CHÖÔNG I:
HEÄ THOÁNG QUAN PHAÄT PHAÙP
Heä
thoáng quan, chuùng ta ñoái vôùi Phaät phaùp neân suy cuøng caùi nguyeân
uûy cuûa noù, roõ ñöôïc chí thuù cuûa noù, bieän bieät ñöôïc theå duïng
cuûa noù, môùi quan nieäm ñöôïc toaøn heä thoáng cuûa noù. Khoâng neân ñeå
trong taâm mình coøn mô hoà ñoái vôùi hai chöõ Phaät phaùp. Vaán ñeà naøy
laïi chia ra laøm naêm tieát nhoû.
TIEÁT I:
Nhaøm lìa theá gian, hay vöôït ra ngoaøi theá gian.
Trong
Phaät phaùp heä troïng hai danh töø yeåm theá vaø xuaát theá, laø lôøi
pheâ phaùn phoå thoâng cuûa ngöôøi ñôøi. Nhö Thieân Dieãn Luaän cuûa keû
Taây Nho laø Haùch Tö Leâ Thò, ñaïi ñeå cho Phaät phaùp laø yeåm theá.
Laïi nhö ñöông thôøi, taùc phaåm Ñaïi Cöông Trieát Hoïc Söû Trung Quoác
cuûa Hoà Thích, thì ñaïi ñeå cho Phaät phaùp laø xuaát theá. Khieán cho
ngöôøi ñôøi mang hai coá chaáp naøy ra hoûi: Phaät phaùp chuû tröông yeåm
theá chaêng? Hay Phaät phaùp chuû tröông xuaát theá?
Ñaây laø
caâu hoûi heát söùc phöùc taïp, khoù coù theå coù moät giaûi ñaùp naøo
thoûa ñaùng, bôûi vì ngöôøi ñaët caâu hoûi chöa naém vöõng tieàn ñeà.
Danh töø
yeåm theá neân noùi ñuû laø yeåm ly theá gian, coøn danh töø xuaát theá
laø sieâu xuaát theá gian hay vöôït treân söï ñoái ñaõi thoâng thöôøng
cuûa ngöôøi ñôøi. Noùi nhö theá, yù nghóa môùi ñaày ñuû roõ raøng. Nhöng,
noùi theá gian, tröôùc caàn phaûi giaûi thích nghóa cuûa noù, coù hai
phaàn.
1. Danh nghóa theá gian.
Tröôùc
trình baøy hai chöõ theá gian: Theá, laø ñoåi dôøi voâ thöôøng, laø hö
nguïy khoâng thöïc, cuõng coù nghóa laø ñoái phoù, cheá phuïc, laø phaù
tröø, ñoaïn dieät. Ngöôøi bò rôi trong nhöõng theá phaùp naøy, goïi laø
theá gian.
Theá naøo
goïi laø voâ thöôøng khoâng thöïc khaû phuïc, khaû ñoaïn?
Ñaùp:
Taát caû söï vaät trong ñôøi naøy, nhôn thôøi gian, khoâng gian bieán
thieân löu chuyeån, chính laø nghóa voâ thöôøng vaäy. Taát caû söï vaät
ñem giaûi phaãu ñeán töøng maûnh nhoû baèng haït buïi ñeå tìm caùi thöïc
theå ñôn thuaàn cuûa noù, troïn khoâng theå ñöôïc, ñoù laø nghóa khoâng
thöïc vaäy. Vì voâ thöôøng neân coù theå cheá phuïc, vì khoâng thöïc neân
coù theå ñoaïn dieät. Theá thì, noùi laø taát caû phaùp theá gian ñoù chæ
laø caùi giaû töôûng töø trong taâm thöùc chuùng ta hieän ra maø thoâi.
Phaàn naøy laïi chia laøm hai.
a. Töôùng
lieân tuïc, nhö ngöôøi caàm moät caây löûa quay thaønh voøng löûa lieân
tuïc khoâng döùt, keû nhìn vaøo khoâng thaáy moät caây löûa maø thaáy ñaây
laø voøng löûa, roài cho ñoù laø voøng löûa thöïc, aáy laø nghóa lieân
tuïc.
b. Töôùng
hoøa hôïp, nhö ngöôøi caàm moät vaät coù hình chaát (vaät theå) ñem phaân
tích, thì ñeán choã quaù nhoû gaàn vôùi hö khoâng, troïn khoâng coøn moät
toå hôïp naøo, aáy laø baûn chaát cuûa caù theå (ñôn vò).
Thôøi
xöa, caùc nhaø vaät chaát hoïc laáy phaân töû laøm ñôn vò vaät chaát (töùc
baûn chaát) cho laø ñuùng vaäy. Nhöng chöa bao laâu ngöôøi ta laïi bieát
phaân töû thöïc chaúng phaûi caùi nhoû nhaát khoâng theå phaân tích, beøn
phaùt kieán ñöôïc nguyeân töû, töùc laø caùi nguyeân töû ôû trong phaân
töû. Tieán moät böôùc nöõa, laïi bieát nguyeân töû ñoù cuõng khoâng phaûi
thöïc chaát noù nhoû khoâng coù gì ôû trong, roài töôûng töôïng maø giaû
ñònh raèng, trong nguyeân töû coøn coù caùi thöïc theå, khoâng duøng teân,
chæ goïi ñoù laø ñieän töû thoâi. Xeùt veà ñieän töû laø teân vaät khoâng
muøi khoâng tieáng. Nhöng caùc nhaø vaät chaát hoïc coøn chöa daùm quyeát
ñoaùn raèng: "Ñieän töû, xaùc ñònh laø thöïc theå nhoû nhaát khoâng coøn
vaät gì ôû trong, khoâng theå phaân tích, laø caùi nguyeân nhaân sanh
khôûi vuõ truï vaïn höõu. Hoïc veà Duy vaät ñeán ñaây laø cuøng vaäy".
Phaøm
vaät coù teân ñeàu laø caùi töôùng do söï hoøa hôïp maø coù, ñaây laø
thuyeát hoøa hôïp. Caùc söï vaät trong ñôøi, ñeàu khoâng ngoaøi hai nghóa
naøy. Bieát ñaây roài thì, nhaän thaáu ñöôïc nghóa voâ thöôøng, khoâng
thöïc, khaû thöïc, khaû ñoaïn. Nhöng trong Phaät phaùp töï coù caùi chaân
thöôøng (chaúng phaûi ñoåi dôøi voâ thöôøng) chôn thöïc (chaúng phaûi hö
nguïy khoâng thöïc) töï taïi (khoâng theå ñoái phoù cheá phuïc) töï taùnh
(chaúng theå phaù tröø hoaïi dieät) ñoù vaäy.
2. Phaïm vi cuûa theá gian.
Vì theá
giôùi voâ bieân, neân höõu tình (chuùng sanh) cuõng voâ bieân, vì höõu
tình voâ taän neân theá giôùi cuõng voâ taän, khoâng tröôùc sau, khoâng
trong ngoaøi. Bôûi do goác baûn khoâng neân bình ñaúng bình ñaúng, vì tuøy
taâm hieän neân nhö huyeãn nhö huyeãn, thaät khoâng phaïm vi coù theå noùi
ñöôïc.
Theá naøo
goïi laø baûn khoâng?
Ñaùp:
Taát caû caùc söï vaät trong ñôøi, treân phöông dieän vaät chaát, tìm caùi
chung cuoäc cuûa noù, roát raùo khoâng theå coù ñöôïc.
Sao goïi
laø tuøy taâm hieän?
Ñaùp:
Moät ñoùm löûa maø xoay thaønh voøng löûa, thaät khoâng coù caùi theå cuûa
voøng löûa, nhöng coù hình caùi voøng laø tuøy taâm mình hieän ra.
Hoûi:
Ñoùm löûa maø thaønh voøng löûa lyù öng laø löûa hieän, sao noùi raèng
baûn khoâng neân khoâng coù hieän?
Ñaùp:
Ñaây tuy möôïn löûa laøm duï, ñaâu bieát löûa ñaõ khoâng thöïc coù, neáu
taâm ngöôøi khoâng coù sai khaùc thì löûa cuõng doái coù, huoáng laø coù
caùi voøng? Noùi baûn khoâng neân khoâng coù hieän thì, laïi laáy caûnh
trong moäng maø tröng baøy. Ngöôøi ñang trong moäng, chæ bieát coù caûnh
trong moäng maø khoâng bieát coù caûnh khi tænh giaác. Nhöng, vuõ truï
vaïn höõu ôûù trong giaác moäng thaáy coù, troïn veïn coù, chính luùc tænh
khoâng theå thaáy, khoâng theå coù maø trong moäng khoâng gì chaúng coù.
Ñang trong giaác moäng caùc caûnh giôùi khoâng moät vaät khoâng thöïc.
Moäng caøng saâu thì tình chaáp ñoù caøng naëng, thöïc caûnh kia caøng
roõ. Thöïc caûnh naøy laø do tuøy taâm hieän, ôû trong luùc moäng. Theá
gian (vuõ truï vaïn höõu) laø thöïc caûnh tuøy taâm hieän trong luùc tænh
vaäy.
Noùi toùm
laïi, noù chæ laø töôùng lieân tuïc vaø töôùng hoøa hôïp maø thoâi. Chæ
coù ngöôøi naøo böøng tænh (ñaïi giaùc) roài môùi bieát mình ñang trong
giaác moäng lôùn. Chuùng sanh khoâng bieát chaáp cho laø thöïc, nhö theá
chaúng meâ muoäi laém ru!
Nghóa
cuûa theá gian nhö ñaây, maø taâm chuùng sanh nhö kia. Chaúng leõ nay toâi
ñem caûnh nhö huyeãn nhö huyeãn maø trình baøy moät caùch roõ raøng ö?
Theá laø khieán ngöôøi nghe chaáp tröôùc caøng saâu, cho neân noùi, thaät
khoâng phaïm vi coù theå noùi ñöôïc. Nhöng ñaõ vì noùi, thì ñaâu ñöôïc
khoâng noùi? Chính caùi noùi ñaây cuõng chæ vì nhaèm taâm chuùng sanh,
ñaùp öùng theo choã trí löôïng maø chæ baøy cho hoï hieåu. Rieâng coù hai
thöù nhö sau:
a.
Theá giôùi chuùng sanh quan phoå bieán.
Theá
giôùi voâ bieân, chuùng sanh voâ taän. Nay vaû ñem theá giôùi Ta baø cuûa
Phaät Thích Ca hoùa ñoä, löôïc trình baøy moät bieåu ñoà döôùi ñaây. (Ta
baø dòch laø kham naêng nhaãn khoå hay nhaãn ñöôïc caùi khoå. Theá giôùi
Ta baø laø theá giôùi öùng hoùa cuûa Phaät Thích Ca Maâu Ni, neân noùi
coõi nöôùc do Ñöùc Phaät Thích Ca Maâu Ni hoùa ñoä, quaû ñòa caàu chuùng
ta ñang ôû ñaây, noù chæ laø moät boä phaän raát nhoû trong aáy).
Höõu tình
theá gian, do hoaëc nghieäp töø voâ thuûy baát giaùc sanh ra, noù laøm
caên y cho nhôn duyeân sinh dieät. Ñaây chæ ñem danh töôùng cuûa chín coõi
(cöûu ñòa) vaø naêm loaøi (nguõ thuù) trình baøy roõ nhö trong kinh taïng
noùi.
Khí theá
gian laø choã nöông ôû sinh hoaït cuûa loaøi höõu tình. Moät thaùi döông
heä laø moät tieåu theá giôùi, gom moät ngaøn tieåu theá giôùi laïi laø
moät theá giôùi tieåu thieân, che truøm coõi Ñònh sanh hyû laïc. Gom moät
ngaøn theá giôùi tieåu thieân laø moät theá giôùi trung thieân, che truøm
coõi Ly hyû dieäu laïc. Gom moät ngaøn theá giôùi trung thieân laø moät
theá giôùi ñaïi thieân, che truøm coõi Xaû nieäm thanh tònh. Tieåu theá
giôùi trong moãi ñaïi kieáp traûi qua moät laàn thaønh, truï, hoaïi,
khoâng. Hoaïi do naïn löûa. Löûa hoaïi baûy laàn, keá do naïn nöôùc hoaïi
ñeán coõi Ly sanh hyû laïc. Nöôùc hoaïi baûy laàn, keá do naïn gioù hoaïi
ñeán coõi Ly hyû dieäu laïc. Rieâng coõi Xaû nieäm thanh tònh khoâng hö
hoaïi. Gom theá giôùi tam thieân ñaïi thieân naøy laøm theá giôùi Ta baø.
Trôû laïi nhìn quaû ñòa caàu chuùng ta hieän cö nguï ñaây, khaùc naøo moät
haït luùa trong caùi kho to ö !
Söï
thaønh, truï, hoaïi, khoâng cuûa theá giôùi khaùc naøo söï sanh, tröôûng,
giaø, cheát cuûa loaøi ngöôøi. Theá giôùi töø luùc môùi thaønh laäp cho
ñeán luùc troáng khoâng goïi laø moät kieáp, coøn chuùng ta töø khi sanh
ra cho ñeán luùc nhaém maét döùt hôi thôû goïi laø moät ñôøi. Laáy moät
ñôøi maø so vôùi moät kieáp, thôøi gian ñoù chaúng laø ngaén laém ö ?
b.
Nhaân sinh, vuõ truï quan gaàn ñaây.
Laáy
nhaân sinh laøm baûn vò ñeå quaùn saùt taát caû, neân goïi laø nhaân sinh
vuõ truï quan gaàn ñaây xem bieåu ñoà döôùi ñaây.
Theo
baûng bieåu, töø nhaân loaïi trôû xuoáng boán haïng, thuoäc höõu tình theá
gian. Caùc thöïc vaät trôû xuoáng naêm haïng laø khí theá gian. Khí theá
gian thuoäc veà caùc söï vaät, sôû y cuûa höõu vi nhaân sinh tö duïng, sôû
y cuûa höõu vi thaân caên, sôû y cuûa höõu vi quan nieäm, hoaëc moät hoaëc
caû ba, xin phaân bieät nôi bieåu ñoà thì roõ. Ñaây laïi duøng bieåu ñoà
naøy maø suy ngöôïc veà tröôùc ñeå giaûi thích cho tieän lôïi vaäy.
Nhö tinh
heä vaø tinh haûi vôùi ngöôøi khoâng coù söï quan heä lôùn lao, chæ vì
quan saùt traéc nghieäm ñeán ñöôïc, neân thuoäc veà quan nieäm y maø
khoâng thuoäc hai thöù tö duïng vaø thaân caên. Söùc noùng cuûa aùnh saùng
maët trôøi laø sôû y cuûa thaân caên quan nieäm. Ñeán nhö ñaïi ñòa vaø
caùc khoaùng vaät, nöôùc löûa gioù ñieän trôû leân ñeàu laø choã sôû y
cuûa tö duïng, thaân caên, quan nieäm. Trong ñaây höõu tình theá gian,
caùc haïng... cuõng thoâng vôùi tö duïng y. Chôït xem, thì döôøng nhö khoù
hieåu, bôûi nghi nôi baûng bieåu ñaõ laáy nhaân sinh laøm baûn vò, thì tö
duïng sôû y ñoù haún laø ôû ngoaøi nhaân sinh. Bôûi khoâng bieát nghóa hoã
trôï cuûa nhaân loaïi töùc laø caùi sôû y cuûa nhôn sinh tö duïng. Vua,
toâi, cha, con, choàng, vôï, anh em baèng höõu, nhoû laø moät gia ñình,
lôùn laø moät xaõ hoäi, quoác gia chuûng toäc, ñaâu chaúng ñeàu nhö theá.
Nhaân loaïi laø tieáng goïi chung neân nhaân loaïi cuõng laø khí theá gian
cuûa moãi ngöôøi.
Töï thaân
cuûa moãi ngöôøi laø caùi tö duïng sôû y cuûa moãi ngöôøi, lyù naøy cuõng
deã nhaän. Nhö nhaø khoa hoïc noùi, thaân ngöôøi nhö moät boä maùy boán
chi, traêm theå moãi moãi coù taùc duïng töông ñöông nhö: Boä hoâ haáp,
boä tieâu hoùa, boä baøi tieát. Nhö theá moãi moùn khoâng moùn naøo maø
khoâng coù nghóa nhö cô giôùi, töùc tö duïng y. Neân bieát, töï thaân cuûa
moãi ngöôøi, ñoù laø khí theá gian cuûa moãi ngöôøi, töï thaân cuûa ta
töùc laø khí theá gian cuûa ta vaäy.
Trang Töû
noùi: Chæ ra traêm theå cuûa con ngöïa khoâng ñöôïc goïi noù laø con
ngöïa.
Theá thì,
chæ traêm theå cuûa thaân ta ñaây cuõng khoâng ñöôïc goïi noù laø ta, nhö
vaäy quaû thaät caùi ta ôû choã naøo ö ? Ñeán nhö thaân cuûa moãi ngöôøi
khaùc, laø tö duïng sôû y ñoù, nhö laáy taøi löïc trí cuûa ngöôøi laøm
duïng. Neáu laø thaân cuûa loaøi ñoäng vaät thì hoaëc nhôø söùc maïnh cuûa
noù, hoaëc aên thòt noù, laáy da laøm meàn. Cho neân boán loaïi treân tuøy
thuoäc höõu tình theá gian, maø ñeàu coù theå laø sôû y tö duïng cuûa
nhaân sinh. Ñeán nhö sôû y cuûa thaân caên, quan nieäm kia, cuõng do haèng
ngaøy chuùng ta thaáy quen, khoâng boû phí vieäc naøo. Do ñoù boán loaïi
naøy cuõng thoâng nôi khí theá gian.
3. Xuaát theá cuøng yeåm theá.
Nhöõng
ñieàu trình baøy treân laø yù nghóa theá gian ñaõ ñöôïc noùi roõ trong
phaïm vi cuûa noù. Giôø ñaây, chuùng ta laïi thaûo luaän theâm veà yù
nghóa yeåm ly theá gian cuøng sieâu xuaát theá gian.
Noùi yeåm
ly theá gian, laø chaùn maø lìa, töùc chaùn höõu tình theá gian naøy ö ?
Hay coõi khí theá gian?
Giaän
ñôøi, gheùt tuïc, xa lìa choán ñoâng ngöôøi, thích nhöõng nôi nuùi saâu
ñaàm vaéng, öa choã heûo laùnh, nhöõng keû naøy ngöôøi ñôøi baûo laø theo
chuû nghóa yeåm theá. Kia chaùn höõu tình theá gian maø lìa xa, nhö treân
ñaõ noùi, thaät trong Phaät phaùp khoâng coù vieäc aáy. Bôûi Phaät phaùp
noùi: Ngay trong höõu tình theá gian coù voâ löôïng voâ bieân chuùng sanh,
nöông töø bi cuûa chö Phaät, theä nguyeän cöùu ñoä taát caû laøm cho ñöôïc
lôïi laïc, tuy ôû trong coõi aùc maø khoâng töø vieäc öùng thaân thò
hieän, ñeå hoùa ñaïo, thì ñaâu ñöôïc chaùn maø lìa ! Nhö noùi yeåm ly, laø
cuoäc trong coõi khí theá gian nhö moäng huyeãn oâ tröôïc, chöôùng ngaïi,
thuùc phöôïc naøy ö ? Theá thì, ngöôøi hoïc Phaät phaàn tu chöùng sô boä
coù theå coù nghóa ñoù, töùc baûo Phaät phaùp thuoäc "yeåm theá" cuõng coù
theå ñöôïc.
Keá laïi
noùi veà sieâu xuaát theá gian. Noùi sieâu xuaát ñoù laø sieâu xuaát khí
theá gian ö ? Hay sieâu xuaát höõu tình theá gian?
Toâi nghe
Vieân Thaân Haïc Quaät luyeän thuoác linh ñôn, taäp bay nhaûy, mong ban
ngaøy bay taän maây xanh, chính laø ñieàu ngöôøi ñôøi cho laø xuaát theá,
yù hoï muoán vöôït ra khoûi ñòa caàu choã moïi ngöôøi chung ôû, leân ôû
treân coõi trôøi, hoaëc tìm nhöõng vì tinh tuù khaùc. Caùc sieâu xuaát
ñoù, chính laïi laø khí theá gian, trong Phaät phaùp cuõng khoâng coù
vieäc aáy. Bôûi coõi khí theá gian nhö huyeãn khoâng thöïc nhö ñaõ thuaät
ôû treân, giaû söû chuùng sanh hoaëc nghieäp ñeàu döùt heát, thì nuùi
soâng ñaát ñai ñaây thaûy ñeàu khoâng coøn, coù caùi gì sieâu xuaát ñaùng
noùi!
Cho neân,
caùi sieâu xuaát trong Phaät phaùp noùi laø döùt saïch phieàn naõo, lìa
haún voïng nghieäp, boû tuyeät chöôùng ngaïi, thoaùt ñöôïc söï sanh töû,
laáy sieâu xuaát höõu tình theá gian meâ voïng naøy laøm cô sôû ñeå hoùa
ñoä chuùng sanh.
Cho neân,
laáy höõu tình theá gian maø luaän, thì cuõng chöa töøng chaúng noùi Phaät
phaùp thuoäc "xuaát theá" ñoù vaäy.
TIEÁT 2:
Tuøy thuaän
theá gian - Cöùu hoä theá gian.
Caâu naøy
cuõng quan heä vôùi lôøi bình phaùn Phaät phaùp cuûa ngöôøi ñôøi, chaúng
gioáng nhö tieát thöù nhaát ñaõ noùi, maø coøn caïn côït, sô saøi hôn.
Noùi tuøy thuaän cöùu hoä laø tieâu bieåu Phaät phaùp cuøng vôùi loaøi
ngöôøi gaàn nhau, töø bi nguyeän hoä, chöa töøng xa lìa theá gian, bôûi vì
chæ nhìn ñeán caùi ñaïo duïng cuûa Ñaïi thöøa, caùi thaáy naøy rieâng coøn
thuoäc moät beân, chöa thaáy ñöôïc hoaøn toaøn heä thoáng Phaät phaùp,
neân ñeán tieát thöù ba seõ noùi roõ hôn.
TIEÁT 3:
Do sieâu
xuaát theá gian maø cöùu hoä theá gian.
Tieát
naøy noùi thaáy lyù so saùnh saâu nhieäm, vì söï trình baøy ñeán ñaây
cuõng saép vieân maõn. Bôûi sieâu xuaát theá gian laø chaúng töï maéc keït
ôû trong theá phaùp, sau ñoù khaû dó noùi raèng cöùu hoä theá gian, lyù
ñaõ coá nhieân nhö theá. Ví nhö, coù ngöôøi cuøng cheát ñuoái döôùi bieån
nhö moïi ngöôøi, ngöôøi ñoù duø coù taâm cöùu ngöôøi, thì haún tröôùc
chaân phaûi ñaïp ñeán ñaát hoaëc laø thaân phaûi ôû treân thuyeàn, roài
sau ñoù môùi coù theå noùi vieäc cöùu ngöôøi ñöôïc. Do vöôït ra ngoaøi
ñôøi maø cöùu ñôøi, nghóa ñoù cuõng nhö nhau.
Tuy
nhieân, sieâu xuaát theá gian laø muïc ñích cuûa ngöôøi Tieåu thöøa, töï
cho ñoù laø vieân maõn, coøn cöùu hoä theá gian laø phöông tieän cöùu
caùnh cuûa haøng Ñaïi thöøa Boà taùt vaäy. Ñieåm naøy seõ noùi roõ ôû
phaàn sau.
TIEÁT 4:
Traïch dieät
ñôøi aùc ñeå saùng taïo coõi ñôøi myõ thieän.
Coõi ñôøi
aùc lieät, töùc khí theá gian cuøng höõu tình theá gian. Coõi ñôøi myõ
(thanh tònh) thieän (an laïc). Löôïc giaûi baèng ñoà bieåu döôùi ñaây.
Tònh ñoä
phaøm thaùnh ñoàng ôû chung, töùc chæ theá giôùi Ta baø naøy voán laø choã
ôû chung cuûa chín loaøi höõu tình, maø caùc thaùnh cuõng öùng thaân hoùa
ñaïo nôi ñoù, neân goïi laø ñoàng ôû chung. Nhöng thaùnh vôùi phaøm caûnh
giôùi khoâng ñoàng, söï thoï duïng cuõng khoâng ñoàng. Chín loaøi höõu
tình cuõng tuøy taâm hieän, theo nghieäp maø chòu baùo moãi moãi khoâng
ñoàng. Nhö loaøi ngöôøi thaáy nöôùc laø nöôùc maø coù caùc thöù chöôùng
ngaïi, loaøi caù thì khoâng vaäy. Caù ôû trong nöôùc nhö loaøi ngöôøi
soáng trong khoâng khí. Ngoaøi ra, loaøi coù caùnh thì bay, loaøi coù
chaân thì chaïy, thaân thì duyeân, toái thì aån, ñaâu chaúng do theo
nghieäp maø thoï baùo. Lyù naøy khoâng coù gì khoù hieåu.
Tònh ñoä
phöông tieän höõu dö laø choã ôû cuûa Nhò thöøa A La Haùn vaø Bích Chi
Phaät, maø coù haøng Boà taùt cuøng Phaät öùng hoùa trong ñoù, khieán hoï
boû Tieåu thöøa, höôùng veà Ñaïi thöøa, A La Haùn töùc Thinh vaên, Bích
Chi Phaät töùc Duyeân giaùc. Tònh ñoä naøy chaúng phaûi coõi maø haïng
ngöôøi phaøm phu trong saùu ñöôøng coù theå ñeán ñöôïc.
Tònh ñoä
Thaät baùo trang nghieâm, coõi naøy do Boà taùt phöôùc hueä song tu trang
nghieâm maø thaønh. Chö Phaät thì öùng hoùa thaân nôi ñoù ñeå daãn daét
caùc Boà taùt naøy mau leân ngoâi Ñaúng giaùc, neân Tònh ñoä naøy laïi
cuõng khoâng phaûi laø nôi maø Nhò thöøa coù theå ñeán.
Baûn
bieåu ñaõ neâu, Tònh ñoä phaøm thaùnh ñoàng ôû chung, coù theå goïi laø
theá gian, ngoaøi ra ñeàu laø Phaùp giôùi thanh tònh vöôït ngoaøi ba coõi,
khoâng theå ñem luaän chung cuøng theá gian ñöôïc. Nhöng nay vì muoán tuøy
thuaän ngöôøi ñôøi maø noùi, neân goïi laø chaùnh giaùc theá gian. Ñeán
chöùng quaû Phaät laø Tònh ñoä Thöôøng Tòch Quang, töùc thaân naøy laø
Tònh ñoä khoâng coù caùi ngaïi cuûa tình vaø khí nöõa. Choã naøy cuõng
khoâng theå noùi chung cuøng theá gian moät löôït, neân khoûi phaûi neâu
ra.
Nghóa aùc
lieät vaø thieän myõ nhö ñaõ vöøa trình baøy treân, coøn traïch dieät,
saùng taïo seõ nhö theá naøo?
Ñaùp:
Muoán
hieåu vaán ñeà naøy, tröôùc caàn bieát qua caùi keát thaønh tình vaø khí
theá gian do nôi nghieäp löïc cuûa chuùng sanh, maø nghieäp löïc cuûa
chuùng sanh laïi do taâm khôûi hieän. Theá neân, noùi traïch dieät, saùng
taïo, ñoù cuõng laø ñeå tuyeån traïch vaø dieät tröø nghieäp löïc naøy töø
taâm chuùng sanh hieän ra, keát hôïp thaønh coõi ñôøi aùc lieät, saùng
taïo Chaùnh giaùc theá gian thieän myõ vaäy. Nhöng coõi ñôøi aùc lieät
naøy cuøng vôùi coõi ñôøi thieän myõ, chaúng phaûi coù thöïc hai coõi
khaùc nhau, khaû dó traïch dieät, khaû dó saùng taïo ñöôïc. Laïi cuõng
khoâng phaûi ñem boû coõi aùc lieät naøy maø rieâng saùng taïo moät coõi
toát ñeïp khaùc. Neân bieát, coøn coù phaân chia coõi toát, xaáu khaùc
nhau ñoù, ñeàu do taâm nhieãm tònh maø neân. Vaû, quaùn trôû laïi chaân
taùnh cuûa mình thì xöa nay bình ñaúng, xöa nay voán trong saïch, khoâng
coù sai bieät, ñaày ñuû, toát ñeïp, khoâng coù moät maûy aùc lieät naøo
maø coù theå noùi. Nhöng, bôûi do söùc voâ thuûy voâ minh truï ñòa, meâ
hoaëc huaân taäp, hoân muoäi dieâu ñoäng maø hieän ra caùc thöù saéc, saéc
ñoù laø tình cuøng khí. Nhöng xöa nay tuy meâ maø chôn nhö cuûa taùnh myõ
thieän vaãn töï taïi vieân dung bieán khaép, chöa töøng bò khuaát maát.
Neân nay traïch dieät töùc laø traïch dieät caùi voâ thuûy voâ minh truï
ñòa naøy, maø hieån baøy taâm chôn nhö kia. Nay saùng taïo töùc laø ñem
taùnh myõ thieän saün coù xöa nay ñoù maø hieån phaùt cho ñaày ñuû chaéc
thöïc. Chæ moät taâm naøy, thöïc khoâng coù hai, neân noùi raèng coøn coù
phaân chia coõi toát xaáu laø do taâm nhieãm tònh maø bieän bieät.
Kinh Duy
Ma noùi: "Taâm thanh tònh thì theá giôùi thanh tònh".
Kinh
Laêng Nghieâm cuõng noùi: "Neân bình taâm ñòa thì theá giôùi ñòa taát caû
ñeàu bình". Nghóa traïch dieät vaø saùng taïo cuõng nhö theá thoâi.
TIEÁT 5:
Toaøn heä
thoáng quan Phaät phaùp cuûa chuùng ta.
Boán
tieát ôû treân laø noùi löôïc taát caû nhöõng luaän ñoaùn Phaät phaùp cuûa
ngöôøi xöa vaø nay. Tuy choã thuø yeáu coù saâu caïn ñeàu bôûi caùi nhaän
thaáy chöa ñöôïc vieân maõn, xin xem tieáp toaøn heä thoáng Phaät phaùp.
1.
Thöïc chöùng taát caû phaùp, nhaát taâm chôn nhö ñaït ñeán muïc ñích cuûa
hình nhi thöôïng hoïc.
Taát caû phaùp, töùc vuõ truï vaïn höõu.
Nhöùt taâm chôn nhö, töùc baûn theå cuûa taâm.
Vuõ truï
vaïn höõu, chính do taâm sai bieät vaø taâm sanh dieät cuûa chuùng ta
hieän ra. Tuy chæ do taâm hieän, tình caûnh nhö moäng, thoaùt khoûi hay
thöïc chöùng ñeàu laø hö voïng, chæ coù nhöùt taâm chôn nhö vieân minh,
tòch chieáu vaäy. Vì sao? Vì noù khoâng sai bieät, khoâng coù sanh dieät,
vì ñaày ñuû quang minh, ñaày ñuû trí tueä xöa nay bình ñaúng, xöa nay
vieân maõn. Cho neân trong Phaät phaùp xöa nay quan troïng ôû phaàn thöïc
chöùng naøy. Chæ coù söï thöïc chöùng nhaát taâm chôn nhö cuûa Phaät
phaùp, môùi ñaït ñeán muïc ñích Hình nhi thöôïng hoïc, phaùp moân baát nhò
vaäy. Ñaây laø böôùc ñaàu cuûa Ñaïi thöøa Phaät phaùp .
2.
Thaønh töïu vieân maõn nhaân caùch vaø vieân maõn phaùp giôùi.
Thaønh
töïu vieân maõn nhaân caùch ñoù, töùc laø thaønh Phaät vaäy. Phaät tieáng
Phaïn laø Phaät ñaø, ngöôøi phöông naøy dòch laø Giaùc giaû. Giaùc khoâng
haïn cuoäc ôû loaøi ngöôøi maø taát caû chuùng sinh ñeàu coù theå thaønh
Phaät, cho neân goïi laø Giaùc giaû maø khoâng goïi laø Giaùc nhôn.
Phaùp
giôùi, töùc Tònh ñoä Thöôøng tòch quang, Vieân maõn phaùp giôùi, thì
Thöôøng, Laïc, Chôn, Tònh khoâng coù söï ngaên caùch bôûi tình vaø khí,
töùc laø Dieäu giaùc Phaät quaû. Bôûi nöông nhaát taâm chôn nhö laø boån
nhaân ñòa maø ñaït ñeán cöùu caùnh ñòa. Ñaây laø böôùc thöù hai cuûa Ñaïi
thöøa Phaät phaùp.
3.
Tuøy thuaän khoâng haïn cuoäc theá giôùi chuùng sanh, öùng hoùa voâ taän,
lôïi laïc voâ taän.
Hai phaàn
tröôùc noùi töï lôïi vieân maõn, coøn phaàn naøy noùi dieäu duïng lôïi tha
cuûa Phaät phaùp.
Phaät
phaùp giôùi chôn tònh dieäu minh khoâng chöôùng khoâng ngaïi, maø öùng
thaân kia hoùa ñaïo ôû theá gian ñeàu vì söï lôïi laïc cho taát caû chuùng
sanh.
Tuøy
thuaän laø vì chuùng sanh trong saùu ñöôøng nghieäp löïc khoâng ñoàng.
Haøng Nhò thöøa, Boà taùt phaàn giaùc moãi moãi coù khaùc, ñeàu nöông ñöùc
töø bi vaø nguyeän löïc cuûa Phaät maø coù theå tuøy thuaän ñoù, khieán xa
lìa moïi noãi khoå, roát raùo ñöôïc an vui. Nhöng maø theá giôùi voâ
bieân, chuùng sanh voâ bieân, neân chö Phaät öùng hoùa voâ taän. Ñaây laø
böôùc thöù ba cuûa Ñaïi thöøa Phaät phaùp vieân maõn töï lôïi, lôïi tha
vaø laø toaøn boä heä thoáng cuûa Phaät phaùp.
* |