KINH DUY MA CAÄT GIAÛNG GIAÛI

H.T THÍCH THANH TÖØ

PHAÀN 7

Con khi aáy, baïch Theá Toân, nghe thaáy lôøi naøy roài thì ñöôïc chöa töøng coù. Lieàn ñoái vôùi taát caû Boà taùt saâu khôûi taâm cung kính. Laïi khôûi nghó theá naøy, ñaây laø haøng danh tieáng ñöôïc bieän taøi trí tueä môùi coù theå noùi ñöôïc nhö theá. Ai nghe maø khoâng phaùt taâm voâ thöôïng chaùnh ñaúng chaùnh giaùc. Con töø ñaây trôû veà sau khoâng coù daùm khuyeân ngöôøi duøng phaùp Thanh vaên hay phaùp Bích Chi Phaät ñeå cho hoï thöïc haønh. Theá neân con khoâng kham ñeán thaêm beänh oâng Duy Ma Caät.

Nhö vaäy ñoaïn naøy ñöùng veà phaàn khaát thöïc. Ngaøi Ca Dieáp vaø Ngaøi Tu Boà Ñeà laø 2 vò coù taâm leäch moät beân. Ngaøi Ca Dieáp thì thöông ngöôøi ngheøo. Thöôøng thöôøng mình noùi mình thöông ngöôøi ngheøo thì leõ ra khoâng daùm nhaän cuûa hoï, phaûi khoâng? Bôûi vì hoï ñaõ ngheøo roài maø mình nhaän cuûa hoï nöõa thì hoï laïi ngheøo theâm. Nhöng maø ngöôïc laïi Ngaøi Ca Dieáp vì thöông ngöôøi ngheøo cho neân nñi khaát thöïc trong xoùm ngheøo ñeå cho hoï gieo caên laønh, ñeå sau naøy hoï môùi giaøu ñöôïc. Chôù baây giôø neáu mình sôï hoï ngheøo mình khoâng daùm khaát thöïc, khoâng daùm yeâu caàu hoï laøm phöôùc, thì taâm ích kyû cuûa hoï laïi caøng theâm. Nhö vaäy ñôøi sau laøm sao coù phöôùc. Nhö vaäy chaúng leõ ñôøi ngöôøi ngheøo, ñôøi sau ngheøo, ngheøo hoaøi sao.

Cho neân muoán chuyeån caùi taâm cuûa hoï töø caùi ngheøo trôû thaønh giaøu, vì vaäy Ngaøi tìm maáy ngöôøi cuøi, cuùng khaát thöïc hoï nöõa. Ñoù cuõng laø taâm töø bi môùi laøm ñöôïc nhö vaäy.

Ngöôïc laïi Ngaøi Tu Boà Ñeà thì sao? Cöù tìm nhaø giaøu khaát thöïc. Cuõng vì loøng töø bi. Ngaøi quan nieäm ñôn giaûn, hoï dö mình xin moät chuùt  khoâng thaám vaøo ñaâu. Nhö vaäy hoï khoâng thieáu. Nhö vaäy caùi khaát thöïc cuûa mình noù khoâng laøm thieät thoøi cho ngöôøi cuùng.

Nhö vaäy ai cuõng töø bi heát maø noù trôû thaønh leäch. Moät beân thì naëng muoán gieo duyeân vôùi ngöôøi ngheøo. Moät beân nghó mình xin maø ngöôøi ta khoâng bò thieät thoøi bao nhieâu, khoâng khoå khoù cho hoï, cho neân nhaém ngöôøi giaøu.

Nhö vaäy ñeàu vì loøng töø bi maø coù thieân leäch. Cho neân ôû ñaây môùi daãn ra caâu chuyeän, khi oâng Duy Ma Caät thaáy Ngaøi ñi tôùi xoùm ngheøo khaát thöïc roài, oâng noùi raèng: OÂng coù loøng töø bi maø noù khoâng coù goác. Boû ngöôøi giaøu maø ñeán xin ngöôøi ngheøo, loøng töø bi cuûa oâng khoâng coù bình ñaúng. Baây giôø oång môùi höôùng daãn ñaây. Ngaøi Ca Dieáp phaûi truï nôi phaùp bình ñaúng. Nghóa laø phaûi truï nôi phaùp bình ñaúng môùi neân ñi khaát thöïc. Mình muoán khaát thöïc phaûi truï phaùp bình ñaúng ñeå khaát thöïc. Phaùp bình ñaúng ñeå khaát thöïc laø theá naøo? Töùc laø leân thöù lôùp, ñi nhaø naøo?

Thí duï: Ñaây laø nhaø giaøu, mình cuõng khaát thöïc. Keá ñoù nhaø ngheøo mình cuõng khaát thöïc. Nhaø naøo tuøy tôùi ñaâu ngöôøi ta cho thì nhaän, chôù khoâng coù löïa xoùm ngheøo tôùi, hoaëc löïa xoùm giaøu tôùi. Ñoù môùi goïi laø bình ñaúng. Nhöng maø tôùi ñaây, oâng qua caùi lyù, vì khoâng aên neân ñi khaát thöïc. Khoâng aên khaát thöïc laøm chi, phaûi khoâng? AÊn môùi khaát thöïc chôù, khoâng aên khaát thöïc laøm gì? Maø ôû ñaây noùi vì khoâng aên neân ñi khaát thöïc. Maø ai khoâng aên? Neáu thaân naøy thì phaûi coù aên, phaûi khoâng? Ñaây oâng muoán ñi saâu caùi lyù. Nghóa laø mình ñi khaát thöïc mình soáng, tu ñoù laø vì ñeå nhaän ra caùi phaùp thaân. Soáng vôùi phaùp thaân. Maø caùi ñoù coù aên khoâng? Noù khoâng coù aên. Nhaän ñöôïc caùi ñoù thì môùi ñi khaát thöïc. Vì hoaïi hoøa hôïp töôùng môùi neân ñi khaát thöïc. Hoaïi hoøa hôïp töôùng laø thaân naøy neø! Nguõ uaån hoøa hôïp hay laø töù ñaïi hoøa hôïp. Vì khoâng coù nuoâi döôõng, khoâng coù tieáp tuïc töôùng hoøa hôïp naøy nöõa môùi ñi khaát thöïc. Nhö vaäy ñi khaát thöïc laø vì söï giaûi thoaùt vaùi töôùng hoøa hôïp phaûi khoâng? Môùi ñi khaát thöïc. Chôù neáu mình vì tieáp tuïc ñôøi sau laøm ngöôøi hoaëc laøm trôøi gì ñoù, khaát thöïc caùi ñoù laø khoâng ñuùng. Cho neân hoaïi vaø hôïp vì baát thoï, khoâng thoï neân ñi khaát thöïc, nhaän thöùc aên kia. Khoâng thoï töùc laø thöôøng chuùng ta coù 5 giaùc quan. Naêm giaùc quan ñoù ñoái vôùi naêm traàn, coù caûm thoï. Nhöng ñaây phaùp thaân coù 5 giaùc quan khoâng? Cho neân noùi laø khoâng thoï. Nhö vaäy ñoù, duøng ñoù maø ñi khaát thöïc. Duøng caùi töôûng khoâng tu, töùc laø caùi töôûng thaân naøy gioáng nhö choã troáng, roài 5 thöù aám hôïp laïi, chôù noù khoâng coù thaät. Nhö vaäy xoùm laøng cuõng laø caùi nhoùm hôïp laïi khoâng thaät. Mình töôûng nhö vaäy ñoù maø ñi vaøo xoùm laøng khaát thöïc. Baûo mình thaáy saéc cuøng vôùi ngöôøi muø ñoàng. Nghe tieáng cuøng vôùi vang ñoàng. Ngöõi muøi cuøng vôùi gioù ñoàng. Khi aên vò khoâng phaân bieät. Khi xuùc chaïm nhö trí chöùng. Maáy caùi naøy quí vò nghe thaáy deã hieåu khoâng? Thaáy saéc nhö muø laø laøm sao? Thaáy laøm sao nhö muø ñöôïc. Nhö muø laø khoâng thaáy. Ñaõ laø thaáy maø taïi sao nhö muø? Bôûi vì chuùng ta thaáy maø khoâng coù theâm phaân bieät ñeïp xaáu. Cho neân thaáy laø nhö muø, chôù khoâng phaûi laø khoâng thaáy. Thaáy maø khoâng coù nieäm phaân bieät ñeïp xaáu. Vì vaäy maø noùi thaáy nhö muø. Nghe nhö vang. Nghe khen, nghe cheâ, ñeàu nhö tieáng vang ôû trong nuùi, ôû döôùi hoà, döôùi ao doäi laïi maø thoâi. Neáu mình ñöôïc hai caùi ñoù thì tu deã chöa. Thaáy saéc maø nhö muø, nghe tieáng maø nhö vang. Nghe ngöôøi ta chöûi vaø nghe ngöôøi ta khen, hai caùi ñeàu laø vang heát trôn thì mình khoûe khoâng? Nhöng maø baây giôø nghe chöûi thì maët ñoû, phaûi khoâng? Nghe khen thì mieäng cöôøi, laø taïi sao? Laø vì mình chöa soáng vôùi caùi phaùp bình ñaúng ñoù, roài noùi raèng aên vò maø khoâng phaân bieät laøm sao. Khi ñoà aên ñeå voâ löôõi mình khoâng phaân bieät laø laøm sao? Khoâng phaân bieät töùc laø khoâng bieát ngon dôû chôù gì, phaûi khoâng? Neáu khoâng bieát ngon dôû thì caùi löôõi ñoù boû ñi roài. Heát caûm giaùc roài. Nhö vaäy thì sao? Khoâng phaân bieät nghóa laø laøm sao? Vò ñeå vaøo löôõi ngon, thì vaãn bieát ngon, dôû thì vaãn bieát dôû. Nhöng ñöøng coù ngon maø thích, dôû maø gheùt ñoù, thì ñöôïc roài. Goïi laø khoâng phaân bieät. Chöù ñöøng noùi raèng nhö vaäy caùi löôõi mình tu khoâng bieát ñôøi naøo, vì ñeå voâ löôõi luùc naøo cuõng phaân bieät heát, phaûi khoâng? Maø ñaây baûo raèng, ñoái vò khoâng phaân bieät. Roài mình cöù ngôõ raèng khoâng phaân bieät laø ñeå voâ löôõi khoâng bieát ngon dôû gì heát. Caùi ñoù laø quaù sai laàm. Nghóa laø con maét thaáy maø nhö muø. Töùc laø thaáy maø khoâng phaân bieät ñeïp xaáu. Neáu ñeïp vaãn bieát ñeïp, xaáu vaãn bieát xaáu. Nhöng khoâng coù caùi nieäm ñeå ñuoåi theo caùi ñeïp, ñeå chaùn gheùt caùi xaáu, thì ñoù goïi laø muø. Löôõi neám vò ngon bieát ngon, dôû bieát dôû. Chôù laøm sao khoâng bieát. Nhöng maø ngon khoâng coù caùi luyeán, dôû khoâng coù caùi gheùt, caùi chaùn. Ñoù khoâng bieát vò laø vaäy.

Thoï caùc xuùc nhö trí chöùng. Caâu naøy khoù hieåu ñoù. Töùc laø khi mình coù caûm thoï veà phaàn xuùc chaïm nhö trí chöùng. Trí chöùng laø laøm sao? Töùc laø ngay caùi trí chöùng nhö thaät. Chôù khoâng coù phaûi nhö caûm giaùc cuûa mình. Bôûi vì thöôøng thöôøng caùi xuùc noù coù caùi caûm giaùc. Nhöõng caûm giaùc ñoù coù öa thích, vui buoàn. Nhöng baây giôø taát caû caùi thoï ñoù, xuùc chaïm ñoù, mình ñeàu bieát ñuùng nhö trí nhaän ra. Chôù khoâng phaûi nhö tình caûm hay caûm giaùc. Bôûi vì taát caû caùi xuùc chaïm mình ñieàu thaáy noù nhö laø huyeãn, nhö laø hoùa, khoâng coù thaät. Khoâng coù gì thaät heát. Cho neân taâm khoâng nhieãm tröôùc. Ñaây môùi giaûi thích neø! Caùc phaùp nhö töôùng huyeãn. Khoâng töï taùnh, khoâng tha taùnh. Xöa khoâng sanh, nay khoâng dieät. Nhö trí chöùng ñoù, mình phaûi thaáy nhö vaäy. Ñoù laø ñoaïn noùi raèng mình aên hay thoï thöïc phaûi coù nhöõng ñieàu kieän ñoù.

Baây giôø laïi noùi theâm, neáu maø hay khoâng xaû 8 taø vaøo 8 giaûi thoaùt. Duøng töôùng taø vaøo phaùp chaùnh. Ñaây laø tö caùch bình ñaúng. Khoâng coù thaáy beân kia taø, beân ñaây chaùnh. Beân kia laø phaùp troùi buoäc, beân ñaây laø phaùp giaûi thoaùt. Khoâng coøn keït beân naøy, beân kia, duøng moät thöùc aên maø thí taát caû, ñoù laø chæ cho caùi bình ñaúng ñoù. Nghóa laø moät töôùng bình ñaúng khoâng coù khaùc. Cho neân moät töùc laø taát caû, hay taát caû töùc laø moät. Cuùng döôøng Phaät vaø chö Hieàn Thaùnh, nhieân haäu mình môùi aên. Caùi ñoù deã hieåu roài. Ngöôøi aên nhö theá thì khoâng coù phieàn naõo cuõng khoâng coù lìa phieàn naõo. Chaúng nhaäp ñònh yù cuõng chaúng khôûi ñònh yù. Khôûi töùc laø xuaát ñoù. Khoâng truï theá gian cuõng khoâng truï nieát baøn. Töùc laø ñi tôùi caùi nhaát töôùng bình ñaúng. Maø ñaõ nhaát töôùng bình ñaúng thì khoâng coøn coù phieàn naõo hay ly phieàn naõo hai beân nöõa. Cuõng khoâng coù nhaäp ñònh vaø xuaát ñònh. Khoâng coù truï theá gian vaø truï Nieát baøn. Bôûi vì Nieát baøn vaø theá gian laø hai beân. Nhaäp ñònh, xuaát ñònh laø hai beân. Phieàn naõo vaø lìa phieàn naõo laø hai beân. Nghóa laø tôùi choã bình ñaúng thì khoâng coøn keït hai beân. Ngöôøi thí cho oâng khoâng coù phaùp lôùn cuõng khoâng coù phaùp nhoû. khoâng coù taêng, cuõng khoâng coù giaûm.

Nhö vaäy vì choã bình ñaúng ñoù neáu thaáy coù lôùn coù nhoû thì heát bình ñaúng roài. Thaáy coù theâm coù bôùt thì khoâng phaûi laø bình ñaúng roài. Cho neân khoâng lôùn khoâng nhoû. khoâng taêng khoâng giaûm. Ñoù môùi laø ñi vaøo Phaät ñaïo, khoâng phaûi keït beân Thanh Vaên. Bôûi vì Thanh Vaên coøn nhìn treân ñoái ñaõi. Coøn Phaät ñaïo laø ñi tôùi bình ñaúng, khoâng coøn ñoái ñaõi nöõa. Neáu mình ñöôïc nhö vaäy môùi laø haønh Phaät ñaïo.

Nhö vaâî ñoaïn ñoù noùi cho mình thaáy roõ, neáu ngöôøi nhaän thöùc aên nhö vaäy môùi khoâng uoång coâng ngöôøi thí chuû. Ñoaïn sau chæ laø noùi theâm cuûa Ngaøi Ca Dieáp thoâi.

Toùm laïi, cho deã hieåu thì ñoaïn naøy, yù Ngaøi Duy Ma Caät muoán nhaéc raèng, ngöôøi khaát thöïc, phaûi coù caùi taâm bình ñaúng. Khi ñöôïc caùi taâm bình ñaúng roài thì nhìn thaáy caùc phaùp khoâng coøn hai beân. Maø chính khoâng thaáy caùc phaùp coù hai beân ñoù ñoù, môùi ñi thaúng vaøo Phaät ñaïo. Neáu coøn thaáy coù hai beân chöa phaûi laø Phaät ñaïo. Ñoù laø ñoaïn cuûa Ngaøi Ca Dieáp.

Ñeán Ngaøi Tu Boà Ñeà, oâng naøy hôi khoù hôn chuùt nöõa.

Phaät baûo Tu Boà Ñeà:

-OÂng ñi ñeán thaêm beänh oâng Duy Ma Caät.

Ngaøi Tu Boà Ñeà baïch Phaät:

-Baïch Theá Toân, con khoâng kham ñeán thaêm beänh oâng aáy. Vì côù sao? Con nhôù laïi  thuôû xöa con vaøo nhaø oâng ñeå maø khaát thöïc (Tuøng khaát thöïc töùc laø ñeå maø khaát thöïc). Khi aáy oâng Duy Ma Caät nhaän baùt cuûa con (chöõ “Thuû” laø nhaän chôù khoâng phaûi laø “Giöõ”). Nhaän baùt cuûa con roài muùc ñoà aên ñeå ñaày baùt. Roài baûo con raèng:

-Vaâng! Ngaøi Tu Boà Ñeà, neáu ñoái vôùi thöùc aên maø bình ñaúng. Caùc phaùp bình ñaúng thì ñoái vôùi thöùc aên, cuõng bình ñaúng. Nhö theá maø thöïc haønh khaát thöïc ñoù thì môùi thì ñoù môùi neân nhaän laáy thöùc aên. Neáu oâng Tu Boà Ñeà khoâng ñoaïn tham saân si cuõng khoâng chung cuøng vôùi noù (chöõ “Caâu” laø “chung”. Khoâng chung cuøng vôùi noù). Khoâng phaù hoaïi thaân maø tuøy nhaát töôùng (nghóa laø thaân mình khoâng bò phaù hoaïi maø thuoäc veà moät töôùng). Khoâng dieät si aùi maø khôûi ñöôïc giaûi thoaùt. Do töôùng nguõ nghòch maø ñöôïc giaûi thoaùt. Cuõng khoâng coù giaûi, cuõng khoâng coù phöôïc. Khoâng thaáy Töù ñeá vaø khoâng phaûi khoâng thaáy Töù ñeá. Khoâng ñöôïc quaû cuõng khoâng phaûi khoâng ñöôïc quaû. Khoâng phaøm phu, khoâng lìa phaùp phaøm phu. Khoâng thaùnh nhaân, khoâng chaúng thaùnh nhaân. Tuy thaønh töïu taát caû phaùp maø khoâng lìa caùc töôùng môùi coù theå nhaän thöùc aên. Neáu oâng Tu Boà Ñeà khoâng thaáy Phaät, khoâng nghe phaùp nhöõng ngoaïi ñaïo kia. Luïc sö ngoaïi ñaïo kia laø thaày cuûa oâng. Nhöng nhöõng luïc ñaïo ñoù, luïc sö ngoaïi ñaïo ñoù, maø oâng xuaát gia, nhöõng oâng thaày ñoù ñoïa thì oâng cuõng phaûi ñoïa. Nhö vaäy môùi neân nhaän thöùc aên.

Neáu oâng Tu Boà Ñeà vaøo trong caùc taø kieán khoâng ñeán bôø giaûi thoaùt hay laø bôø Nieát Baøn. Truï trong 8 naïn, maø khoâng ñöôïc khoâng naïn. Ñoàng vôùi phieàn naõo lìa phaùp thanh tònh. OÂng ñöôïc voâ traùnh tam muoäi thì taát caû chuùng sanh cuõng ñöôïc caùi ñònh aáy. Ngöôøi thí cho oâng goïi laø phöôùc ñieàn. Ngöôøi cuùng döôøng cho oâng khoâng rôi vaøo ba ñöôøng aùc. OÂng cuøng vôùi chuùng ma cuøng naém tay nhau laøm baïn löõ. OÂng cuøng vôùi chuùng ma vaø caùc traàn lao ñoàng khoâng coù khaùc. Ñoái vôùi taát caû chuùng sanh maø coù taâm quaùn, cheâ bai Phaät, huûy baùnh phaùp, khoâng vaøo chuùng Taêng (“Chuùng Soá” töùc laø chuùng Taêng) troïn khoâng ñöôïc dieät ñoä. OÂng neáu nhö theá thì môùi neân nhaän thöùc aên.

Khi aáy, Baïch Theá Toân! Nghe noùi lôøi naøy roài, con môø mòt (“Man nhieân” laø môø mòt) khoâng bieát phaûi noùi theá naøo, khoâng bieát duøng caùi gì maø ñaùp (Töùc laø khoâng bieát noùi theá naøo, khoâng bieát duøng lôøi gì maø ñaùp). Con lieàn ñeå caùi baùt ñoù muoán chaïy ra khoûi nhaø oâng (Sôï quaù! Nghe noùi hoaûng hoát quaù!). OÂng Duy Ma Caät môùi noùi raèng:

-Vaâng! Ngaøi Tu Boà Ñeà, nhaän baùt chôù coù sôï. Y Ù oâng nghó sao? Nhö Lai maø coù hoùa ra ngöôøi, ngöôøi aáy ñem caùi vieäc naøy noùi caùi vieäc naøy, hay laø ñem vieäc naøy hoûi oâng thì oâng coù sôï chaêng?

Con thöa:

-Khoâng vaäy.

OÂng Duy Ma Caät môùi noùi:

-Taát caû caùc phaùp nhö töôùng huyeãn hoùa. Nay oâng khoâng neân coù choã sôï. Vì côù sao? Taát caû lôøi noùi khoâng lìa töôùng aáy. Ñeán ngöôøi trí thì khoâng chaáp vön töï, cho neân khoâng coù sôï, vì côù sao? Vì vaên töï caùi taùnh noù lìa. Khoâng coù vaên töï aáy laø giaûi thoaùt. Töôùng giaûi thoaùt aét laø caùc phaùp vaäy.

OÂng Duy Ma Caät khi noùi phaùp naøy thì 200 Thieân töû ñöôïc phaùp nhaõn trong saïch, cho neân con khoâng theå ñeán thaêm beänh oâng.

Nhö vaäy ñoaïn naøy laø ñoaïn khoù nhaát ñoù, phaûi khoâng? Noùi nhöõng chuyeän laï luøng traùi ñaïo lyù. Nghe noùi oâng hoát hoaûng. Ñaây coù nhöõng tinh thaàn, töøng phaàn. Phaàn ñaàu laø oâng muoán noùi, oâng muoán noùi gì? Nghóa laø khoâng ñoaïn tham, saân, si cuõng khoâng chung ñoàng vôùi tham, saân, si. Khoâng hoaïi caùi thaân maø tuøy theo nhaát töôùng. Khoâng dieät si aùi maø khôûi giaûi thoaùt. Duøng caùi töôùng nguõ nghòch maø ñöôïc giaûi thoaùt. Cuõng khoâng thaáy giaûi vaø phöôïc. Cuõng khoâng thaáy Töù ñeá vaø khoâng khoâng thaáy töù ñeá...

Ñoaïn naøy ñeå noùi choã chaân thaät, bình ñaúng thì khoâng coù hai beân. Ngay ôû trong tham, saân, si noù coù giaûi thoaùt. Ngay trong giaûi thoaùt laø töø tham, saân, si. Chôù hai phaùp khoâng coù rôøi, khoâng coù rieâng. Cho neân khoâng coù giaûi thoaùt maø cuõng khoâng coù trieàn phöôïc. Khoâng coù chaúng thaáy Töù ñeá cuõng khoâng chaúng chaúng thaáy Töù ñeá. Nhö vaäy taát caû hai beân ñeàu khoâng coù. Neáu coøn nhaän coù hai beân laø chöa thaáy phaùp bình ñaúng. Maø thaáy phaùp bình ñaúng thì khoâng coøn hai beân. Neáu oâng khoâng thaáy ñöôïc hai beân thì ñoù môùi neân nhaän thöùc aên.

Ñoù laø moät ñoaïn. Nhö vaäy ñoaïn naøy ñeå noùi leân phaùp khoâng coù hai beân. Ñoái ñaõi khoâng phaûi laø phaùp thöïc. Baây giôø chuùng ta thöôøng noùi tu laø sao? Laø deïp tham saân si, phaûi khoâng? Maø dieät ñöôïc tham saân si thì môùi giaûi thoaùt. Nhö vaäy tham saân si dieät thì môùi coù giaûi thoaùt.

Baây giôø toâi noùi thí duï. Nhö coù ngöôøi bò troùi, bò laáy 3 sôïi daây troùi tay hoï cöùng ngaét voâ trong caây. Nhö vaäy hoï bò ba sôïi daây troùi, cho neân hoï môùi tính laøm sao? Hoï muoán thoaùt 3 sôïi daây troùi ñoù hoï phaûi laøm sao? Phaûi môû, phaûi khoâng? Bôûi vì bò troùi cho neân môùi coù môû. Nhö vaäy môû laø töø troùi môùi coù môû. Coøn neáu khoâng coù troùi thì coù môû khoâng? Nhö taát caû chuùng ta, veà leõ thaät thì ñaâu coù ai bò troùi. Khoâng bò troùi thì ñaâu coù môû. Coøn neáu thaáy môû laø do bò troùi. Nhö vaäy caùi troùi vaø caùi môû laø coù thaät laâu daøi hay laø taïm thôøi. Nhö vaäy laäp giaûi thoaùt laø khi naøo thaáy trieàn phöôïc, phaûi khoâng? Nhö vaäy giaûi thoaùt coù, laø khi naøo coù trieàn phöôïc. Neáu trieàn phöôïc khoâng coù thì giaûi thoaùt coù khoâng. Phaät taùnh coù trieàn phöôïc vaø giaûi thoaùt khoâng? Treân giaû töôùng thì coù phöôïc coù thoaùt. Chôù coøn treân taùnh thì khoâng coù phöôïc coù thoaùt. Cho neân khi chuùng ta hieåu thì thaáy raèng phaùp taùnh khoâng ñoái ñaõi. Maø moïi ñoái ñaõi ñeàu khoâng phaûi laø phaùp taùnh. Neáu nhaän ñöôïc phaùp taùnh, nhö vaäy môùi xöùng ñaùng ñi khaát thöïc. Ñoù laø ñoaïn thöù nhaát.

Tôùi ñoaïn thöù hai naøy noùi gì nghe khoù hieåu quaù! Neáu oâng Tu Boà Ñeà khoâng thaáy Phaät, khoâng nghe phaùp. Ñoái vôùi ngoaïi ñaïo Luïc sö kia laø thaày cuûa oâng. OÂng nhôn nhöõng ngöôøi kia maø xuaát gia. Nhöõng ngöôøi kia ñoïa, oâng cuõng theo ñoù maø ñoïa. Nhö vaäy môùi neân khaát thöïc. Khuyeân laøm sao? Mình laø ngöôøi xuaát gia maø khoâng theo tam baûo laïi theo Luïc sö ngoaïi ñaïo. Ñoù, Luïc sö ngoaïi ñaïo naøy coù moät Thieàn sö giaûng, Luïc sö ngoaïi ñaïo ñaây keå teân chôù maø ñoù ngaàm yù chæ cho saùu caên. Saùu caên luoân luoân chaïy theo saùu traàn, cho neân goïi laø ngoaïi ñaïo. Baây giôø mình tu laø gì? Cuõng laø caên cöù treân saùu caên ñoù maø chuyeån höôùng noù. Cho neân noù quen thoùi laø chaïy ra ngoaïi traàn. Baây giôø mình ñoåi, khoâng cho noù dính vôùi ngoaïi traàn nöõa. Goïi laø xuaát gia. Gôû caùi dính. Gôõ saùu caên dính vôùi saùu traàn. Gôõ ñoù goïi laø xuaát gia, roài giaûi thoaùt. Khi mình gôõ ñöôïc, khoâng coøn cho dính nöõa, nhö vaäy noù rôùt heát. Thì caùi chaáp cuûa mình veà noù cuõng rôùt heát. Cho neân “Bó sö sôû ñoïa nhöõ nhöôïc tuøy ñoïa”. Nhö vaäy môùi neân nhaän thöùc aên. Nhaän thöùc aên laø sau khi mình chuyeån höôùng ñöôïc saùu caên khoâng coøn dính maéc vôùi saùu traàn. Bao nhieâu caùi noù tan vôõ heát khoâng coøn chuùt dính maéc naøo. Nhö vaäy môùi neân nhaän thöùc aên.

Ñeán ñoaïn sau nöõa môùi nghe hôi laï luøng nöõa. Neáu oâng Tu Boà Ñeà vaøo caùc taø kieán khoâng ñeán bôø kia. Truï nôi taùm naïn khoâng ñöôïc khoâng naïn. Ñoàng vôùi phieàn naõo, lìa phaùp thanh tònh. OÂng ñöôïc veà voâ traùnh tam muoäi thì taát caû chuùng taêng cuõng ñöôïc nhö vaäy. Ngöôøi thí cho oâng khoâng goïi laø phöôùc ñieàn. Ngöôøi cuùng döôøng cho oâng seõ ñoïa ba ñöôøng aùc. OÂng cuøng vôùi chuùng ma naém tay nhau laøm baïn. OÂng cuøng vôùi chuùng ma vaø caùc traàn lao khoâng coù khaùc. Ñoái vôùi taát caû chuùng sanh coù taâm quaùn, coù taâm quaùn cheâ bai Phaät, huûy baùng phaùp, khoâng vaøo chuùng Taêng, troïn khoâng ñöôïc dieät ñoä. OÂng ñöôïc nhö vaäy môùi neân nhaän thöùc aên. Ñoaïn naøy noùi gì nghe thaät laø laï luøng. Ñoaïn naøy gioáng heät Thieàn sö. Ñoá bieát Thieàn sö naøo? Hoïc roài ñoù, noùi caùi toâi bieát maáy chuù hieåu hay khoâng hieåu. Khoâng phaûi gioáng Ñoäng Sôn khoâng phaûi gioáng Laâm Teá nöõa. Ai? Maáy chuù nhôù Ngaøi Hueä Nam khi ôû choã Ngaøi Töø Minh ñöôïc nghe laøm sao? Nghe chöûi bôùi. Chöûi bôùi ñaõ roài oâng heát nhaãn noåi nöõa, roài oâng noùi: “Chöûi bôùi laø töø bi sao?” Ngaøi Töø Minh noùi laøm sao? Ngaøi Töø Minh noùi laøm sao cho oâng ngoä. OÂng noùi: “Chöûi bôùi ñoù laø chöûi bôùi ta, nhö vaäy laø chöûi bôùi sao?” Ngang ñoù oâng ngoä.

Ñaây cuõng gioáng heät nhö vaäy, duøng moät ngoân ngöõ ngöôïc laïi. Bôûi vì ngoân ngöõ laø khoâng thaät. Ngoân ngöõ laø taùnh ly. Baây giôø duøng ngoân ngöõ ngöôïc laïi. Ngaøi Tu Boà Ñeà nghe ngoân ngöõ ngöôïc laïi, oâng hoaûng quaù! Noùi sao maø ngöôïc ngaïo? Ngöôøi tu maø ngöôøi cuùng döôøng cho mình ñoïa ba ñöôøng aùc. Roài mình vôùi ma gioáng heät nhau khoâng khaùc. Taâm mình quaùn chuùng sanh cheâ Phaät, huûy baùng phaùp...

Nhö vaäy ñoù môùi neân nhaän thöùc aên. Nghe tôùi ñoù maø ai khoâng hoaûng, phaûi khoâng? Nhöng maø ñaây chæ cho ngoân ngöõ taùnh noù ly, khoâng thaät. Ngoân ngöõ khoâng thaät mình nghe vaäy mình hoaûng hoát. Ñoù laø mình chöa coù thaáy caùi tính ngoân ngöõ khoâng thaät. Maø ngoân ngöõ khoâng thaät chaáp laø thaät töùc laø mình coøn meâ muoäi. Vaäy cho neân khi oâng Tu Boà Ñeà nghe tôùi ñaây roài, oâng than thôû oâng muoán oâm baùt oâng chaïy. Baây giôø oâng môùi noùi neø! Taát caû caùc phaùp nhö huyeãn hoùa, nay oâng chaúng neân sôï. Vì sao khoâng sôï? Vì taát caû ngoân ngöõ khoâng coù taùnh, coù vaên, aáy laø giaûi thoaùt. Nhö vaäy oâng môùi giaûi thích neø! Khi maø oâng duøng nhöõng chöõ baïo ñoù laøm cho Ngaøi Tu Boà Ñeà hoaûng hoát leân thì oâng giaûi thích nhöõng ngoân ngöõ toâi noùi vôùi Ngaøi ñoù noù khoâng thaät. Khoâng thaät maø Ngaøi thaáy thaät laø Ngaøi coøn meâ, coøn chaáp. Coøn meâ chaáp thì khoâng ñaùng thoï thöïc. Nhö vaäy môùi thaáy yù cuûa oâng Tu Boà Ñeà.

Mình thaáy ñoaïn naøy chia ra töøng phaàn. Phaàn tröôùc laø chæ cho khaát thöïc phaûi taâm bình ñaúng, thaáy phaùp bình ñaúng. Nhö vaäy ñoù môùi neân nhaän thöùc aên. Phaàn keá laø phaûi chuyeån ñöôïc saùu caên ñeán choã giaûi thoaùt thì môùi goïi laø ñaùng nhaän thöùc aên. Phaàn sau thaáy ngoân ngöõ laø khoâng thaät, vaên töïc laø khoâng thaät. Nhö vaäy môùi ñaùng nhaän thöùc aên.

Ngaøi Phuù Laâu Na Duy Ña La Ni Töû, Ngaøi dòch chöõ Haùn goïi laø Maõn Töø Töû, laø moät vò giaûng sö noåi tieáng. Nghóa laø Phaät noùi nhöõng phaùp ñôn sô hoaëc laø ngaén goïn, chö Tyø Kheo khoâng hieåu thì hoûi Ngaøi. Ngaøi giaûng roäng ra cho ai naáy ñeàu hieåu. Bôûi vaäy Ngaøi ñöôïc noåi tieáng laø moät ngöôøi noùi phaùp raát gioûi, raát daøi.

Phaät baûo Phuù Laâu Na Duy Ña La Ni Töû:

-OÂng ñi ñeán thaêm beänh oâng Duy Ma Caät.

Ngaøi Phuù Laâu Na baïch Phaät raèng:

-Baïch Theá Toân! Con khoâng kham ñeán thaêm beänh oâng aáy. Vì côù sao? Con nhôù thuôû xöa ôû trong Ñaïi Laâm (Ñaïi Laâm laø teân röøng) ôû döôùi coäi caây, vì caùc vò taân hoïc Tyø Kheo con noùi phaùp. Khi aáy oâng Duy Ma Caät ñeán baûo con raèng: “Vaâng! Ngaøi Phuù Laâu Na. Tröôùc phaûi nhaäp ñònh, quaùn taâm cuûa nhöõng ngöôøi naøy, veà sau môùi noùi phaùp. Khoâng neân ñem ñoà nhô maø ñeå trong baùt baùu. Phaûi bieát sôû nieäm hay laø choã nghó cuûa taâm cuûa caùc Ngaøi Tyø Kheo naøy. Khoâng neân cho caùi löu ly, ñoàng vôùi thuûy tinh. OÂng khoâng theå bieát caên nguyeân cuûa chuùng sanh thì khoâng ñöôïc phaùt khôûi duøng phaùp tieåu thöøa. (phaùt khôûi laø chæ daïy, duøng phaùp tieåu thöøa). Nhöõng ngöôøi kia khoâng coù thöông tích thì oâng chôù coù laøm thaønh thöông tích. Muoán ñi con ñöôøng lôùn thì chôù chæ loái nhoû. khoâng coù ñem bieån caû maø ñeå vaøo daáu chaân traâu. Khoâng coù ñem aùnh saùng maët trôøi cho laø baèng vôùi aùnh saùng con ñom ñoùm. Naøy Phuù Laây Na! Nhöõng vò Tyø Kheo naøy xöa kia phaùt taâm ñaïi thöøa. ÔÛ khoaûng giöõa ñoù queân yù naøy. Taïi sao duøng phaùp tieåu thöøa maø höôùng daãn hoï? Toâi xem nhöõng trí tueä cuûa tieåu thöøa raát laø caïn nhoû. gioáng nhö laø nhöõng ngöôøi muø khoâng theå phaân bieät taát caû caên cô lôïi ñoän cuûa chuùng sanh.

Khi aáy oâng Duy Ma Caät lieàn nhaäp ñònh khieán cho nhöõng vò Tyø kheo naøy töï nhôù laïi tuùc maïng (töùc laø maïng ñôøi tröôùc cuûa hoï), töøng ôû choã 500 ñöùc Phaät gieo troàng coäi goác coâng ñöùc. Hoài höôùng veà voâ thöôïng chaùnh ñaúng Boà ñeà. Lieàn khi ñoù hoaùt nhieân nhôù laïi caùi taâm tröôùc. Khi aáy caùc vò Tyø Kheo naøy cuùi ñaàu leã döôùi chaân oâng Duy Ma Caät. Khi oâng Duy Ma Caät nhaân vì noùi phaùp thì nhöõng vò ñoù ñeàu phaùt taâm voâ thöôïng chaùnh ñaúng chaùnh giaùc khoâng thoái chuyeån. Con nghó haøng Thanh Vaên khoâng quaùn ñöôïc caên cô chuùng sanh thì khoâng neân noùi phaùp. Theá neân con khoâng ñeán thaêm beänh oâng aáy.

Nhö vaäy ôû ñoaïn naøy laø chæ noùi phaùp thì phaûi hôïp cô, phaûi khoâng? Thuyeát phaùp thì phaûi hôïp cô. Maø muoán thuyeát phaùp hôïp cô thì phaûi bieát trình ñoä, caên cô cuûa ngöôøi ta maø noùi. Chôù ñöøng noùi vôùi taùnh caùch thaáy ñaâu noùi ñoù, bieát ñaâu noùi ñoù. Nhö vaäy khoâng coù lôïi ích cho ngöôøi. Ngöôøi trình ñoä cao maø mình noùi phaùp thaáp thì chæ coù haïi chôù khoâng coù lôïi. Ngöôïc laïi ngöôøi trình ñoä thaáp maø noùi phaùp cao chæ voâ ích ñoái vôùi hoï thoâi. Cho neân noùi phaùp phaûi hôïp cô. Ngaøi Maõn Töø Töû hay Phuù Laâu Na naøy, Ngaøi thuyeát phaùp chæ nghe Phaät noùi roài Ngaøi oân laïi cho nhöõng vò Tyø Kheo, chôù Ngaøi khoâng coù thaáy, khoâng bieát ñöôïc caên cô nhöõng vò ñoù.

Nhö vaäy vôùi oâng Duy Ma Caät, oâng nhaäp ñònh khieán ngöôøi ta nhôù ñöôïc boån taâm. Coøn mình baây giôø nhaäp ñònh khoâng ñöôïc roài sao ñaây. Baây giôø, phaûi laøm sao? Bôûi vaäy phaûi doø daãm. Khi muoán noùi phaùp thì phaûi doø daãm ñeå bieát trình ñoä, caên cô cuûa hoï. Bôûi vì thuôû xa xöa mình khoâng bieát ñöôïc. Nhöng sôû thích hieän taïi mình doø daãm moät hoài coù theå bieát ñeå noùi phaùp cho hoï. Keá ñeán.

Phaät baûo Ngaøi Ma Ha Ca Chieân Dieân:

-OÂng ñi ñeán thaêm beänh oâng Duy Ma Caät.

Ngaøi Ca Chieân Dieân baïch Phaät raèng:

-Theá Toân! Con khoâng kham ñeán thaêm beänh oâng aáy. Vì côù sao? Con nhôù thuôû xöa Phaät vì caùc thaày Tyø Kheo löôïc noùi phaùp yeáu. Con lieàn sau ñoù môùi dieãn baøy nghóa kia (Nghóa laø, nghóa gì, nghóa voâ thöôøng, nghóa khoå, nghóa khoâng, nghóa voâ ngaõ, nghóa tòch dieät (töùc laø Nieát baøn). Khi aáy oâng Duy Ma Caät ñeán baûo con raèng:

-Vaâng! Ngaøi Ca Chieân Dieân, khoâng neân duøng caùi taâm haïnh sanh dieät maø noùi phaùp thaät töôùng. Naøy Ca Chieân Dieân, caùc phaùp cöùu caùnh khoâng sanh khoâng dieät aáy laø nghóa voâ thöôøng. Nguõ thoï aám roãng suoát, khoâng coù choã khôûi, aáy laø nghóa khoå. Caùc phaùp cöùu caùnh khoâng coù (voâ sôû höõu töùc laø khoâng coù), aáy laø nghóa voâ ngaõ. Phaùp xöa khoâng sanh nay aét khoâng dieät, aáy laø nghóa tòch dieät.

Khi noùi phaùp naøy nhöõng vò Tyø Kheo taâm lieàn ñöôïc giaûi thoaùt. Cho neân con khoâng coù theå ñeán thaêm beänh oâng aáy.

Nhö vaäy, Ngaøi Ca Chieân Dieân cuõng laø moät ngöôøi raát noåi tieáng veà giaûng phaùp. Nhöng baây giôø Ngaøi oân laïi nhöõng lôøi Phaät daïy cho nhöõng vò Tyø Kheo nghe. Khi ñoù bò oâng Duy Ma Caät quôõ. OÂn laïi caùi gì. OÂn laïi caùi nghóa voâ thöôøng, nghóa khoå, nghóa khoâng, nghóa voâ ngaõ, nghóa tòch dieät. Boán caùi ñoù: Voâ thöôøng, khoå, khoâng, voâ ngaõ vaø Nieát baøn hay laø tòch dieät laø töù phaùp aám ñoù. Boán ñieàu raát laø quan troïng ôû trong Phaät phaùp. Boán ñieàu naøy theo oâng Duy Ma Caät noùi thaáy laøm sao? Khoâng coù duøng taâm haïnh sanh dieät maø noùi thaät töôùng caùc phaùp. OÂng chuyeån veà noùi: Voâ thöôøng, khoâng, voâ ngaõ vaø Nieát baøn laø ñöùng veà phaùp töôùng hö doái maø noùi. Chôù khoâng phaûi thaät töôùng. Töùc laø töôùng ñoái ñaõi hö doái maø noùi. Baây giôø muoán noùi phaùp thaät töôùng thì phaûi laøm sao? Ñaây oâng giaûi thích: caùc phaùp cöùu caùnh khoâng sanh, khoâng dieät. AÁy laø nghóa voâ thöôøng. Ñaõ khoâng sanh, khoâng dieät, sao goïi laø voâ thöôøng. Mình noùi voâ thöôøng laø laøm sao? Bôûi vì noù coù sinh dieät, phaûi khoâng? Sinh dieät cho neân noùi voâ thöôøng. Maø ñaõ khoâng sinh, khoâng dieät, taïi sao noùi voâ thöôøng. Ñöùng veà phaùp taùnh khoâng sanh, khoâng dieät nhöng maø duyeân hôïp thaønh töôùng. Maø duyeân hôïp thaønh töôùng thì môùi coù sanh coù dieät. Neân sanh dieät ñoù laø töôùng cuûa caùc phaùp. Goïi noù laø voâ thöôøng. Maø phaùp taùnh laø khoâng sanh, khoâng dieät. Cuõng nhö caùi baøn naøy, caùi taùnh baøn laø khoâng, phaûi khoâng? Nhöng maø duyeân hôïp thì coù. Nhö vaäy töø caùi taùnh khoâng ñoù, caùi taùnh khoâng coù sanh, coù dieät khoâng? Nhöng maø khi duyeân hôïp roài coù. Bôûi duyeân hôïp coù cho neân môùi coù sinh dieät laø voâ thöôøng. Nhö vaäy noùi voâ thöôøng laø chæ cho giaû töôùng duyeân hôïp. Coøn phaùp taùnh thì khoâng sanh, khoâng dieät.

]

THIEÀN TOÂNG VIEÄT NAM