LUAÄN TOÏA THIEÀN

H.T THÍCH NHAÄT QUANG

LUAÄN TOÏA THIEÀN

Thieàn sö Ñaïi Giaùc.

Xeùt thaáy, Toïa Thieàn laø phaùp moân ñaïi giaûi thoaùt. Caùc phaùp töø ñoù maø löu xuaát, muoân haïnh töø ñoù maø thoâng ñaït, thaàn thoâng, trí hueä, phöôùc ñöùc, ñeàu töø trong cöûa naøy maø khôûi leân, cho ñeán con ñöôøng taùnh maïng cuûa trôøi, ngöôøi cuõng ñeàu töø cöûa ngoõ naøy maø môû ra.

Chö Phaät ñaõ töø cöûa ngoõ naøy maø ra vaøo. Ngöôøi thöïc haønh haïnh Boà-taùt chính phaûi vaøo cöûa naøy, haøng Nhò thöøa thì coøn ôû giöõa ñöôøng, boïn ngoaïi ñaïo tuy coù ñi maø chaúng vaøo ñöôïc con ñöôøng chính. Phaøm caùc toâng Hieån, Maät chaúng thöïc haønh phaùp moân naøy, thì chaúng coøn con ñöôøng naøo khaùc ñeå thaønh Phaät.

1. HOÛI: Noùi raèng Toïa Thieàn laø coäi nguoàn cuûa caùc phaùp, yù chæ ñoù theá naøo?

ÑAÙP: Thieàn laø Phaät trong taâm, Luaät laø Phaät töôùng ngoaøi, Kinh Giaùo laø lôøi Phaät noùi ra, nieäm Phaät töùc laø nieäm danh hieäu Phaät, taát caû ñeàu töø trong Phaät taâm löu xuaát, theá neân noùi coäi nguoàn laø vaäy.

2. HOÛI: Phaùp Thieàn voâ töôùng, voâ nieäm, linh ñöùc chaúng loä baøy, kieán taùnh cuõng chaúng coù chöùng cöù, do ñaâu maø coù theå tin ñöôïc?

ÑAÙP: Taâm ta cuøng taâm Phaät moät vò, haù chaúng phaûi laø linh ñöùc ö? Taâm ta ta chaúng bieát, baûo caùi naøo laøm chöùng cöù? Töùc taâm töùc Phaät, caàu chöùng cöù gì beân ngoaøi?

3. HOÛI: Coù theå tu phaùp nhaát taâm, cuõng tu muoân haïnh, muoân thieän, coâng ñöùc coù gì so saùnh ñöôïc?

ÑAÙP: “Choùng giaùc xong Nhö Lai Thieàn, saùu ñoä muoân haïnh theå töï troøn ñaày”. Theá thì, moät phaùp thieàn goàm ñuû taát caû phaùp. Haù chaúng thaáy noùi: “Ba coõi chæ moät taâm, ngoaøi taâm khoâng phaùp khaùc”. Duø tu muoân haïnh maø khoâng nhaän phaùp taâm naøy, thì khoâng theå ñaéc ngoä. Neáu chaúng ñaéc ngoä maø thaønh Phaät, leõ aáy laøm gì coù?

4. HOÛI: Phaùp taâm naøy ñaâu theå tu haønh, duø coù duïng coâng tu haønh, cuõng chaúng ñöôïc khai ngoä, keát quaû thaønh Phaät chaúng nhaát ñònh, thì duø cho nhoïc nhaèn tu haønh, naøo coù lôïi ích gì?

ÑAÙP: Toâng naøy laø phaùp moân saâu maàu kín nhieäm, neáu tai ta ñöôïc moät laàn nghe, lieàn thaønh thaéng nhaân Boà-ñeà. Ngöôøi xöa noùi:

“Ngöôøi nghe toâng naøy maø khoâng tin, phöôùc coøn vöôït hôn trôøi, ngöôøi; keû hoïc maø khoâng thoâng hieåu thì troïn ñeán quaû Phaät”. Neân bieát, phaùp naøy laø taâm toâng cuûa Phaät. Phaät taâm töï noù voán chaúng coù meâ, ngoä, ñaây chính laø dieäu thuaät cuûa Nhö Lai. Duø raèng chöa ñöôïc toû ngoä, nhöng moät phen ngoài thieàn, töùc laø ngoài toøa Phaät, moät ngaøy ngoài thieàn, moät ngaøy laøm Phaät, troïn ñôøi ngoài thieàn laø troïn ñôøi laøm Phaät, kieáp töông lai cuõng nhö theá, ngöôøi chæ tin theá aáy, laø ngöôøi ñaïi caên cô.

5. HOÛI: Neáu ñaõ nhö theá, thì toâi cuõng coù theå tu haønh. Vaäy laøm theá naøo an taâm? Phaûi duïng taâm theá naøo?

ÑAÙP: Phaät taâm taát caû ñeàu khoâng tröôùc töôùng. Laáy lìa töôùng laøm thaät töôùng. Ñi, ñöùng, ngoài, naèm trong boán oai nghi, laáy ngoài laøm nghóa an oån. Do ngoài ngay thaúng maø tö duy thaät töôùng.

6. HOÛI: Nghóa ngoài ngay thaúng, tö duy thaät töôùng naøy, xin noùi roõ hôn?

ÑAÙP: Ngoài ngay thaúng, chính laø ñöùc Nhö-Lai kieát-giaø-phu-toïa. Tö duy thaät töôùng, cuõng goïi laø ngoài thieàn.

Keát phaùp giôùi ñònh aán, thaân taâm chaúng ñoäng, maét môû chöøng phaân nöûa, giöõ muõi thaät ngay thaúng, seõ thaáy caùc phaùp höõu vi in tuoàng giaác moäng, nhö laøn boït nöôùc, cuõng chaúng khaùc bong boùng noåi. Chôù buoäc nieäm !

7. HOÛI: Chaân ngoài kieát-giaø, tay baét aán laø oai nghi cuûa Nhö-Lai, coøn maét môû phaân nöûa, giöõ muõi ngay thaúng laø vieäc gì?

ÑAÙP: Maét môû lôùn seõ thaáy xa, bò caûnh laêng xaêng tröôùc maét böùc baùch, taâm deã taùn loaïn. Nhaém maét thì sa vaøo caûnh hoân traàm, trong taâm khoâng ñöôïc saùng suoát. Maét môû phaân nöûa, thì nieäm chaúng voäi vaøng, thaân taâm nhaát nhö… Xeùt roõ, thì sanh töû, phieàn naõo chaúng coù theå gaàn guõi. Ñoù goïi laø laäp ñòa thaønh Phaät, laø ñaïi duïng ñaïi cô.

8. HOÛI: Duø ñöôïc nghe caùc vieäc nhö theá roài, nhöng loøng tin vaãn chöa vöõng. Ñoïc tuïng kinh chuù chöùa coâng aáy, trì trai giöõ giôùi xöôùng danh hieäu Phaät, nhoùm ñöùc aáy, vieäc ñoù coù choã töïa nöông. Rieâng chaúng laøm vieäc gì khaùc, yeân ngoài trong thieàn ñònh, hay coù nhöõng kyø ñaëc sao?

ÑAÙP: Nghi nhö theá laø nghieäp sanh töû, nghi nhö theá laø phieàn naõo chöôùng. Thöïc haønh taát caû phaùp taâm khoâng sôû ñaéc, goïi laø thaäm thaâm Baùt nhaõ, laø trí hueä Baùt nhaõ. Trí hueä naøy, laø kieám baùu coù theå chaët ñöùt coäi nguoàn sinh töû. Tu caùc caên laønh, mong ñöôïc quaû baùo, ñoù laø phaøm phu meâ muoäi. Haøng Boà-taùt khi tu caùc caên laønh, chaúng caàu quaû baùo aáy, chæ höôùng ñeán ñaïi töø ñaïi bi maø tu thieän caên, cho neân thaønh chaát lieäu Boà-ñeà.

Vì mong caàu quaû baùo maø tu caùc caên laønh, chæ thaønh ñaït quaû phuùc nhoû heïp trôøi ngöôøi, haïn ñònh trong nghieäp sinh töû höõu laäu thoâi.

9. HOÛI: Chaúng nhôø chöùa nhoùm caùc caên laønh, coâng ñöùc thì ñaâu coù theå thaønh töïu muoân ñöùc, troøn ñaày Phaät quaû ñöôïc?

ÑAÙP: Neáu ñôïi nhoùm hôïp ñuû caùc caên laønh, coâng ñöùc thì phaûi traûi qua ba ñaïi a-taêng-kyø kieáp môùi thaønh Phaät ñöôïc. Ngöôïc laïi, ngöôøi thöïc haønh nhaân quaû baát nhò phaùp moân laø thaønh Phaät ngay trong ñôøi naøy. Nghóa laø, minh töï taâm, ngoä töï taùnh, nhaän thaáy töï mình voán saün laø Phaät, chaúng ñôïi ñeán nay môùi thaønh.

10. HOÛI: Ngöôøi kieán taùnh thaønh Phaät, chaúng y cöù nhaân quaû. Vaäy thì, khoâng theå tu caùc caên laønh sao?

ÑAÙP: Ngöôøi kieán taùnh thaønh Phaät, duø coù tu caùc caên laønh, chæ vì lôïi ích, chaúng vì quaû baùo. Bôûi giaùo hoùa chuùng sanh, neân daïy nhaân quaû, do vì thaân mình khoâng sôû ñaéc, neân chaúng troâng vaøo caùc coâng ñöùc; voâ taâm vôùi taát caû.

11. HOÛI: Ngöôøi voâ taâm nhö theá naøo? Neáu ñaõ voâ taâm, thì ai kieán taùnh, ai ngoä ñaïo? Caùi gì laïi hay vì chuùng sanh maø thuyeát phaùp giaùo hoùa?

ÑAÙP: Voâ taâm laø noùi ngöôøi khoâng taát caû taâm ngu si, chaúng phaûi noùi ngöôøi khoâng taâm bieän bieät caën keõ taø chaùnh. Ta chaúng nghó töôûng chuùng sanh, cuõng chaúng voïng caàu Phaät ñaïo, laïi chaúng nghó meâ, chaúng caàu ngoä, chaúng chaïy theo söï toân kính cuûa ngöôøi, cuõng chaúng thích nghe danh hö lôïi döôõng, chaúng nhaøm chaùn ñoäc haïi oaùn thuø, maëc cho taát caû vieäc laønh döõ, chaúng khôûi nieäm sai bieät, ñoù goïi laø Ñaïo Nhôn Voâ Taâm.

Theá neân noùi: Ñaïo voâ taâm hôïp vôùi ngöôøi, ngöôøi voâ taâm hôïp vôùi ñaïo.

12. HOÛI: Trì trai giöõ giôùi, ñoïc tuïng kinh chuù, xöôùng danh hieäu Phaät, coâng ñöùc ñoù coù hôn keùm nhau chaêng?

ÑAÙP: Ngöôøi trì trai laø lìa aên tham duïc, kieáp töông lai seõ ñöôïc phöôùc ñöùc lôùn. Giöõ giôùi, laø vì ngöng taâm aùc, sinh taâm laønh. Ngöôøi coù taâm laønh, neáu sinh trong coõi trôøi, ngöôøi thì ñòa vò raát laø toân quyù. Coøn ngöôøi ñoïc tuïng kinh chuù, laø gìn giöõ phaùp Phaät, neân ñôøi sau seõ ñöôïc trí hueä lôùn. Do xöôùng danh hieäu Phaät, ñôøi sau quyeát chaéc sanh ñaát Phaät. Laïi voâ taâm naøy laø Phaät taâm. Coâng ñöùc Phaät taâm naøy lôøi leõ khoâng dieãn taû xieát, nghó löôøng khoâng theå cuøng toät, thaät laø chaúng theå nghó nghò.

13. HOÛI: Giôø ñaây, coâng ñöùc cuûa caên laønh ñaõ roõ raøng roài, chaúng coøn nghi ngôø nöõa. Nhöng ñoái vôùi coâng ñöùc cuûa voâ taâm coøn coù choã chöa hieåu?

ÑAÙP: Hoïc ñoøi oai nghi Phaät, truyeàn ñaït lôøi noùi Phaät vaø xöôùng danh hieäu Phaät, ñeàu coù coâng ñöùc. Laïi ñaïo nhôn voâ taâm cuõng hay coù caùc coâng ñöùc. Neáu baûo voâ taâm khoâng coâng ñöùc, thì caùc haïnh khaùc khoâng theå coù coâng ñöùc. Vì taát caû caên laønh laø nhaân duyeân coâng ñöùc cuûa trôøi, ngöôøi, coøn voâ taâm laø con ñöôøng choùng chöùng ñaïo Boà-ñeà. Coâng ñöùc ñoù khoâng theå duøng lôøi leõ maø keå xieát, thöïc laø moät ñaïi söï nhaân duyeân, phieàn naõo, sinh töû töï tieâu dieät, thaân taâm nhaát nhö, töùc taâm thaønh Phaät, coøn nghi gì nöõa ö?

Ngöôøi xöa noùi: “Cuùng döôøng ba ñôøi caùc ñöùc Phaät, chaúng baèng cuùng döôøng moät ñaïo nhôn voâ taâm” Thöïc laø, caûnh giôùi chæ coù Phaät vôùi Phaät bieát nhau, haïng phaøm phu cuøng Nhò thöøa chaúng coù theå löôøng noåi.

14. HOÛI: Caùc kinh chaúng noùi voâ taâm, cuõng chaúng khen ngôïi. Côù sao toâng naøy laïi quyù troïng leõ aáy ñeán theá?

ÑAÙP: Trong caùc kinh noùi ñeán leõ naøy raát nhieàu. Nhö noùi: “Ngoân ngöõ ñaïo ñoaïn”. Hoaëc noùi: “Baát khaû thuyeát”. Hay laø: “Cöùu caùnh khoâng”. Cuõng noùi: “Moät ñaïi söï nhaân duyeân”. Hoaëc laïi noùi: “Caùc phaùp voán tòch dieät”. Ñöùc Thích Ca ñoùng cöûa thaát, Ngaøi Tònh Danh ngaäm mieäng. Ñaây haù chaúng phaûi chæ baøy caûnh giôùi voâ taâm laø gì ö? Vì aûnh höôûng ñeán baäc Boà-taùt ñaõ chöùng trí, neân ñöùc Theá Toân khoâng noùi ñoù thoâi. Laïi haøng Nhò thöøa coøn keùm coûi neân Phaät cuõng chaúng noùi. Do ñoù, kinh Phaùp Hoa daïy: “Ñoái vôùi haïng ngöôøi khoâng trí, chôù noùi kinh naøy”. AÁy chaúng ngoaøi yù daãn treân.

Caùc kinh coù ñeán taùm muoân boán ngaøn phaùp moân, nhöng chaúng ngoaøi hai phaùp saéc, khoâng. Taát caû loaøi coù hình töôùng ñeàu thuoäc saéc laø thaân, coøn loaøi chaúng loä baøy töôùng ra, ñeàu thuoäc Khoâng. Thaân coù hình töôùng, neân noùi laø saéc, taâm khoâng hình, neân baûo raèng khoâng. Caùc kinh ñieån cuûa Phaät noùi, ñeàu chaúng rôøi ngoaøi hai phaùp saéc, khoâng naøy. Ñoù laø noùi caûnh giôùi voâ taâm baát khaû thuyeát. Sôû dó, chaúng khen ngôïi leõ naøy, laø vì ngoân ngöõ chaúng ñeán ñöôïc, neân chæ noùi “Ngoaøi giaùo truyeàn rieâng”.

15. HOÛI: Theá thì, saéc thaân naøy coù theå laø meâ ö? Cuõng coù theå laø ngoä ö? Taâm laø vaät gì? Caên baûn cuûa meâ vaø ngoä khoâng theå khoâng bieát ñoù. Laïi taâm ôû trong thaân, hay ôû ngoaøi thaân, noù töø choã naøo daáy leân nhö theá?

ÑAÙP: Saéc thaân boán ñaïi, naêm uaån ñaày khaép möôøi phöông, laø caên baûn cuûa taát caû chuùng sanh. Nhaân duyeân hoøa hôïp, thì thaân theå kieán laäp, goïi ñoù laø sinh. Quaû baùo ñoåi dôøi, thì boán ñaïi phaân taùn, goïi ñoù laø cheát. Saéc töôùng, thì coù phaøm thaùnh, taâm theå voán chaúng ngoä, meâ. Tuy nhieân, giaû coù meâ, neân goïi chuùng sanh, ngoä goïi laø chö Phaät. Meâ ngoä chæ nhaân voïng taâm, chaân taâm thì khoâng meâ ngoä, chuùng sanh hay Phaät voán nhaân nôi moät taâm meâ ngoä naøy. Roõ ñöôïc baûn taùnh, thì hoaøn toaøn khoâng coù phaøm, thaùnh sai bieät. Neân kinh Thuû Laêng Nghieâm noùi:

“Baûn taùnh nhieäm maàu troøn saùng, rôøi ngoaøi caùc danh töôùng, xöa nay chaúng coù theá giôùi chuùng sanh”

16. HOÛI: Taâm taùnh voán chaúng meâ. Neáu vaäy, meâ tình khôûi töø choã naøo?

ÑAÙP: Neáu khôûi voïng nieäm, meâ lieàn theo ñoù maø ñeán. Meâ ñeán, neân phieàn naõo sanh. Voïng nieäm neáu döùt thì meâ cuõng töø ñoù maø ñi. Meâ ñaõ ñi, neân phieàn naõo dieät. Neân bieát, phaùp phieàn naõo laø phaùp sinh, ñoù laø haït gioáng sanh töû, Boà-ñeà laø phaùp dieät, thì laø vui tòch dieät. Khi meâ, caùc phaùp ñeàu laø phieàn naõo. Luùc ngoä, caùc phaùp ñeàu laø Boà-ñeà. Ngöôøi ñôøi chaúng bieát coäi goác meâ ngoä naøy, neân nhaøm sanh töû, buoäc nieäm chaúng khôûi, cho ñoù laø moät nieäm khoâng sanh, laø voâ taâm. Ñoù vaãn laø nieäm sanh töû, chaúng phaûi voâ taâm, chaúng phaûi tòch dieät. Duøng nieäm döùt nieäm, laø sanh töû noái tieáp.

17. HOÛI: Tieåu thöøa thì rôi vaøo lyù Khoâng, chaúng bieát voâ taâm. Ñaïi thöøa Boà-taùt coù theå ñöôïc voâ taâm chaêng?

ÑAÙP: Haøng Boà-taùt ñeán Thaäp ñòa vaãn coøn laàm trí nhò chöôùng, chaúng ñöôïc voâ taâm. Moät hoaëc chöôùng naøy, vaøo ñeä Thaát ñòa, taâm tìm phaùp vaãn coøn, neân bò chöôùng. Ñeán ñeä Thaäp ñòa, coù taâm giaùc chieáu, neân cuõng bò chöôùng, cho ñeán luùc thaønh Ñaúng Chaùnh Giaùc, môùi hôïp vôùi voâ taâm naøy.

18. HOÛI: Ñaõ laø haïng Boà-taùt ñeán Thaäp ñòa coøn chaúng bieát, huoáng nöõa boïn phaøm phu sô taâm hoïc ñaïo, thì laøm sao coù theå hôïp vôùi voâ taâm?

ÑAÙP: Ñaïi thöøa thì khoâng theå nghó baøn. Coù tröôøng hôïp thaúng tieät (chaët ñöùt) moät nieäm, choùng ngoä coäi nguoàn.

Caùc nhaø beân giaùo laäp Tam hieàn, Thaäp thaùnh laø vì haïng ngöôøi caên cô chaäm luït. Haïng lôïi caên, ngay khi môùi phaùt taâm lieàn thaønh Chaùnh giaùc. Cuõng coù tröôøng hôïp thaúng ñeán thaønh Phaät moät caùch nhanh choùng khoâng theå nghó löôøng.

Baäc Thaäp Ñòa, Ñaúng Giaùc hôïp vôùi voâ taâm, thì ngang vôùi haïng ngöôøi hieän nay kieán taùnh thaønh Phaät. Neân bieát, trong lyù voâ taâm khoâng coù sai khaùc.

19. HOÛI: Thaáy taùnh thaønh Phaät, vieäc ñoù theá naøo? Taùnh laø gì? Thaáy laø thaáy caùi gì? Duøng trí coù theå bieát chaêng? Con maét coù theå thaáy chaêng? Nghóa ñoù ra sao?

ÑAÙP: Hoïc kinh luaän ñöôïc trí, töùc laø trí phaân bieät baèng thaáy nghe hieåu bieát. ÔÛ ñaây, ngöôøi tu haønh chaúng duøng trí aáy maø thaáy bieát baèng hoài quang phaûn chieáu, baèng töï taùnh saün coù, cuõng goïi laø hueä nhaõn. Tuy nhieân, sau khi thaáy taùnh roài, vaãn thuï duïng baèng thaáy nghe hieåu bieát nhö thöôøng.

20. HOÛI: Thaáy bieát töï taùnh saün coù, caùi thaáy bieát coù theå bieát ñöôïc, coøn töï taùnh saün coù laø theá naøo?

ÑAÙP: Vì taát caû chuùng sanh xöa nay vaãn coù taùnh, neân trôï giuùp khôûi leân töï theå. Taùnh naøy töø voâ thuûy ñeán nay chaúng sinh, chaúng dieät, khoâng saéc, khoâng hình, thöôøng truï chaúng bieán ñoåi, goïi ñoù laø töï taùnh saün coù. Töï taùnh naøy cuøng vôùi chö Phaät, moät vò bình ñaúng, neân cuõng goïi laø Phaät taùnh. Taát caû ngoâi Tam Baûo, chuùng sanh trong saùu neûo, do taùnh naøy laøm coäi goác maø thaønh töïu taát caû phaùp.

21. HOÛI: Hoài quang phaûn chieáu laø theá naøo?

ÑAÙP: Chieáu laø soi roõ caùc phaùp beân ngoaøi, töï mình coù caùi saùng suoát chieáu laïi beân trong.

Taâm saùng suoát, nhö aùnh saùng khoâng löôøng, khoâng ngaèn cuûa maët trôøi, maët traêng hay chieáu soi trong ngoaøi taát caû coõi nöôùc. AÙnh saùng ñoù, chaúng ñeán choã u aùm goïi laø nuùi ñen hang quyû, caùc loaøi quyû thaàn ñeàu aån naáp trong ñoù. Haïng quyû thaàn naøy, hay nhieãu haïi chuùng sanh. Taâm phaùp cuõng nhö theá, trí saùng khoâng löôøng khoâng ngaèn cuûa taâm taùnh hay chieáu suoát caùc caûnh giôùi. AÙnh saùng ñoù, chaúng ñeán choã ngaên khuaát, goïi laø voâ minh, aám giôùi, taát caû phieàn naõo ñeàu truï trong ñoù. Phieàn naõo, thì hay nhieãu haïi chuùng sanh. Trí taâm laø aùnh saùng. Voïng nieäm laø nhöõng caùi boùng. Soi saùng söï vaät noùi laø chieáu. Caûnh giôùi taâm nieäm chaúng ñoåi dôøi höôùng vaøo baûn taùnh, neân noùi raèng hoài quang phaûn chieáu.

Laïi noùi chieáu khaép, chính laø chieáu khaép ñöông theå (theå hieän höõu) choã meâ, ngoä chöa hieän baøy. Theá maø thôøi nay ngöôøi duøng voïng nieäm ñeå suy tìm baûn taâm, laáy phieàn naõo laøm thuù vui, thì bao giôø môùi côûi boû sanh töû?

22. HOÛI: Ngoài thieàn laáy “moät nieäm khoâng sanh” laøm tænh yeáu (choã quan yeáu ñeå tænh giaùc). Laáy nieäm döøng nieäm, ñaây thôøi chaúng khaùc laáy maùu röûa maùu. Vieäc ñoù theá naøo?

ÑAÙP: Moät nieäm khoâng sanh, chính laø taâm phaùp baûn theå, chaúng phaûi döøng nieäm, cuõng chaúng phaûi chaúng döøng nieäm, chæ laø moät nieäm khoâng sanh. Neáu hôïp vôùi baûn theå naøy, thì ñoù laø phaùp taùnh Nhö Lai. Baáy giôø, vieäc ngoài thieàn cuõng baèng voâ duïng. Khoâng meâ, khoâng ngoä, haù laïi coøn coù moät nieäm ö? Neáu chaúng nhaän ñöôïc baûn theå naøy, thì ñaâu goïi laø ñöôïc khoâng sanh. Duø ñeø nieäm chaúng cho khôûi, cuõng ñeàu laø voâ minh. Chaúng khaùc laáy ñaù ñeø coû, chaúng bao laâu coû aáy laïi sanh. Phaûi coâng phu mieân maät laém, khoâng theå dung dò maø ñöôïc.

23. HOÛI: Hoaëc coù ngöôøi hoûi, luùc ñeán choã moät nieäm khoâng sanh, thì theá naøo?

ÑAÙP: Moät nieäm khoâng sanh laø hoaøn toaøn khoâng töôùng sanh dieät, ñi laïi, coù theå noùi naêng chæ baøy. Söï sanh töû theo nieäm maø khôûi, neáu chaúng bieát choã nieäm khôûi thì, chaúng roõ ñöôïc coäi goác sanh töû. Caùc chuùng sanh trong suoát 12 giôø bò giaëc phieàn naõo sai söû traùi vôùi taùnh baûn höõu. Neáu maây voïng nieäm tan, taâm taùnh nhö aùnh saùng maët traêng. Nhöõng nieäm xaáu töø tröôùc nay ñeàu trôû thaønh trí hueä, duøng nieäm naøy coù theå thuyeát phaùp giaùo hoùa chuùng sanh. Ngöôøi xöa baûo:

“Caùc ngöôi bò 12 giôø sai söû, ta sai söû ñöôïc 12 giôø”

24. HOÛI: Khi ngoài thieàn, nieäm khôûi laø loãi, ngöøng laïi coù loãi chaêng? Vieäc ñoù theá naøo?

ÑAÙP: Luùc chöa thaáy taùnh, khôûi hay ngöøng ñeàu coù loãi. Trong kinh Phaät daïy: “Chaúng khôûi voïng nieäm”, hoaëc noùi: “Cuõng chaúng dieät haún”. Ñoù laø loái noùi khieán cho ta nhaän baûn taùnh. Ngöôøi thaáy taùnh thì vieäc tu haønh laø voâ duïng. Beänh meâ voïng ñaõ tröø, khoa trò lieäu naøo coù ích gì. Tuy nhieân, beänh meâ tình daáy khôûi, thì duøng tu haønh ñeå trò lieäu, beänh nieäm chaúng coøn khôûi nöõa, thì chaúng duøng thuoác tieáp tuïc.

25. HOÛI: Duø coù nieäm khôûi, nhöng nieäm voán khoâng töï taùnh, thì coù loãi gì?

ÑAÙP: Tuy khoâng töï taùnh, nhöng daáy khôûi ñeàu coù loãi. Cuõng nhö vieäc trong moäng, sau khi thöùc giaác, bieát noù hö voïng, haù baûo khoâng loãi sao? Khôûi leân töùc thaønh loãi, coøn moäng laø do chuùng sanh voïng thaáy, moät khi ñöôïc nghe Phaät phaùp, phaùt khôûi loøng tin, vieäc ñoù thuø thaéng hôn. Theá nhöng, chaúng phaûi ngöôøi coù ñaïo taâm chaân thöïc, duïng coâng moät caùch hôøi hôït, chaúng bieát loãi cuûa taâm, baát chôït ñeø eùp caùc nieäm nhoû maø chaúng bieát caùc nieäm lôùn. Neáu chaúng ñoaïn tieät töø coäi nguoàn cuûa noù, thì duø coù keát ñöôïc duyeân phaàn, cuõng khoù thoaùt khoûi sanh töû.

26. HOÛI: Taát caû vieäc laønh, döõ ñeàu chôù nghó löôøng v.v… Maëc keä noù, vieäc xaáu toát khoâng neân nghó löôøng, nhö theá môùi thöïc laø ngöôøi duïng taâm toïa thieàn. Neáu vaäy, ñoái vôùi caùc nieäm lôùn, nhoû phaûi laøm sao ñaây?

ÑAÙP: Taát caû vieäc laønh, döõ ñeàu chôù nghó löôøng, ñoù laø lôøi noùi chaët thaúng vaäy. Coøn tính thôøi gian ngoài thieàn, chaúng neân duøng noù. Neáu ñeán ruoäng ñaát naøy, thì ñi, ñöùng, ngoài, naèm ñeàu laø thieàn haún chaúng neân coá chaáp töôùng ngoài. Toå sö baûo: “Ñi cuõng thieàn, ngoài cuõng thieàn, noùi, nín, ñoäng, tònh theå an nhieân”.

Trong Kinh Phaät coù daïy:

“Thöôøng soáng trong ñoù, kinh haønh hoaëc ngoài naèm…”. Nhöõng nieäm nhoû laêng xaêng theo caûnh tröôùc maét. Nhöõng nieäm lôùn khôûi leân, laø tham duïc, saân khueå, ngu si, taø kieán, kieâu maïn, taät ñoá, danh vaên, lôïi döôõng… Ngöôøi chí moûng, luùc ngoài thieàn, chæ thu nhieáp caùc nieäm nhoû. Coøn nhöõng aùc nieäm naøy chaúng bieát chuùng nguû ngaàm trong taâm ta, goïi laø nhöõng nieäm lôùn. Neùm boû caùc aùc nieäm naøy, goïi laø chaët thaúng coäi nguoàn. Chaët thaúng coäi nguoàn thì phieàn naõo laø Boà-ñeà, ngu si thaønh trí tueä, ba ñoäc thaønh ba tuï tònh giôùi, voâ minh thaønh phaùp taùnh ñaïi trí. Ñaõ vaäy coøn noùi gì laø caùc nieäm nhoû ö? Ñöùc Phaät daïy:

“Neáu hay chuyeån vaät, töùc ñoàng Nhö Lai”. Laø yù naøy vaäy. Chæ hay coù theå chuyeån vaät, chôù ñeå bò vaät chuyeån!

27. HOÛI: Neáu hay chuyeån vaät töùc ñoàng Nhö Lai. Vaät laø vaät naøo? Chuyeån laø vieäc gì?

ÑAÙP: Vaät töùc laø vaïn vaät, chuyeån töùc laø thoaùt theå. Chuyeån vaät töùc laø gaëp taát caû caûnh giôùi maø taâm chaúng ñoåi, ñeàu höôùng ñeán baûn taùnh. Caûnh chaúng ngaïi taâm, thieân ma ngoaïi ñaïo, phieàn naõo sanh töû, chaúng coù cô hoäi thuaän tieän. Ñaáy goïi laø chuyeån vaät, nôi vaät chaúng ñoåi taâm maø duïng taâm. Thaáy Phaät, thaáy phaùp, coøn phaûi ñoaïn tuyeät, haø huoáng laø voïng nieäm ö? Taâm ñoaïn tuyeät naøy, duø gioáng nhö taø nieäm, kyø thöïc noù laø chaùnh nieäm. Chaùnh nieäm thì goïi laø hueä nieäm, cuõng chính laø tröïc nhaäp trí hueä chaùnh kieán.

28. HOÛI: Phieàn naõo, Boà-ñeà, ñeàu töø moät taâm naøy khôûi leân ñaõ phaân minh, nhöng ñaàu moái cuûa noù khôûi leân töø choã naøo?

ÑAÙP: Nghe tieáng, thaáy saéc, ngöûi muøi, neám vò, bieát xuùc chaïm, nhaän roõ caùc phaùp ñeàu laø ñöùc duïng cuûa saùu caên. Gaù caûnh giôùi naøy, roài phaân chia thaønh laønh, döõ, bieän bieät chaùnh taø, cho laø trí hueä. Nôi ñoù laäp nhaân ngaõ, khôûi taéng aùi ñeàu laø voïng kieán. Theo voïng kieán aáy, thaønh tröôùc töôùng goïi laø meâ. Töø ñaây khôûi meâ naêm uaån saéc, thoï, töôûng, haønh, thöùc, goïi laø phieàn naõo. Do phieàn naõo, kieán laäp thaân theå. Laïi chuùng sanh, phaàn nhieàu öa gieát haïi, troäm cöôùp, taø daâm, noùi voïng v.v… hoaøn toaøn bò rôi vaøo ba ñöôøng döõ, ñeàu töø voïng nieäm maø khôûi leân.

Nhöõng voïng nieäm naøy luùc chuùng môùi phaùt khôûi, lieàn chuyeån thaúng taát caû höôùng ñeán baûn taùnh, töùc thaønh voâ taâm. Ñaõ an truï nôi voâ taâm, thì thaân naêm uaån naøy lieàn thaønh naêm phaàn phaùp thaân cuûa Nhö Lai. Ñaáy goïi laø: “Neân khoâng choã truï, maø sanh taâm kia”.

Duïng taâm nhö theá laø ngöôøi ñaïi duïng tu haønh.

29. HOÛI: Ngöôøi duïng coâng ngoài thieàn tích luõy coâng phu laâu ngaøy ñaõ thuaàn thuïc, thì khoâng theå coù taâm phieàn naõo taø meâ. Keû môùi tu haønh, laøm sao coù theå saïch heát phieàn naõo?

ÑAÙP: Chaúng chaùn sôï phieàn naõo, chæ neân tònh taâm mình. Ngöôøi xöa noùi: “Hoïc ñaïo caàn phaûi saét ñaù, naém ñöôïc ñaàu taâm lieàn xeùt thaúng   ñeán Voâ thöôïng Boà-ñeà, taát caû vieäc thò phi cuõng chôù quaûn. Naém chaët ñaàu taâm laø pheâ phaùn taâm taø chaùnh”.

Neân bieát ngöôøi nhaän ñöôïc caùi laàm cuûa taâm mình goïi laø ngöôøi trí. Neáu ñaõ coù trí hueä, thì khoâng coøn meâ. Ví nhö töø xöa ôû trong hang toái, chöa töøng gaëp aùnh saùng maët trôøi, maët traêng, chôït coù aùnh ñeøn saùng, thì boùng toái kia chaúng caàn ñuoåi maø choác laùt töï noù bieán thaønh saùng.

Boùng toái voâ minh phieàn naõo, khi coù aùnh saùng trí hueä chieáu ñeán, thì khoâng ñôïi phaûi ñuoåi maø töï ñi. Ñeâm xuoáng khaép hö khoâng toái, nhöng aùnh saùng maët trôøi xuaát hieän thì hö khoâng toái taêm kia, lieàn thaønh saùng khaép.

Taâm phaùp cuõng nhö theá. Meâ thì toái, ngoä laø saùng. AÙnh saùng trí hueä chieáu soi, thì boùng toái phieàn naõo tan dieät lieàn thaønh saùng suoát. Theá neân, Boà-ñeà khoâng rieâng coù hai phaùp.

30. HOÛI: Chieáu phieàn naõo toái, laø nöông söùc trí hueä, khoâng trí hueä, thì khoâng theå coù Boà-ñeà. Theá thì laøm theá naøo ñöôïc trí hueä naøy?

ÑAÙP: Trí quang cuûa mình, töï noù saùng suoát. Tuy nhieân khi bò voïng traàn che khuaát,  taïm thôøi noù maát ñi, neân noùi meâ môùi noåi daäy, chaúng khaùc ngöôøi trong luùc thaáy chieâm bao, moãi vieäc moãi vieäc ñeàu laø töôùng chaân thaät, sau khi thöùc giaác, laïi khoâng moät vieäc.

Cuõng theá, moäng voïng töôûng sau khi tænh, bieát noù töø nôi baûn khoâng. Do chuùng sanh meâ muoäi, neân nhaän voïng laøm thöïc.

31. HOÛI: Ngöôøi ngoä laø haèng ngaøy so saùnh vieäc chaúng bieát maø chôït bieát ñöôïc, vaäy coù theå bieát ñöôïc vieäc cuûa quaù khöù, vò lai chaêng?

ÑAÙP: Heát saïch voïng kieán, moäng lôùn choác laùt tænh bieát, thaáy Phaät taùnh, goïi laø ñaïi ngoä, ñaïi trieät. Choã naøy so saùnh nghó löôøng khoâng thaáu noåi.

Bieát ñöôïc vieäc quaù khöù, vò lai, laø do söùc thaàn thoâng, vaø do coâng löïc tu haønh, chaúng neân goïi laø ñaïi ngoä. Boïn thieân ma, quyû thaàn, ngoaïi ñaïo, tieân nhôn ñeàu coù thaàn thoâng naøy, xöa kia hoï töøng tu haønh caùc khoå haïnh. Ñöùc ñoù tuy coù, nhöng chaúng rôøi taø kieán, neân chaúng vaøo ñöôïc trong haøng Phaät ñaïo.

32. HOÛI: Ngöôøi ngoä ñaïo, ñaéc phaùp, maø chaúng ñaày ñuû thaàn thoâng, thì coù ñöùc duïng gì?

ÑAÙP: Thaân naøy bôûi do quaù khöù ngu meâ maø kieán laäp, duø laø ngöôøi kieán taùnh thaønh Phaät, nhöng thaàn thoâng chöa loä baøy. Theá nhöng, ngoä thì thaáu thoaùt saùu traàn, ñoaïn tuyeät sinh töû, neân töø ñoù maø ñaày ñuû thaàn thoâng dieäu duïng. Ñaây chaúng phaûi laø söùc thaàn thoâng höõu laäu cuûa boïn thieân ma, ngoaïi ñaïo…

Ngöôøi hoaùt nhieân ñaïi ngoä, chaúng caàn phaûi traûi qua ba ñaïi a-taêng-kyø kieáp, lieàn thaønh Phaät ñaïo, ñaâu rieâng luaän thaàn thoâng dieäu duïng ö!

33. HOÛI: Kieán taùnh thaønh Phaät, cuøng töùc taâm töùc Phaät, coù khaùc nhau chaêng?

ÑAÙP: Töùc taâm töùc Phaät, laø lôøi noùi chæ thaúng ngoaøi taâm khoâng coù Phaät. Neáu nhaän nôi yù chæ naøy, laø ngöôøi lanh lôïi. Hoaëc cuõng chæ baøy phi taâm phi Phaät…

Kieán taùnh thaønh Phaät, laø thaáy bieát töï taùnh, ñoaïn tuyeät maïng caên chuùng sanh, nhaän ra baûn taùnh nhieäm maàu troøn saùng. Theá thì, khoâng coøn sinh töû, chaúng coù phieàn naõo, chæ giaû danh maø goïi laø thaønh Phaät. Phaät laø giaùc. Giaùc, thì roõ raøng xöa nay chaúng töøng meâ. Tuy khoâng ñoàng, dò maø vaøo cöûa in tuoàng coù söï sai khaùc. Do ñoù, lieàn thaønh lôøi noùi coù hai chieàu.

34. HOÛI: Taùnh thì thöôøng truï baát bieán, chö Phaät cuøng chuùng sanh moät vò bình ñaúng. Tuy nhieân, meâ laø chuùng sanh coù khoå sanh töû. Nhö vaäy, ñaâu coù theå baûo moät vò bình ñaúng ñöôïc?

ÑAÙP: Moät vò bình ñaúng laø choã trí hueä chieáu ñeán, chaúng phaûi haïng ngu si thaáy ñöôïc.

Toå sö daïy: “Phaûi duøng hoøn gaïch ñi goõ cöûa thieän tri thöùc”. Khi chöa vaøo cöûa, lôøi noùi kieán taùnh thaønh Phaät laø toät cuøng. Vaøo ñöôïc cöûa naøy, vì lìa caùc töôùng, neân thaønh Phaät laïi voâ ñaéc.

35. HOÛI: Caùc toâng Hieån, Maät, ñeàu coù taùm phaùp: Giaùo, Lyù, Trí, Ñoaïn, Haïnh, Vò, Nhaân, Quaû. Haøng Nhò thöøa Thanh vaên, tu töù thieàn, baùt ñònh, khoûi ñöôïc ba tai naïn, nöôùc, löûa, gioù. Khoâng, saéc, thoï, töôûng, haønh, thöùc, vaøo voâ dö Nieát Baøn. Baäc Boà-taùt, gìn giöõ ba tuï tònh giôùi, tu töø bi vaïn haïnh, traûi qua ba ngoâi Hieàn, möôøi baäc Thaùnh, döùt ñöôïc caùc phieàn naõo trong vaø ngoaøi. Neáu baûo, phieàn naõo khoâng coù nôi choã thì caûnh giôùi Phaät nöông ñaâu maø coù ba ñôøi chö Phaät, ra khoûi phaùp giôùi chaân nhö, thò hieän trong coõi duïc sinh töû naøy ö?

ÑAÙP: Chö Phaät, Boà-taùt, laáy vieäc lôïi sinh laøm söï nghieäp, neáu chaúng laøm lôïi ích chuùng sanh thì chaúng phaûi laø Phaät, Boà-taùt. Haøng Tam thöøa, chaúng vì lôïi ích chuùng sanh, neân Ñaïi thöøa cho hoï ñaõ rôi vaøo haàm saâu giaûi thoaùt. Haøng Boà-taùt Tam hieàn, Thaäp thaùnh chuoäng vaøo cöûa huyeàn, vì ñoä chuùng sanh maø ra khoûi coõi an laïc tòch quang, hieän thaân vaøo ñôøi aùc naêm tröôïc, thaønh ñaïo döôùi coäi Boà-ñeà.

Ví nhö choã cao nguyeân ñaát baèng, khoâng theå moïc hoa sen, nôi aåm thaáp, buøn laày hoa sen thöôøng sinh tröôûng töôi ñeïp. Laïi nhö vieäc caáy haùi cuûa nhaø noâng, choã ñaát traéng khoâ, khoâng theå gieo gioáng luùa maï ñöôïc, gaëp nôi buøn öôùt coù nhieàu phaân toát, gioáng luùa maï môùi phaùt trieån maïnh meõ. Nhaân duyeân ñeán muøa, döông khí sinh ñoäng, möa gioù thaám nhuaàn, maàm non lôùn daàn, thaân caây, nhaùnh laù xinh töôi, raäm raïp, luùa maïch, luùa mì… baét ñaàu roä chín. Baáy giôø coâng vieäc cuûa nhaø noâng hoaøn taát, coù theå ca khuùc thanh bình.

Chö Phaät ra ñôøi cuõng theá. Coõi giaûi thoaùt tòch quang chaúng hay kieán laäp Phaät phaùp, maø trong ñôøi aùc naêm tröôïc, caùc Ngaøi hay maëc y xaáu raùch, ñuùng thôøi cô noùi phaùp, gieo haït gioáng chaân chính, khuyeán daãn chuùng sanh ñang bò phieàn naõo aùc nghieäp loâi cuoán. Nhaân duyeân ñeán muøa, maët trôøi tueä chieáu soi, gioù laønh thoåi maùt, möa phaùp ñöôïm nhuaàn, vò cam loà chan röôùi, maàm non, nhaùnh laù, goác giaùc ñaïo sum seâ. Caây Boà-ñeà soáng maïnh, lieàn nôû hoa Ñaúng giaùc keát traùi Dieäu giaùc. Theá laø coâng vieäc hoaù ñaïo lôïi sanh ñöôïc hoaøn thaønh vieân maõn, khi naøy caùc Ngaøi coù theå xöôùng khuùc Dieäu phaùp Nieát Baøn thöôøng laïc.

Haøng ñaïo nhôn xem nhuïc thaân naøy nhö moät goác caây, gaëp ñaát thoái luïc traàn, sanh haït gioáng giaûi thoaùt. Ñaõ gieo moäng saéc thaân, maàm choài taùnh trí cuõng nhaân ñaây naåy nôû. Coäi caây taâm nieäm lôùn daàn, coïng yù töôûng phaùt trieån, nhaùnh thaàn thöùc raäm töôi, laù tình duïc sum seâ, thaønh coäi reã voâ öu, troå hoa tri kieán, keát traùi giaùc ngoä. Nhö theá söï nghieäp cuûa ñaïo hoaøn thaønh, coù theå vui haùt khuùc Voâ taâm.

Phaøm phu cuõng coù moät goác caây, gaëp ñaát khoâ caèn ngu si, vun queùn baèng phaân tham aùi, gieo haït gioáng voâ minh. Gieo moäng naêm uaån, maàm choài nghieäp thöùc soáng daäy, caây chaáp tröôùc lôùn daàn, coäng nhaân ngaõ, nhaùnh sieåm khuùc, laù taät ñoá xanh raäm, thaønh goác caây phieàn naõo, ñôm hoa ñeïp meâ say, keát neân traùi tam ñoäc, vaø ñoù laø vieäc danh lôïi ñaõ xong, coù theå ca baøi vui nguõ duïc.

Haõy noùi töø nôi ba goác caây naøy coù söï hôn keùm nhau chaêng? Neáu coù ngöôøi moät tay naém caû ba goác caây naøy, cuøng moät luùc nhoå saïch, vun troàng nôi ñaát khoâng aâm döông, lieàn thaønh caây voâ aûnh, ñöông söï laø haïng ngöôøi coù löïc löôïng lôùn.

Trôøi ñaát cuøng ta ñoàng moät coäi nguoàn, muoân vaät vôùi ta chaúng khaùc theå taùnh. Thöû hoûi, ta laø gì? Neáu noùi raèng, thaønh Phaät, thì trôøi ñaát coøn caùch xa ta laém!

]

THIEÀN TOÂNG VIEÄT NAM