XUAÂN TRONG CÖÛA THIEÀN

TAÄP 4

H.T THÍCH THANH TÖØ

HOØN NGOÏC QUÍ TRONG NUÙI LÖÛA

TEÁT NHAÂM THAÂN (1992)

(Taêng Ni)

Ngaøy ñaàu Xuaân taát caû Taêng Ni vaø Phaät töû veà ñaây ñeå chuùc möøng naêm môùi, nhaân ñaây chuùng toâi nhaéc nhôû ñoâi lôøi ñeå quí vò coù ñuû tö löông tieán tu treân ñöôøng giaûi thoaùt.

            Ñaàu Xuaân trong ñaïo cuõng nhö ngoaøi ñôøi, chuùng ta ñeàu ñeán chuùc möøng nhöõng vò lôùn tuoåi ñöôïc theâm moät tuoåi thoï. Quí vò ñeán möøng tuoåi, song toâi laïi coù caùi buoàn, möøng theâm moät tuoåi, nhöng buoàn giaûm maïng soáng heát moät naêm. Moãi naêm tuoåi thoï taêng theâm, nhöng maïng soáng chuùng ta laïi giaûm, cöù nhö theá maø giaûm daàn cho ñeán moät ngaøy naøo heát chuùc thoï nöõa, thì chöøng ñoù tôùi ngaøy huùy kî, nhaéc ñeán ngaøy aáy laø sôï, laø buoàn. Nhö theá taát caû ngöôøi ñi tröôùc, ngöôøi theo sau, vaø nhöõng ngöôøi sau naøy ai ai cuõng ñeàu luõ löôït ñi treân con ñöôøng moãi ngaøy moãi giaûm maïng soáng. Vì theá ngöôøi hoïc ñaïo phaûi nhaän thöùc ñuùng yù nghóa thôøi gian, thì chuùng ta soáng môùi coù giaù trò.

            YÙ nghóa thôøi gian laø theá naøo?

            Thôøi gian troâi qua khoâng döøng moät choã. Thôøi gian troâi, voâ thöôøng ñuoåi gaáp, voâ thöôøng töùc laø hoaïi dieät. Vì vaäy moãi moät naêm qua voâ thöôøng hoaïi dieät ñang hoaønh haønh taøn phaù thaân chuùng ta laøm cho thaân phaûi moøn moûi hö hao roài huûy dieät. Chính vì theá ñöùc Phaät duøng chöõ “Con Quæ Voâ Thöôøng”. Voâ thöôøng laø con quæ, noù phaù hoaïi, khoâng ñeå chuùng ta ñöôïc an oån. Song thôøi gian cuõng raát quí giaù, noù cho chuùng ta laøm ñöôïc nhöõng vieäc lôïi ích cho mình vaø cho ngöôøi.

            Toùm laïi khi noùi tôùi thôøi gian, chuùng ta phaûi nhôù hai ñaëc ñieåm:

            -Ñaëc ñieåm thöù nhaát:

            Thôøi gian qua roài khoâng trôû laïi. Theá neân ngaøy naøo coøn ñöôïc khoûe maïnh, ngaøy naøo coøn khaû naêng laøm ñöôïc nhieàu ñieàu lôïi ích, thì chuùng ta phaûi taän duïng heát khaû naêng cuûa mình, ñöøng ñeå thôøi gian troâi qua roài tìm laïi khoâng ñöôïc; cuõng ñöøng ñeå chuùng ta trôû thaønh moät con ngöôøi voâ ích tuy coù maët trong xaõ hoäi maø chæ laø moät vaät thöøa, thaät uoång cho thôøi gian quí baùu cuûa moät ñôøi ngöôøi.

            -Ñaëc ñieåm thöù hai:

            Thôøi gian laø nhöõng nhaùt buùa, laø nhöõng ngoïn löûa thieâu ñoát, phaù hoaïi thaân theå chuùng ta. Noù thaät laø ñaùng sôï, khoâng cho chuùng ta an oån. Chuùng ta phaûi raùng laøm sao ñöøng ñeå thôøi gian chi phoái ñôøi chuùng ta, roài chuùng ta trôû thaønh caùt buïi voâ ích. Nhaát laø tuoåi giaø töø naêm möôi saùu möôi veà sau, chuùng ta caûm thaáy ñaõ yeáu moøn ñi raát nhieàu, neân moãi ngaøy qua laø moãi ngaøy khoå thoâi, chôù coù vui gì!

            Bieát roõ ñöôïc yù nghóa thôøi gian chuùng ta phaûi laøm sao? Chaúng leõ ñeå thôøi gian thieâu ñoát mình ñeán baïi hoaïi khoâng coøn gì nöõa. Neáu chæ bieát thaân bò voâ thöôøng thieâu ñoát laø chuû yeáu, laø thaät thì raát uoång cho moät ñôøi. Coù maët roài trôû veà khoâng, thaät laø giaù trò khoâng ra gì. Vì vaäy ngöôøi tu khi bieát thôøi gian laøm tieâu moøn con ngöôøi, chuùng ta phaûi laøm sao tìm ra trong caùi tieâu moøn ñoù moät caùi gì maõi maõi khoâng tieâu moøn. Duø thôøi gian coù huûy hoaïi thaân naøy, chuùng ta cuõng caûm thaáy khoâng buoàn, khoâng sôï. Vì sao? Vì trong caùi baïi hoaïi, coù caùi khoâng baïi hoaïi, trong caùi tieâu tan maát maùt coù caùi khoâng tieâu tan maát maùt. Noùi moät caùch khaùc laø coøn coù caùi tröôøng cöûu, baát sanh baát dieät. Ñöôïc vaäy ñoái vôùi thôøi gian chuùng ta khoâng coøn sôï nöõa. Con quæ voâ thöôøng chæ coù theå phaù hoaïi ñöôïc thaân xaùc giaû taïm thoâi, chôù khoâng theå naøo sôø moù ñeán caùi chaân thaät cuûa chuùng ta. Ngöôøi bieát tu laø tìm tôùi caùi chaân thaät ñoù, roài môùi thaáy cuoäc ñôøi maáy möôi naêm chæ laø taïm bôï giaû doái. Thaáy ñöôïc caùi thaät roài, chuùng ta khoâng coøn lo aâu sôï haõi tröôùc nhöõng bieán hoaïi cuûa luaät voâ thöôøng.

            Moät Thieàn sö Vieät Nam ñôøi Lyù, ngaøi Ngoä AÁn coù dieãn taû ñieàu ñoù qua hai caâu thô:

                        Ngoïc phaàn sôn thöôïng saéc thöôøng nhuaän

                        Lieân phaùt loâ trung thaáp vò caøn.

            Dòch:

                        Töôi nhuaàn saéc ngoïc trong nuùi chaùy

                        Loø löûa hoa sen nôû thaät xinh.

            Hoøn ngoïc treân ngoïn nuùi chaùy saéc vaãn töôi nhuaàn. Ñoùa hoa sen nôû trong loø löûa vaãn thaém töôi.

            Qua hai caâu thô, Ngaøi muoán dieãn taû ñieàu gì?

            Hình aûnh thöù nhaát: Trong caùi voâ thöôøng hoaïi dieät, coù caùi chöa töøng bò hoaïi dieät, gioáng nhö hoøn ngoïc quí trong ngoïn nuùi chaùy höøng höïc maø vaãn töôi nhuaàn. Löûa chaùy treân ngoïn nuùi laø duï cho löûa voâ thöôøng thieâu ñoát ngoïn nuùi nguõ uaån. Treân thaân nguõ uaån bò voâ thöôøng thieâu ñoát, chuùng ta coù moät hoøn ngoïc quí ñeïp ñeõ khoâng ñoåi thay maøu saéc. Chuùng ta khoâng maéc keït trong ngoïn nuùi nguõ uaån vaø khoâng chòu thua ngoïn löûa voâ thöôøng laø vì chuùng ta coù ñöôïc hoøn ngoïc quí.

            Hình aûnh thöù hai: Trong loø löûa chaùy röïc, coù moät ñoùa hoa sen moïc leân, nôû troøn, saéc höông thanh khieát. Trong loø löûa laøm gì coù hoa sen moïc? Ñaây ñeå dieãn taû: Chính trong thaân bò löûa voâ thöôøng thieâu ñoát töøng giaây töøng phuùt, laïi coù caùi chaân thöôøng naèm saün trong ñoù, khoâng bò taát caû caùi voâ thöôøng ñoäng ñeán ñöôïc. Moät ñoùa sen nôû trong loø löûa laø chuyeän phi thöôøng maø theá gian khoâng bao giôø töôûng töôïng ñöôïc. Theá nhöng taát caû chuùng ta ai ai cuõng coù ñoùa hoa sen ñoù. Bieát soáng vôùi noù, thì chuùng ta heát sôï loø löûa voâ thöôøng. Cuõng nhö khi naém ñöôïc hoøn ngoïc quí trong nuùi chaùy röïc, thì chuùng ta heát sôï ngoïn löûa chaùy röïc ñoù, chuùng ta vaãn töôi cöôøi vì noù khoâng laøm gì ñöôïc hoøn ngoïc quí cuûa chuùng ta.

            Ñieàu chuùng toâi muoán noùi vôùi taát caû quí vò: Tuy thôøi gian laø voâ thöôøng, bieán ñoåi, thaân naøy cuõng baïi hoaïi theo caùi voâ thöôøng bieán ñoåi cuûa thôøi gian, nhöng trong thaân baïi hoaïi naøy vaãn coøn coù caùi khoâng baïi hoaïi, trong thaân voâ thöôøng naøy vaãn coøn coù caùi Chaân Thöôøng Vónh Cöûu. Cho neân chuùng ta phaûi kheùo, phaûi saùng suoát tìm cho ra, thaáy cho ñöôïc caùi chaân thöôøng vónh cöûu aáy. Ñöôïc vaäy chuùng ta môùi an nhieân töï taïi, môùi haèng ñöôïc vui töôi khoâng bao giôø coù nhöõng nieäm buoàn khoå khi thaáy thaân beänh hoaïn, cheát choùc. Chuùng ta vaãn cöôøi maõi, vì taát caû voâ thöôøng laø troø aûo moäng, khoâng ñaùng ñeå chuùng ta baän taâm.

            Chuùng ta coøn coù caùi chaân thaät ñang hieän höõu vaø maõi maõi hieän höõu, ñoù môùi thaät laø Muøa Xuaân Mieân Vieãn. Ngaøy naøo cuõng laø xuaân, taùm möôi tuoåi cuõng thaáy xuaân, ngaøy mai thaân hoaïi cuõng vaãn thaáy xuaân. Neáu chæ bieát xuaân laø luùc hoa nôû, khí trôøi aám aùp, gioù phöông ñoâng thoåi veà, moïi ngöôøi vui veû, thì khi heát xuaân, qua haï noùng böùc, ñeán ñoâng laïnh leõo, chuùng ta seõ buoàn khoå chôù khoâng an oån. Neáu tìm ñöôïc caùi chaân thaät, khoâng ñoåi dôøi, thì chuùng ta khoâng bao giôø coøn coù gì ñaùng buoàn ñaùng sôï treân cuoäc ñôøi naøy nöõa.

            Tuy chöa hoaøn toaøn soáng ñöôïc muøa xuaân aáy, nhöng toâi töï höùa: Toâi seõ laø ngöôøi soáng ñöôïc muøa xuaân mieân vieãn ñoù. Toâi hy voïng raèng ngaøy mai thaân toâi coù hoaïi ñi toâi vaãn cöôøi, vì toâi coøn coù muøa xuaân maõi maõi khoâng hoaïi. Neáu khoâng thì khi thaân hoaïi chuùng ta seõ khoå ñau, vì khoâng bieát chuùng ta seõ mang thaân naøo khaùc! Neáu bieát thaân naøy chæ laø giaû töôùng taïm bôï hôïp roài tan, coøn caùi chaân thaät kia chöa bao giôø hôïp cuõng chöa bao giôø tan, thì chuùng ta seõ yeân loøng soáng trong moïi hoaøn caûnh, yeân loøng trong taát caû thôøi gian tuoåi thoï ngaén daøi cuûa chuùng ta.

            Ñöôïc dieãm phuùc böôùc vaøo con ñöôøng ñaïo, chuùng ta phaûi ñi tìm muøa xuaân mieân vieãn aáy, chôù khoâng phaûi vaøo ñaïo ñeå ñöôïc nhöõng taïm bôï theá gian. Naøo laø chuøa to, Phaät lôùn, chuùng ñoâng, taát caû ñeàu bò löûa voâ thöôøng ñoát heát. Chæ coù moät caùi khoâng bò ñoát ñoù laø caùi chaân thaät cuûa mình. Söï thaønh coâng cuûa ngöôøi tu khoâng phaûi laø caát ñöôïc moät traêm ngoâi chuøa, khoâng phaûi laø giaùo hoùa maáy ngaøn ñeä töû, maø söï thaønh coâng cuûa chuùng ta laø tìm ñöôïc muøa xuaân mieân vieãn. Ñôøi ngöôøi tu chuùng ta laø moät ñôøi töï taïi, an vui trong caùi khoå ñau voâ thöôøng. Ñöôïc nhö theá môùi goïi laø phi thöôøng, môùi goïi laø giaûi thoaùt.

            Chuùng ta giaûi thoaùt caùi gì?

            Giaûi thoaùt ñöôïc voâ thöôøng sanh töû. Neáu khoâng ñöôïc caùi chaân thöôøng vónh cöûu thì chuùng ta khoâng bao giôø ñöôïc giaûi thoaùt. Vì hieåu ñöôïc ñieàu naøy neân toâi mong raèng: Taêng Ni vaø Phaät töû, quí vò raùng nhìn cho kyõ, thaáy cho saâu choã chaân thaät naøy maø toâi ñaõ qua bao nhieâu naêm coá gaéng chæ cho quí vò. Thaät ra toâi ñaõ ñem heát taâm can ñeå noùi leân leõ thaät ñoù. Quí vò chòu khoù ñoïc tôùi ñoïc lui, nghe ñi nghe laïi nhöõng lôøi nhaéc nhôû cuûa chuùng toâi, thì quí vò thaáy ñöôïc caùi mieân vieãn ñoù, vaø seõ ñöôïc töï taïi trong cuoäc ñôøi voâ thöôøng bieán hoaïi naøy. Baèng khoâng thì quí vò tu chæ ñöôïc caùi nhaân laønh roài cuõng bò voâ thöôøng, nhöng voâ thöôøng trong caùi toát moät chuùt vaäy thoâi. Thí duï nhö moät khuùc goã muïc moãi ngaøy qua moãi raõ naùt vaø moät caùi nhaø sang troïng moãi ngaøy qua moãi cuõ daàn. Hai caùi ñoù tuy giaù trò khaùc nhau nhöng roát cuoäc roài cuõng ñi tôùi baïi hoaïi, chæ coù hoaïi tröôùc, hoaïi sau maø thoâi. Caùi nhaø ñeïp roài cuõng bò cuõ hö töø töø, chôù khoâng phaûi laø caùi ñeïp mieân vieãn. Theá neân chuùng ta laøm sao ñöøng keït trong caùi voâ thöôøng, duø noù ñeïp ñeán ñaâu, chuùng ta cuõng khoâng thích, khoâng vui. Chuùng ta chæ vui thaät söï khi thoaùt khoûi luaät voâ thöôøng.

            Song taâm con ngöôøi laïi thích caùi voâ thöôøng ñeïp. Cho neân naêm cuõ gaàn taøn laïi mong naêm môùi, roài naêm naøy hôi chaùn laïi mong naêm tôùi, chæ mong caùi môùi toát hôn caùi cuõ, maø khoâng ngôø mong maõi roài ñeán caùi baïi hoaïi. Vì theá ngöôøi hoïc ñaïo phaûi saùng suoát, khoâng mong naêm môùi toát hôn naêm cuõ maø chæ mong thoaùt khoûi voâ thöôøng. Chính khi ñoù thì taát caû ngaøy, thaùng, naêm ñeàu laø moät muøa xuaân. Baèng khoâng thì thieáu gì ngöôøi ngaøy xuaân vaãn khoùc, ñaâu phaûi ngaøy xuaân laø ñeïp laø vui heát ñaâu. Thieáu gì ngöôøi ngay muøa ñoâng aûm ñaïm maø vaãn cöôøi. Ñaây khoâng phaûi laø luaät chung maø laø vieäc rieâng cuûa moãi ngöôøi chuùng ta. Nhöng duø khoùc duø cöôøi ôû muøa xuaân hay muøa ñoâng cuõng ñeàu khoâng coù giaù trò gì. ÔÛ taát caû muøa chuùng ta vaãn cöôøi luoân, ñoù môùi laø chaân giaù trò.

            Chuùng ta coá gaéng laøm sao, trong moät kieáp naøy, ñaøo cho ñöôïc hoøn ngoïc quí ñang choân saâu döôùi loøng ñaát voâ minh. Bôùi noù leân, naém noù trong tay roài chuùng ta môùi vui cöôøi. Coù ngöôøi hoûi: “Khoâng bieát Boà-taùt Ñòa Taïng caàm hoøn ngoïc trong tay ñeå laøm chi?” Tu thaønh Boà-taùt roài, phaûi xaû heát, chôù coøn caàm hoøn ngoïc ñeå laøm gì? Nhöng ñoù laø moät yù nghóa heát söùc thaâm traàm. Ñòa laø ñaát, Taïng laø choân giaáu. Hoøn ngoïc quí ñoù ñang choân giaáu ôû döôùi ñaát voâ minh phieàn naõo. Chuùng ta chòu khoù böôi moùc nhöõng voâ minh phieàn naõo ra roài chuùng ta seõ coù hoøn ngoïc quí, gioáng nhö ngaøi Ñòa Taïng ñang naém noù ôû trong tay vaäy.

            Laø ngöôøi hoïc ñaïo chuùng ta khoâng neân buoàn, khoâng neân lo thaân naøy giaø cheát, chuùng ta chæ buoàn lo: Taïi sao chuùng ta cöù dung döôõng voâ minh? Taïi sao chuùng ta cöù chöùa chaáp phieàn naõo? Voâ minh phieàn naõo coøn daày thì khoâng bao giôø chuùng ta thaáy ñöôïc hoøn ngoïc quí. Theá neân chuùng ta phaûi phaù deïp voâ minh ñeå cho hoøn ngoïc quí hieän tieàn, nhö vaäy môùi laø moät ñôøi tu xöùng ñaùng. Khoâng laøm ñöôïc vieäc ñoù thì ñöøng mong chuùng ta ñöôïc an vui.

            Bao nhieâu naêm roài chuùng toâi giaûng ñoâng giaûng taây, giaûi Kinh giaûi Luaän chæ coát laøm sao cho quí vò nhaän ra mình coù hoøn ngoïc quí. Ngang ñaây khi toâi nghæ giaûng daïy roài, quí vò raùng duøng caây kieám trí tueä böôi xôùi mieáng ñaát phieàn naõo voâ minh cho noù naùt ra ñeå laáy cho ñöôïc hoøn ngoïc quí, ñaây laø thôøi gian quí vò phaûi laøm. Khi tröôùc quí vò chöa tin mình coù hoøn ngoïc quí neân toâi coá gaéng noùi cho quí vò tin. Ngaøy nay quí vò tin roài, khoâng phaûi ngang ñaây laø ñuû maø quí vò phaûi ra coâng ñaøo xôùi maûnh ñaát voâ minh cho tan naùt ñeå thaáy hoøn ngoïc quí cuûa mình. Nhö vaäy môùi khoûi uoång coâng chuùng toâi giaûng daïy bao nhieâu naêm. Neáu quí vò cöù haøi loøng bieát mình coù hoøn ngoïc quí roài lo gì, cöù ñeå ñoù, ñi lo chuyeän phaûi quaáy hôn thua, thì hoøn ngoïc cöù bò choân vuøi, tuy quí vò coù noù maø khoâng söû duïng ñöôïc, roài vaãn chòu khoå ñau maõi.

            Noã löïc deïp heát nhöõng chöôùng ngaïi ñeå thaáy ñöôïc hoøn ngoïc laø quí vò thaønh coâng treân ñöôøng tu. Khi aáy quanh naêm suoát thaùng ñeàu laø muøa xuaân, taát caû ñeàu laø muøa xuaân, muøa xuaân chaân thaät. Khoâng coøn nöõa muøa xuaân taïm bôï, xuaân trong caùi bò thieâu ñoát chaùy moøn cho ñeán ngaøy baïi hoaïi. Chæ moät muøa xuaân mieân vieãn baát sanh baát dieät, xuaân ñoù laø thoaùt khoûi voâ thöôøng, xuaân ñoù laø voâ minh phieàn naõo khoâng coøn coù maët nöõa.

            Mong raèng sang naêm môùi qua lôøi nhaéc nhôû cuûa chuùng toâi, taát caû Taêng Ni vaø Phaät töû coá gaéng thöïc hieän soáng ñöôïc muøa xuaân mieân vieãn. Taát caû chuùng ta seõ cöôøi maõi, ñeán phuùt taét thôû vaãn coøn cöôøi. Ñoù môùi thaät laø ngöôøi nhaän ñöôïc hoøn ngoïc quí nôi mình, ñoù môùi thaät laø ngöôøi tu ñaïo giaûi thoaùt.

]

THIEÀN TOÂNG VIEÄT NAM