TIEÅU SÖÛ

            Thieàn sö Oaùnh Sôn laø Toå khai sôn chuøa Toång Trì nuùi Chö Nhaïc, laø chaùu noái phaùp ñôøi thöù tö cuûa Thieàn sö Ñaïo Nguyeân khai Toå toâng Taøo Ñoäng ôû Nhaät Baûn. Sö tuïc danh laø Thieäu Caån, hoï Ñaèng Nguyeân, hieäu Oaùnh Sôn, sanh ngaøy muøng 8 thaùng 10 nieân hieäu Vaên Vónh thöù naêm. Thuôû nhoû, Sö coù tö caùch laï thöôøng, lôùn leân khoâng thích ôû traàn tuïc. Naêm möôøi ba tuoåi, Sö xuaát gia vôùi Hoøa thöôïng Coâ Vaân chuøa Vónh Bình. Naêm aáy, Hoøa thöôïng Coâ Vaân khuyeân Sö y chæ vôùi Thieàn sö Trieät Thoâng Nghóa Giôùi. Naêm 18 tuoåi, Sö baét ñaàu ñi du phöông, tröôùc nöông hoïc vôùi Thieàn sö Tòch Vieân, keá tham hoïc vôùi caùc ngaøi Baûo Giaùc chuøa Vaïn Thoï, Hueä Hieåu chuøa Baïch Vaân v.v... sau hoïc toâng Thieân Thai vôùi ngaøi Dueä Sôn, tham cöùu dieäu chæ thieàn moân vôùi Quoác sö Phaùp Ñaêng, song Sö vaãn chöa thaáy ñuû, Sö trôû veà haàu haï Thieàn sö Nghóa Giôùi, ngaøy ñeâm tham vaán khoâng bieát meät moûi. Moät hoâm Thieàn sö Nghóa Giôùi thöôïng ñöôøng noùi caâu “Bình thöôøng taâm thò ñaïo”, nghe qua Sö hoaùt nhieân trieät ngoä, luùc aáy hai möôi baûy tuoåi. Naêm sau, Sö vaøo thaát ñaéc phaùp nôi Thieàn sö Nghóa Giôùi.

            Töø ñaây veà sau, Sö chuyeân caàn hoùa ñaïo, khai saùng chuøa Thaønh Maõn ôû A Ba, chuøa Toång Trì, chuøa Vónh Quang ôû Naêng Ñaêng (Ñoâng Kinh), chuøa Tònh Truï ôû Gia Haï. Sau Sö truï trì chuøa Ñaïi Thöøa ôû Gia Haï, chaán höng toâng phong. Nieân hieäu Nguyeân Höôûng naêm ñaàu vaøo muøa thu, Ñeà Hoà Thieân Hoaøng haâm moä danh ñöùc cuûa Sö, xin giaûi möôøi ñieàu nghi vaán, Sö taáu ñaùp raønh reõ, vua raát ñeïp yù ban thöôûng töû y. Thaùng 9, vua saéc töù ba chöõ lôùn Toång Trì Töï vaø ñaëc thaêng Sö Nhaát Ñaúng Taêng Cang taïi chuøa Ñaïi Quan.

            Hai naêm sau, Sö vaâng leänh vua toå chöùc ñaïo traøng xuaát theá cho toâng Taøo Ñoäng, ñöôïc vua ban thöôûng töû y. Sö truyeàn phaùp tòch cho moân ñeä laø Nga Sôn Thieäu Thaïc, roài lui veà chuøa Vónh Quang. Nieân hieäu Chaùnh Trung naêm thöù hai vaøo thaùng 8, Sö coù chuùt beänh. Ngaøy 15, Sö sai thò giaû taäp hoïp ñoà chuùng ñeå daën baûo. Daën baûo xong, Sö caàm vieát bieân baøi keä roài ngoài kieát giaø thò tòch. Keä raèng :

            Töï canh töï chuûng nhaøn ñieàn ñòa,

            Kyû ñoä maïi lai, maõi khöù taân,

            Voâ haïn linh mieâu phieàn maäu xöù,

            Phaùp ñöôøng thöôïng kieán saùp thieâu nhaân.

            Dòch :

            Maûnh ñaát an nhaøn töï gieo troàng,

            Buoân qua baùn laïi bieát bao laàn,

            Maàm linh naûy nôû khoân cuøng taän,

            Caøy caáy vaãn coøn treân phaùp ñöôøng

            Sö thoï naêm möôi taùm tuoåi, ñöôïc boán möôi saùu tuoåi ñaïo, linh coát chia boán chuøa Ñaïi Thöøa, Vónh Quang, Tònh Truï, Toång Trì xaây thaùp thôø phuïng. Ñeä töû noái phaùp cuûa Sö laø Minh Phong, Nga Sôn, Voâ Nhai, Khoån Am, Coâ Phong, Traân Sôn v.v...

            Ngoaøi taùc phaåm Toïa Thieàn Duïng Taâm Kyù, Sö coøn tröôùc taùc Truyeàn Quang Luïc, Oaùnh Sôn Thanh Quy, Tam Caên Toïa Thieàn Thuyeát, Tín Taâm Minh Nieâm Ñeà v.v...

Veà sau, Thoân Thöôïng Thieân Hoaøng khen ngôïi coâng lao Sö, ban hieäu “Phaät Töû Thieàn sö”, Ñaøo Vieân Thieân Hoaøng ban hieäu “Hoaèng Ñöùc Vieân Minh Quoác sö”. Minh Trò Thieân Hoaøng laïi ban hieäu “Thöôøng Teá Ñaïi sö” vaø toâng Taøo Ñoäng sau naøy goïi Sö laø Thaùi Toå. 

]