MA THÖÙ HAI: MA BEÂN NGOAØI ÑEÁN LAØM MEÂ HOAËC

Chaùnh vaên:

Loaïi ma naøy coøn goïi laø ngöôøi laøm chöôùng, keû baát tín hay nhoû moïn, sang heøn chaúng ñoàng baäc. Hoï naõo loaïn ñònh taâm, khieán ngöôøi tu chaúng ñöôïc yeân oån. Noùi chung laø do haønh giaû töï thieáu quyeàn chöôùc, hoaëc thieáu leã nghóa, hoaëc töï cao, hoaëc ngaõ maïn, hoaëc hay noùi thaúng, hoaëc haønh ñoäng thoâ, hoaëc döïa theá löïc, hoaëc yû taøi gioûi, hoaëc noùi lôøi aùc, hoaëc cho mình hôn, hoaëc noùi ñieàu dôû cuûa ngöôøi, hoaëc thieáu daùng veû hoøa dòu, hoaëc khoâng cung kính, hoaëc löôïng heïp hoøi, hoaëc thieáu nhaãn naïi, neân ngöôøi chaúng tin. Hoï laøm hoaëc loaïn vieäc tu haønh cuûa mình, khieán sanh taâm ñoäng nieäm, che chöôùng baûn minh. Keû moä ñaïo lôùn, phaûi töï haï mình, nuoâi döôõng ñaïo ñöùc, môùi khoûi ngöôøi ngoaøi laøm chöôùng. Ngöôøi trong Toâng moân ñôøi sau, neân hoïc ñöùc khoan dung nhaãn naïi vaø coá gaéng haønh ñaïo caån maät.

Giaûng:

Loaïi thöù hai laø ma beân ngoaøi ñeán laøm meâ hoaëc. Ñaây laø nhöõng trôû ngaïi beân ngoaøi ñeán vôùi ngöôøi tu chuùng ta. Nhöõng trôû ngaïi naøy laø töø ñaïo ñöùc, daùng veû, caùch cö xöû, quyeàn chöôùc cuûa chính chuùng ta thieáu soùt maø ra. Nhöõng trôû ngaïi naøy laøm naõo loaïn ñònh taâm, töùc laø laøm cho mình xuùc naõo neân taâm khoâng ñöôïc ñònh. Töø ñoù coâng phu bò khuyeát toån.

Trong nhöõng phaàn nhö hoaëc töï cao, hoaëc ngaõ maïn hoaëc hay noùi thaúng. Noùi thaúng ñuùng thôøi ñuùng luùc thì ngöôøi ta seõ troïng lôøi noùi thaúng cuûa mình. Neáu noùi thaúng khoâng hôïp thôøi hoaëc beân trong mình khoâng coù thieän chí, thì ñoù laø trôû ngaïi.

Trong chuyeän coå coù chuyeän Nam Cung Tröôøng Vaïn. OÂng laø moät vò töôùng thaân caän vôùi Toáng Maãn Coâng. Vua xem oâng nhö tri kyû, raát töông ñaéc vôùi nhau veà moân ñaùnh côø. Chaúng may oâng bò giaëc Loã baét. Toáng Maãn Coâng cho ngöôøi ñeán xin vua Loã tha cho oâng veà nöôùc. Khi thaáy Nam Cung ñöôïc thaû veà, vua Toáng noùi ñuøa: “Ngaøy tröôùc ta kính troïng ngöôi, baây giôø ngöôi laø tuø nhaân nöôùc Loã, ta khoâng kính troïng nöõa”. Nam Cung Tröôøng Vaïn theïn ñoû maët, caùo töø lui ra.

Quan ñaïi phu Cöøu Muïc khuyeân vua khoâng neân noùi ñuøa nhö vaäy, maø caån thaän giöõ leã vua toâi. Toáng Maãn Coâng baûo: “Ta vôùi Nam Cung laø choã thaân tình, caàn gì ñieàu aáy”. Moät hoâm vua cuøng Nam Cung Tröôøng Vaïn ñaùnh côø. Vua Toáng ñaùnh phuû ñaàu, Tröôøng Vaïn thua luoân maáy vaùn, phaûi bò phaït uoáng moät baùt röôïu lôùn. Tröôøng Vaïn ñaõ ngaø ngaø, trong loøng khoâng phuïc, xin ñaùnh theâm ít vaùn nöõa. Maãn Coâng noùi: “Tuø nhaân thì taát phaûi thua, laïi coøn daùm xin ñaùnh nöõa aø !”. Tröôøng Vaïn xaáu hoå khoâng noùi.

Ngay khi aáy ñöôïc tin vua nhaø Chaâu maát. Toáng Maãn Coâng ñònh sai söù sang vieáng. Tröôøng Vaïn thöa: “Xin Chuùa Coâng cho toâi ñi söù”. Maãn Coâng laïi ñuøa nöõa: “Khi naøo Toáng khoâng coøn ai nöõa môùi sai ñeán tuø nhaân ñi söù”. Caùc cung nhaân ñeàu cöôøi aàm caû leân. Tröôøng Vaïn maët ñoû böøng, theïn quaù chaúng nghó gì ñeán leã chuùa toâi nöõa, thuaän tay vaùc baøn côø heùt to: “Hoân quaân ! Maøy phaûi bieát tuø nhaân naøy cuõng coù theå gieát ngöôøi chôù !”. Noùi xong, Tröôøng Vaïn ñaùnh Maãn Coâng ngaõ xuoáng, roài ñaâm luoân maáy caùi. Maãn Coâng cheát, Tröôøng Vaïn laøm phaûn luoân, laäp vua khaùc leân ngoâi.

Qua caâu chuyeän naøy cho chuùng ta baøi hoïc, duø ngöôøi ñoù döôùi quyeàn cuûa mình, nhöng mình ñaåy ngöôøi ta vaøo ñöôøng cuøng thì hoï seõ quay ñaàu laïi xöû söï baäy vôùi mình. Neáu vua döøng laïi khi bieát Nam Cung Tröôøng Vaïn bò cuù soác tinh thaàn, thì ñaõ khoâng xaûy ra söï vuï ñoù. Chæ trong phuùt choác töø söï khoâng kheùo xöû söï cuûa vua Toáng maø daãn ñeán tai haïi khoâng theå löôøng ñöôïc nhö vaäy.

Tuy raèng hieän thôøi chuùng ta laø nhöõng ngöôøi tu heát söùc bình thöôøng, khoâng coù ñòa vò, quyeàn theá, tieàn baïc hay hoïc vò gì caû. Nhöng neáu mình laø ngöôøi tu chaân chaùnh thì ñöông nhieân mình ñaïi dieän cho con ngöôøi ñaïo ñöùc, höôùng daãn tinh thaàn quaàn chuùng Phaät töû. Vai troø naøy heát söùc quan troïng. Mình phaûi theå hieän ñaày ñuû ñaïo ñöùc, trí tueä cuûa ñaïo lyù giaùc ngoä giaûi thoaùt. Cho neân chuùng ta phaûi hoïc, phaûi bieát, phaûi tu, chuaån bò deø daët, ñöøng ñeå thoùi quen khoâng kheùo, ñeán moät luùc naøo ñoù xaûy ra söï coá. Toùm laïi, moät lôøi noùi chôi vaøo nhöõng luùc bình thöôøng thì khoâng coù gì. Nhöng gaëp luùc beân trong coù vaán ñeà thì haäu quaû khoâng theå löôøng ñöôïc.

Ñoái vôùi ngöôøi soáng theå hieän ñaïo ñöùc, mình phaûi deø daët luoân caû lôøi noùi chôi cuûa mình. Duø coù noùi chôi hay noùi lôøi gì vui veû cuõng phaûi kieäm ñöùc. Noùi vöøa phaûi, vöøa ñuû ñeå nghe, hieåu thoâi, khoâng caàn thieát noùi quaù ñaùng, dö thöøa. Coù khi ngöôøi ta söû duïng nhöõng ngoân ngöõ cho thoûa maõn loøng mình. Ngöôøi tu thì khoâng caàn, ngoân ngöõ cuûa mình theå hieän vöøa phaûi, ñeå haøi hoøa töôi taén trong cuoäc soáng vôùi nhau. Ngoaøi ra khoâng caàn phaûi noùi nhieàu. Ña soá nhöõng baäc ñaïo cao ñöùc troïng noùi raát ít maø taùc ñoäng raát nhieàu. Ñoù laø nhöõng con ngöôøi xöû duïng ñeán thaân giaùo hay coù nhöõng caùch khoâng noùi maø noùi taát caû. Ñoù laø ñieàu chuùng ta caàn phaûi hoïc hoûi.

ÔÛ ñaây noùi caùc loaïi ma beân ngoaøi laø do mình thieáu quyeàn chöôùc, thieáu leã nghóa hay töï cao, ngaõ maïn, hoaëc noùi thaúng, hoaëc haønh ñoäng thoâ, döïa vaøo theá löïc, hoaëc yû taøi gioûi. Neáu laø ngöôøi trí caøng hoïc hieåu nhieàu chöøng naøo thì caøng thaáy keùm coûi tröôùc beå hoïc meânh moâng. Hoïc ñaïo thaùnh hieàn, caøng hoïc caøng haønh thì caøng thaáy nhöõng khuyeát ñieåm cuûa mình. Chæ ñao ñaùo lo caùi ñöùc cuûa mình chöa ñöôïc hoaøn chænh thoâi chöù khoâng coù töï yû, töï cho mình laø cao.

Hoaëc noùi lôøi aùc, hoaëc cho mình hôn, hoaëc noùi ñieàu dôû cuûa ngöôøi, hoaëc thieáu daùng veû hoøa dieäu, hoaëc khoâng cung kính, hoaëc löôïng heïp hoøi, hoaëc thieáu nhaãn naïi v.v… Nhöõng ñieàu naøy, neáu trong thaân tình hay trong söï caûm thoâng, thì chuùng ta cuõng neân chæ cho nhau khuyeát ñieåm ñeå söûa ñoåi, chöù khoâng nhaát thieát laø khoâng noùi gì heát. Nhöng phaûi bieát thôøi, ñuùng luùc, chæ laøm sao cho ngöôøi vui veû nhaän söûa. Mình chæ maø ngöôøi ta noåi saân, böïc boäi thì ñoù laø ñieàu thaát baïi.

Toùm laïi ñaây laø nhöõng trôû ngaïi beân ngoaøi, khoâng phaûi phaàn chính yeáu. Nhöõng ñieàu naøy chuùng ta coù theå söûa ñoåi, coù theå hoaùn chuyeån hoaëc coù theå yù thöùc ñöôïc thì boû ñi. Khi laøm moät ñieàu gì maø coù söï phaûn aùnh thì mình yù thöùc, ñöøng laøm nöõa. Ñi ngang ñieän Phaät maø coù ngöôøi nhìn thaáy mình vôùi moät thaùi ñoä döôøng nhö khoâng ñoàng yù, thì mình töï yù thöùc vöøa roài mình coù loãi, phaûi töï boû ñi. Bôûi vì neáp tu haønh ñoøi hoûi chuùng ta ñöùc töï tænh, ñaâu ñôïi ngöôøi phaûi noùi. Coù nhieàu khi mình cöù laøm caøng laøm böôùng, nhöõng phaûn aùnh mình khoâng quan taâm, nhöng thaät söï thì raát caàn söï phaûn aùnh.

Phaûn laø traùi laïi, aùnh laø choùi ra. Chính mình cuõng neân phaûn aùnh laïi haønh ñoäng cuûa mình. Bôûi vì coù nhöõng ñieàu mình noùi, hoaëc vieäc mình laøm khoâng ñuùng. Neáu mình teá nhò ñeå yù loaïi tröø caùc khuyeát ñieåm ñoù thì mình töï söûa raát hay.

Trong cuoäc soáng ñôøi thöôøng, chuùng ta coù raát nhieàu cô hoäi ñeå hoïc hoûi vaø cô hoäi ñeå söûa ñoåi. Trong sinh hoaït tu hoïc haèng ngaøy neáu chòu ñeå taâm nghieân cöùu, haï mình khieâm cung, hoøa dieäu moät chuùt thì seõ hoïc ñöôïc nhieàu ñieàu raát hay töø nhöõng ngöôøi chung quanh ta, töø nhöõng vò coù ñöùc haïnh ñaëc bieät. Ngöôøi thaät söï muoán tu hoïc thì phaûi nhö theá.

Vì vaäy trong Toøng laâm, trong Thieàn vieän thöôøng ñaët ra noäi qui, bôûi vì trong söï tha thieát chí thaønh caàu khaån cuûa ngöôøi hoïc ñaïo vaãn coøn nhöõng ñieàu thieáu soùt, chöa hoaøn chænh neân phaûi nhôø ñeán qui luaät ñeå uoán naén söûa ñoåi caùc khuyeát ñieåm, nhaèm giuùp cho ngöôøi hoïc ñaïo ngaøy caøng hoaøn bò hôn trong neáp soáng ñaïo ñöùc cuûa mình.

Tuy nhöõng ñieàu beân ngoaøi khoâng dính daùng ñeán coát tuûy beân trong, nhöng muoán loaïi boû noù cuõng khoâng phaûi deã daøng. Bôûi noù ñaõ thaønh taät, thaønh beänh. Neáu khoâng laøm chuû ñöôïc thì khieán mình sanh taâm ñoäng nieäm, che chöôùng baûn minh. Ngöôøi phaùt taâm tu haønh thì tröôùc phaûi haï mình nuoâi döôõng ñaïo ñöùc ñeå khoûi bò nhöõng caûnh duyeân beân ngoaøi laøm trôû ngaïi. Ngöôøi trong toâng moân ñôøi sau, neân hoïc ñöùc khoan dung nhaãn naïi vaø coá gaéng haønh ñaïo caån maät, thì töø ñoù vieäc gì cuõng vöôït qua heát. Laàn laàn ñöôïc thaêng hoa, tieán daàn.

Tröôùc nhaát cuûa ngöôøi sô cô hoïc ñaïo laø phaûi khieâm haï. Chöõ khieâm laø töï khieâm, chöõ haï laø töï haï mình xuoáng. Ngöôøi khieâm haï laø ngöôøi bieát hoå theïn, khoâng töï yû, töï cao, khoâng laán löôùt ngöôøi, luoân soáng vôùi moät neáp töông giao bình thöôøng giaûn dò. Gaàn guõi vôùi nhöõng ngöôøi nhö vaäy coù lôïi cho vieäc tu hoïc cuûa chuùng ta raát nhieàu.

Ñoái vôùi nhöõng ngöôøi coù khí caùch ñaëc bieät, neáu mình coøn nhoû maø bò aûnh höôûng seõ khoâng hay. Bôûi do chuùng ta khoâng coù naêng löïc ñaëc bieät neân deã bò taïp nhieãm bôûi nhöõng khí caùch aáy. Ñaùng leõ phaûi loaïi ñi thì mình laïi tieáp thu. Tieáp thu roài boû khoâng ñöôïc, ñaây cuõng laø nhöõng thöù taïp nham nhöng khi trôûù thaønh nghieäp roài thì raát khoù boû.

Khi coøn treû, khoûe maïnh caû thaân vaø taâm maø khoâng phaùt huy ñöôïc nhöõng naêng löïc ñaëc bieät, laøm ích lôïi cho mình vaø cho gia ñình, xaõ hoäi, ñeán tuoåi xeá chieàu coù laøm ñöôïc gì nöõa ñaâu. Beänh hoaïn choàng chaát… Noùi nhö theá ñeå chuùng ta thaáy raèng, ñoái vôùi nhöõng ñieàu hay toát thì phaûi gaáp ruùt tieáp thu, hoïc hoûi. Ñoái vôùi nhöõng ñieàu dôû thì khaån tröông khaéc phuïc söûa ñoåi. Muoán ñöôïc nhö theá, ñoøi hoûi chuùng ta phaûi tænh, kieåm laïi nhöõng gì dôû xaáu, gaáp ruùt tröø dieät ngay. Coøn coù taâm nieäm che daáu laø töï mình si meâ khoâng xöùng ñaùng. Neáu chuùng ta chòu söûa ñoåi thì chæ trong moät thôøi giai ngaén seõ thaønh coâng.

Chuùng ta ñang soáng vôùi thaân xaùc phaøm naøy, bao nhieâu nhöõng beänh taät, nghieäp chöôùng. Nhöng lyù töôûng cuûa chuùng ta laø thaønh Phaät, gaïn loïc moïi thöù nhieãm oâ, buoâng heát nhöõng voïng töôûng ñeå ñöôïc roãng rang saùng suoát. Muoán buoâng ñöôïc thì ñònh phaûi ñaày ñuû, tueä phaûi hieän tieàn. Thieáu hai thöù ñoù thì khoâng theå laøm gì ñöôïc. Vôùi lyù töôûng saùng choùi nhö vaäy thì mình phaûi laø ngöôøi chieán só chieán ñaáu quyeát lieät, ñeå ñöøng bò ngaõ guïc beân naøy hay beân kia, chaäm hay mau gì thì cuõng phaûi thaúng moät ñöôøng tôùi ñænh kia.

Chuùng ta ñaõ coù ñuû phöông tieän ñeå thöïc hieän lyù töôûng aáy. Mong moõi cuûa baäc Thaày chuùng ta laø mình thöïc hieän cho kyø ñöôïc lyù töôûng duy nhaát ñoù. Nghóa laø thaønh Phaät thaønh Toå chöù khoâng gì khaùc. Chuùng ta laøm baát cöù ñieàu gì cuõng töïu trung laøm sao cho saùng vieäc lôùn, duy nhaát chæ coù theá. Baøi hoïc naøo cuûa caùc Toå sö cuõng ñeàu muoán cho chuùng ta phaùt huy lyù töôûng cuûa mình, gaén boù vôùi nhöõng lôøi daïy cuûa ngöôøi ñi tröôùc, laøm sao mình thu löôïm ñöôïc nhieàu kinh nghieäm ñeå ñöøng bò vaáp ngaõ. Cuoái cuøng mình laø ngöôøi vöõng vaøng böôùc leân ñaøi vinh döï aáy.

Chuù :

Luaän veà giaùc taùnh thì vaät vaät nhö nhau, ngöôøi ngöôøi bình ñaúng, nhöng caên trung haï caàn phaûi, ñöùc haøm ñaïo döôõng môùi xong. Thieáu ñaïo keùm ñöùc, theâm noãi meâ môø daøy côïm, thì ñöôøng tieán thieân nan vaïn nan. Moát soáng ngöôøi ñôøi coøn daïy : “Vôùi mình thaät nghieâm caån, xöû thieân haï thì haï maø khoan”, huoáng laø ñaïo lôùn giaûi thoaùt, laáy trí tueä laøm goác, tieâu dieät baûn ngaõ laø choã ñaéc löïc, maø coøn u meâ oâm aáp, nhöõng tình chaáp ngoâ ngaõ heïp hoøi aáy ñöôïc ö ?

Phaät daïy : “Caùc haønh voâ thöôøng laø phaùp sanh dieät”. Toå khuyeân : “Neân tieâu chaûy ñaày ñaát” môùi coù choã an thaân laäp maïng. Treân chieàu doïc maø nhìn, chuùng sanh nhieàu kieáp troâi laên trong saùu neûo, bôûi ñeo mang caùi thaáy hai : “ta, ngöôøi, kia, ñaây ; coù, khoâng, xaáu, toát”. Do ñoù vaø töø ñaáy maø xuoáng leân trong ba coõi, xoay quanh trong boán loaøi. Chaàn chôø gì ? Ñôïi kieáp naøo ? Sao chöa moät phen lay mình chuyeån hoùa, taïo moät nieàm vui, thaép saùng moät nieàm tin cho mai sau… Kìa nhìn xem !

Trôøi ñaát lieác troâng chöø sao theânh thang

Choáng gaäy chôi roâng chöø phöông ngoaïi phöông

Hoaëc cao cao chöø maây ñænh nuùi

Hoaëc saâu saâu chöø nöôùc truøng döông…



	THIEÀN TOÂNG VIEÄT NAM

MA THÖÙ HAI: MA BEÂN NGOAØI ÑEÁN LAØM MEÂ HOAËC

]