LUAÂN LYÙ PHAÄT GIAÙO KHOÂNG PHAÛI GIAÙO ÑIEÀU

Tuy Phaät giaùo ñeà ra nhöõng phöông phaùp tu taäp, nhöõng caùch ñoái xöû vôùi nhau cho thích hôïp ñaïo lyù, nhöng khoâng phaûi coi nhö ñieàu coá ñònh. Bôûi vì khaû naêng trình ñoä con ngöôøi khaùc nhau, khoâng theå coù nguyeân taéc naøo baét buoäc taát caû phaûi laøm nhö nhau ñöôïc. Neáu baét buoäc taát caû phaûi laøm raäp theo moät khuoân khoå, aáy laø vieäc laøm khoâng hôïp tình. Con ngöôøi coù keû vò kyû, coù ngöôøi vò tha, baét ngöôøi vò tha laøm theo khuoân khoå ngöôøi vò kyû thaät laø oan phí, baét ngöôøi vò kyû laøm theo ngöôøi vò tha thì khoâng kham. Ngöôøi vò kyû phaûi coù phaàn luaân lyù thích hôïp vôùi hoï, ñeå ñöôïc töï lôïi maø khoâng toån haïi keû khaùc. Ngöôøi vò tha phaûi coù phaàn luaân lyù thích hôïp vôùi hoï, ñeå khoûi trôû ngaïi trong coâng vieäc lôïi tha.

Do ñoù, Phaät giaùo coù nhieàu phaàn luaân lyù khaùc nhau, tuøy theo trình ñoä. Ngöôøi muoán giöõ troøn nhôn ñaïo, tu taäp theo Phaät giaùo, coù phaàn luaân lyù goïi laø giaùo lyù nhôn thöøa. Ngöôøi coù yù tieán leân, nhöng chöa tu giaûi thoaùt ñöôïc, coù phaàn luaân lyù goïi laø giaùo lyù Thieân thöøa. Ngöôøi muoán giaûi thoaùt moïi trieàn phöôïc ôû theá gian, coù phaàn luaân lyù goïi laø giaùo lyù Thanh vaên thöøa hay Duyeân giaùc thöøa. Ngöôøi muoán laên xaû vaøo ñôøi laøm lôïi ích cho chuùng sanh, khoâng keå thôøi gian, khoâng tieác sinh maïng, coù phaàn luaân lyù goïi laø giaùo lyù Boà Taùt thöøa. Vì vaäy chuùng ta khoâng theå caên cöù vaøo phaàn giaùo lyù daïy haïng ngöôøi naøy ñeâm pheâ bình haønh ñoäng ngöôøi khaùc, cuõng khoâng theå laáy phaàn giaùo lyù daïy haïng ngöôøi khaùc ñem chæ trích ngöôøi naày. Phaät phaùp meânh moâng, tuøy caên cô moãi ngöôøi coù söï tu taäp haønh ñoäng khaùc nhau, nhöng chung qui ñeàu veà moät chuû ñích "giaûi thoaùt moïi phieàn naõo, giaùc ngoä chaân lyù".

Luaân lyù Phaät giaùo laáy töï giaùc, töï ngoä laøm troïng taâm, neân ñoái vôùi baûn thaân ñöôïc chuù troïng raát nhieàu. Baûn thaân mình tu taäp thuaàn thuïc roài, ñoái vôùi gia ñình, xaõ hoäi töï nhieân toát ñeïp. Chæ caàn huaán luyeän con ngöôøi aáy coù nhieàu ñöùc tính toát, khi ra ñoái xöû vôùi moïi ngöôøi, trong nhieàu caûnh ngoä, ñeàu laø nhöõng haønh ñoäng theå hieän tính toát. Töï thaân ngöôøi aáy chöa toát, duø coù ñaët traêm ngaøn ñieàu baét buoäc laøm toát, ñeàu khoâng theå coù hieäu quaû.