THIEÀN QUAN SAÙCH TAÁN

H.T THÍCH THANH TÖØ

[töïa] [phaàn 1] [phaàn 2] [phaàn 3]

I. RUÙT GOÏN LÔØI DAÏY CHÖ TOÅ:

Phaàn naøy, toâi khoâng bieân nhöõng lôøi cao sieâu cuûa chö Toå, chæ ruùt nhöõng choã thöïc haønh coâng phu khaån thieát. Laïi ruùt goïn nhöõng chuyeän coát yeáu cho tieän haèng ngaøy ñoïc qua ñeå kích leä thaân taâm.

1. Hoaøng Baù Vaän Thieàn sö daïy Chuùng:

Veà tröôùc tu taäp neáu chöa thaáu trieät, moät phen löôõi haùi töû thaàn keà coå, seõ thaáy traêm moái roái ren. Theá maø, coù moät boïn ngoaïi ñaïo vöøa thaáy ngöôøi haï thuû coâng phu, beøn cöôøi laït, baûo raèng : Coøn coù caùi aáy nöõa. Ta thöû hoûi oâng : Neáu khi thaàn cheát ñeán, oâng laáy caùi gì ñeå choáng cöï laïi ? Vaäy luùc raûnh rang lo giaûi quyeát cho xong, ñeán khi gaáp ruùt ñöôïc ít nhieàu tænh löïc. Chôù ñôïi khaùt nöôùc môùi lo ñaøo gieáng, khi tay chaân co ruùt, ñöôøng tröôùc mòt môø, traên trôû roái loaïn, khoå thay ! Khoå thay ! Bình nhöït chæ hoïc Tam muoäi ngoaøi moâi, noùi thieàn, noùi ñaïo, traùch Phaät, cheâ Toå, ñeán luùc naøy taát caû buoâng xuoâi. Chæ töôûng doái vôùi ngöôøi, ñaâu ngôø ngaøy nay doái mình.

Toâi khuyeân heát thaûy huynh ñeä, luùc thaân theå coøn traùng kieän neân choïn laáy nhöõng ñieàu mình ñaõ hieåu, laøm ñoäng cô tu tieán thì raát deã daøng. Töï caùc oâng khoâng chòu laäp chí quyeát cheát thöïc taäp coâng phu, chæ nghó laø khoù thì laïi caøng thaáy khoù. Neáu laø baäc tröôïng phu haõy khaùn coâng aùn. Coù vò Taêng hoûi ngaøi Trieäu Chaâu : "Con choù coù Phaät taùnh khoâng ?" Ngaøi Trieäu Chaâu ñaùp : "Khoâng". Suoát 12 thôøi (24 tieáng ñoàng hoà) khaùn moät chöõ KHOÂNG. Ngaøy tham, ñeâm tham, ñi, ñöùng, ngoài, naèm, maëc aùo, aên côm, ñaïi tieåu tieän v.v… ñeàu doàn heát tinh thaàn khaùn moät chöõ KHOÂNG. Laâu ngaøy chaày thaùng keát thaønh moät khoái, boãng nhieân taâm hoa khai phaùt, ngoä ñöôïc caùi maùy nhieäm maàu cuûa Phaät, Toå, seõ khoâng coøn ngôø vöïc caâu noùi cuûa Laõo Hoøa thöôïng, thaáu trieät ñaïi ngoä. Toå Ñaït Ma töø AÁn Ñoä ñeán, khoâng gioù ñaõ laøm daäy soùng. Ñöùc Theá Toân ñöa caønh hoa caû hoäi ñeàu ngô ngaùc. Lyù naøy, duø noùi ñeán cheát, caû ngaøn vò Thaùnh coøn chaúng bieát theá naøo, chöa tin ñöôïc caùi ñaïo quaù kyø ñaëc nhö theá. Vieäc naøy chæ ngaïi ngöôøi höõu taâm.

2. Trieäu Chaâu Thaåm Thieàn sö daïy Chuùng:

Caùc oâng chæ thaáu ñaït lyù toïa thieàn, chuyeân khaùn hai ba möôi naêm, neáu khoâng hoäi ngoä chaët ñaàu Laõo Taêng ñi. Laõo Taêng ngoùt 40 naêm chuyeân khaùn khoâng duïng taâm taïp loaïn, tröø hai thôøi côm vaø chaùo môùi taïp duïng taâm.

3. Huyeàn Sa Bò Thieàn sö daïy Chuùng:

Phaøm ngöôøi hoïc Baùt nhaõ Boà taùt phaûi ñuû ñaïi caên cô, ñaïi trí tueä môùi ñöôïc. Neáu caên cô trì ñoän, phaûi chuyeân caàn khoå nhoïc, nhaãn naïi ñeâm ngaøy queân meät, gioáng nhö ngöôøi ñi ñöa ñaùm ma meï, caàn cuø caáp baùch seõ coù ngöôøi phuï löïc. Ghi taïc trong loøng chuyeân taâm thaät cöùu, aét coù ngaøy hoäi ngoä.

4. Ñaïi Nghóa Thieàn sö raên daïy:

            Chôù coù queân mình vôùi töû taâm,

            Beänh naøy khoù trò thaät quaù thaâm,

            Mau mau ñeà khôûi taâm suy xeùt,

            Caàn kieám Toå sö nghóa nhieäm maàu

            Lôõ khi nguû gaät, lieàn trôïn maét,

            Xem thöû keøo nhaø, noù laø gì ?

            Neáu ngöôøi tònh toïa chaúng duïng coâng,

            Bao giôø môùi ñöôïc ngoä taâm khoâng ?

5. Vónh Minh Thoï Thieàn sö raên daïy:

Cöûa hoïc ñaïo khoâng coù gì kyø ñaëc, chæ caàn goät saïch caên, traàn vaø nhöõng chuûng töû nghieäp thöùc töø voâ löôïng kieáp ñeán giôø. Caùc oâng neáu tieâu tröø heát tình nieäm, ñoaïn döùt voïng duyeân, ñoái vôùi taát caû thöù aùi duïc ôû theá gian taâm khoâng ñoäng nhieãm nhö caây ñaù, duø ñaïo nhaõn chöa saùng, töï nhieân thaân taâm an tònh. Neáu gaëp baäc ñaïo sö chaân chaùnh phaûi thieát tha thaân caän, giaû söû tham chöa thaáu trieät, hoïc chöa thaønh taøi, moät phen tai nghe ñaïo vò taïo thaønh chuûng töû ñaïo trong taøng thöùc, kieáp kieáp khoâng sa vaøo aùc thuù, ñôøi ñôøi khoâng maát thaân ngöôøi, vöøa sanh ra moät nghe ngaøn ngoä.

6. Töû Taâm Taân Thieàn sö tieåu tham:

Chö Thöôïng toïa ! Thaân naøy khoù ñöôïc, Phaät phaùp khoù nghe, chính ñôøi naøy khoâng lo ñoä, mong ñôøi naøo ñoä thaân naøy ? Caùc oâng thích tham thieàn ö ? Phaûi buoâng boû heát. Buoâng boû caùi gì ? Buoâng boû töù ñaïi, nguõ uaån, buoâng boû nhöõng nghieäp thöùc töø voâ löôïng kieáp ñeán nay. Nhìn xuoáng goùt chaân mình suy cuøng, xeùt taän xem noù laø caùi gì ? Xeùt qua xeùt laïi, boãng nhieân taâm hoa phaùt saùng, chieáu khaép coõi nöôùc möôøi phöông.

Coù theå noùi ñöôïc taïi taâm, naém trong tay, môùi hay bieán quaû ñaát thaønh vaøng roøng, khuaáy nöôùc soâng laøm toâ laïc, thaät khoaùi chí thay ! Chôù neân caém ñaàu treân saùch vôû, xeùt lôøi baøn chöõ, noùi thieàn luaän ñaïo, thieàn ñaïo khoâng coù ôû treân saùch vôû. Duø nhôù heát Ñaïi taïng kinh thuoäc loøng Baùch gia chö töû, cuõng chæ laø luaän baøn suoâng chôi, ñeán khi cheát troïn khoâng lôïi ích gì.

7. Ñoâng Sôn Dieãn Thieàn sö tieãn ñeä töû ñi haønh khöôùc:

[Haønh khöôùc : Ñi khaép nôi tìm thaày, tìm baïn hoïc hoûi, coát yeáu khoâng ôû laâu moät choã ñeå döùt taâm quyeán luyeán nhieãm tröôùc.]

OÂng neân ghi hai chöõ Sanh Töû treân traùn, xeùt neùt tìm hieåu. Chôù coù keát beø, hieäp boïn cöôøi giôõn qua ngaøy. Luùc Dieâm vöông ñeán khoâng theå ñem côm tieàn ñuùt loùt ñöôïc. Chôù baûo raèng ta chöa töøng nhaéc oâng.

Neáu thöïc taäp coâng phu, phaûi luoân luoân kieåm ñieåm thöôøng thöôøng xeùt neùt, theá naày laø choã ñaéc löïc, theá kia laø choã khoâng ñaéc löïc, theá naøy laø choã ñöôïc, theá kia laø choã maát. Coù moät boïn vöøa leân Boà ñoaøn [Boà ñoaøn : Ñoà loùt ngoài trong luùc toïa thieàn laïnh. Thöïc taäp coâng phu nhö vaäy, quyeát ñònh coù ngaøy ñaït ñaïo.] lieàn nguû gaät, ñeán luùc tænh thì taâm töôûng laêng xaêng, vöøa xuoáng Boà ñoaøn laø noùi chuyeän vang raân. Bieän ñaïo nhö theá ñeán Ñöùc Phaät Di Laëc ra ñôøi cuõng chöa keát quaû. Phaûi saùng suoát, maïnh meõ ñeà khôûi caâu thoaïi ñaàu, saùng tham, toái tham cuøng vôùi thuøy mieân, loaïn töôûng choáng nhau, khoâng neân toïa trong voâ söï. Laïi khoâng neân treân Boà ñoaøn ngoài nhö cheát. Neáu taïp nieäm daáy khôûi, caøng tranh ñaáu caøng nhieàu chi baèng nheï nhaøng buoâng xaû, böôùc xuoáng ñaát ñi moät voøng. Laïi leân boà ñoaøn môû maét, ñeå hai baøn tay ngoùn caùi goái ñaàu nhau, xöông soáng thaúng leân, y nhö tröôùc ñeà khôûi thoaïi ñaàu, lieàn coù caûm giaùc maùt meû, in nhö traû nöôùc soâi vöøa ñoå vaøo moät gaùo nöôùc.

8. Ghi Am Chôn Thieàn sö daïy:

Tin coù 10 phaàn, nghi cuõng coù 10 phaàn ; nghi 10 phaàn, ngoä cuõng 10 phaàn. Haõy ñem nhöõng caùi ñaõ nghe, ñaõ thaáy, bieát quaáy, hieåu laàm, caâu hay, lôøi dieäu, thieàn ñaïo, Phaät phaùp, taâm coáng cao ngaõ maïn … trong luùc bình sanh truùt ñoå trieät ñeå. Chæ ñeå laïi coâng aùn coøn chöa minh lieãu, an ñònh taïi goùt chaân, ngoài thaúng xöông soáng, khoâng phaân bieät ngaøy ñeâm, lieàn ñöôïc queân löûng ñoâng, taây, nam, baéc, tôï hoà nhö ngöôøi cheát. Taâm tuøy caûnh hoùa, töï nhieân beân trong queân suy nghó, baët taâm thöùc, chôït phaù vôõ ñaàu laâu, xöa nay khoâng phaûi do ai maø ñöôïc. Baáy giôø ñaâu khoâng thoûa chí bình sanh sao !

9. Ñaïi Hueä Caûo Thieàn sö ñaùp lôøi hoûi:

Thôøi nay coù nhöõng keû töï maét chöa saùng, chæ bieát daïy ngöôøi tu taâm nhö ngaây, nhö cheát laø heát vieäc. Hoaëc daïy ngöôøi tuøy duyeân quaùn xeùt, mang voïng tình laëng leõ chieáu soi. Hoaëc daïy ngöôøi vieäc aáy chôù soi xeùt. Caùc beänh nhö theá, duïng coâng phu raát uoång khoâng bao giôø lieãu ngoä. Chæ caàn an taâm moät choã, khoâng vieäc gì chaúng ñöôïc, moät khi thôøi tieát nhôn duyeân ñeán, töï nhieân xuùc chaïm lieàn thaáy khaép nôi ñeàu böøng saùng.

Ñem taâm thöùc duyeân vieäc theá gian traàn tuïc cuûa mình, xoay laïi ñeå treân laàu Baùt nhaõ, duø ñôøi naøy chöa trieät ngoä, nhöng khi cheát nhaát ñònh khoâng bò aùc nghieäp keùo loâi. Kieáp sau, vöøa ra ñôøi laø ñöôïc ôû trong nhaø Baùt nhaõ, thaáy nghe lieàn ñöôïc thoï duïng. Vieäc naøy quyeát ñònh nhö vaäy khoâng theå nghi ngôø.

Chæ phaûi töï luoân luoân ñeà khôûi thoaïi ñaàu, khi voïng nieäm daáy khôûi khoâng caàn duïng taâm ñaøn aùp, neân khaùn caâu thoaïi ñaàu. Ñi cuõng ñeà khôûi, ngoài cuõng ñeà khôûi, ñeà khôûi qua, ñeà khôûi laïi, khoâng caàn xeùt yù nghóa, nôi naøo cuõng laø choã toát, khoâng neân phoùng xaû. Boãng nhieân taâm hoa khai phaùt chieáu soi khaép möôøi phöông coõi nöôùc, hay ôû trong ñaàu maûy loâng hieän caùc coõi Phaät, ngoài trong haït buïi chuyeån ñaïi phaùp luaân.

10. Moâng Sôn Dò Thieàn sö daïy chuùng:

Toâi naêm 20 tuoåi môùi hieåu ñaïo, ñeán naêm 32 tuoåi ñi thöa hoûi 17, 18 vò Tröôûng laõo, theá naøo thöïc haønh coâng phu, ñeàu khoâng ai chæ ra manh moái. Sau ñeán tham hoïc vôùi Hoaøng Sôn Tröôûng laõo, daïy khaùn chöõ KHOÂNG. Suoát caû ngaøy ñeâm chaêm chaêm khaùn noù nhö meøo rình chuoät, nhö gaø aáp tröùng, khoâng cho giaùn ñoaïn. Khi chöa thaáu trieät phaûi nhö chuoät khoeùt röông chöa phuûng thì khoâng dôøi choã khaùc. Thöïc haønh coâng phu nhö vaäy nhaát ñònh coù ngaøy phaùt minh. Toâi y lôøi daïy, ngaøy ñeâm chaêm chaêm theå cöùu traûi 18 hoâm, sau khi uoáng traø, chôït ngoä "Ñöùc Theá Toân ñöa caønh hoa, Ngaøi Ca Dieáp mæm cöôøi", vui möøng voâ haïn. Ñi caàu 4, 5 vò Tröôûng laõo quyeát nghi, caùc ngaøi ñeàu khoâng daïy moät lôøi. Hoaëc baûo duøng Haûi aán tam muoäi [Haûi aán Tam muoäi : Chaùnh ñònh trong laëng taâm suoát thaáu vaïn vaät, nhö bieån nöôùc yeân laëng vaïn töôïng ñeàu in hình khoâng soùt. tuïc.], nhaát aán maø aán ñònh, ngoaøi ra chôù ñeå loøng. Toâi tin lôøi naày hôn hai naêm. Nhaèm naêm Caûnh Ñònh thöù 5 thaùng saùu, taïi Töù Xuyeân phuû Truøng Khaùnh, toâi bò beänh kieát naëng, ngaøy ñeâm ñi caû traêm laàn, nguy kòch saép cheát. Taát caû coâng phu ñeàu khoâng ñaéc löïc, ñeán Haûi aán Tam muoäi cuõng khoâng duøng ñöôïc. Nhöõng ñieàu hieåu ngoä ngaøy tröôùc duøng cuõng khoâng ñöôïc, coù mieäng khoâng theå noùi ra lôøi, coù thaân khoâng theå cöû ñoäng, chæ chôø cheát maø thoâi. Toâi coá söùc gaéng göôïng laøm chuû, phaân phoù moïi vieäc xong xuoâi, böôùc leân boà ñoaøn, söûa soaïn moät loø traàm, chaäm raõi ngoài ñònh. Thaàm khaán: "Tam baûo Long Thieân chöùng giaùm, con xin saùm hoái caùc nghieäp aùc veà tröôùc. Neáu ñaïi haïn con ñaõ ñeán, nguyeän nöông söùc Baùt nhaõ chaùnh nieäm thaùc sanh, sôùm ñöôïc xuaát gia. Neáu beänh ñöôïc laønh, con xin xaû tuïc laøm Taêng, mau ñöôïc giaùc ngoä, roäng ñoä nhöõng keû sau". Khôûi nguyeän naày roài, toâi ñeà khôûi chöõ KHOÂNG hoài quang töï khaùn, khoâng bao laâu nghe trong taïng phuû ñoäng ba boán laàn, khoâng quan taâm ñeán noù, chaäp laâu mí maét khoâng ñoäng. Laïi laâu laâu khoâng thaáy coù thaân, chæ coù thoaïi ñaàu thaàm thaàm lieân

Ñeán chieàu môùi xuaát ñònh, beänh bôùt ñöôïc phaân nöûa. Laïi toïa thieàn ñeán cuoái canh ba, caùc beänh ñeàu döùt, thaân taâm nheï nhaøng. Ñeán thaùng 8, toâi sang Giang Laêng xuaát gia.

Qua moät naêm, toâi rôøi ñaây ñi haønh khöôùc, giöõa ñöôøng döøng laïi thoåi côm, hieåu ñöôïc coâng phu moät maïch lieân tuïc khoâng giaùn ñoaïn. Ñeán Huyønh Long, vaøo taïm truù. Moät hoâm, ñang toïa thieàn ma nguû ñeán, lieàn taïi toøa chaán chænh tinh thaàn, ma nguû nheï nheï ruùt lui. Laàn thöù hai, ma nguû laïi ñeán, cuõng laøm nhö laàn tröôùc chuùng thoái lui. Laàn thöù ba, ma nguû raát traàm troïng, beøn böôùc xuoáng toøa ñi leã Phaät, chuùng lieàn tieâu taùn. Laïi leân Boà ñoaøn ngoài, y nhö nghi thöùc ñaõ ñònh tröôùc, tinh taán maõnh lieät ñuoåi boïn ma nguû ñi maát. Ban ñaàu khi nguû duøng goái ngaén keâ ñaàu, sau duøng caùnh tay goái ñaàu, sau nöõa giöõ khoâng cho thaân xoay trôû. Qua hai ba ñeâm, ngaøy ñeâm ñeàu nhoïc nhaèn moûi meät, döôùi chaân böùc baùch khoù chòu, boãng nhieân tröôùc maét nhö maây muø tan, töï thaân nhö taém môùi ra nheï nhaøng maùt meû. Trong taâm nghi tình caøng maïnh, khoâng caàn duïng coâng maø thaàm thaàm hieän tieàn. Taát caû thinh saéc, nguõ duïc, baùt phong ñeàu khoâng theå xaâm nhaäp, trong saïch tôï nhö taùch pha leâ ñöïng tuyeát, nhö baàu trôøi trong taïnh buoåi saùng muøa thu. Töï suy nghó coâng phu tuy khaû quan, nhöng khoâng theå quyeát traïch. Toâi lieàn töø giaõ ñi Chieát Giang.

Doïc ñöôøng quaù nhoïc nhaèn neân coâng phu thoái thaát. Ñeán Thöøa Thieân, choã Coâ Thieàm Hoøa thöôïng taïm döøng. Töï theä : "Neáu khoâng ñöôïc hoäi ngoä, quyeát khoâng ñi ñaâu". Hôn moät thaùng coâng phu phuïc hoài nhö cuõ. Baáy giôø khaép mình sanh gheû lôû, tuy theá khoâng ñeå yù ñeán, quyeát taâm lieàu cheát saán söôùt coâng phu, töï nhieân ñöôïc ñaéc löïc. Theá laø, thöïc haønh ñöôïc coâng phu trong luùc beänh. Moät hoâm nhôn ñi thoï trai, vöøa ra khoûi cöûa ñeà khôûi thoaïi ñaàu, ñi maø khoâng hay mình ñi cho ñeán nhaø trai chuû. Laïi thöïc haønh ñöôïc coâng phu trong luùc ñoäng. Coâng phu ñeán choã naøy nhö traêng hoa döôùi ñaùy nöôùc, tuy soùng gioù aàm aàm ôû treân maø vaãn khoâng tan, khoâng maát, hoaït baùt linh ñoäng.

Ngaøy muøng 6 thaùng 3, toâi trong khi toïa thieàn ñeà khôûi chöõ KHOÂNG, boãng ngaøi Thuû toïa vaøo thieàn ñöôøng thaép höông, ñuïng hoäp nhang khua leân tieáng, hoát nhieân nhö döôùi ñaát ñoäng moät tieáng, chôït ngoä ñöôïc chính mình, thaáu ñaït ñöôïc yù ngaøi Trieäu Chaâu. Lieàn ñaéc yù moät baøi tuïng :

            Chôù baûo cuoái ñöôøng cuøng,

            Daãm ngöôïc soùng laø nöôùc.

            Laõo Trieäu Chaâu sieâu quaàn,

            Dieän muïc chæ nhö theá.

Nguyeân vaên :

            Moät höng loä ñaàu cuøng

            Ñaïp phieân ba thò thuûy

            Trieäu Chaâu laõo sieâu quaàn

            Dieän muïc chæ nhö thò.

Khoaûng muøa thu ñeán yeát kieán caùc vò Ñaïi laõo : An Kieán, Tuyeát Nham, Thoái Tænh, Thaïch Khanh, Hö Chu. Hö Chu khuyeân trôû veà Hoaøng Sôn. Toâi y lôøi trôû veà Hoaøng Sôn.

Vöøa vaøo chuøa gaëp Hoaøng Sôn Tröôûng laõo hoûi : "Quang minh tòch chieáu bieán haø sa, ñaâu khoâng phaûi lôøi cuûa Tuù Taøi Tröông Chuyeát ?". Toâi vöøa môû mieäng, Ngaøi naït moät tieáng, roài ñi. Töø ñaây, ñi, ngoài, aên uoáng ñeàu khoâng coøn yù töù, traûi qua saùu thaùng. Ñeán naêm sau vaøo muøa xuaân, nhôn ra ngoaøi thaønh trôû veà, leân böïc thang ñaù, boãng nhieân nghi ngaïi trong loøng ñeàu tieâu tan, khoâng coøn bieát coù thaân ñi treân ñöôøng. Toâi vaøo yeát kieán Hoaøng Sôn. Ngaøi hoûi laïi caâu tröôùc. Toâi beøn laät ngöôïc thieàn saøng. Veà tröôùc nhöõng phöông phaùp thöïc haønh, bao nhieâu coâng aùn, giôø naøy moãi moãi ñeàu minh lieãu.

Chö nhôn giaû ! Tham thieàn raát laø tinh maät, toâi neáu khoâng bò beänh naëng ôû Truøng Khaùnh coù theå moät ñôøi ñaõ troâi xuoâi. Caàn thieát gaëp baäc thaày thaáy bieát chôn chaùnh. Cho neân, coå nhôn saùng tham hoïc, chieàu thöa hoûi ñeå quyeát traïch thaân taâm, chaêm chaêm khaån thieát tham cöùu cho thaáu ñaùo vieäc naøy.

11. Toá Am Ñieàn Ñaïi só daïy Chuùng:

Gaàn ñaây nhöõng ngöôøi doác chí tham thieàn raát ít, vöøa tham caâu thoaïi ñaàu lieàn bò ma hoân traàm, taùn loaïn loâi cuoán. Khoâng bieát hoân traàm, taùn loaïn vôùi nghi tình choáng ñoái nhau. Tín taâm naëng thì nghi tình nhieàu, nghi tình nhieàu thì hoân traàm, taùn loaïn töï maát.

12. Voâ Löôïng - Thöông Thieàn sö daïy:

Suoát caû ngaøy ñeâm ñeàu oâm caâu thoaïi ñaàu maø ñi, maø ñöùng, maø ngoài, maø naèm, taâm döôøng nhö daãm leân gai nhoïn, khoâng bò taát caû voâ minh, nguõ duïc tam ñoäc …, nuoát soáng. Ñi ñöùng ngoài naèm toaøn thaân laø nghi tình, nghi qua, nghi laïi, troïn ngaøy nhö ngaây ngoác, thaáy saéc, nghe tieáng, chæ giöõ moät tieáng ñoäng aáy thoâi.

13. Cöông Nhu Thieàn sö ñaùp thô ngöôøi:

Thöïc taäp coâng phu caàn phaûi khôûi ñaïi nghi tình. OÂng taäp coâng phu chöa ñaày moät thaùng ñaõ keát thaønh khoái. Neáu chôn nghi hieän tieàn thì duø khuaáy cuõng khoâng ñoäng. Caàn phaûi doõng maõnh tieán tôùi, troïn ngaøy nhö keû ngaây khôø, khi thôøi tieát ñeán, khoâng coøn sôï con qui trong voø chaïy maát.

14. Tuyeát Nham Khaâm Thieàn sö daïy:

Thôøi giôø khoâng ñôïi ngöôøi, moät chôùp maét ñaõ qua ñôøi khaùc, luùc thaân theå coøn traùng kieän sao khoâng doác chí hoïc hoûi cho thaáu nguoàn toät ñaùy. Chuùng ta coù caùi dieãm phuùc gì maø ngaøy nay ñöôïc ôû trong Taêng ñöôøng aám cuùng, taïi phaùp hoäi cuûa Toå sö, treân ngoïn danh sôn Ñaïi traïch Thaàn long theá giôùi naøy. AÊn thì côm chaùo ngon laønh, uoáng thì nöôùc noâi aám aùp. Neáu khoâng doác chí hoïc hoûi giaùo lyù cho taän cuøng, trieät ñeå, laø caùc oâng töï thaû troâi ñôøi mình cam chòu troâi laên, thaät laø keû haï lieät ngu si! Neáu thaät laø môø mòt khoâng bieát, sao khoâng thöa hoûi caùc baäc tieân tri ? Phaøm nhöõng khi coù ngöôøi hoûi ñaïo, caùc baäc Tröôûng laõo chæ daïy, hoaëc noùi ngang noùi doïc sao khoâng ghi nhôù xeùt nghó roát raùo thöû caùi ñoù laø caùi gì ?

Sôn taêng (Ngaøi töï xöng) xuaát gia luùc naêm tuoåi, laøm thò giaû thöôïng nhôn, moãi khi Ngaøi cuøng khaùch luaän ñaïo ñeàu laëng taâm loùng nghe, lieàn bieát coù vieäc naøy, loøng tin chaéc chaén khôûi söï hoïc toïa thieàn. Naêm 16 tuoåi laøm Taêng, 18 tuoåi ñi haønh khöôùc. Ñeán choã Hoøa Thöôïng Song Laâm Vieãn, thöïc taäp coâng phu töø saùng ñeán chieàu khoâng ra khoûi ngoõ, duø vaøo lieâu cuûa chuùng cuõng chæ ñi ñeán giaù phía sau. Voøng tay tröôùc ngöïc, khoâng ngoù hai beân, chæ nhìn tröôùc khoâng hôn ba thöôùc. Ban ñaàu khaùn chöõ KHOÂNG, chôït nieäm ñaàu phaùt khôûi, lieàn phaûn quaùn trôû laïi, boãng ñöôïc moät nieäm nhö baêng laïnh, taâm loùng laëng trong treûo khoâng dieâu ñoäng, hôn moät ngaøy vaø khoaûng moät khaéc (15 phuùt) khoâng nghe tieáng chuoâng troáng.

Naêm toâi 19 tuoåi döøng taïi Linh AÅn, ñöôïc thô Xöû Chaâu gôûi ñeán. Trong thô noùi : "Nghe oâng thöïc taäp coâng phu nhö nöôùc laïnh, vieäc aáy khoâng hay, hai töôùng ñoäng vaø tònh phaûi ñoaïn döùt. Phaøm tham thieàn phaûi khôûi nghi tình, nghi ít ngoä ít, nghi nhieàu ngoä nhieàu…". Ñöôïc Xöû Chaâu chæ baûo, toâi lieàn ñoåi thoaïi ñaàu khaùn "caøn nieäu quyeát" [Caøn nieäu quyeát : coù ngöôøi hoûi Toå Vaân Moân : "Theá naøo laø Phaät ?" Toå ñaùp: "Caøn nieäu quyeát" (ñoà hoát phaån)]. Moät beà ñoâng nghi taây nghi, khaùn ngang khaùn doïc, laïi bò hoân traàm, taùn loaïn giao coâng, khoâng ñöôïc moät khaéc yeân tònh. Toâi beøn dôøi sang Tònh Töø. Ñöôïc baûy huynh ñeä keát baïn toïa thieàn, giao öôùc khoâng ñaáp meàn vaø khoâng keà löng xuoáng chieáu. Ngoaøi ra, coù Tu Thöôïng toïa moãi ngaøy ngoài treân boà ñoaøn in tuoàng "thieát quyeát töû" [Thieát quyeát töû : Daùng söøng söøng chaêm chaêm ñaùu ñaùu in tuoàng caây giaù aùo saét.] khi böôùc xuoáng ñi môû ñoâi maét, xuoâi hai tay cuõng tôï "thieát quyeát töû". Muoán gaàn guõi Ngaøi ñeå hoûi thoaïi ñaàu, maø khoâng ñöôïc. Nhôn hai naêm thaân khoâng naèm, bò hoân traàm haønh raát khoå sôû. Beøn moät buoâng, taát caû ñeàu buoâng. Sau hai thaùng, môùi chænh ñoán ñöôïc söï tu taäp tröôùc, laàn laàn tinh thaàn hoài phuïc. Laâu nay coát mong ñaït ñöôïc baûn hoaøi, neân khoâng naèm queân nguû ; nhöng khoâng nguû khoâng ñöôïc, ñeán giöõa ñeâm buoàn nguû muoài phaûi nguû moät giaác, thöùc daäy môùi coù tinh thaàn.

Moät hoâm, beân haønh lang gaëp Tu Thöôïng-toïa, môùi moät laàn ñöôïc gaëp Ngaøi. Toâi lieàn hoûi : "Naêm roài, muoán nhôø thaày daïy caâu thoaïi ñaàu, taïi sao thaày cöù traùnh toâi ?". Thöôïng toïa baûo : "Ngöôøi chôn chaùnh bieän ñaïo khoâng coù raûnh maø caét moùng tay, huoáng laø daïy thoaïi ñaàu". Toâi hoûi : "Hieän giôø toâi bò hoân traàm, taùn loaïn ñuoåi khoâng ñi, phaûi laøm sao ?". Thöôïng toïa daïy : "Taïi oâng khoâng maõnh lieät, phaûi leân Boà ñoaøn ngoài thaúng xöông soáng, gom toaøn löïc vaøo caâu thoaïi ñaàu, khoâng maøng ñeán hoân traàm, taùn loaïn". Toâi y lôøi daïy cuûa Thöôïng toïa thöïc haønh coâng phu, boãng nhieân queân caû thaân taâm, trong treûo saùng suoát caû ba ngaøy ñeâm, hai con maét khoâng nhaém. Ngaøy thöù ba, sau buoåi ngoï trai, toâi kinh haønh ngoaøi tam moân, chôït gaëp Thöôïng toïa. Thöôïng toïa hoûi : "OÂng thöïc haønh coâng phu theá naøo ?". Toâi thöa : "Ñöôïc ñaïo". Thöôïng toïa hoûi : "OÂng noùi theá naøo ñöôïc ñaïo ?". Toâi laëng thinh khoâng theå traû lôøi, laïi taêng theâm meâ muoäi. Toan quay vaøo thieàn ñöôøng toïa thieàn, chôït gaëp Thuû toïa. Thuû toïa baûo : "OÂng chæ môû saùng ñoâi maét, xem thöû caùi aáy laø caùi gì ?". Toâi laïi bò ñeà theâm moät caâu thoaïi ñaàu, voäi vaõ vaøo Thieàn ñöôøng toïa Thieàn. Vöøa leân ngoài Boà ñoaøn, boãng nhieân tröôùc maët môû saùng nhö tuoàng ñaát lôõ. Traïng thaùi naøy khoâng theå trình baøy cho ngöôøi hieåu ñöôïc, khoâng theå laáy caùc töôùng theá gian thí duï ñöôïc. Toâi beøn böôùc xuoáng ñôn tìm Thöôïng toïa. Thöôïng toïa thaáy, lieàn baûo : "Toát laém ! toát laém". Roài naém tay toâi daãn ñi moät voøng treân bôø lieãu tröôùc cöûa chuøa. Ngöôùc nhìn trôøi ñaát xum la vaïn töôïng, nhöõng vaät maét thaáy tai nghe xöa nay laø ñaùng chaùn, ñaùng boû, cho ñeán voâ minh, phieàn naõo töø tröôùc ñeán giôø ñeàu laø Dieäu minh cuûa mình, löu xuaát töø chôn taùnh. Hôn nöûa thaùng khoâng khôûi xao ñoäng. Raát tieác ! khoâng gaëp baäc Toân tuùc saùng suoát höôùng daãn neân khoâng tieán leân ñöôïc, phaûi döøng truï nôi ñaây. Khoâng theå vöôït ñöôïc choã thaáy bieát, laøm ngaên ngaïi chaùnh tri kieán, moãi khi nguû caûnh khaùc luùc thöùc. Chæ thuù cuûa coâng aùn thì lyù hoäi, coøn "nuùi baïc vaùch saét" [Nuùi baïc vaùch saét : Linh taùnh cao vuùt khoù vôùi tôùi, thí duï nhö nuùi baïc vaùch saét khoù vòn ñöôïc.]thì khoâng hieåu. Tuy gaàn guõi nhöõng vò Tieân sö chöa ñaït ñaïo, cuõng nhieàu naêm nhaäp thaát, thaêng toøa, maø khoâng coù moät lôøi naøo giaûi quyeát ñöôïc söï nghi ngaïi trong taâm. Trong kinh giaùo vaø nhöõng lôøi Ngöõ luïc cuõng khoâng cöùu ñöôïc beänh naøy. OÂm aáp caùi nghi naøy trong loøng ngoùt 10 naêm.

Moät hoâm, ôû Thieân muïc, toâi kinh haønh treân ñieän Phaät, maét chôït thaáy moät goác Baù coå, vöøa thaát lieàn phaùt tænh, caûnh giôùi ñöôïc laâu nay laø vaät ngaên ngaïi, chôït nhieân tieâu taùn, nhö trong nhaø toái hieän maët trôøi. Töø ñaây khoâng coøn nghi sanh, nghi töû, nghi Phaät, nghi Toå môùi ñöôïc thaáy choã ñöùng cuûa Kính Sôn Laõo Nhôn, vui veû an truï nôi ñaây 30 naêm.

15. Cao Phong Dieäu Thieàn Sö daïy Chuùng:

Vieäc naøy chæ caàn ngöôøi coù taâm tha thieát, vöøa phaùt taâm tha thieát chôn nghi lieàn khôûi. Nghi qua, nghi laïi, khoâng nghi töï nghi, töø saùng ñeán chieàu vuoát ñaàu ruùt ñuoâi laøm thaønh moät khoái. Khuaáy khoâng ñoäng, ñuoåi khoâng ñi, saùng suoát linh dieäu, thöôøng hieän ôû tröôùc, ñaây laø khi ñaéc löïc. Laïi phaûi saùt ñònh chaùnh nieäm, caån thaän khoâng khôûi nhò taâm, ñeán ñi maø khoâng bieát mình ñi, ngoài khoâng bieát mình ngoài, laïnh, noùng, ñoùi, khaùt, taát caû ñeàu khoâng bieát, caûnh giôùi naøy hieän tieàn töùc laø tin töùc saép ñeán nhaø. Naém thì tôùi, baét thì ñöôïc, chæ coøn ñôïi thôøi khaéc maø thoâi. Laïi khoâng neân nghe noùi nhö theá, roài khôûi taâm tinh taán caàu noù, cuõng khoâng ñöôïc ñem taâm ñôïi noù, khoâng ñöôïc buoâng, khoâng ñöôïc boû, chæ caàn ngöng ñoïng chaùnh nieäm, laáy ngoä laøm qui taéc. Chính khi aáy, coù taùm muoân boán ngaøn quaân ma rình raäp tröôùc caên moân [Caên moân : Ngoaøi cöûa saùu caên (maét, tai, muõi, löôõi, thaân, yù).] cuûa oâng, taát caû vieäc kyø quaùi, thieän aùc … tuøy taâm oâng maø hieän. OÂng vöøa khôûi moät maûy may taâm nhieãm tröôùc, lieàn rôi vaøo roï cuûa ma, bò chuùng laøm chuû, chòu chuùng chæ huy, mieäng noùi lôøi ma, thaân laøm vieäc ma, chaùnh nhôn Baùt nhaõ töø ñaây haèng maát, haït gioáng Boà ñeà khoâng theå naåy maàm. Chæ döøng khôûi taâm nhö quyû giöõ thaây ma, giöõ qua giöõ laïi, khoái nghi boãng nhieân noå moät tieáng kinh thieân ñoäng ñòa.

Toâi 15 tuoåi xuaát gia, 20 tuoåi ñöôïc ñaép y, ñeán Tònh Töø laäp nguyeän boán naêm lieàu cheát hoïc thieàn. Ban ñaàu hoïc vôùi Ñoaïn Kieàu Hoøa thöôïng, daïy tham cöùu "sanh töø ñaâu ñeán, cheát trôû veà ñaâu ?" YÙ phaân hai ñöôøng, taâm khoâng qui nhaát. Sau yeát kieán Tuyeát Nham Hoøa thöôïng, daïy khaùn chöõ KHOÂNG. Laïi daïy moãi ngaøy ñeán trình moät laàn, nhö ngöôøi ñi ñöôøng moãi ngaøy caàn thaáy coâng trình, nhôn thaáy noùi môùi coù thöù töï. Roát sau, ñeán Ngaøi khoâng hoûi choã coâng phu. Moät hoâm vaøo cöûa, Ngaøi hoûi : "Ai cuøng oâng keùo töû thi ñeán ?" [Nguyeân vaên : Thuøy döõ neâ daø giaù töû-thi lai?] Tieáng chöa döùt, Ngaøi lieàn ñi ra. Sau ñeán Kinh Sôn, vöøa vaøo thieàn ñöôøng, toâi nhö trong moäng chôït nhôù caâu "Muoân phaùp veà moät, moät veà choã naøo ?". Töø ñaây nghi tình phaùt hieän, khoâng coøn phaân bieät ñoâng, taây, nam, baéc. Ngaøy thöù saùu ôû ñaây, theo chuùng leân gaùc tuïng kinh, vöøa ngöôùc ñaàu nhìn leân chôït thaáy baøi Chôn taùn cuûa Nguõ toå Dieãn Hoøa thöôïng, hai caâu sau :

            "Traêm naêm ba vaïn saùu ngaøn ngaøy,

            Gaéng coâng suy xeùt nguyeân lai laø gì"

Nguyeân vaên :

            Baùch nieân tam vaïn luïc thieân trieâu.

            Phaûn phuù nguyeân lai thò giaù haùn

Caâu "keùo töû thi…" ngaøy tröôùc, boãng nhieân thaáu trieät, lieàn hoàn phi ñaûm taùn, chaäp sau tænh laïi, khaùc naøo ngöôøi buoâng gaùnh naëng 120 caân. Khi ñoù, toâi ñöôïc 24 tuoåi. Maõn nguyeän ba naêm, sau bò Hoøa thöôïng hoûi : "Nhöõng ngaøy naøy tu taäp ñaõ laøm chuû ñöôïc chöa ?". Toâi thöa : "Ñaõ laøm chuû". Laïi hoûi : "Trong khi nguû naèm moäng coù laøm chuû ñöôïc khoâng ?". Thöa : "Laøm chuû ñöôïc". Laïi hoûi : "Khi nguû meâ khoâng moäng chuû ôû choã naøo ?". Caâu hoûi naøy khoâng coù lôøi ñeå ñaùp, khoâng coù lyù leõ trình baøy, Hoøa thöôïng daïy : "Töø nay oâng khoâng caàn hoïc Phaät phaùp cuøng coå toät kim, chæ caàn ñoùi thì aên, meät thì nguû, nguû vöøa thöùc daäy chaán chænh tinh thaàn, töï hoûi caùi ta thöùc naøy chuû nhaân roát raùo taïi choã naøo ? An thaàn laäp maïng, töï theå chuyeån moät ñôøi ngu si, quyeát ñònh phaûi thaáy roõ raøng caùi aáy".

Traûi qua naêm naêm, moät hoâm ñang nguû chôït thöùc giaác, vaãn oâm loøng hoaøi nghi vieäc naøy, boãng moät ñaïo höõu cuøng nguû ñaåy rôùt caùi goái xuoáng ñaát, ñoäng moät tieáng, ngaãu nhieân tan vôõ khoái nghi, nhö chim thoaùt khoûi löôùi. Bao nhieâu coâng aùn cuûa Phaät toå, nhöõng nhôn duyeân sai bieät nay ñeàu thaáu ñaït. Töø ñaây, nhaø yeân nöôùc thaïnh, thieân haï thaùi bình, nhaát nieäm voâ vi möôøi phöông ñeàu döùt.

16. Thieát Sôn AÙi Thieàn sö daïy:

Sôn taêng 13 tuoåi bieát ñöôïc Phaät phaùp, 18 tuoåi xuaát gia, 20 tuoåi laøm Taêng. Tröôùc ñeán Thaïch Söông, ñöôïc Am chuû daïy luoân luoân quaùn choùt muõi traéng, taâm ñöôïc thanh tònh. Sau coù vò Taêng töø Tuyeát Nham ñeán, trình baøy phöông phaùp toïa thieàn do Ngaøi Tuyeát Nham daïy. Xeùt laïi coâng phu cuûa toâi chöa töøng ñöôïc qua loái aáy. Nhôn ñoù, toâi ñeán Tuyeát Nham. Ngaøi daïy thöïc haønh coâng phu chæ ñeà moät chöõ KHOÂNG. Toâi y ñoù tu taäp, ñeán ñeâm thöù tö toaøn thaân moà hoâi ra öôùt daàm, ñöôïc möôøi phaàn trong saùng. Keá vaøo Taêng ñöôøng, toâi khoâng noùi chuyeän vôùi ai, chæ chuyeân taâm vaøo söï toïa thieàn.

Sau ñeán yeát kieán Dieäu Cao Phong. Ngaøi daïy : "Suoát caû ngaøy ñeâm thoaïi ñaàu chôù cho giaùn ñoaïn. Canh tö thöùc daäy theo ñuoåi thoaïi ñaàu seõ ñöôïc hieän tröôùc maét. Vöøa bieát ma nguû ñeán, lieàn ñöùng daäy ñi kinh haønh vaãn giöõ thoaïi ñaàu, khi ñi moãi böôùc khoâng rôøi thoaïi ñaàu. Doïn ñôn, röûa baùt, caát muoãng, deïp ñuõa, theo chuùng laøm vieäc… ñeàu khoâng rôøi thoaïi ñaàu. Ban ngaøy, ban ñeâm ñeàu cuõng nhö vaäy, nhaøo naën thaønh moät khoái, chaéc chaén seõ ñöôïc phaùt minh". Theo lôøi daïy cuûa Ngaøi Cao Phong, toâi thöïc haønh coâng phu quaû nhieân keát thaønh moät khoái.

Ngaøy 20 thaùng 3, Ngaøi Tuyeát Nham leân Thieàn ñöôøng baûo: "Chö huynh ñeä ! Neáu ngoài laâu treân boà ñoaøn bò nguû gaät, neân böôùc xuoáng ñaát, ñi moät voøng, laáy nöôùc laïnh suùc mieäng, röûa hai con maét, laïi leân boà ñoaøn ngoài thaúng xöông soáng nhö vaùch ñöùng ngaøn tröôïng, ñeà khôûi caâu thoaïi ñaàu. Duïng coâng nhö theá quyeát ñònh 7 ngaøy ñöôïc ngoä. Loái ñoù laø 40 naêm veà tröôùc, Sôn taêng ñaõ aùp duïng coâng phu".

Toâi y lôøi daïy naøy thöïc haønh, lieàn bieát coù coâng phu dò thöôøng. Ngaøy thöù hai, caëp maét muoán nhaém maø khoâng theå nhaém. Ngaøy thöù ba, thaân naøy nhö ñi giöõa hö khoâng. Ngaøy thöù tö, khoâng coøn bieát tôùi vieäc theá gian. Ñeâm aáy, ñöùng döïa lan can moät chuùt, laëng nhieân khoâng bieát, kieåm ñieåm laïi thoaïi ñaàu vaãn khoâng maát. Trôû vaøo leân boà ñoaøn ngoài chôït nghe töø ñaàu ñeán chaân tôï nhö ñaàu laâu cheû vôõ, in tuoàng döôùi ñaùy gieáng saâu muoân tröôïng ñöôïc ñöa leân hö khoâng. Khi aáy, vui möøng voâ haïn. Toâi ñem vieäc naøy thuaät laïi Ngaøi Tuyeát Nham. Ngaøi baûo : "Chöa phaûi". Laïi trôû veà thöïc haønh coâng phu, mong ñöôïc phaùp ngöõ. Chuyeán sau, Ngaøi baûo :

            "Noái doøng Phaät, Toå vieäc höôùng thöôïng,

            Sau oùt tröôùc ñaây thieáu moät chuøy".

Nguyeân vaên :

            Thieäu long Phaät, Toå höôùng thöôïng söï,

            Naõo haäu y tieàn khieám nhaát chuøy.

Trong taâm töï hoûi, taïi sao laïi "thieáu moät chuøy ?". Khoâng tin vieäc naøy, lieàn khôûi nghi, khoâng theå töï giaûi quyeát ñöôïc. Moãi ngaøy choàng chaäp toïa thieàn saép ñöôïc nöûa naêm. Moät hoâm, nhôn nhöùc ñaàu chöng thuoác, gaëp Giaùc Xích Tyû, tri khaùch, hoûi : "Thaùi töû Na Tra loùc thòt traû cho meï, caét xöông traû cho cha laø sao ?". Nghe hieåu maø khoâng theå ñaùp, boãng nhieân phaù vôõ khoái nghi.

Sau ñeán tham hoïc vôùi ngaøi Moâng Sôn. Sôn hoûi : "Tham thieàn coâng phu ñeán choã naøo laø cuøng toät ?". Lieàn im laëng khoâng bieát moái manh. Sôn daïy : "Laïi phaûi thöïc haønh ñònh löïc coâng phu, goät saïch taäp tuïc theá gian". Moãi khi vaøo thaát chæ nhôù "thieáu moät chuøy". Moät hoâm, töø ban mai toïa thieàn ñeán suoát ñeâm, duøng ñònh löïc doàn eùp, lieàn ñöôïc thaáy u vi. Khi xuaát ñònh gaëp Sôn, beøn thuaät laïi caûnh naøy. Sôn baûo: "Caùi aáy laø baûn lai dieän muïc cuûa oâng". Vöøa muoán noùi, Sôn lieàn ñoùng cöûa. Töø ñaây, coâng phu moãi ngaøy caøng ñeán choã maàu nhieäm. Bôûi vì rôøi ngaøi Tuyeát Nham sôùm quaù, neân thöïc haønh coâng phu chöa töøng ñeán choã teá maät. Raát may ! Laïi ñöôïc gaëp baäc Thaày khuoân maãu, môùi ñaït ñeán choã naøy. Laâu nay nhôø thöïc haønh coâng phu khaån thieát cuøng cöïc, neân hieän taïi giôø giôø ngoä nhaäp, böôùc böôùc saïch trong. Moät hoâm, nhìn treân vaùch thaáy baøi Minh Tín Taâm cuûa Tam toå raèng : "Veà nguoàn ñöôïc yù chæ,

            Tuøy chieáu maát chôn toâng"

Nguyeân vaên :

            Qui caên ñaéc chæ, Tuøy chieáu thaát Toâng.

Laïi goït theâm moät lôùp nöõa. Ngaøi Moâng Sôn baûo : "Vieäc naøy in nhö maøi giuõa haït chaâu, caøng giuõa thì caøng saùng, caøng saùng thì caøng trong saïch. Giuõa moät laàn, hôn nhieàu ñôøi khaùc thöïc haønh coâng phu". Nhöng, tuy noùi vaäy, chöõ "thieáu" vaãn coøn ôû trong taâm. Moät hoâm trong ñònh, chôït chaïm ñeán chöõ "thieáu", boãng nhieân thaân taâm roãng rang, trieät xöông thaáu tuûy, nhö tuyeát ñoïng hoát nhieân chaûy tan, sieâu vieät khoâng coøn ngaên ngaïi. Lieàn böôùc xuoáng ñaát tìm Moâng Sôn thöa : "Toâi thieáu caùi gì ?" Sôn ñaùnh ba caùi, toâi leã ba leã. Sôn baûo : "Thieát Sôn chæ moät caùi ñoù maø maáy naêm roài, ñeán nay môùi lieãu ngoä".

Chö huynh ñeä ! Neáu taïm thôøi caâu thoaïi ñaàu khoâng coøn, coù khaùc gì ngöôøi cheát. Taát caû caûnh giôùi ñeán böùc baùch thaân, chæ laáy caâu thoaïi ñaàu choáng laïi. Luoân luoân kieåm ñieåm thoaïi ñaàu, xeùt trong ñoäng, trong tònh vaø ñaéc löïc hay khoâng ñaéc löïc. Trong ñònh cuõng khoâng neân queân thoaïi ñaàu, queân thoaïi ñaàu thì thaønh taø ñònh. Khoâng ñöôïc khôûi taâm mong chôø ñöôïc ngoä. Khoâng neân tìm hieåu treân vaên töï. Ñöøng thaáy xuùc chaïm chuùt ít cho laø ñaõ lieãu ngoä. Chæ neân nhö si nhö ngoác, Phaät phaùp, theá phaùp nhoài thaønh moät khoái. Thi vi ñoäng taùc chæ laø taàm thöôøng, chæ caàn thay ñoåi ñöôøng loái cuûa ngaøy xöa. Coå nhôn noùi :

            Ñaïi ñaïo xöa nay chaúng duïng lôøi,

            Nghó baøn huyeàn dieäu caùch vöïc trôøi,

            Chi baèng queân caû naêng vaø sôû,

            Môùi khaù ñoùi aên, meät nghæ ngôi

Nguyeân vaên :

            Ñaïi ñaïo tuøng lai baát thuoäc ngoân

            Nghó ñaøm huyeàn dieäu caùch thieân uyeân

            Tröïc tu naêng sôû caâu vong khöôùc

            Thuûy khaû cô xan khoán taéc mieân.

17. Ñoaïn Nhai Nghóa Thieàn sö daïy Chuùng:

Neáu muoán sieâu phaøm nhaäp thaùnh thoaùt khoûi traàn lao, phaûi neân loät da, cheû xöông, döùt haún taùi sanh, nhö trong tro laïnh phaùt löûa, caây khoâ naûy choài, ñaâu phaûi laø vieäc deã daøng. Toâi tröôùc kia haàu haï Tieân sö ñaõ nhieàu naêm, moãi khi bò ñaùnh phaït, taâm khoâng khôûi moät nieäm xa lìa. Cho ñeán ngaøy nay khi gaëp nhöõng vieäc ñau khoå, baát giaùc nhôù ñeán Thaày maø rôi nöôùc maét! Ñaâu phaûi nhö caùc oâng hieän giôø, gaëp moät vieäc khoå nhoû laø boû Thaày ra ñi khoâng theøm ngoù trôû laïi !

18. Trung Phong Boån Thieàn sö daïy chuùng:

Tieân sö Cao Phong Hoøa thöôïng daïy ngöôøi, chæ daïy tham caâu thoaïi ñaàu, oâm aáp trong loøng, ñi tham nhö theá, ngoài cuõng tham nhö theá. Khi tham ñeán choã duïng löïc khoâng tôùi, löu yù khoâng ñöôïc, chôït nhieân thaáu ñaït, môùi bieát thaønh Phaät ñaõ töï bao giôø. Moät vieäc aáy, laø do Phaät, Toå ñaõ kinh nghieäm ñöôïc caùi tam muoäi lieãu sanh thoaùt töû vaäy. Chæ quí ôû choã tin quaû quyeát vaø traûi thôøi gian laâu xa khoâng thoái chuyeån, quyeát ñònh seõ ñöôïc töông öng.

Khaùn thoaïi ñaàu thöïc haønh coâng phu laø choã ñöùng raát oån ñaùng, gaàn guõi bôø giaùc ngoä. Duø ñôøi naày khoâng ngoä, tín taâm vaãn khoâng lui suït, aét ñôøi sau hoaëc ñôøi sau nöõa seõ ñöôïc khai ngoä.

Hoaëc hai ba möôi naêm maø chöa khai ngoä, khoâng caàn tìm phöông tieän naøo laï, chæ giöõ taâm khoâng duyeân caûnh khaùc, yù döùt caùc voïng, chaêm chaêm khoâng boû, moät beà chuù yù vaøo caâu thoaïi ñaàu ñang tham, ñöùng thaúng taïi cuoái ñaàu, giöõ vöõng soáng cuøng soáng, cheát cuøng cheát. Ñaâu quaûn ba ñôøi, naêm ñôøi, möôøi ñôøi, moät traêm ñôøi, neáu chöa trieät ngoä, quyeát ñònh khoâng thoâi. Coù caùi chaùnh nhôn nhö theá roài, lo gì ñaïi söï khoâng coù ngaøy minh lieãu.

Trong luùc beänh thaät haønh coâng phu, khoâng caàn oâng tinh taán doõng maõnh, cuõng khoâng caàn maøy chau, maét trôïn, chæ caàn taâm oâng nhö caây nhö ñaù, tôï hoà nhö ñoáng tro taøn. Ñem thaân töù ñaïi huyeãn hoùa naøy gôûi taän theá giôùi beân kia. Duø noù beänh cuõng ñöôïc, cheát cuõng ñöôïc, coù ngöôøi saên soùc cuõng ñöôïc, khoâng ai saên soùc cuõng ñöôïc, thôm saïch cuõng ñöôïc, laày thuùi cuõng ñöôïc, coù thaày trò laønh beänh soáng ñeán 120 tuoåi cuõng ñöôïc, neáu nhö cheát lieàn bò nghieäp tröôùc loâi vaøo vaïc daàu soâi, loø löûa ñoû cuõng ñöôïc. Trong nhöõng caûnh giôùi nhö theá, ñeàu khoâng laøm lay ñoäng ñöôïc taâm, chæ thieát tha ñem caâu thoaïi ñaàu (khoâng caàn xeùt yù nghóa) ñeå beân loø thuoác, goái treân ñaàu naèm, thaàm thaàm tham chieáu, khoâng neân lôi loûng.

19. Thieân Nhö Taéc Thieàn sö daïy:

Sanh khoâng bieát töø ñaâu ñeán, goïi laø sanh ñaïi. Töû khoâng bieát veà ñaâu, goïi laø töû ñaïi. Khi töû thaàn ñeán chæ coøn bieát co tay giöït chôn. Huoáng nöõa, ñöôøng tröôùc mòt môø theo nghieäp thoï baùo, thöïc laø caùi vieäc raát khaån caáp vaäy. Caùi ñoù laø caûnh quaû baùo cuûa sanh töû. Neáu luaän veà goác nghieäp sanh töû, töùc laø ngaøy nay phoùng taâm chaïy theo thinh, saéc khieán phaûi thaát ñieân baùt ñaûo, chính laø goác ôû noù. Do ñoù, Phaät, Toå vaän ñaïi töø bi hoaëc daïy oâng tham thoaïi ñaàu, hoaëc daïy nieäm Phaät, khieán oâng queùt saïch voïng nieäm, nhaän ra maët thaät xöa nay (baûn lai dieän muïc), laøm caùi vieäc khoaùng ñaït ñaïi giaûi thoaùt.

Nhöng, ngöôøi nay tu khoâng linh nghieäm bôûi ba thöù beänh :

1- Khoâng gaëp Thieän tri thöùc chæ daïy.

2- Khoâng thoáng thieát ghi nhôù vieäc lôùn sanh töû, löûng lô thong thaû khoâng ngôø mình ôû trong voâ söï.

3- Ñoái vôùi danh hö, lôïi aûo ôû theá gian quaùn khoâng tan, buoâng khoâng rôøi, leân ngoài treân boà ñoaøn maø voïng duyeân aùc taäp ñoaïn khoâng ñöôïc, boû khoâng khoûi. Choã phong ba daáy ñoäng, baát giaùc thaân naøy laên vaøo trong bieån nghieäp, troâi daït ñoâng taây.

Ngöôøi chôn chaùnh hoïc ñaïo ñaâu coù cam chòu nhö vaäy. Phaûi tin quyeát lôøi Toå sö daïy : "Taïp nieäm laêng xaêng laøm sao haï thuû coâng phu ? Chæ moät caâu thoaïi ñaàu nhö caàm caây choåi saét queùt doïn, caøng queùt noù caøng nhieàu, caøng nhieàu laïi caøng queùt, queùt xuoâi khoâng ñöôïc thì queùt ngöôïc, hoát nhieân queùt taän thaùi hö khoâng, muoân sai ngaøn bieät moät ñöôøng suoát thaáu". Chö thieän ñöùc ! noã löïc ñôøi naøy cho lieãu ngoä, ñöøng ñeå vónh kieáp thoï tai öông.

Coù ngöôøi töï nghi nieäm Phaät cuøng tham thieàn khoâng ñoàng ? Ñaâu bieát raèng, tham thieàn chæ mong bieát ñöôïc taâm, thaáy ñöôïc taùnh; nieäm Phaät ngoä töï taùnh Di Ñaø duy taâm Tònh ñoä, laøm gì coù hai lyù. Kinh noùi : "Nhôù Phaät, nieäm Phaät hieän tieàn vaø ñôøi sau quyeát ñònh thaáy Phaät". Ñaõ noùi hieän tieàn thaáy Phaät thì cuøng vôùi tham thieàn ngoä ñaïo, ñaâu coù caùi gì laø khaùc ?

Chæ ñem boán chöõ A Di Ñaø Phaät laøm caâu thoaïi ñaàu, suoát 12 thôøi (24 giôø) luoân luoân ñeà khôûi, ñeán choã moät nieäm khoâng sanh, khoâng maéc trong giai caáp vöôït thaúng ñeán coõi Phaät.

20. Trí Trieät Thieàn sö baøn Tònh ñoä huyeàn moân:

Nieäm Phaät moät, hoaëc ba, naêm, baûy tieáng, thaàm töï hoûi : tieáng nieäm Phaät naøy töø ñaâu khôûi ? Hoaëc hoûi : Nieäm Phaät laø ai ? Coù nghi chæ giöõ laáy caùi nghi ñoù. Neáu choã hoûi khoâng thieát tha thì nghi tình khoâng tha thieát. Hoûi trôû laïi caùi caâu cöùu kính "nieäm Phaät laø ai ?". Hoûi ít thì nghi ít. Chæ laáy caâu "nieäm Phaät laø ai ?" xeùt maõi hoûi hoaøi.

21. Voâ Vaên Thoâng Thieàn sö daïy:

Sôn taêng ban ñaàu yeát kieán Ñoäc OÂng Hoøa thöôïng, daïy tham "khoâng phaûi taâm, khoâng phaûi vaät, khoâng phaûi Phaät". Sau, cuøng vôùi Vaân Phong, Nguyeät Sôn v.v… saùu ngöôøi laäp nguyeän töông trôï nhau ñeán cöùu kính. Thöù, yeát kieán Hoaøi Taây, daïy veà coâng naêng chöõ KHOÂNG, baûo ñeà moät chöõ KHOÂNG. Keá ñi ñeán Tröôøng Loâ, keát baïn mieät maøi ñieâu luyeän. Sau, gaëp sö huynh Hoaøi thöôïng Kænh. Kænh hoûi : "OÂng saùu baûy naêm roài coù thaáy ñöôïc caùi gì ?". Toâi ñaùp : "Moãi ngaøy chæ taâm aáy khoâng tröôùc moät vaät". Kænh hoûi : "Moät caùi aáy bò raøng buoäc ôû ñaâu ra ñoù ?". Toâi trong taâm in tuoàng bieát maø khoâng bieát, khoâng daùm môû mieäng. Kænh thaáy toâi choã thöïc haønh chöa phaùt tænh, beøn baûo : "OÂng trong ñònh coâng phu khoâng maát, choã ñoäng lieàn maát". Bò chæ truùng beänh, loøng kinh sôï, toâi hoûi : "Phaûi laøm theá naøo thaáu ñaït ñöôïc vieäc lôùn aáy ?" Kænh baûo: "OÂng khoâng nghe Xuyeân Laõo Töû noùi : Caàn bieát yù ñoan chaùnh, xaây maët veà höôùng Nam xem sao Baéc ñaåu" [Nguyeân vaên : Yeáu tri ñoan ñích yù, Baéc ñaåu dieän nam khaùn.]. Noùi xong, lieàn boû ñi. Toâi bò caâu noùi naøy, loøng nghi ngôø caøng taêng, ñi khoâng bieát mình ñi, ngoài khoâng bieát mình ngoài, khoaûng naêm baûy ngaøy nhö vaäy. Khoâng ñeà chöõ KHOÂNG nöõa, chuyeân khaùn "caàn bieát yù ñoan chaùnh, xaây maët veà höôùng Nam xem sao Baéc ñaåu". Ñeán lieâu Tònh ñaàu cuøng chuùng ngoài treân moät caùi caây, chæ vì nghi tình khoâng giaûi, ñoä khoaûng böõa aên, chôït bieát trong taâm roãng rang trong nheï, thaáy tình töôûng ñoå vôõ gioáng nhö loät da, ngöôøi, vaät taát caû caûnh tröôùc maét ñeàu khoâng thaáy cuõng nhö hö khoâng. Nguû khoaûng nöûa giaác thöùc daäy, toaøn thaân ñeàu ra moà hoâi, lieàn ngoä ñöôïc caâu "Xaây maët veà höôùng Nam xem sao Baéc ñaåu". Beøn ñeán gaëp Kænh, noùi baøi tuïng :

            "Ñeàu khoâng ngaên ngaïi,

            Chæ coù moät ñöôøng höôùng thöôïng.

            Chöa ñöôïc khoaùng ñaõng"

Nguyeân vaên :

            Ñoâ voâ ñôùi ngaïi

            Thöôïng höõu höôùng thöôïng nhaáùt loä,

            Baát ñaéc saùi laïc.

Sau, vaøo trong nuùi Höông Nham qua moät muøa haï, bò muoãi caén hai tay naùt baáy. Nhôn nhôù ñeán coå nhôn vì phaùp queân mình, taïi sao ta laïi sôï muoãi ? Chí taâm queân taát caû, ngaäm khít hai haøm raêng, aán maïnh hai baøn tay, chæ ñeà moät chöõ KHOÂNG, nhaãn laïi caøng nhaãn. Baát giaùc thaân taâm vaéng laëng, nhö toøa nhaø ñoå vôõ boán vaùch, in tuoàng hö khoâng, khoâng coù moät vieäc gì phaûi nghó ngôïi. Giôø thìn toïa thieàn, ñeán giôø muøi xuaát ñònh, töï bieát Phaät phaùp khoâng doái ngöôøi, taïi mình coâng phu chöa ñeán. Tuy kieán giaûi roõ raøng, maø coøn voïng töôûng aån kín chöa döùt. Beøn vaøo nuùi Quang Chaâu taäp ñònh saùu naêm. Ñeán nuùi Luïc An truï saùu naêm. Sau laïi veà nuùi Quang Chaâu ôû ba naêm, môùi chöùng ñeán choã sieâu thoaùt.

22. Ñoäc Phong Hoøa thöôïng daïy Chuùng:

Keû hoïc ñaïo laáy caùi gì laøm choã naém chaéc trong tay ? - Chæ ñeà moät caâu thoaïi ñaàu laø caùi naém chaéc trong tay.

23. Baùt Nhaõ Hoøa thöôïng daïy Chuùng:

Chö huynh ñeä ! coù ngöôøi thöïc haønh coâng phu ba naêm, naêm naêm maø chöa ñöôïc caùi gì , lieàn ñem caâu thoaïi ñaàu aáy neùm ñi, ñaâu bieát theá laø ñi ñöôïc nöûa ñöôøng voäi boû. Ñaùng tieác ! töø tröôùc ñeán ñaây, trong taâm chöùa ñaày maùy moùc.

Laïi keû coù chí, thaáy trong chuùng saün cuûi khoâ, nöôùc ñaày, nhaø aám, phaùt nguyeän ba naêm khoâng ra khoûi cöûa, quyeát ñònh ñöôïc thoï duïng môùi chòu. Sau khi ñöôïc chuùt ít thoï duïng, laïi gaéng söùc thöïc haønh coâng phu, taâm ñòa ñöôïc thanh tònh, thaáy caûnh vaät hieän tieàn lieàn thaønh töù cuù (phaùp keä) töï cho laø ñaïi lieãu ngoä. Roài ngon moàm, thích yù laàm maát moät ñôøi, khi taét ba taác hôi laáy gì baûo ñaûm ? Quí Phaät töû ! Neáu muoán giaûi thoaùt, tham phaûi beàn chí tham, ngoä phaûi chôn thaät ngoä.

Hoaëc thoaïi ñaàu thaàm thaàm lieân tuïc, khoâng giaùn ñoaïn, khoâng bieát coù thaân, goïi ñoù laø queân thaân, chôù phaùp chöa queân. Coù ngöôøi ñeán choã queân thaân, chôït nhôù tìm laïi, nhö trong moäng thaáy trôït chaân rôi xuoáng vöïc saâu muoân töôïng chæ lo vôùt vaùt cöùu maïng, lieàn maéc beänh ñieân cuoàng. Ñeán ñaây, phaûi khaån thieát ñeà thoaïi ñaàu, boãng nhieân caû thoaïi ñaàu cuõng queân, goïi laø thaân phaùp ñeàu queân. Thình lình trong tro laïnh nghe ñaäu noå, môùi bieát Tröông Coâng uoáng röôïu, Lyù Coâng say (ñaït ñeán choã giao caûm khoâng theå nghó baøn). Laâu nay ôû trong cöûa Baùt nhaõ hoaëc naït, hoaëc ñaùnh laø taïi sao ? Vì phaûi ñaäp phaù lôùp cöûa choùt cuûa chö Toå vaäy. Phaûi ñi khaép tham vaán caùc baäc Thieän tri thöùc ñeå ñöôïc bieát choã caïn saâu, sau seõ ñeán beân bôø suoái, döôùi coäi caây baûo döôõng thaùnh thai, ñôïi ñeán khi naøo Long Thieân ñuoåi ra, môùi neân ñi xieån döông chaùnh phaùp, khaép ñoä quaàn sanh.

24. Tuyeát Ñình Hoøa thöôïng daïy Chuùng:

Suoát 12 thôøi (24 giôø) taåy saïch moïi vieäc, chæ khaùn caâu "tröôùc khi cha meï chöa sanh, caùi gì laø maët thaät xöa nay (baûn lai dieän muïc) cuûa ta ?" Khoâng quaûn ñaéc löïc hay khoâng ñaéc löïc, hoân traàm taùn loaïn hay khoâng hoân traàm taùn loaïn, chæ chuyeân ñeà khôûi thoaïi ñaàu.

25. Coå Mai Höõu Thieàn sö daïy Chuùng:

Phaûi caàn phaùt taâm doõng maõnh, laäp chí cöông quyeát, ñem nhöõng ñieàu ñaõ hoïc, ñaõ hieåu trong thuôû bình sanh, taát caû Phaät phaùp, vaên chöông, thi phuù, Tam muoäi treân ngöõ ngoân, queùt saïch, queùt ra taän beå ñaïi döông, khoâng bao giôø nhaéc ñeán. Trong khi toïa thieàn ñoaïn saïch taùm muoân boán ngaøn nieäm ñaàu vi teá. Laïi ñem caâu thoaïi ñaàu ñaõ tham, moät beà ñeà khôûi, nghi qua nghi laïi, ñeø tôùi eùp lui, thaân taâm loùng laëng, xeùt phaàn ñaõ hieåu laáy lieãu ngoä laøm qui taéc. Khoâng neân treân coâng aùn xeùt neùt, treân kinh saùch tìm kieám, chæ phaûi ñoaïn döùt moïi vieäc xao ñoäng môùi mong ñeán nhaø. Neáu thoaïi ñaàu ñeà khoâng khôûi, lieân tieáp ñeà khôûi ba löôït lieàn thaáy coù söùc maïnh. Neáu thaân theå moûi meät, taâm thöùc xao ñoäng, neân nheï nheï böôùc xuoáng ñi moät voøng , laïi leân Boà ñoaøn, ñem caâu thoaïi ñaàu cuõ nhö tröôùc maø nhaøo naën.

Neáu vöøa leân Boà ñoaøn lieàn bò nguû gaät, môû ñöôïc maét ra thì nghó Ñoâng töôûng Taây, xuoáng Boà ñoaøn thì ñi caëp ñoâi, caëp ba, keà tai giao ñaàu, noùi to noùi nhoû, ghi moät buïng kinh, saùch, ngöõ luïc treân vaên töï, thuaät hay luaän kheùo, duïng taâm nhö theá, ñeán phuùt laâm chung ñeàu khoâng theå nöông caäy.

26. Kieät Phong Ngu Thieàn sö daïy Giaûng sö Nguõ Ñaøi:

Giaû söû Ñöùc Vaên Thuø phoùng haøo quang kim saéc ñeán xoa treân ñaûnh oâng, oâng ñöôïc côõi treân mình con sö töû, Ñöùc Quan AÂm hieän thieân thuû thieân nhaõn, oâng naém ñöôïc chim Anh ca, ñeàu laø chaïy theo thinh saéc, nôi oâng coù lôïi ích gì ? Coát suoát thaáu vieäc lôùn nôi baûn thaân mình, vöôït khoûi nguïc tuø sanh töû, tröôùc phaûi döùt taát caû nhöõng caùi hieåu bieát hö voïng Thaùnh, Phaøm, suoát 12 thôøi (24 giôø) hoài quang phaûn chieáu, chæ khaùn caùi "khoâng phaûi taâm, khoâng phaûi vaät, khoâng phaûi Phaät", caùi ñoù laø caùi gì ? Caàn thieát khoâng chaïy ra ngoaøi baøn luaän tìm kieám. Duø coù moät maûy thaàn thoâng, Phaät phaùp, thaùnh giaûi lôùn baèng haït gaïo, haït luùa, haït baép, ñeàu laø töï doái mình, thaûy ñeàu khinh Phaät, cheâ phaùp. Phaûi tham ñeán thaân traàn khoâng aùo, choã moät maûy nhoû khoâng laäp, lieàn ñöôïc thaáy tröôùc maét Thanh Chaâu maëc aùo vaûi, Traán Chaâu aên rau baëc, ñeàu laø vaät cuûa mình duøng, laïi khoâng rieâng caàu thaàn thoâng thaùnh giaûi.

27. Haït Ñöôøng Thieàn sö ñaùp lôøi Vua hoûi:

Hoaøng ñeá Toáng Hieáu Toân hoûi : "Laøm sao thoaùt khoûi voøng sanh töû ?"

Ñaùp : "Khoâng ngoä Ñaïo Ñaïi thöøa troïn khoâng theå thoaùt khoûi".

Hoûi : Laøm sao ñöôïc ngoä ?

Ñaùp : "Taùnh baûn höõu duøng naêm thaùng maøi noù, seõ ñöôïc ngoä".

28. Ñoaïn Ngaïn Hoøa thöôïng daïy Chuùng:

"Muoân phaùp veà moät, moät veà choã naøo ?" Khoâng theå ngoài yeân laëng roãng khoâng, khoâng quaùn thoaïi ñaàu. Khoâng ñöôïc nieäm thoaïi ñaàu, ngoài maø khoâng nghi. Nhö coù hoân traàm, taùn loaïn khoâng neân khôûi nieäm ñuoåi deïp, tieän lôïi nhaát laø ñeà khôûi thoaïi ñaàu, chaán chænh thaân taâm, doõng maõnh tinh tieán. Neáu khoâng coù hieäu quaû, neân böôùc xuoáng ñi kinh haønh, chöøng bieát hoân, taùn heát seõ leân Boà ñoaøn. Boãng nhieân khoâng ñeà cöû maø töï ñeà, khoâng nghi maø töï nghi, ñi khoâng bieát mình ñi, ngoài khoâng bieát mình ngoài, chæ coù nghi tình voïi voïi thaúm thaúm roõ raøng saùng suoát. Ñoù goïi laø choã ñoaïn phieàn naõo, cuõng goïi laø choã ngaõ tieâu tan.

Tuy nhieân, nhö theá chöa phaûi laø cöùu kính, laïi theâm coá gaéng khaùn "moät veà choã naøo ?". Ñeán caùi choã ñeà cöû thoaïi ñaàu khoâng coøn thöù töï, duy coù nghi tình, neáu queân lieàn ñeà khôûi, thaúng ñeán taâm phaûn chieáu döùt, aáy goïi laø queân phaùp. Ñeán caùi choã voâ taâm, chôù cho laø cöùu kính. Coå nhôn noùi :

            "Chôù baûo voâ taâm aáy laø ñaïo,

            Voâ taâm coøn caùch moät lôùp raøo"

Nguyeân vaên :

            Maïc vò voâ taâm vaân thò ñaïo

            Voâ taâm du caùch nhöùt truøng quang

Choã naøy, chôït gaëp thinh gaëp saéc choáng choïi nhau soang soaûng. Phaûi cöôøi to moät tieáng chuyeån mình vöôït qua, môùi laø caùi ñaïo con traâu Hoaøi Chaâu aên luùa, maø con ngöïa Ích Chaâu ñaày buïng (ñaïo giao caûm khoâng theå nghó baøn).

29. Coå Chuyeát Thieàn sö daïy Chuùng:

Chö Ñaïi Ñöùc ! Sao khoâng khôûi ñaïi tinh taán, ôû tröôùc Tam baûo tha thieát phaùt troïng nguyeän : "Neáu khoâng roõ suoát vieäc sanh töû, khoâng vöôït khoûi cöûa chö Toå, theä khoâng xuoáng nuùi". Ñeán tröôùc caùi ñôn baûy thöôùc, treân lieân saøng daøi, treo cao ñaûy baùt, ngoài thaúng nhö vaùch cao ngaøn tröôïng, troïn moät ñôøi naøy thöïc haønh cho thaáu trieät giaùo phaùp. Neáu ñaït ñöôïc taâm naøy, quyeát khoâng doái nhau. Baèng ngöôøi phaùt taâm khoâng chôn, chí khoâng maõnh lieät, beân naøy ôû muøa Ñoâng, beân kia ôû muøa Haï, ngaøy nay tieán tôùi, ngaøy mai thoái lui, nhôù moät buïng, sao moät boä, hoâi nhö heøm ñöïng trong huõ ngöôøi nghe ñaâu khoûi chaùn gheùt uïa möûa, duø ñeán Ñöùc Phaät Di Laëc ra ñôøi cuõng khoâng can thieäp gì. Khoå thay!

30. Thaùi Hö Thieàn sö daïy Chuùng:

Neáu chöa lieãu ngoä, phaûi leân Boà ñoaøn ngoài, taâm nhö tro laïnh, möôøi naêm, hai möôi naêm, ba möôi naêm cuõng phaûi khaùn, khaùn caùi "maët thaät tröôùc khi cha meï chöa sanh".

31. Sôû Thaïch Kyø Thieàn sö daïy Chuùng:

Huynh ñeä ! Môû mieäng lieàn noùi ta laø ngöôøi tham thieàn vaø hoûi keû khaùc theá naøo laø thieàn ? Xem Ñoâng, ngoù Taây, mieäng nhö tuoàng vaùc taám bieån. Khoå thay ! Doát thay ! Aên côm cuûa Phaät, Toå maø khoâng lyù hoäi vieäc boån phaän, ñua hoïc vaên chöông theá tuïc, gioïng cao noùi to, loãi laàm maø khoâng kieâng sôï, hoaøn toaøn khoâng bieát hoå theïn. Coù moät boïn thoâi khoâng chòu ñeán Boà ñoaøn tham cöùu cho roõ "caùi maët thaät xöa nay tröôùc khi cha meï chöa sanh", chæ baét chöôùc theo ngöôøi laøm coâng quaû, mong caàu phöôùc baùo, saùm tröø nghieäp chöôùng, thaät laø caùch ñaïo raát xa.

Hoaëc moät boïn loùng loøng keàm nieäm, nhieáp söï veà khoâng, nieäm töôûng vöøa sanh lieàn ñeø beïp, caùi thaáy bieát nhö vaäy töùc laø ñaõ rôi vaøo khoâng, laø ngöôøi cheát, hoïc theo ngoaïi ñaïo. Laïi coù moät boïn voïng chaáp caùi hay giaän, hay möøng, hay thaáy, hay bieát nhaän ñöôïc roõ raøng lieàn cho laø söï tham hoïc moät ñôøi ñaõ xong. Ta hoûi oâng : khi ngoïn löûa voâ thöôøng thieâu ñoát thaønh moät ñoáng tro taøn, caùi hay giaän, hay möøng, hay thaáy, hay bieát aáy ñi ñeán choã naøo ? Giaû söû oâng tham ñeán Döôïc Hoáng Ngaân Thieàn (loái tu thieàn cuûa Tieân gia), thöù ngaân naøy khoâng phaûi chôn thaät, moät phen bò naáu lieàn chaûy.

- Nhôn toâi hoûi : OÂng bình thöôøng tham caùi gì ? Ñaùp raèng : Coù thaày daïy tham "muoân phaùp veà moät, moät veà choã naøo", laïi daïy chæ nhö theá maø hoäi. Ngaøy nay môùi bieát khoâng phaûi, ñeán caàu xin Hoøa thöôïng daïy caâu thoaïi ñaàu. Toâi noùi : Coâng aùn cuûa Coå nhôn coù caùi naøo khoâng phaûi, taïi maét oâng khoâng chaùnh, neân thaáy thaày daïy taø, roài ñi caàu thænh maõi khoâng thoâi. Vaäy neân tham caâu "con choù khoâng coù Phaät taùnh", seõ coù ngaøy ñaäp beå thuøng sôn (ñaïi ngoä), töø tröôùc ñeán giôø Sôn taêng nhôø ñoù maø ñaït ñöôïc. Tham ñi !

32. Phoå Teá Thieàn sö ñaùp thô Lyù Töôùng Quoác:

Ñaõ laâu tham chöõ KHOÂNG, khoâng caàn thay ñoåi thoaïi ñaàu khaùc, huoáng laø ñeà cöû thoaïi ñaàu khaùc. Tham chöõ KHOÂNG ñaõ laâu, aét nôi chöõ KHOÂNG coù chuùt ít thuaàn thuïc, caàn thieát chôù di ñoäng, chôù tham thoaïi ñaàu khaùc. Chæ suoát 12 thôøi (24 giôø) trong boán oai nghi luoân luoân ñeà cöû thoaïi ñaàu. Chôù troâng ñôïi bao giôø ngoä hay khoâng ngoä, chôù nghó thaám nhuaàn muøi vò hay khoâng muøi vò, cuõng chôù quaûn ñaéc löïc hay khoâng ñaéc löïc, doàn eùp cho ñeán choã taâm nghó khoâng tôùi, yù baøn khoâng ñeán, töùc laø choã thaân maïng cuûa chö Phaät, Toå vaäy.

33. Sôû Sôn Kyø Thieàn sö giaûi cheá :

Chö Ñaïi ñöùc ! Trong 90 ngaøy qua ñaõ ñöôïc chöùng ngoä hay chöa ? Neáu nhö chöa ngoä thì theâm moät muøa Ñoâng seõ ñöôïc tan bieán aáy vaäy. Neáu laø ngöôøi ñoáng löông Phaät phaùp, laáy möôøi phöông phaùp giôùi laøm haïn kyø hoaøn toaøn giaùc ngoä. Moät traêm ngaøy, moät ngaøn ngaøy, kieát cheá, giaûi cheá chæ laáy ñeà cöû thoaïi ñaàu laøm goác. Neáu moät naêm chöa ngoä tham theâm moät naêm, möôøi naêm chöa ngoä tham theâm möôøi naêm; hai chuïc naêm chöa ngoä tham theâm hai chuïc naêm, troïn ñôøi chöa ngoä, quyeát ñònh khoâng ñoåi chí ; caàn phaûi thaáy ñöôïc choã chôn thaät cöùu kính môùi laø ngaøy nghæ tham.

Neáu nhö khoâng theå treân lôøi noùi thaáu ñaït yù chæ, neân ñem moät caâu A Di Ñaø Phaät oâm aáp trong loøng thaàm thaàm theå cöùu, thöôøng thöôøng ñeà khôûi nghi tình "nieäm Phaät laø ai ?". Moãi nieäm tieáp noái, taâm taâm khoâng giaùn ñoaïn, nhö ngöôøi ñi ñöôøng ñeán choã cuøng nguoàn, toät nuùi, töï nhieân coù caùi vieäc chuyeån thaân, ñoäng ñaát moät tieáng lieàn kheá nhaäp taâm theå.

34. Ñoäc Phong Thieän Thieàn sö daïy Chuùng:

Neáu thaät muoán lieãu thoaùt sanh töû, tröôùc phaûi phaùt tín taâm to, laäp theä nguyeän lôùn. Nguyeän : "Neáu khoâng phaù vôõ coâng aùn ñang tham, thaáy suoát maët thaät tröôùc khi cha meï chöa sanh, ngoài ñoaïn sanh töû hieän haønh vi teá, theä khoâng boû thoaïi ñaàu ñang tham, khoâng xa lìa chôn thieän tri thöùc vaø khoâng tham meâ danh lôïi ; neáu coá traùi nguyeän naøy, seõ ñoïa aùc ñaïo". Phaùt ñaïi nguyeän naøy roài, ñeå phoøng ngöøa taâm, nhieân haäu môùi kham laõnh thoï coâng aùn.

Hoaëc khaùn chöõ KHOÂNG, caàn yeáu vaän duïng taâm löïc ñeå taïi "con choù khoâng coù Phaät taùnh". Hoaëc khaùn muoân phaùp veà moät, caàn yeáu taïi "moät veà choã naøo ?". Hoaëc tham cöùu nieäm Phaät caàn yeáu taïi "nieäm Phaät laø ai ?". Xoay laïi phaûn chieáu cho thaâm nhaäp nghi tình. Neáu thoaïi ñaàu khoâng ñaéc löïc, trôû laïi ñeà troïn caâu khieán ñaàu ñuoâi nhaát quaùn, môùi deã khôûi nghi. Nghi tình khoâng döùt, khaån thieát duïng taâm, baát giaùc böôùc ñi ngaõ nhaøo, lieàn nhaûy voït taän hö khoâng xa thaúm. Trôû laïi tham ñi !

35. Khoâng Coác Long Thieàn sö daïy Chuùng:

Khoâng neân daïi khôø nieäm thoaïi ñaàu, cuõng chôù suy xeùt thoaïi ñaàu, chæ neân hoaøi nghi mong thaáu roõ vieäc naøy. Boãng nhieân buoâng tay ñi treân doác ñöùng, moät phen chuyeån thaân lieàn thaáy choùt voùt röïc rôõ. Ñeán ñaây khoâng neân ñaém tröôùc, coøn moät chuøy roát sau thaät laø khoù vöôït. OÂng haõy nhö theá tham ñi !

Khoâng tham maø töï ngoä, thöôïng coå coøn coù theå coù, hieän nay chöa coù ai khoâng noã löïc tham maø ñöôïc ngoä.

Öu Ñaøm Hoøa thöôïng daïy tham "nieäm Phaät laø ai?". OÂng nay khoâng caàn duøng nhöõng phaùp naøy, chæ coát bình thöôøng nieäm Phaät. Nieäm maõi khoâng queân, boãng nhieân chaïm duyeân, xuùc caûnh chæ do moät caâu thaáu ñaït, môùi bieát Tòch quang Tònh ñoä khoâng rôøi choã naøy, Phaät A Di Ñaø khoâng rôøi töï taâm.

36. Thieân kyø Hoøa thöôïng daïy Chuùng:

Caùc oâng töø nay phaûi phaùt taâm quyeát ñònh, ngaøy ba thôøi, ñeâm ba thôøi ñeà cöû an ñònh caâu thoaïi ñaàu ñaõ tham, xem noù ñaïo lyù theá naøo ? Caàn thieát phaùn xeùt caùi mình ñaõ hieåu, laâu ngaøy nhieàu naêm khoâng loïc luyeän hoân traàm maø hoân traàm töï maát, khoâng tröø taùn loaïn maø taùn loaïn töï tieâu, thuaàn nhaát khoâng taïp loaïn. Taâm nieäm khoâng sanh, boãng nhieân ñöôïc ngoä, nhö moäng chôït tænh, xem lui veà tröôùc ñeàu laø hö huyeãn, chính nôi ñaây boä maùy xöa nay hieän thaønh sum la vaïn töôïng hoaøn toaøn hieän baøy. Nhö theá, môùi khoâng uoång laøm ngöôøi sanh treân ñaát nöôùc, cuõng khoâng uoång laøm vò Taêng ôû trong phaùp moân naøy, töø ñaây tuøy duyeân qua ngaøy, chaúng söôùng sao ! chaúng khoaùi sao !           

37. Coå AÂm Caàm Thieàn sö daïy Chuùng:

Trong khi toïa thieàn thaáy nhöõng caûnh giôùi thieän, aùc ñeàu do luùc ngoài khoâng khôûi quaùn saùt, khoâng suy xeùt chaân chaùnh, chæ ngoài nhaém maét yeân laëng, taâm khoâng tinh taán bieän bieät, yù thaû troâi theo caûnh, nöûa moäng nöûa tænh, hoaëc vì tham tröôùc caûnh tònh, bôûi thích neân môùi thaáy caùc caûnh.

Ngöôøi chôn chaùnh thöïc haønh coâng phu, thaáy buoàn nguû nhieàu thì ñi nguû moät giaác, khi thöùc giaác lieàn daäy, chaán chænh tinh thaàn, xoa tay aùp vaøo maét, ngaäm khít haøm raêng, ñeå hai tay choàng leân nhau, thaúng khaùn thoaïi ñaàu rôi taïi choã naøo ? Caàn yeáu chôù theo hoân traàm, moät maûy may ngoaïi caûnh khoâng theå dính maéc.

Trong luùc ñi, ñöùng, ngoài, naèm moät caâu A Di Ñaø Phaät khoâng cho giaùn ñoaïn, phaûi tin nhôn saâu thì quaû daøy, cho ñeán khoâng nieäm maø töï nieäm. Neáu chuyeân nieäm thì nieäm chaúng phaûi khoâng, caàn nhaøo naën nieäm laïi thaønh moät khoái. Chính khi nieäm, nhaän ñöôïc ngöôøi nieäm Phaät, Ñöùc Phaät A Di Ñaø cuøng ta ñoàng hieän.

38. Dò Nham Ñaêng Thieàn sö thích nghi:

Hoïc nhôn tham caàu Thieän tri thöùc, hoaëc vò daïy ñeà caâu thoaïi ñaàu, hoaëc vò daïy nghi thoaïi ñaàu, nhö vaäy laø ñoàng hay khaùc ? Vöøa cöû thoaïi ñaàu, lieàn ñoù khôûi nghi, ñaâu coù hai lyù. Moät nieäm ñeà khôûi nghi tình lieàn hieän. Laät tôùi, trôû lui chuyeân caàn nghieân cöùu, coâng saâu söùc maïnh töï nhieân ñöôïc lieãu ngoä.

39. Nguyeät Taâm Hoøa thöôïng daïy Chuùng:

YÙ chí phaán khôûi, tinh thaàn saùng suoát ñeà cöû thoaïi ñaàu, quan troïng treân chöõ sau choùt, nghi tình coøn maõi thoáng thieát thaàm thaàm. Hoaëc ngaäm mieäng tham thaàm, hoaëc noùi ra tieáng theo ñuoåi, nhö maát vaät quí, caàn phaûi gaëp tröôùc maét, naém ñöôïc trong tay môùi chòu. Nhöõng ngaøy duïng coâng, taát caû giôø, taát caû choã ñeàu khoâng khôûi hai nieäm.

*

[töïa] [phaàn 1] [phaàn 2] [phaàn 3]

THIEÀN TOÂNG VIEÄT NAM