KINH DUY MA CAÄT GIAÛNG GIAÛI

H.T THÍCH THANH TÖØ

PHAÀN 3

Caùi phaùp tam chuyeån phaùp luaân töùc laø phaùp Töù Ñeá, ñoù laø caùi phaùp xöa nay thöôøng thanh tònh. Chö thieân vaø ngöôøi nhôø ñöôïc phaùp naøy maø chöùng ñöôïc ñaïo quaû. Khi ñoù môùi coù ñaày ñuû tam baûo. Phaät laø Phaät baûo. Phaùp Töù Ñeá laø Phaùp baûo. Naêm anh em oâng Kieàu Traàn Nhö ngoä ñaïo thaønh Tyø Kheo laø Taêng Baûo.

Do caùi phaùp dieäu naøy, duøng caùi naøy maø cöùu teá quaàn sinh. Moät phen nhaän khoâng coù lui suït. Thöôøng ñöôïc yeân laëng saùng suoát.

Hai caâu naøy laø ñeå noùi keát quaû cuûa caùi phaùp maø Phaät noùi. Caùi phaùp vi dieäu cuûa Phaät noùi ñoù, duøng caùi phaùp ñoù ñeå maø cöùu teá quaàn sinh. Ai maø nghe ñöôïc caùi phaùp ñoù roài ñeàu baát thoái chuyeån. Roài ñi ñeán choã thöôøng vaéng laëng thanh tònh.

Ñoä ñöôïc giaø, bònh, cheát. Laø baäc thaày thuoác, ñoä ñöôïc giaø, bònh, cheát neân leã caùi phaùp haûi. Caùi ñöùc noù khoâng coù ngaèn meù. Bôûi vaäy cho neân leã caùi phaùp roäng lôùn nhö bieån, khoâng coù ngaèn meù.

Hai caâu naøy ñeå taùn thaùn tieáp veà phaùp ñoù. Phaät duøng phaùp naøy maø ñoä taát caû nhöõng ngöôøi ñaõ tin töôngr ñöôïc qua khoûi voøng giaø, bònh, cheát. Cho neân Ngaøi laø moät oâng thaày thuoác. Vì vaäy maø kính leã caùi phaùp coù ñaày ñuû coâng ñöùc voâ löôïng voâ bieân ñoù.

Baây giôø boán caâu naøy noùi:

            Khen cheâ khoâng ñoäng nhö Tu Di.

            Nôi thieän, chaúng thieän, bình ñaúng duøng loøng töø.

            Taâm haønh bình ñaúng nhö hö khoâng.

            Ai nghe nhaän baûo khoâng kính vaâng.

Khen ngôïi ñöùc Phaät, Ngaøi ñoái vôùi keû khen ngöôøi cheâ ñeàu khoâng coù ñoäng. Gioáng nhö hoøn nuùi Tu Di vaäy. Daàu cho coù gioâng baûo, noù vaãn trô trô. Ñoái vôùi ngöôøi thieän, baát thieän (laø ngöôøi aùc). Ngaøi laøm sao? Ngaøi ñeàu bình ñaúng do loøng töø bi cuûa Ngaøi. Töùc laø Ngaøi duøng taâm töø bi maø nhìn ngöôøi thieän, ngöôøi aùc ñeàu thöông xoùt bình ñaúng chôù khoâng coù rieâng khaùc. Coøn mình baây giôø laøm sao? Caùc ngöôøi mình cho laø hieàn thì hoï khoå mình thöông phaûi khoâng. Ngöôøi mình cho laø döõ hoï khoå thì mình laøm sao? Mình cöôøi, ñaùng kieáp phaûi khoâng? Ñoù, luoân luoân mình coù caùi taâm chæ thöông ngöôøi hieàn maø khoâng thöông ngöôøi döõ. Coøn Phaät thì töø bi, Ngaøi thöông caû hai. Ngöôøi hieàn ngöôøi döõ Ngaøi vaãn thöông bình ñaúng. Bôûi vaäy neân noùi taâm haønh cuûa Ngaøi bình ñaúng, gioáng nhö hö khoâng vaäy. Maø taâm Ngaøi ñaõ bình ñaúng nhö hö khoâng thì ai nghe ñöôïc con ngöôøi quí baùu cuûa Ngaøi maø khoâng kính khoâng vaâng theo.

Nay daâng Theá Toân caùi loïng beù naøy ôû trong hieän ra caû tam thieân ñaïi thieân theá giôùi cuûa con. Naøo laø chö Thieân, Long, Thaàn, caùc Caøn Thaùt Baø... vaø Daï Xoa thaûy ñeàu thaáy caùc caùi coù ôû theá gian ñeàu thaáy roõ (töùc laø caùi gì coù ôû theá gian ñeàu thaáy roõ). Ñaáy thaäp löïc Ngaøi thöông xoùt maø hieän ra caùi bieán hoùa naøy.

Ñoù laø boán caâu nhaéc laïi, khen ngôïi thaàn löïc cuûa Phaät. Khi Ngaøi bieán caùc loïng rieâng thaønh moät caùi loïng lôùn chung. Roài caùc theá giôùi, ñeàu hieän trong ñoù. Ñoù laø caùi ñieàu raát hy höõu.

Chuùng thaáy caùi hy höõu ñeàu taùn thaùn Phaät. Nay con cuùi ñaàu ñaûnh leã baäc toân ôû trong tam giôùi.

Bôûi vì chuùng thaáy vieäc laøm cuûa Phaät ñoù laø vieäc chöa töøng coù, cho neân hoï ñeàu taùn thaùn. Baây giôø con seõ ñaûnh leã Ngaøi vì Ngaøi laø baäc toân trong tam giôùi.

Ngaøi laø baäc ñaïi thaùnh, laø ñaáng phaùp vöông maø moïi ngöôøi ñeàu qui ngöôõng. Hay moïi ngöôøi ñeàu höôùng veà. Taâm thanh tònh quaùn Phaät ñaâu chaúng vui. Ngöôøi naøo ñem taâm thanh tònh maø quaùn xeùt nôi Phaät ñeàu coù caùi nieàm haân hoan. Moãi ngöôøi ñeàu thaáy Theá Toân ôû tröôùc mình. Ñaây laø do thaàn löïc cuûa phaùp baát coäng.

Khen ngôïi Phaät laø ñaáng ñaïi thaùnh, laø ñaáng phaùp vöông. Ngaøi laø choã maø moïi ngöôøi ñeàu qui höôùng. Neáu ngöôøi naøo trong taâm thanh tònh maø nhìn thaáy Phaät ñeàu coù nieàm hoan hyû. Vaø moãi ngöôøi nhö thaáy Phaät ôû tröôùc mình. Caùi ñieàu ñoù do thaàn löïc cuûa phaùp baát coäng maø ra.

Phaät duøng moät tieáng dieãn noùi phaùp, chuùng sanh tuøy theo loaïi, moãi ngöôøi ñöôïc hieåu. Ñeàu baûo Theá Toân ñoàng vôùi tieáng noùi cuûa mình. Ñaây aét laø thaàn löïc cuûa phaùp baát coäng.

Ñaây laø ñeå taùn thaùn phaùp cuûa Phaät noùi. Khi Phaät noùi phaùp chæ coù moät thöù tieáng, maø moãi ngöôøi moãi loaøi, moãi ngöôøi nghe ñeàu thaáy Phaät noùi tieáng cuûa mình. Bôûi vaäy cho neân ñeàu kính ngöôõng, ñeàu hieåu bieát. Ñoù laø do thaàn löïc cuûa phaùp baát coäng. Mình baây giôø quí vò thaáy mình noùi tieáng mình vôùi vôùi daân cuûa Vieät Nam mình ñoù thì nghe hieåu. Neáu mình noùi tieáng Vieät Nam vôùi moät ngöôøi Hoa, moät ngöôøi Nhaät, moät ngöôøi Phaùp, hoï hieåu khoâng? Nhö vaäy thì tieáng mình chæ coù mình hieåu thoâi. Coøn qua moät nöôùc khaùc, ngöôøi khaùc khoâng hieåu. Coøn hoäi cuûa Phaät maø chuùng qui tuï laïi ñoù, coù bao nhieâu thöù ngöôøi. Naøo laø ngöôøi neø, naøo laø Trôøi neø, naøo laø Boà Taùt caùc nôi ñeán neø. Naøo laø Quæ, Thaàn, Daï Xoa, Caøn Thaùt Baø, A Tu La... Ñuû heát. Maø Ngaøi noùi phaùp thì ai cuõng nghe nhö tieáng noùi cuûa mình.

Baây giôø toâi noùi gaàn, thí duï nhö mình cuøng moät nöôùc vôùi nhau, giaùp ranh mình vôùi ngöôøi Mieân, maø ngöôøi Mieân noùi mình nghe ñöôïc khoâng, neáu mình khoâng hoïc. Mình noùi hoï nghe ñöôïc khoâng? Neáu hoï khoâng hoïc tieáng mình. Nhö vaäy ñoù ngöôøi ôû coõi Trôøi vôùi mình noùi tieáng gioáng nhau khoâng? Nhö vaäy maø Phaät noùi phaùp ra taát caû loaøi ñeàu nghe tieáng cuûa Phaät nhö noùi vôùi mình vaäy. Nhö vaäy thì maáy chuù môùi thaáy khoûi caàn hoïc sinh ngöõ laøm chi cho cöïc haù. Tu thaønh Phaät roài noùi moät thöù tieáng roài hoï nghe ñeàu thaønh tieáng cuûa hoï. Söôùng hôn khoâng, phaûi khoâng? Chôù baây giôø neáu maø hoïc heát caùc thöù tieáng ñeå maø noùi cho thieân haï nghe ñoù thì bao nhieâu, moät ñôøi mình hoïc heát chöa. Moät ñôøi hoïc cuõng chöa roài nöõa. Baây giôø mình chæ tu thaønh Phaät laø mình noùi moät thöù tieáng, maø ai nghe tieáng mình noùi laø tieáng cuûa hoï ñoù, hoï ñeàu hieåu. Söôùng bieát bao nhieâu. Nhö vaäy thì ñi caùi naøo taét hôn. Ñoù laø caùi choã raát laø roõ raøng.

            Phaät duøng moät tieáng dieãn noùi phaùp,

            Chuùng sanh moãi moãi tuøy choã hieåu,

            Khaép ñöôïc thoï haønh vaø ñöôïc lôïi ích.

            Caùi lôïi naøy, ñaây laø caùi thaàn löïc cuûa phaùp baát coäng.

Nhö vaäy Phaät duøng moät thöù tieáng thoâi maø Ngaøi noùi phaùp ra thì moãi loaøi ñeàu hieåu, roài ñeàu ñöôïc lôïi ích. Thöïc haønh ñöôïc lôïi ích thì ñoù cuõng laø do caùi phaùp thaàn löïc cuûa Phaät phaùp baát coäng. Do caùi thaàn löïc cuûa phaùp baát coäng maø ra.

            Phaät duøng moät tieáng dieãn noùi phaùp,

            Hoaëc coù sôï haõi, hoaëc vui veû,

            Hoaëc taâm nhaøm lìa hoaëc döùt nghi.

            Ñaây aét thaàn löïc phaùp baát coäng.

Taïi sao vaäy? Phaät noùi coù moät phaùp thoâi. Moät thöù tieáng thoâi. Maø coù ngöôøi nghe thì sôï, coù ngöôøi nghe thì vui möøng, coù ngöôøi nghe thì sanh chaùn, lìa chaùn, coù ngöôøi nghe thì laïi döùt nghi.

Baây giôø toâi thí duï nhö vaày. Thí duï nhö Phaät noùi caâu, noùi raèng ai laøm thaäp aùc thì phaûi ñoïa ñòa nguïc, ai tu thaäp thieän ñöôïc sanh leân leân coõi trôøi. Nhö vaäy ngöôøi naøo maø laøm thaäp aùc nghe noùi vaäy thì sao? Ñaâm ra hoaûng sôï. Coøn ngöôøi ñaõ tu thaäp thieän, nghe noùi vaäy thì sao? Vui möøng. Roài coøn ngöôøi hoài ñoù giôø hoï cuõng coù laøm laønh. Töùc laø chaùn lìa. Coøn ngöoøi maø hoài ñoù giôø, hoï thaáy ngöôøi naøy laøm laønh, ngöôøi kia laøm aùc, maø hoï khoâng bieát roài keát quaû ra sao? Baây giôø nghe vaäy, thì heát nghi phaûi khoâng? Nhö vaäy chæ moät caâu noùi ñoù maø coù keû thì sôï, coù keû thì möøng, coù keû thì chaùn, coù keû thì heát nghi. Nhö vaäy ñeå thaáy roõ caùi yù nghóa ñoù maø ñöôïc cuõng do thaàn löïc cuûa phaùp baát coäng. Baây giôø Ngaøi kính leã.

            Kính leã möôøi phöông thaäp löïc ñaïi tinh taán.

            Kính leã ñaõ ñöôïc voâ sôû quí.

            Kính leã truï nôi phaùp baát coäng.

            Kính leã taát caû ñaïi ñaïo sö.

Baây giôø giaûng töøng caâu cho roõ. Noùi raèng kính leã Phaät thaäp löïc ñaïi tinh taán. Ñoù laø Phaät ñoù, töùc laø con kính leã Phaät. Ngaøi laø ñaáng ñaày ñuû thaäp löïc vaø ñaày ñuû ñaïi tinh taán. Kính leã ñaõ ñöôïc voâ sôû quí. Töùc laø Phaät ñaõ chöùng ñöôïc töù voâ sôû quí. Kính leã truï nôi phaùp baát coäng. Ngaøi ñöôïc phaùp baát coäng phaùp ñoù. Roài kính leã nhaát thieát ñaïi ñaïo sö cuûa taát caû.

            Kính leã hay ñoaïn caùc kieát phöôïc.

Töùc laø Ngaøi laø moät ngöôøi hay ñoaïn ñöôïc taát caû nhöõng troùi buoäc ôû trong nguõ duïc haøy laø ôû trong tam giôùi. Vì vaäy maø con kính leã Ngaøi.

            Kính leã ñaõ ñeán bôø kia.

Töùc laø con kính leã Ngaøi vì Ngaøi laø ngöôøi ñaõ ñeán ñöôïc bôø giaùc ngoä.

            Kính leã hay ñoä caùc theá gian.

Con kính leã Ngaøi, vì Ngaøi laø ngöôøi ñoä ñöôïc taát caû theá gian.

            Kính leã haèng lìa ñöôøng sanh töû.

Con kính leã Ngaøi vì Ngaøi laø ngöôøi ñaõ lìa ñöôïc con ñöôøng sanh töû. Ñoù laø phaàn kính leã. Baây giôø.

            Thaûy bieát chuùng sanh töôùng qua laïi.

            Kheùo nôi caùc phaùp ñöôïc giaûi thoaùt.

            Khoâng chaáp theá gian nhö hoa sen,

            Thöôøng kheùo vì haïnh khoâng tòch.

Ñaây laø boán caâu taùn thaùn Phaät. Noùi raèng Ngaøi laø ngöôøi kheùo bieát ñöôïc caùc töôùng qua laïi cuûa chuùng sinh. Chuùng sinh qua laïi trong nguõ ñaïo luïc thuù nhö theá naøo, Ngaøi thaáy bieát heát. Roài Ngaøi khoâng dính maéc ôû theá gian, gioáng cuõng nhö hoa sen, noù ra khoûi buøn khoâng coøn moät chuùt hoâi haùm cuûa buøn. Ngaøi thöôøng kheùo vaøo ñöôïc caùc haïnh khoâng tòch. Khoâng tòch laø caùi haïnh roãng laëng.

            Ñaït ñöôïc caùc töôùng khoâng coù quaùi ngaïi.

            Töùc laø khoâng coù bò chöôùng ngaïi.

            Ñaûnh leã nhö hö khoâng voâ sôû y.

Caâu naøy hôi khoù hieåu. Noùi raèng Ngaøi laø ngöôøi ñaït ñöôïc phaùp töôùng. Thaáu suoát khoâng coøn caùi gì chöôùng, caùi gì ngaïi nöõa heát. Baây giôø con kính leã Ngaøi nhö hö khoâng, khoâng choã y. Caâu cuoái naøy khoâng coøn leã Phaät vôùi tính caùch hình töôùng nöõa. Neáu hình töôùng thì coøn choã nöông choã töïa. Maø ñaõ nhö hö khoâng, khoâng choã y thì töùc laø khoâng coù hình töôùng. Nhö vaäy caâu choùt laø ñaûnh leã Phaät naøo. Phaät voâ y ñoù. Thöôøng thöôøng mình hoïc trong Thieàn, coù caâu gì ñaïo nhôn ñoù? Voâ y ñaïo nhôn. Hay ñaïo nhôn voâ y. voâ y töùc laø khoâng choã nöông. Khoâng choã nöông töùc laø khoâng töïa, khoâng döïa vaøo caùi gì heát. Maø khoâng töïa laø khoâng coù töôùng phaûi khoâng? Coøn coù choã nöông, choã töïa laø coøn coù hình töôùng. Maø ôû ñaây cuoái cuøng Ngaøi ñaûnh leã choã khoâng choã töïa, khoâng coù hình töôùng ñoù, töùc laø ñaûnh leã phaùp thaân.

Nhö vaäy taát caû nhöõng lôøi taùn thaùn naøy laø taùn thaùn tam baûo. Roài cuoái cuøng laø taùn thaùn phaùp thaân. Maø phaùp thaân thì khoâng phaûi chæ coù Phaät môùi coù, maø nôi moïi ngöôøi chuùng ta au cuõng coù. Nhö vaäy hai ñoaïn naøy môùi coù phaàn dieãn taû hoäi cuûa chö Boà taùt taäp hôïp nghe Phaät noùi phaùp. Trong hoäi naøy chö Boà taùt môùi taùn thaùn coâng ñöùc cuûa Phaät thoâi. Chôù coøn chöa noùi gì ñeán phaàn giaùo lyù thaâm saâu maø oâng Duy Ma Caät ñoái ñaùp vôùi caùc vò Tyø Kheo. Hay laø caùc vò La Haùn, caùc vò Boà taùt.

Khi aáy oâng Tröôûng giaû Baûo Tích noùi keä naøy roài baïch Phaät raèng:

Theá Toân 500 oâng Tröôûng giaû naøy ñeàu ñaõ phaùt taâm voâ thöôïng chaùnh ñaúng chaùnh giaùc. Mong nghe coõi Phaät thanh tònh. Mong ñöôïc nghe coõi Phaät thanh tònh. Cuùi mong Theá Toân noùi caùi haïnh coõi Phaät thanh tònh cuûa caùc vò Boà taùt.

Phaät baûo: Laønh thay! Baûo Tích, môùi hay vì chö Boà taùt maø hoûi caùi haïnh thanh tònh cuûa Nhö Lai. Laéng nghe, laéng nghe, kheùo suy nghó ñoù, seõ vì oâng noùi.

Khi aáy Boà taùt vaø 500 oâng Tröôûng giaû vaâng lôøi Phaät daïy laéng nghe.

Ñoaïn naøy môû ñaàu chöa coù gì caàn noùi.

Phaät baûo: Baûo Tích, nhöõng loaøi chuùng sinh laø caùi coõi Phaät cuûa Boà taùt. Vì côù sao Boà taùt tuøy choã hoùa ñoä chuùng sinh maø nhaän laáy coõi Phaät. Vì caùi choã ñieàu phuïc chuùng sinh maø nhaän laáy coõi Phaät. Vì chuùng sinh tin duøng coõi Phaät nhö theá naøo maø vaøo ñöôïc trí hueä Phaät, maø nhaän laáy coõi Phaät. Tuøy caùc chuùng sinh neân duøng coõi Phaät theá naøo ñeå khôûi thieän caên. OÂng Baûo Tích hay laø goác cuûa Boà taùt maø nhaän laáy coõi Phaät. Vì côù sao Boà taùt nhaän laáy coõi Tònh ñoä ñoù, ñeàu vì laøm lôïi ích cho chuùng sinh. Ví nhö coù ngöôøi muoán ôû trong choã ñaát troáng maø xaây döïng nhaø cöûa hay laø nhaø cung. Tuøy yù khoâng trôû ngaïi. Neáu ôû choã hö khoâng thì troïn khoâng theå xaây döïng ñöôïc. Boà taùt cuõng nhö theá vì thaønh töïu chuùng sinh cho neân nguyeän nhaän laáy coõi Phaät.

Nguyeän nhaän laáy coõi Phaät, khoâng phaûi laø caùi nguyeän suoâng. Ñaây laø ñoaïn maø chuùng ta phaûi chuù yù. Ñöùc Phaät môùi giaûi thích cho Ngaøi Baûo Tích vaø caùc vò Tröôûng giaû bieát raèng caùc loaøi chuùng sinh laø coõi tònh ñoä cuûa Boà taùt. Taïi sao vaäy? Bôûi vì Boà taùt maø nhaän laáy coõi Phaät thanh tònh laø khoâng phaûi vì mình thuï höôûng maø nhaän laáy coõi ñoù. Maø nhaän laáy coõi ñoù laø vì laøm lôïi ích chuùng sinh. Roài tuøy chuùng sinh ñöôïc giaùo hoùa hoaëc laø vì ñieàu phuïc nhöõng chuùng sinh ñoù maø nhaän laáy caùc coõi Phaät. Chuùng sinnh thích nhöõng gì, nhöõng coõi nöôùc. Nhö theá naøo ñeå hoï tu haønh, ñaït ñeán trí tueä Phaät, thì caùc vò Boà taùt seõ nhaän laáy coõi Phaät töông xöùng nhö vaäy ñeå maø giaùo hoùa hoï. Khieán cho hoï phaùt caên laønh tu haønh tôùi caùi quaû Boà taùt hay quaû Phaät. Nhö vaäy Boà taùt maø nhaän laáy coõi tònh ñoä ñoù ñeàu laø vì lôïi ích cho chuùng sinh, chôù khoâng laø vì rieâng mình.

Baây giôø toâi noùi moät thí duï nhoû thoâi. Giaû söû nhö chuùng ta ôû ñaây, coù ngöôøi hoï caát chuøa. Muoán caát chuøa ñöôïc trang troïng thì chæ vì mình maø caát chuøa. Nhö vaäy caát chuøa ñeå taïo caûnh trí trang troïng. Nhö vaäy ñoù coù phaûi laø Boà taùt vì chuùng sinh khoâng? Coøn neáu baây giôø vì muoán coù moät choã trang nghieâm ñeå giuùp cho moïi ngöôøi tu haønh. Caûnh trang nghieâm ñoù laø vì lôïi ích cho nhieàu ngöôøi. Nhaém thaúng vì nhieàu ngöôøi maø laøm. Thì caùi ñoù laø vì chuùng sinh maø taïo caùi caûnh tònh ñoä. Nhö vaäy taâm cuûa Boà taùt laø luùc naøo cuõng nhaém thaúng vaøo chuùng sinh laø caùi tònh ñoä cuûa Boà taùt. Caâu ñoù laø caâu thaät laø nghieâm troïng. Nghóa laø neáu Boà taùt laøm maø ngoaøi caùi yù muoán, ngoaøi söï giaùo hoùa chuùng sinh thì ñoù khoâng phaûi laø Boà taùt roài, phaûi khoâng?

Nhö vaâî coõi Phaät thanh tònh cuûa chö Boà taùt laø vì lôïi ích chuùng sinh maø laäp. Vì lôïi ích chuùng sinh maø taïo. Chôù khoâng phaûi vì mình thuï höôûng maø laøm taïo. Ñoù laø yù nghóa roõ raøng. Bôûi vaäy, cho neân noùi raèng vieäc laøm cuûa Boà taùt khoâng phaûi laø chuyeän laøm suoâng maø ñeàu vì lôïi ích cuûa chuùng sinh maø laøm. Ñoùlaø ñeå hieåu ñeå thaáy raèng taâm haïnh cuûa Boà taùt laøm caùi gì cuõng vì lôïi ích cho chuùng sinh, chôù khoâng phaûi vì lôïi ích cho baûn thaân, cho caù nhaân mình.

Cho neân chuùng ta baây giôø cuùng coù khi chuùng ta laøm Phaät söï maø coù hai maët. Coù khi thì muoán coù nhieàu chuùng, coù ñoâng chuùng ñaëng cho uy tín mình lôùn. Nhö vaaaïy laø vì chuùng sinh hay vì mình. Coøn coù khi traûi thaân mình maø lo cho chuùng sinh, chæ cho moïi ngöôøi ñöôïc tu, ñöôïc hoïc khoâng, maø khoâng nghó tôùi ñòa vò danh voïng gì cho mình heát. Thì ñoù laø vì caùi gì. Nhö vaäy cuõng moät cieäc laøm maø neáu muïc tieâu mình nhaém vì chuùng sinh, ñoùlaø taâm haïnh cuûa Boà taùt. Coøn neáu muïc tieâu mình nhaém vì mình ñso thì taâm haïnh cuûa chuùng sinh, phaûi khoâng?

Bôûi vaäy cho neân mình lôùn, tu roài thì ai cuõng coù moät troïng traùch ñeå laøm lôïi ích cho nhieàu ngöôøi. Thí duï maáy chuù sau naøy, ra coù khi cuõng laøm Truï trì, coù khi cuõng laøm Vieän chuû, ñuû thöù heát vaäy. Neáu mình laøm ñeå maø keâu goïi chuùng cho ñoâng ñeå mình coù chöùc töôùc, mình coù uy tín thì ñoù khoâng phaûi laø Boà taùt. Coøn neáu mình laøm vì thöông, muoán giuùp cho moïi ngöôøi trong khi bô vô khoâng nôi tu hoïc. Chæ vì hoï maø laøm thì ñoù laø taâm haïnh Boà taùt. Nhö vaäy cuøng moät vieäc laøm maø mình thaáy roõ ai laø Boà taùt taâm, ai khoâng phaûi laø Boà taùt taâm.

Baây giôø tôùi ñoaïn keá Phaät baûo:

Baûo Tích neân bieát tröïc taâm laø Tònh ñoä cuûa Boà taùt. Boà taùt khi thaønh Phaät, nhöõng chuùng sinh khoâng coù doái traù ñöôïc sanh veà coõi nöôùc kia.

Töùc laø coõi nöôùc cuûa Boà taùt. Nhö vaäy ôû ñaây ñi thaúng caùi tröïc taâm laø tònh ñoä cuûa Boà taùt. Chuùng ta tu, quí vò thaáy bao nhieâu ngöôøi ôû theá gian hoï soáng vì danh vì lôïi, vì ñuû thöù heát. Cho neân taâm hoï chieàu uoán ñeå ñöôïc nhöõng caùi gì hoï muoán ñöôïc. Coøn chuùng ta ñaay soáng baèng caùc ñôn giaûn. Khoâng coù nhaø cöûa, khoâng coù vôï con, khoâng coù nhu caàu gì quan troïng, thì chuùng ta caàn caùi taâm quanh co chieàu uoán khoâng? Vaäy maø thænh thoaûng coù khoâng. Coù quanh co chuùt chuùt khoâng? Bôûi vaäy cho neân caùi cöûa vaøo ñaïo laø tröïc taâm. Ñaây noùi tröïc taâm laø Tònh ñoä cuûa Boà taùt.

Roài nhö Luïc Toå noùi laøm sao? Vôùi Luïc Toå thì tröïc taâm laø ñaïo traøng phaûi khoâng? Nhö vaäy chuùng môùi thaáy Phaät Toå nhaéc nhôû chuùgn ta böôùc vaøo ñaïo phaûi coù caùi taâm ngay thaúng, khoâng coù doái traù. Doái traù töùc laø chieàu uoán. Hoaëc ñeå ñöôïc loøng ngöôøi naøy, ñöôïc loøng ngöôøi kia. Hoaëc laø ñeå gaït gaãm ngöôøi ta thì ñoù laø taâm khoâng ngay thaúng.

Bôûi Boà taùt caùi nhaân tröïc taâm maø ñöôïc coõi tònh ñoä thì nhöõng chuùng sinh noøa muoán veà vôùi Boà taùt ôû coõi ñoù thì phaûi laøm sao? Thì cuõng phaûi tröïc taâm. Töùc laø phaûi boû nhöõng doái traù thì môùi ñöôïc veà beân kia phaûi khoâng? Mình môùi thaáy roõ raøng caùi nhaân cuûa Boà taùt. Nhö vaäy, ai muoán ñöôïc höôûng cuûa quaû cuûa caùc Ngaøi ñoù thì cuõng phaûi coù caùi nhaân gioáng nhö vaäy phaûi khoâng? Ñoù laø moät ñieàu khoâng theå thieáu.

Thaâm taâm laø tònh ñoä cuûa Boà taùt. Boà taùt khi thaønh Phaät, nhöõng chuùng sinh naøo ñaày ñuû coâng ñöùc ñöôïc sanh veà coõi nöôùc kia.

Nhö vaäy tröïc taâm laø cöûa böôùc vaøo ñaïo. Thaâm taâm laø nhöõng coâng ñöùc ôû trong ñaïo. Taïi sao noùi thaâm taâm laø coâng ñöùc ôû trong ñaïo? Mình thöôøng thöôøng noùi thaâm taâm laø caùi taâm saâu, phaûi khoâng? Saâu kín. Nhöng maø thöïc ra caùi taâm saâu kín ñoù laø caùi taâm ñaõ taïo nhaân nhieàu maàm, nhieàu nhaân toát. Nhaân laønh nhaân toát taïo ñaày ñuû thì goïi ñoù laø thaâm taâm. Bôûi vaäy cho neân noùi thaâm taâm laø tònh ñoä cuûa Boà taùt. Nhöõng ngöôøi naøo muoán sanh veà coõi tònh ñoä cuûa Boà taùt ñoù thì phaûi laøm sao? Phaûi coù ñaày ñuû nhöõng coâng ñöùc. Cho neân noùi raèng khi Boà taùt thaønh Phaät roài thì chuùng sanh naøo ñaày ñuû nhöõng coâng ñöùc thì ñöôïc sanh veà ñoù.

Nhö vaäy tröïc taâm laø caùi cöûa, maø thaâm taâm laø caùi duïng trong khi vaøo ñaïo roài.

Boà ñeà taâm laø tònh ñoä cuûa Boà taùt.

Boà taùt khi thaønh Phaät thì nhöõng chuùng sinh naøo maø phaùt taâm ñaïi thöøa thì ñöôïc sanh vaøo coõi nöôùc ñoù.

Nhö vaäy ba caùi taâm naøy quí vò thaáy noù heát söùc laø thaâm thuùy. Tröïc taâm laø cöûa. Thaâm taâm laø coâng duïng. Boà ñeà taâm töùc laø giaùc. Nhö vaäy nghóa laø Phaät, ngöôøi tu muoán thaønh Phaät thì caùi nhaân ban ñaàu laø tröïc taâm. Roài keá ñoù laø thaâm taâm. Roài sau cuøng laø giaùc ngoä.

Bôûi vaäy cho neân nhöõng ngöôøi naøo phaùt taâm ñaïi thöøa thì môùi ñöôïc sanh veà coõi kia. Phaùt taâm ñaïi thöøa töùc laø phaùt taâm caàu voâ thöôïng chaùnh ñaúng chaùnh giaùc ñoù, phaûi khoâng? Bôûi vì coõi Phaät do nhaân giaùc ngoä maø thaønh coõi thanh tònh. Baây giôø mình muoán veà ñoù maø mình thieáu giaùc ngoä thì laøm sao? Cho neân nhöõng chuùng sinh phaùt taâm ñaïi thöøa laø phaùt taâm caàu caùi quaû voâ thöôïng chaùnh ñaúng chaùnh giaùc thì môùi ñöôïc sanh veà ñoù.

]

THIEÀN TOÂNG VIEÄT NAM