KINH DUY MA CAÄT GIAÛNG GIAÛI

H.T THÍCH THANH TÖØ

PHAÀN 2

Ñoù laø moät caùi ñoaïn quí vò thaáy noù coù hai phaàn: Söï vaø Lyù. Söï laø noùi raèng moãi oâng Tröôûng giaû ñem loïng baùu cuûa mình tôùi hieán daâng leân Phaät. Maø ñaây tôùi 500 oâng. Töùc laø coù tôùi 500 caùi loïng. Moãi oâng daâng caùi loïng roài thì do thaàn löïc cuûa Phaät hoùa hieän thaønh moät caùi thoâi. 500 caùi thaønh coù moät caùi. Maø khi loïng baùu thaønh moät roài thì trong coõi tam thieân ñaïi thieân theá giôùi naøy, nuùi, soâng, ñaát lieàn gì gì, ñeàu thaáy hieän trong ñoù heát, phaûi khoâng? Cho tôùi hình aûnh cung trôøi, cuõng caùc vò thaàn, cho tôùi 10 phöông chö Phaät noùi phaùp ôû coõi nöôùc xa maáy cuõng hieän trong ñoù. Thì nhö vaäy môùi thaáy, veà phaàn söï thì bao nhieâu loïng baùu nhoû, Phaät duøng thaàn löïc bieán thaønh caùi loïng baùu lôùn. Thaønh loäng baùu lôùn roài thì caû Tam thieân ñaïi thieân theá giôùi naøy coù caùi gì ñoù ñeàu hieän ñuû ra heát. Ñoù laø thaáy ñuû heát khoâng thieáu. Chaüng nhöõng trong tam thieân ñaïi thieân theá giôùi maø caû möôøi phöông chö Phaät ôû caùc coõi nöôùc khaùc xa noùi phaùp cho chuùng sinh nghe. Nhìn trong ñoù cuõng thaáy luoân. Ñoù laø noùi veà söï.

Coøn noùi veà lyù, trong baûn kinh naøy ñaët troïng laø Taâm. Nhö hoài naõy toâi noùi taâm tònh thì ñoä tònh. Bao nhieâu caùi loïng rieâng cuûa caùc oâng Tröôûng giaû ñoù duï cho taâm rieâng. Maø khi taâm noù coøn rieâng tö thì luùc ñoù noù khoâng coù caùi dieäu duïng. Khi taâm noù khoâng coù caùi dieäu duïng. Khi taâm noù ñaõ hoïp nhaát roài, luùc ñoù laø thanh tònh. Thanh tònh thì möôøi phöông coõi Phaät cho tôùi trong theá giôùi naøy, coù caùi gì cuõng hieän saùng ôû trong ñoù heát. Cho neân noùi taâm tònh thì quoác ñoä tònh. Khi taâm mình thanh tònh roài, taát caû nhöõng caùi gì ôû ñaâu, ôû xa maáy noù ñeàu hieän voâ ñoù. nhö ñaây laø moät baèng chöùng cuï theå chôù khoâng phaûi mình noùi moät caùch xa vôøi.

Thí duï: Nhö ñöùc Phaät, Ngaøi tu döôùi coäi Boà ñeà. Khi taâm Ngaøi hoaøn toaøn thanh tònh roài, Ngaøi nhìn ra, Ngaøi thaáy xa nhö laø 10 phöông  caùc caùu tí muø tí muù gì, Ngaøi cuõng thaáy heát. Cho neân. Cho neân Ngaøi môùi noùi haèng haø sa soá theá giôùi ñoù. Theá giôùi nhieàu nhö caùt soâng Haèng. Maø luùc ñoù coù caùi phöông tieän naøo ñeå Ngaøi thaáy khoâng? Hay taâm Ngaøi tònh roài Ngaøi thaáy. Vaäy thì do taâm Ngaøi thanh tònh cho neân Ngaøi thaáy voâ soá theá giôùi beân ngoaøi. Cuõng do taâm Ngaøi tònh roài, Ngaøi thaáy nhöõng vi truøng tí ti. Nhö vaäy roõ raøng taâm tònh roài thì taát caû ñeàu hieän, thaáy ñöôïc heát. Ñoù laø nhöõng ñeàu thöïc chôù khoâng phaûi töôûng töôïng. Bôûi vaäy chuùng ta tu khoâng coù mô öôùc thaàn thoâng maø chæ phaûi tieâu dieät nhöõng phieàn naõo ñeå cho taâm thanh tònh. Taâm mình thanh tònh thì moïi caûnh beân ngoaøi, nhöõng gì caàn bieát thì lieàn thaáy, lieàn bieát, khoâng nghi ngôø nöõa. Ñoù, bôûi vaäy chuû yeáu cuûa ñaïo phaät laø ñi tôùi caùi goác taâm thanh tònh thì môùi thaønh coõi Phaät thanh tònh. Chôù mình mô öôùc coõi Phaät maø luùc ñoù mình khoâng coù tu, khoâng coù ñieàu phuïc caùi taâm mình ñeå thanh tònh, thì mô öôùc chæ laø vieãn voâng.

Khi aáy taát caû ñaïi chuùng xem thaáy thaàn löïc cuûa Phaät lieàn taùn thaùn laø ñieàu chöa töøng coù. Chaáp tay leã Phaät, chieâm ngöôõng dung nhan cuûa Phaät. Con maét khoâng coù chôùp. OÂng Tröôûng giaû Baûo Tích.

Con oâng Tröôûng giaû thì nghe khoâng coù ñöôïc chuùt naøo heát.

Tröôûng giaû Baûo Tích lieàn ôû tröôùc Phaät duøng baøi tuïng ñeå taùn thaùn raèng:

Ñaây laø baøi tuïng cuûa OÂng.

Con maét roäng ñeïp nhö hoa sen.

Tònh, Tu, Quaûng ba chöõ. Tònh laø Taäp, Tu laø söûa sang. Quaûng laø roäng. Nhöng maø mình noùi con maét ñeïp ñeõ laø ñuû roài.

Con maét ñeïp ñeõ nhö hoa sen.

Taâm trong saïch ñaõ qua heát caùc thieàn ñònh.

Ñaõ laâu chöùa chaát nghieäp thanh tònh.

Xöng laø voâ löôïng hay khen laø voâ löôïng.

Daãn ñöôøng cho chuùng ñeå ñöôïc yeân laëng.

Cho neân con kính leã.

Boán caâu  naøy laø giaûi thích caùi gì? Laø Ngaøi taùn thaùn Phaät.

Caâu thöù nhaát: laø taùn thaùn veà saéc thaân cuûa Phaät noù ñeïp ñeõ. Nhöng maø treân ñaây laø taùn thaùn con maét ngöôøi khaùc. Bôûi vì quí vò nhôù, ngöôøi thoâng minh ngöôøi ta nhìn cho maét, hoï thaáy laøm sao. Noù trong vaø saùng phaûi khoâng? Con maét trong saùng. Coøn ngöôøi ít thoâng minh thì nhìn con maét thaáy noù laøm sao. Noù ñuïc ñuïc, noù lôø ñôø, vaäy thoâi. Chôù noù khoâng trong khoâng saùng. Vì Phaät laø giaùc ngoä cho neân phaàn trí tueä noù bieåu loä ôû con maét. Con maét trong maø saùng. Ñoù ôû ñaây taùn thaùn con maét Phaät. Töùc laø taùn thaùn veà hình töôùng.

Roài keá ñoù, caâu thöù hai: laø taùn thaùn taâm cuûa Ngaøi. Bôûi vì taâm cuûa Ngaøi noù ñaõ hoaøn toaøn thanh tònh, cho neân Ngai qua heát caùc thieàn ñònh. Taïi sao taâm thanh tònh laïi qua caùc thieàn ñònh? Baây giôø chuùng ta ngoài thieàn ñeå laøm gì? Ñeå haøng phuïc taâm. Vaø ñeå gì nöõa? An truï taâm. Maø neáu taâm chuùng ta ñaõ haøng phuïc, ñaõ an truï roài thì ngoài thieàn laøm chi nöõa. Cho neân noùi taâm Ngaøi ñaõ thanh tònh. Cho neân Ngaøi ñaõ qua heát caùc thieàn ñònh. Ñoù laø taùn thaùn veà taâm cuûa Ngaøi.

Ñaây caâu thöù ba laø taùn thaùn caùi nghieäp cuûa Ngaøi. Ngaøi ñaõ laâu roài, Ngaøi tích luõy nghieäp thanh tònh. Caùi nghieäp laø nghieäp thanh tònh. Noù ñöôïc voâ löôïng.

Roài caâu thöù tö laø taùn thaùn veà caùi gì? Laø giaùo hoùa. Daãn ñöôøng chuùng sinh ñi ñeán choã tòch tònh. Cho neân con ñaûnh leã Ngaøi.

Nhö vaäy chæ coù boán caâu thoâi maø chuùng ta thaáy taùn thaùn ñuû. Naøo laø taùn thaùn thaân, taùn thaùn taâm, taùn thaùn caùi nghieäp vaø taùn thaùn luoân caû söï giaùo hoùa, höôùng daãn.

Roài boán caâu keá:

            Ñaõ thaáy ñaïi thaùnh duøng thaàn bieán,

            Khaép hieän möôøi phöông voâ löôïn coõi.

            Trong aáy chö Phaät dieãn noùi phaùp,

            Khi aáy taát caû phaûi thaáy nghe.

Chöõ “ö thò” laø khi aáy. Nhôù ö thò laø khi aáy nha. Boán caâu naøy laø taùn thaùn thaàn löïc cuûa Phaät. Khi Ngaøi duøng thaàn löïc ñeå hoïp caùc loïng thaønh moät caùi ñoù. Khi hoïp thaønh moät caùi roài thì möôøi phöông coõi nöôùc voâ löôïng ñeàu theå hieän chö Phaät ôû trong möôøi phöông noùi phaùp... Taát caû ñeàu nhìn thaáy saün ôû trong loïng heát. Khi aáy nhìn caùi loïng ñeàu thaáy saün heát. ñoù laø taùn thaùn thaàn löïc cuûa Phaät.

Caùi söùc phaùp löïc cuûa ñaáng phaùp vöông sieâu vöôït caû quaàn sanh.

Thöôøng duøng phaùp thí, taøi thí maø thí cho taát caû.

Hay kheùo phaân bieät töôùng cuûa caùc phaùp.

Nôi nghóa ñeä nhaát noù khoâng ñoäng.

Ñeán boán caâu naøy laø taùn thaùn Phaät kheùo noùi phaùp. Ngaøi laø ñaáng phaùp vöông duøng söùc phaùp cuûa Ngaøi, kheùo noùi ñeå daãn daét hay laø vöôït hôn taát caû moïi chuùng sinh. Ngaøi thöôøng duøng caû taøi thí vaø phaùp thí ñeå maø lôïi ích cho moïi ngöôøi, roài Ngaøi laïi kheùo phaân bieät töôùng cuûa caùc phaùp. Tuy raèng kheùo phaân bieät töôùng cuûa caùc phaùp maø ñoái vôùi nghóa ñeä nhaát khoâng coù ñoäng.

Thöôøng thöôøng khi phaân bieät thì ñoäng hay khoâng ñoäng? Phaân bieät thì ñoäng. Maø taïi sao Ngaøi phaân bieät phaùp töôùng maø nghóa ñeä nhaát khoâng ñoäng. Nhö baây giôø toâi noùi, toâi ví duï nhö caùi nhaø. Baây giôø toâi phaân tích caùi nhaø. Caùi nhaø naøy noù khoâng töï coù, maø noù do gaïch, do xi maêng, do caùt, do nöôùc, roài do toân, do goã... do nhöõng caùi ñoù hoïp laïi thaønh caùi nhaø. Phaân tích nhö vaäy thì caùi nhaø khoâng thöïc coù. Bôûi nhaø khoâng thöïc coù neân caùi nhaø naøy töï taùnh laø khoâng, phaûi khoâng? Toâi phaân tích nhö vaäy ñoù, noù coù ñoäng tôùi töï taùnh khoâng hay khoâng? Ñoái vôùi töï taùnh khoâng coù bò ñoäng khoâng? Nhö vaäy thì phaân tích ñeå cho ngöôøi ta thaáy roõ caùi nhaø khoâng coù töï tính. Khoâng coù töï tính ñoù laø thaáy taùnh khoâng. chôù khoâng phaûi do phaân tích ñoù maø ñoäng caùi taùnh khoâng. Maø taùnh khoâng töùc laø ñeä nhaát nghóa.

            Ñaõ ñoái vôùi caùc phaùp ñöôïc töï taïi.

            Theá neân con ñaûnh leã phaùp vöông naøy.

Hai caâu naøy Ngaøi taùn thaùn laø Phaät ñaõ ñöôïc töï taïi ñoái vôùi caùc phaùp. Cho neân Ngaøi ñaûnh leã ñaáng phaùp vöông.

            Noùi phaùp chaúng coù cuõng chaúng khoâng.

            Do nhaân duyeân cho neân caùc phaùp sanh.

            Voâ ngaõ, voâ taïo, voâ thoï giaû.

            Maø nghieäp thieän aùc cuõng khoâng maát.

Caâu naøy laø khen ngôïi Phaät noùi phaùp. Caùi phaùp Phaät noùi noù khoâng thuoäc veà coù cuõng khoâng thuoäc veà khoâng. Vì sao khoâng thuoäc coù cuõng khoâng thuoäc khoâng. Vì do duyeân cho neân caùc phaùp sanh. Bôûi nhaân duyeân caùc phaùp sanh cho neân khoâng phaûi thaät coù cuõng khoâng phaûi thaät khoâng. roài ñeán voâ ngaõ khoâng taïo taùc, khoâng coù thoï giaû maø nghieäp thieän aùc khoâng maát. Ñoù, caùc phaùp Phaät noùi noù kheùo leùo nhö vaäy.

Boán caâu naøy deã hieåu khoâng? Noùi raèng do nhaân duyeân neân phaùp chaúng phaûi coù cuõng chaúng phaûi khoâng. Baây giôø duøng caùi thí duï naøo xa xoâi thì khoù hieåu. Baây giôø toâi duøng caùi thí duï cuï theå nhaát. Thí duï nhö baøn tay cuûa toâi, khi mình xoøe 5 ngoùn ra, roài naém laïi, thì goïi laø gì? Laø naém tay. Naém tay naøy töï coù hay laø do nhaân duyeân hôïp. Nhö vaäy naém tay naøy coù laø do nhaân duyeân hôïp, phaûi khoâng? Tröôùc khi naêm ngoùn chöa co laïi thì coù naém tay khoâng? Baây giôø, neáu trong khi co laïi, roài buoâng ra thì naém tay coøn khoâng? Nhö vaäy trong khi naêm ngoùn tay co thì taïm goïi laø naém tay. Naém tay nguyeân tröôùc khoâng, sau khoâng. Trong khi co laïi thì taïm coù, phaûi khoâng? Tröôùc khoâng, sau khoâng. Ñoù thì noùi noù nhö laø khoâng nhöng maø khi co laïi taïm coù thì noù khoâng phaûi laø khoâng. Nhö vaäy khi chuùng ta co naêm ngoùn laïi roài thì taïm goïi laø naém tay. Nhöng baây giôø neáu phaân tích, ngoùn caùi, ngoùn troû, ngoùn giöõa, ngoùn aùp, ngoùn uùt, töøng ngoùn thì kieám naém tay coù khoâng? Cuõng khoâng. Nhö vaäy caùi theå naém tay noù laø khoâng. Nhaân duyeân hôïp thì taïm coù. Nhö vaäy noùi naém tay laø coù hay laø khoâng? Nhö vaäy noùi coù noùi khoâng ñeàu khoâng ñöôïc. Maø noùi noù phaûi sao? Chaúng phaûi coù maø cuõng chaúng phaûi khoâng, phaûi khoâng? Chaúng phaûi coù, vì tröôùc khoâng coù, sau khoâng coù. Duyeân hôïp phaân tích ra cuõng khoâng thaáy thaät naém tay. Khoâng coù töï theå naém tay neân noùi chaúng phaûi coù, phaûi khoâng. Nhöng khi duyeân hôïp thì taïm thaáy coù naém tay,  thì khoâng phaûi khoâng.

Nhö vaäy thì phaùp Phaät noùi lyù nhaân duyeân noù nhö vaäy. Caùi gì maø hieän coù ñaây ñeàu do nhaân duyeân. Do nhaân duyeân thì khoâng phaûi thaät coù maø cuõng khoâng phaûi thaät khoâng. khoâng phaûi thaät coù khoâng phaûi thaät khoâng thì noù laøm sao? Noù coù nhö huyeãn nhö hoùa phaûi khoâng. Nhö vaäy thì caùi coù ñoù laø hö doái khoâng thaät. Maø baây giôø mình coù chòu noù khoâng thaät khoâng? Chòu khoâng? Ñuùng thaáy ñöôïc caùi lyù nhaân duyeân thì caùc phaùp khoâng thaät. Maø thaáy lyù nhaân duyeân ngu hay laø trí. Ngu hay trí? Laø trí. Coøn khoâng thaáy ñuùng lyù nhaân duyeân ñoù laø ngu phaûi khoâng? Maø baây giôø caùc phaùp do duyeân hôïp laø khoâng thaät. Maø mình thaáy thaät laø mình laøm sao? Vaäy maø maáy chuù coù chòu ngu ñaâu, phaûi khoâng? Cöù töôûng mình thoâng minh laém phaûi khoâng? Bôûi vì do nhaân duyeân hôïp thì noù khoâng phaûi thaät coù maø cuõng khoâng phaûi thaät khoâng. Baây giôø mình noùi noù thaät coù, laø ñaõ ngu roài phaûi khoâng? Ñoù laø khoâng thaáy ñöôïc lyù nhaân duyeân. Nhö vaäy cho neân caùi phaùp cuûa Phaät noùi noù raát laø khoù hieåu vì noù traùi vôùi caùi ngu cuûa phaøm phu. Taïi mình ngu neân mình khoù hieåu phaûi khoâng? Chôù neáu mình thoâng minh nhö caùc vò Boà Taùt nghe caùi hieåu lieàn. Ñoù laø caùi thöù nhaát.

Ñeán caùi khoù thöù hai nöõa neø! Caùi phaùp cuûa Ngaøi noùi laø voâ ngaõ. Töùc laø khoâng coù ta, khoâng coù ngöôøi taïo taùc, cuõng khoâng coù ngöôøi thoï nhaän. Maø caùi nghieäp thieän aùc khoâng maát ñoù, thì thöôøng thöôøng noùi, baây giôø mình hay noùi vôùi nhau laøm sao. Mình laøm laønh thì ñôøi sau höôûng phöôùc laønh, phaûi khoâng? Mình ñôøi naøy laøm laønh thì ñôøi sau thì ñôøi sau höôûng phöôùc laønh. Nhö vaäy ñôøi naøy mình laøm laønh, ñôøi sau höôûng phöôùc laønh thì deã hieåu quaù. Nhö vaäy coù mình ñôøi naøy laøm, roài cuõng coù mình ñôøi sau höôûng, phaûi khoâng? Nhöng maø Phaät noùi mình khoâng thaät. Voâ ngaõ laø ñaâu coù ta thaät, khoâng coù ta thaät thì laøm ñeàu laønh roài ñôøi sau ai höôûng. Maø khoâng coù ta thaät thì ai laøm laønh. Khoâng coù ngöôøi laøm cuõng khoâng coù ngöôøi höôûng maø taïi sao caùi nghieäp baùo khoâng maát. Khoâng laøm khoâng höôûng töùc laø nghieäp baùo maát tieâu chöù gì, phaûi khoâng? Noùi nhö vaäy thì thaät laø khoù hieåu.

Baây giôø toâi thí duï gaàn nhaát. Thí duï nhö baây giôø baûn thaân mình hieän taïi ñaây, caùi gì laø mình. Maáy chuù chæ giuøm toâi ñi. Caùi gì laø ta? Caùi ta baây giôø thaät laø khoù maø chæ. Ngay thaân naøy chæ caùi gì laø ta, chæ khoâng ñöôïc. Nhöng maø luùc naøo mình cuõng nghó mình coù caùi ta laøm chuû caùi thaân naøy. Nhöng baây giôø caùi ta laø caùi gì. Maø thaät laø mình laøm chuû thaân naøy chöa. Ñoù laø moät caùi.

Baây giôø toâi hoûi maáy chuù, taïi sao maáy chuù aên? Taïi mình muoán aên hai taïi bao töû troáng noù ñoøi. Neáu maø noùi taïi mình muoán aên ñoù thì coù caùi moùn naøo maø mình thích nhaát, roài khi ñoù coù ai cho mình aên côm no ñaày, roài ngöôøi khaùc ñem caùi moùn mình thích nhaát ra, mình coù muoán aên khoâng? Neáu taïi mình thì caùi gì mình thích thì mình phaûi aên. Nhöng baây giôø caùi bao töû ñaày roài thì coù thích thì thích, chôù nuoát khoâng voâ phaûi khoâng? Nhö vaäy thì mình muoán aên hay bao töû muoán. Ñoù, nhö vaäy môùi thaáy roõ raøng raèng caùi bao tuû khi noù troáng, noù ñoøi hoûi thì mình muoán aên phaûi khoâng? Nhö vaäy mình muoán hay bao töû muoán? Nhöng maø luùc naøo cuõng noùi mình haø. Toâi muoán aên. Chôù söï thöïc ra, do bao töû troáng. Nhö vaäy chuùng ta môùi thaáy khi chuùng ta aên, nhöõng thöùc aên voâ, chuùng ta coù muoán noù cheá bieán ra maùu, ra gì gì ñoù, baèng caùch naøo khoâng? Cöù doàn ñaïi voâ ñoù roài töï noù laøm sao noù laøm cuõng khoâng bieát nöõa.

Baây giôø toâi thí duï. Thí duï nhö baây giôø ôû ñaây coù oâng truï trì hay oâng tri söï, ngoaøi kia coù moät soá con nít noù voâ noù xeù raøo. Noù voâ beû “Ñieàu” hay laøm gì ñoù. Roài oâng tri söï thaáy, töùc laø laøm sao? Môùi ñieàu haønh chuùng ra ñuoåi noù ra phaûi khoâng? Ñieàu haønh  chuùng chaïy ra ñuoåi. Thaáy noù xeù raøo cuûa mình, mình ñuoåi noù ra. Nhö vaäy mình laø chuû, ai xaâm phaïm mình lieàn bieát. Bieát thì mình lieàn ñuoåi ra.

Baây giôø ñaây cô theå mình, maáy con vi truøng ôû ngoaøi noù xaâm phaïm mình coù hay khoâng? Roài mình coù ñieàu ñoäng caùc vi truøng cuûa mình laïi ñeå dieät noù khoâng? Khoâng bieát gì heát trôn. ÔÛ troûng noù laøm sao laøm, mình chôù coù bieát, phaûi khoâng? Roài aên ñoà aên voâ noù cheá bieán laøm sao mình chôù coù hay. Chôù phaûi chi aên voâ roài mình aán caùi nuùt naøo ñoù, ñeå cho noù ñöôïc tieát chaát gì. AÁn caùi nuùt gì ñeå tieát chaát gì, ñeå tieâu hoùa, roài noù boå döôõng. Nhö vaäy mình môùi laø chuû chôù, phaûi khoâng? Caùi naøy noù laøm caùi gì mình khoâng bieát heát. Roài tôùi chöøng noù ra thì hay vaäy thoâi. Roài noù thaønh caùi gì thì thaønh. Nhö vaäy chuû ôû choã naøo chôù. Coù chuû khoâng? Maø khoâng chuû thì laøm sao coù ta. Ngaõ laø chuù ñoù.

Tuy noù khoâng chuû nhö vaäy maø neáu maáy chuù cöù uoáng röôïu hoaøi thì laâu noù coù ghieàn khoâng? Ghieàn khoâng? Huùt thuoác maõi thì coù ghieàn khoâng. Tuy khoâng chuû maø nghieäp khoâng maát phaûi khoâng? Khoâng chuû maø nghieäp khoâng maát. Nghóa laø laøm caùi nghieäp gì thì keát quaû noù ñi tôùi ñoù.

Nhö vaäy môùi thaáy roõ raèng khoâng coù ngaõ, khoâng taïo taùc, khoâng thoï giaû maø nghieäp khoâng maát. Ñoù laø moät caùi ñaëc bieät. Mình laâu nay mình si meâ, mình cöù töôûng mình laø chuû. Khi mình töôûng mình laø chuû ñoù thì thöïc ra caùi töôûng töôïng thoâi. Caùi giaû töôûng chôù khoâng coù thöïc. Vì thöïc ra con ngöôøi mình, mình ñaâu bieát roõ noù phaûi khoâng? Mình chæ bieát khaùi quaùt noù vaäy thoâi. Roài ôû trong ñoù moïi sinh hoaït cuûa noù mình ñeàu khoâng bieát heát. Roài nhu caàu noù ñoøi caùi gì ñoù thì, thí duï baây giôø nghe khoâ ôû troûng, khaùt nöôùc thì mình cöù uoáng voâ, cho ôû troûng coù nöôùc noâi cho maùt meû, noù  hoaït ñoäng. Roài nhu caàu noù thieáu löông thöïc cuûa caùi bao töû thì doàn voâ. Nhö vaäy laø ñeàu do caùi nhu caàu ôû troûng roài mình laøm theo caùi caùi nhu caàu ñoù. Chôù mình coù chuû gì ñaâu. Baây giôø maáy chuù thöû laøm chuû caùi coi. Khi bao töû troáng roãng khoâng theøm aên. Khoâng theøm aên voâ thöû coi chòu noåi khoâng? Roài khi mình voâ ñaày roài, noù muoán ra ñöøng theøm cho noù ra. Chòu noåi khoâng? Thöû laøm thöû coi. Maáy caùi ñoù ñaâu laøm chuû ñöôïc phaûi khoâng? Nghóa laø noù tôùi giai ñoaïn ñoù, noù ñoøi voâ thì phaûi cho noù voâ. Noù ñoøi ra phaûi cho noù ra. Chôù mình khoâng laøm chuû gì heát. Nhö vaäy môùi thaáy roõ laø khoâng coù chuû. Maø khoâng coù chuû töùc laø voâ ngaõ chöù gì. Ñoù, ñaõ voâ ngaõ thì ai laø taïo taùc, ai laø ngöôøi thoï. Nhöng maø caùi nghieäp gì mình taïo thì noù khoâng maát. Caùi thoùi quen naøo mình taäp thì noù thaønh coâng. Noù maéc keït ôû ñoù. Nhö vaäy môùi thaáy caùi yù nghóa cuûa ñaïo Phaät thaät laø khoù. Vì noù teá nhò quaù. Ñoù laø boán caâu taùn thaùn phaùp cuûa Phaät noù raát laø nhieäm maàu khoù hieåu. Roài keá.

Môùi ôû coäi Boà ñeà maø thaønh Phaät hay laø môùi ôû coäi Boà ñeà duøng söùc maø haøng phuïc chuùng ma ñöôïc dieät cam loà giaùc thaønh ñaïo.

Maáy caâu naøy nghe raát laø khoù.

Ñaõ khoâng taâm yù khoâng thoï haønh maø phaûi haøng phuïc caùc ngoaïi ñaïo.

Noùi raèng ñöùc Phaät khi Ngaøi tu ban ñaàu döôùi coäi Boà ñeà, Ngaøi môùi duøng söùc ñeå haøng phuïc ma quaùi. Nhö mình ñoïc trong söû hay noùi raèng: Ngaøi haøng phuïc ma vöông ñoù. roài chöõ “Ñaéc cam loà giaùc dieät giaùc ñaïo thaønh”.  Ñaéc cam loà dieät laø laøm sao? Bôûi vì trong Töù Ñeá, Dieät ñeá laø Nieát baøn. Dieät ñeá töùc laø vò cam loà. Maø ñöôïc Dieät ñeá roài thì môùi giaùc ngoä môùi thaønh ñaïo. Nhö vaäy thì mình môùi thaáy chæ coù maáy chöõ thoâi maø noùi quaù roäng. Bôûi khi Ngaøi ngoài döôùi coäi Boà ñeà duøng söùc haøng phuïc ma quaùi. Khi haøng phuïc ma quaùi roài, ñöôïc caùi Dieät. Dieät ñoù laø ñöôïc caùi taâm thanh tònh. Ñoù laø caùi vò cam loà. Nhaân ñoù Ngaøi môùi giaùc ngoä môùi thaønh ñaïo. Ngaøi ñaõ khoâng coøn coù caùi taâm yù, khoâng coøn coù caùi thoï haønh. Thoï haønh töùc laø nghieäp ñoù. maø phaûi haøng phuïc ñöôïc caùc ngoaïi ñaïo. Thöôøng thöôøng thì muoán haøng phuïc ai, muoán lyù luaän vôùi ai thì tröôùc mình phaûi laøm sao. Tröôùc mình phaûi suy nghó, phaûi khoâng? Mình tìm lyù naøy, leõ kia ñeå maø mình coá chinh phuïc hoï. Ñoù laø taâm yù söe duùng tröôùc nhöng maø vôùi Phaät thì caùi yù nghieäp Ngaøi ñaõ heát. Ñaõ thanh tònh taát caû. Nhöng taâm phieàn naõo khoâng coøn. Nhö vaäy laáy caùi gì maø Ngaøi haøng phuïc ma quaùi hay laø haøng phuïc ngoaïi ñaïo. Tuy raèng taâm yù khoâng coøn suy nghó phaân bieät maø Ngaøi haøng phuïc ñöôïc ngoaïi ñaïo. Ñoù laø caùi ñaëc bieät. Cho neân thöôøng goïi laø thôøi trí ñoù. Ngaøi khoâng caàn suy nghó tröôùc. Nhöng maø vöøa tôùi, ngöôøi ta ñeà ra caùi gì laø Ngaøi thaáy roõ vaán ñeà ñoù. Ngaøi lieàn beû hoï. Chôù khoâng phaûi nhö mình phaûi naèm suy nghó naêm thaùng, ba thaùng gì. Roài ñeå maø laäp lyù luaän, maø tôùi baøn vôùi ngöôøi ta. Khoâng phaûi vaäy. Bôûi vaäy cho neân noùi caùi ñaëc bieät cuûa Ngaøi ñoù, laø khi maø giaùc ngoä roài thì taâm yù Ngaøi ñaõ trong saïch. Nghieäp khoâng coøn. Nhö vaäy maø Ngaøi kheùo hay haøng phuïc heát thaûy caùc ngoaïi ñaïo.

Ba phen chuyeån phaùp luaân ôû ñaïi thieân. Caùi phaùp luaân kia xöa nay thöôøng thanh tònh. Trôøi, ngöôøi ñöôïc ñaïo naøy.

Töùc laø ñöôïc ñaïo do chuyeån phaùp luaân ñoù, laø chöùng quaû.

Tam baûo nôi ñaây hieän theá gian.

Hay laø tam baûo khi aáy hieän theá gian. Ñaây laø taùn thaùn ñöùc Phaät ôû vöôøn Loäc Uyeån. Ngaøi kheùo chuyeån phaùp luaân hay laø tam chuyeån phaùp luaân. Roài nhöõng vò coù maët ôû ñoù laø ngöôøi, laø trôøi... Nhôø ñoù maø chöùng ñöôïc ñaïo. Töø ñoù môùi ñuû tam baûo hieän theá gian. Taïi sao noùi raèng chuyeån phaùp luaân ôû ñaïi thieân. Thöôøng thì chuùng ta thaáy Ngaøi chuyeån phaùp luaân ôû vöôøn Loäc uyeån, vôùi naêm anh em Kieàu Traàn Nhö thoâi phaûi khoâng? Chôù ñaâu coù chuyeån khaép heát maø noùi laø caû ñaïi thieân. Nhöng maø neáu ñoïc söû thì maáy chuù thaáy, khi Phaät chuyeån phaùp luaân taïi vöôøn Loäc Uyeån roài thì caùi tieáng ñoù vang leân, chö thieân ôû caùc coõi trôøi ñeàu laäp laïi caùi ñoù phaûi khoâng? Laäp laïi tieáng ñoù cho ñeán vang khaép caû coõi Trôøi, tôùi coõi Phaïm Thieân. Bôûi vaäy cho neân noùi raèng chuyeån phaùp luaân caû ñaïi thieân laø vaäy. Nghóa laø khi Phaät noùi, thuyeát phaùp ôû vöôøn Loäc Uyeån, naêm anh em oâng Kieàu Traàn Nhö nghe phaùp Töù ñeá ñoù. Nghe caùi ñoù roài thì chö Thieân, Long Thaàn, Thoå Ñòa môùi dieãn tieáng ñoù laïi. Roài noù vang leân ôû treân caùc coõi ñeàu dieãn tieáng ñoù maø noù truøm caû tôùi coõi Trôøi Phaïm Thieân.

]

THIEÀN TOÂNG VIEÄT NAM