâm thöông hoï, muoán ñoaïn tröø phieàn naõo cho hoï. Nhöng ñoái sinh töû thì thaáy sinh töû hoaøi meät moûi quaù! Coù taâm chaùn. Thoâi! Ñôøi naøy thoâi, sau meät roài khoâng coù theøm trôû laïi ñoä nöõa. Coù taâm vöøa chaùn nhö vaäy ñoù laø aùi kieán ñaïi bi. Tuy thöông chuùng sinh maø caûm thaáy mình meät moûi. Nhö vaäy laø aùi kieán ñoù laø kieán caùi gì?

Hai caùi kieán hoài naõy ñoù. Laø kieán ngaõ phaûi khoâng? Ai meät moûi? Ta meät moûi. Bôûi thaáy ta meät moûi, thöông chuùng sinh nhöng thaáy mình meät moûi thì goïi ñoù laø aùi kieán ñaïi bi.

Maát chuù coù beänh ñoù khoâng? Chaéc coøn teä hôn caùi ñoù nhieàu nöõa. Cho neân Boà Taùt baûo raèng mình phaûi lìa taâm aùi kieán ñaïi bi ñoù thì môùi khoâng coù söï meät moûi, nhaøm chaùn. Neáu lìa ñöôïc taâm aùi kieán ñaïi bi, khoâng coù söï meät moûi, nhaøm chaùn thì sanh ra ôû choã naøo, baát cöù luùc naøo cuõng khoâng bò aùi kieán che laáp. Sanh ra lieàn nhôù baûn haïnh cuûa mình ñeå tieáp tuïc tu. Coøn neáu mình coù mang aùi kieán ñaïi bi trong ñoù, sanh ra lieàn bò caùi aùi noù che, queân caùi baûn nguyeän ban ñaàu cuûa mình.

Thöïc ra maáy choã naøy chuùng ta thaáy quaù laø cao thöôïng, quaù laø sieâu thoaùt. Nhìn laïi mình thì sao? Chæ coù moät ñôøi naøy thoâi maø khaû naêng mình coù theå laøm ñöôïc vieäc naøy vieäc noï. Maø sai laøm moät laàn, hai laàn thì coøn raùng. Tôùi laàn thöù ba, thöù tö thì sao? Thoâi! Con meät laém roài! Khoâng laøm nöõa ñaâu. Caùi gì meät? Caùi ngaõ. Vì coøn thaáy mình thaät, roài coù aùi kieán. Töø caùi aùi kieán ñoù cho neân chaáp ngaõ. Chaáp ngaõ cho neân khoâng muoán laøm. Nhö vaäy Boà Taùt sanh nhieàu ñôøi ñeå ñoä chuùng sanh, maø coù khi moät luùc naøo ñoù caûm thaáy meät moûi, ñaõ laø aùi kieán ñaïi bi. Coøn mình chæ coù moät ñôøi naøy, hoaëc laøm vieäc coù naêm thaùng, baûy thaùng maø thaáy meät moûi thì coøn gì ñaïi bi. Caùi gì ñaïi bi traû lôøi giuøm coi. Ch neân môùi thaáy caùi taàm thöôøng, caùi dôû cuûa mình, yeáu cuûa mình. cho neân giaû söû ngang ñaây maø coù cheát, trôû laïi chaéc queân heát trôn. Ít ra cuõng gaàn tôùi ñaàu baïc môùi nhôù, phaûi vaäy khoâng? Bôûi vì taâm aùi kieán coøn naëng quaù, noù ñaâu coù maïnh. thaáy vaäy chuùng ta môùi bieát caùi goác tu thaät laø saâu. Hieåu cho thaät kyõ thì tu khoûi laàm laãn. Chôù khoâng thì hoïc haïnh Boà Taùt, tu thì muoán thaønh Phaät. Muoán thaønh Phaät thì coù qua haïnh Boà Taùt khoâng? Neáu khoâng qua haïnh Boà Taùt thì ñaâu thaønh Phaät. Nhö vaäy nhöõng caùi Boà Taùt laøm, mình chöa coù tí ti gì heát trôn, phaûi khoâng? Ñoù laø caùi xaáu hoå cuûa mình ñoù.

Caùi choã sanh khoâng bò troùi buoäc hay vì chuùng sinh noùi phaùp môû troùi buoäc.

Nghóa laø Boà Taùt maø döùt aùi kieán ñaïi bi roài thì sanh nôi naøo cuõng khoâng bò aùi kieán che laáp. Mình sanh ra khoâng gì troùi buoäc mình heát. Roài mình cuõng hay vì chuùng sinh noùi phaùp ñeå môûi troùi buoäc cho hoï.

Nhö lôøi Phaät noùi, neáu töï coù troùi buoäc maø hay côûi môû ch ngöôøi kia thì khoâng coù leõ aáy.

Phaät daïy raèng neáu ai ñoù coøn ñang bò troùi buoäc maø muoán côûi môû cho ngöôøi khaùc thì khoâng coù leõ ñoù. Toâi noùi thí duï, nhö coù ñaùm aên cöôùp voâ nhaø, moãi ngöôøi coät laïi trong moät caây coät. Noù laáy ñoà heát, noù ñi. Ngöôøi naøo cuõng bò coät, bò troùi trong caây coät. Baây giôø mình muoán môû cho huynh ñeä mình môû ñöôïc khoâng? Khi mình ñang bò troùi? Duø cho mình coù thöông coù muoán môû cho ngöôøi khaùc maø chính mình chöa môû ñöôïc thì cuõng khoù môû ñöôïc cho ai. Cho neân Phaät daïy chuùng ta phaûi töï môû. Muoán töï môû thì phaûi phaù hai kieán chaáp veà ngaõ, kieán chaáp veà ngaõ sôû. Neáu phaù ñöôïc hai caùi ñoù roài laø chuùng ta môû ñöôïc caùi troùi buoäc. Roài töø ñoù môùi môû ñöôïc troùi buoäc cho ngöôøi khaùc. Ñoù laø leõ thaät.

Neáu töï mình khoâng troùi buoäc maø hay môû cho ngöôøi kia, ñaâu laø coù leõ aáy.

Leõ aáy ñoù laø leõ thaät. Mình khoâng bò troùi buoäc, mình môû cho ngöôøi khaùc, ñoù laø leõ thaät khong choái caõi ñöôïc.

Theá neân Boà Taùt khoâng neân khôûi caùi troùi buoäc.

Cho neân laø Boà Taùt thì khoâng neân khôûi caùi troùi buoäc. Khôûi troùi buoäc töùc laø khôûi nhöõng aùi kieán veà ngaõ vaø ngaõ sôû. Noùi nhö vaäy ôû ñaây caùc huynh ñeä thaáy lôøi daïy naøy coù dính gì vôùi mình khoâng, coù gaàn vôùi mình khoâng? Maáy huynh ñeä coù phaùt taâm thoï Boà Taùt giôùi khoâng?

Nhö vaâî mình laø Boà Taùt roài, phaûi khoâng? Ñang tu Boà Taùt haïnh thì phaûi hoïc nhöõng lôøi daïy ñeå Boà Taùt thöïc haønh. Nhö vaäy tröôùc heát mình phaûi hoïc caùi gì laø troùi, roài caùi gì maø môû. Bieát ñöôïc caùi troùi, roài caùi gì laø môû. Bieát ñöôïc caùi troùi, caùi môû roài ñeå mình môû troùi cho mình vaø mình môû troùi cho chuùng sinh.

Theá neân Boà Taùt khoâng neân khôûi troùi. Sao goïi laø troùi? Sao goïi laø môû? Tham tröôùc thieàn vò, aáy laø Boà Taùt bò troùi. Do phöông tieän sanh aáy laø Boà Taùt môû.

Ñaây laø tieán leân moät böôùc cao nöõa. Neáu Boà Taùt coøn tham tröôùc caùc thieàn vò cuûa mình, ñoù goïi laø bò troùi. Thí duï coù nhöõng vò tu thieàn, nhaäp ñöôïc Dieät Taän Ñònh. khi nhaäp ñöôïc Dieät Taän Ñònh roài an oån, töï taïi khoâng khoå, khoâng vui, khoâng coù phieàn haø naøo heát. Yeân tron tænh laëng ñoù, roài say söa maõi trong ñoù thì coù lôïi ích gì cho ai khoâng? Coù cöùu ñoä cho keû naøo ñöôïc khoâng? neáu mình baùm vaøo ñoù mình töï maõn, mình haøi loøng thì goïi ñoù laø bò troùi. Ñoù laø bò troùi cuûa Boà Taùt. Vì nhö vaäy laø mình khoâng coù phöông tieän. Bôûi khoâng phöông tieän neân khoâng laøm lôïi ích cho ai ñöôïc. Cho neân noù do phöông tieän sanh, aáy laø Boà Taùt môû. Trong khi mình vaãn ñöôïc caùi Thieàn vò maø mình khôûi phöông tieän, töùc laø khôûi loïng ñaïi bò, muoán chæ cho chuùng sinh hoï thoaùt khoå nhö mình. Nhö vaäy ñoù laø môû ñöôïc caùi troùi. Coøn neáu mình töï haøi loøng, töï maõn vôùi caûnh cuûa mình ñöôïc thì ñoù laø bò troùi.

Laïi khoâng coù phöông tieän hueä, goïi laø bò troùi. Coù phöông tieän hueä goïi laø môû.

Khoâng coù hueä phöông tieän laø troùi. Coù hueä phöông tieän laø môû. Bôûi vì chuùng ta tu maø cöù coá chaáp nhöõng caùi phaùp mình ñöôïc, roài an truù ôû trong ñoù. Goïi laø khoâng coù hueä phöông tieän. Neáu khoâng coù hueä phöông tieän thì ñoù laø bò troùi trong sôû ñaéc cuûa mình. coøn neáu mình coù hueä phöông tieän thì mình khoâng chaáp caùi sôû ñaéc ñoù. Nhö vaäy mình môùi laøm lôïi ích cho moïi ngöôøi thì goïi ñoù laø coù hueä phöông tieän. Ngöôøi ñoù laø ngöôøi ñöôïc côûi môû.

Sao goïi laø khoâng coù phöông tieän hueä bò troùi? Nghóa laø Boà Taùt do caùi taâm aùi kieán, trang nghieâm coõi Phaät thaønh töïu cho chuùng sinh ñoái vôùi khoâng, voâ töôùng, voâ taùc. Trong phaùp khhoâng, voâ töôùng, voâ taùc maø töï ñieàu phuïc aáy goïi laø khoâng phöông tieän hueä bò troùi.

Ñaây laø chæ theâm choã cao vuùt cho chuùng ta thaáy. Thöôøng thöôøng noùi Boà Taùt tu thì phaûi khôûi taâm trang nghieâm tònh ñoä thaønh töïu chuùng sinh, phaûi khoâng? Trong khi khôûi taâm trang nghieâm tònh ñoä thaønh töïu chuùng sinh ñoái vôùi 3 phaùp giaûi thoaùt moân laø khoâng, voâ töôùng, voâ taùc. Mình laáy ñoù maø ñieàu phuïc. Nhö vaäy goïi laø khoâng coù phöông tieän hueä, laø bò troùi.

Baây giôøi sao goïi laø coù phöông tieän hueä ñöôïc giaûi thoaùt hay laø ñöôïc côûi môû. Nghóa laø khoâng do taâm aùi kieán trang nghieâm coõi Phaät thaønh töïu chuùng sinh ñoái trong 3 phaùp khoâng, voâ töôùng, voâ taùc duøng töï ñieàu phuïc maø khoâng nhaøm chaùn. AÁy goïi laø coù phöông tieän hueä môû.

Nhö vaâî hai beân khaùc nhau choã naøo? Beân kia coù taâm aùi kieán, trang nghieâm tònh ñoä thaønh töïu chuùng sinh, cung tu tam moân giaûi thoaùt. Beân noï cuõng trang nghieâm tònh ñoä thaønh töïu chuùng sinh, tu 3 moân giaûi thoaùt nhöng maø khoâng aùi kieán. Baây giôø chuùng ta nghó theá naøy, mình raùng vaän ñoäng caát moät ngoâi chuøa cho thaät ñeïp ñeå roài mình veà ôû ñoù tu döôõng giaø cho khoûe thaân. Nhö vaäy cuõng caát chuøa, cuõng lo cho tam baûo nhöng maø nghó veà ñoù cho khoûe thaân cuûa mình thì coù aùi kieán khoâng? Coøn baây giôø mình cuõng muoán vaän ñoäng caát chuøa cho to ñeå nuoâi chuùng ñeå höôùng daãn hoï tu haønh, ñeå hoï tieán tôùi choã giaûi thoaùt maø khoâng nghó mình theá naøo heát. Caùi ñoù coù aùi kieán khoâng?

Nhö vaäy cuõng moät vieäc laøm maø moät beân coøn aùi kieán. Cho neân chuùng ta teá nhò ñöøng hieåu laàm. Nhieàu khi cöù nghe noùi caát chuøa thì töôûng ai cuõng toát heát. Nhieàu khi caát chuøa muoán chuøa mình cho hôn ngöôøi khaùc thì ñoù coù aùi kieán khoâng? Roài cöù vaäy hoaëc caát chuøa ñeå roài thu huùt Phaät töû cuõng döôøng nhieàu... Nhöõng caùi ñoù ñeàu töø beänh aùi kieán maø ra. ÔÛ ñaây nghó tôùi trang nghieâm coõi Phaät thaønh töïu chuùng sinh, tu 3 moân giaûi thoaùt maø coøn nghó veà mình nöõa thì coøn laø aùi kieán thay. Voán nöõa laø nhöõng (thieáu moät chuùt ñaàu maët B cuoän 6) roõ lôøi cuûa caùc vò Boà Taùt chæ cho mình bieát beänh ñeå maø traùnh. Traùnh ñöôïc beänh thì môùi mong giaûi thoaùt ñöôïc, môùi mong tieán leân Phaät quaû ñöôïc.

]

THIEÀN TOÂNG VIEÄT NAM