DAÃN KHÔÛI

Ña soá ngöôøi chuù muïc ñeán Phaät giaùo ñeàu nhaèm phaàn giaùo lyù cao sieâu giaûi thoaùt; veà maët thöïc teá, gaàn guõi vôùi neáp soáng haøng ngaøy cuûa ñaïi ña soá Phaät töû, ít ai löu taâm ñeán. Ñeå boå cöùu choã thieáu soùt aáy, chuùng ta haõy baøn veà phaàn giaùo lyù thích öùng vôùi cuoäc soáng hieän taïi cuûa quaàn chuùng Phaät töû.

Ngöôøi Phaät töû phaûi coù moät neáp soáng theá naøo? Phaûi aên ôû, cö xöû laøm sao vöøa hôïp vôùi ñôøi maø khoâng traùi vôùi ñaïo ? Nghóa laø phaûi coù söï ñieàu hôïp giöõa ñôøi vaø ñaïo, ñeå ngöôøi Phaät töû ñuû ñieàu kieän tieán tu vaø laøm troøn boån phaän con ngöôøi. Söï ñieàu hôïp aáy laø neàn taûng luaân lyù Phaät giaùo.

Ñöùc Phaät hieän thaân trong nhôn loaïi, tu haønh thaønh ñaïo chöùng quaû, ñem choã sôû chöùng cuûa mình ra giaùo hoùa nhôn loaïi, giaùo lyù aáy ñích thöïc vì con ngöôøi. Trong nhôn loaïi soá ngöôøi taàm thöôøng toái ña, soá ngöôøi sieâu quaàn baït tuïy toái thieåu, Phaät do loøng ñaïi bi, bình ñaúng giaùo hoùa chuùng sanh, khoâng lyù do gì Ngaøi boû soùt soá ñoâng, vì moät soá quaù ít. Choneân quyeát chaéc raèng trong giaùo lyù Phaät, phaàn nhieàu daïy caùch aên ôû, cö xöû thích hôïp ñaïo lyù cuûa ña soá quaàn chuùng.

Song vì thích thuù phaàn giaùo lyù cao sieâu, neân phaàn ñoâng caùc nhaø hoaèng phaùp ñeàu ñem giaùo lyù giaûi thoaùt ra giaûng daïy, khieán quaàn chuùng ngô ngaùc, khoù thu thaäp ñöôïc. Hoaëc giaû coù moät soá vò cho raèng phaàn giaùo lyù daïy Phaät töû aên ôû thích hôïp nhôn luaân, cuõng töông tôï phaàn luaân lyù cuûa caùc toân giaùo khaùc, ñem ra giaûng daïy e raèng moät soá ngöôøi cho ñoù laø thöôøng. Do ñoù, phaàn luaân lyù Phaät giaùo ít ñöôïc ñeà caäp ñeán. Vì khoâng thaáy ñeà caäp ñeán vaán ñeà luaân lyù neân coù moät ít ngöôøi nghi Phaät giaùo khoâng coù luaân lyù. Neáu Phaät giaùo khoâng coù luaân lyù töùc laø ñaõ thieáu nhaân baûn. Moät giaùo lyù khoâng coù nhaân baûn laøm sao thích öùng vôùi nhaân loaïi. Ñaõ khoâng thích öùng vôùi nhaân loaïi, duø coá gaéng truyeàn baù cuõng voâ ích.

Vì theá tröôùc heát chuùng ta caàn baøn xem Phaät giaùo coù luaân lyù hay khoâng ?