PHAÄT TÖÛ XUAÁT GIA

Phaàn luaân lyù cuûa ngöôøi xuaát gia naèm goïn trong ba moân hoïc troïng heä laø giôùi, ñònh vaø hueä, thuaät ngöõ goïi tam voâ laäu hoïc. Ngöôøi xuaát gia thieáu moät trong ba moân naøy, khoâng xöùng ñaùng laø ngöôøi xuaát gia. Ba moân naày laø coäi reã thaân caây giaûi thoaùt. Nöông ba moân hoïc naày, ngöôøi xuaát gia deïp saïch taát caû phieàn naõo, giaùc ngoä chaân lyù, töï ñoä vaø ñoä tha.

A.    GIÔÙI HOÏC

Giôùi laø ngaên ngöøa, keàm haõm caùc ngoaïi duyeân khoâng cho xaâm phaïm laøm xao ñoäng taâm tö cuûa ngöôøi tu. Giôùi cuõng coù nghóa laø döøng quaáy, döùt döõ. Ngöøa taát caû quaáy loãi coù theå xaûy ra, ñình chæ moïi toäi aùc. Giôùi luaät cuõng coù nghóa rieâng giaûi thoaùt. Ngöôøi tu giöõ ñöôïc moãi giôùi laø giaûi thoaùt moãi phaàn. Giôùi coù coâng naêng baûo veä ngöôøi tu ñöôïc an oån thanh tònh. Giôùi laø kieän töôùng deïp saïch quaân ma, khieán ngöôøi tu khoûi bò khuaáy nhieãu. Ngöôøi quyeát taâm tu haønh khoâng bao giôø daùm xao laõng giôùi hoïc. Khi saép nhaäp Nieát Baøn, Ñöùc Phaät coøn daïy caùc thaày Tyø kheo "laáy giôùi luaät laøm thaày". Khoâng ai töï nhieân taâm ñöôïc yeân ñònh, tröôùc phaûi nhôø ngaên ngöøa ngoaïi duyeân, sau taâm môùi yeân tònh. Nhö ngoïn ñeøn ñeå ngoaøi trôøi, theá naøo cuõng bò gioù, ñaønh phaûi nhôø boùng ñeøn bao boïc beân ngoaøi, ngoïn ñeøn môùi ñöôïc ñöùng yeân. Giôùi laø boùng ñeøn ngaên ngöøa gioù ngoaïi caûnh, khieán ngoïn taâm ñaêng cuûa chuùng ta yeân tònh saùng suoát. Nhö oâng nhaø giaøu coù nhaø cöûa, vaùch chaéc chaén neân naèm nguû yeân khoâng lo sôï troäm caép. Giôùi laø cöûa vaùch ngaên boïn troäm caép phieàn naõo, khieán taâm chuû nhaân naèm nguû yeân laønh. Ngöôøi giöõ giôùi thanh tònh, taâm khoâng roái loaïn, hoái haän.

Giôùi coù : möôøi giôùi cuûa Sa di, 250 giôùi cuûa Tyø kheo, 350 giôùi cuûa Tyø kheo ni, 10 giôùi troïng 48 giôùi khinh cuûa Boà taùt. Ngöôøi tu nhôø voøng raøo giôùi luaät, taâm ñöôïc thö thaùi an tònh. Cho neân, nhôn giôùi sanh ñònh.

B. ÑÒNH HOÏC :

Giôùi ñaõ ngaên ngöøa ngoaïi duyeân khoâng cho xaâm phaïm, ñònh laø phöông phaùp keàm cheá noäi taâm khoâng cho phoùng ngoaïi. Saùu caên luoân luoân tieáp xuùc vôùi saùu traàn khieán taâm xao ñoäng, duøng ñònh nhieáp phuïc saùu caên khoâng cho chaïy theo traàn caûnh, ñeå taâm ñöôïc an truï. Nhö caâu chuyeän trong kinh cheùp:

"Con daõ can ñoùi ñi tìm moài, gaëp con ruøa ñang boø. Daõ can nhaém vaøo ñaàu ruøa caén, ruøa thuït ñaàu vaøo voû. Daõ can caén ñuoâi, ruøa ruùt ñuoâi vaøo voû. Daõ can caén chaân, ruøa ruùt chaân… Cuoái cuøng, voû ruøa cöùng quaù, daõ can caïp khoâng noåi, phaûi boû ñi.

Phaät daïy: Tyø kheo nhieáp phuïc saùu caên cuõng nhö theá. Khi nhieáp phuïc ñöôïc saùu caên roài, ngoaïi caûnh khoâng theå naøo xaâm nhaäp ñöôïc. Nhö con ruøa khoâng bò daõ can laøm haïi".

(Kinh Taïp A Haøm, quyeån 43, baøi kinh soá 1167)

Giôùi chæ coù coâng duïng ngöøa ngoaïi duyeân, keàm cheá ñöôïc taâm laø do ñònh. Neáu khoâng taäp ñònh, chæ giöõ giôùi khoâng, taâm vaãn xaùo ñoäng. Nhö coù ngöôøi nuoâi con khæ, sôï noù chaïy nhaûy la loái, caám khoâng cho treû con ñeán choïc. Nhöng tính khæ khoâng theå naøo ngoài yeân, noù vaãn chaïy nhaûy laêng xaêng. Muoán noù ôû moät choã, oâng chuû phaûi laáy daây nieät ñaàu noù döôùi caây truï, giaõy giuïa laâu khoâng khoûi, moûi meät noù môùi chòu naèm yeân. Taâm chuùng ta cuõng vaäy, tuy coù giôùi ngaên caám beân ngoaøi, khoâng ñeå ngoaïi duyeân xaâm phaïm, töï noù beân trong thaàm thaàm xao ñoäng khoâng ngöøng. Muoán noù yeân ñònh, chuùng ta caàn phaûi chuù taâm vaøo moät caûnh, laâu ngaøy noù môùi yeân ñònh.

Ñònh coù nhieàu thöù: töù thieàn, baùt ñònh, cöûùu thöù ñeä ñònh… Ngöôøi tu thöù töï ñi töø nhöõng ñònh thoâ vaøo ñònh teá. Khi taâm an ñònh, môùi phaùt khôûi trí hueä.

C. HUEÄ HOÏC:

Taâm chuùng ta chaïy laêng xaêng taûn maùc neân yeáu ôùt, môø mòt. Muoán taâm saùng suoát, chuùng ta phaûi duøng ñònh nhieáp taâm truï laïi cho coù söùc maïnh. Khi taâm truï roài, chuùng ta duøng noù quaùn saùt môùi ñuû söùc maïnh nhìn thaáu söï thaät. Nhö ngoïn ñeøn khoâng coù chuïp, aùnh saùng loaõng quaù thaønh lôø môø, chuùng ta duøng chuïp gom aùnh saùng laïi moät choã naøo, soi thaáy söï vaät choã aáy raát toû roõ. Coâng duïng cuûa taâm cuõng theá, baûn tính noù laø saùng suoát, song chuùng ta caû ngaøy phoùng taâm theo ngoaïi caûnh xao xuyeán khoâng ngöøng, neân duøng noù quan saùt moät vieäc gì chæ hieåu lôø môø, khoâng raønh roõ. Neáu chuùng ta gom noù truï laïi moät choã, khi aáy môùi ñuû söùc phaùt huy aùnh saùng soi thaáu chôn töôùng theá gian. Trí hueä naày khoâng phaûi do hoïc maø ñöôïc, cuõng khoâng phaûi töø ñaâu ñeán, chính hueä saün coù cuûa chuùng ta bò phaân hoùa, nay qui tuï ñöôïc phaùt ra coâng naêng nhö theá. Noù laø moät baûo chaâu voâ giaù saün coù cuûa chuùng ta, taïi vì chuùng ta queân noù ñi, cam chòu môø toái khoå ñau.

Trí hueä coù: nhaát thieát trí, ñaïo chuûng trí, töï nhieân trí, voâ söï trí… Ñöôïc trí hueä, goïi laø giaùc ngoä, chöùng ñaïo. Muïc ñích ngöôøi xuaát gia ñeán choã naøy môùi vieân maõn.

Toùm laïi, ba moân hoïc naày töông quan maät thieát vôùi nhau. Nhôø giôùi laøm trôï duyeân taâm ñöôïc ñònh, nhôø taâm ñònh phaùt sinh trí hueä. Nhö nhôø boùng ñeøn, ngoïn ñeøn ñöùng yeân phaùt ra aùnh saùng röïc rôõõ. Ngöôøi xuaát gia thöïc hieän ñaày ñuû ba moân hoïc naày, môùi ñaït ñöôïc sôû nguyeän xuaát ly tam giôùi, ñoä thoaùt chuùng sanh.

*