MÖÔØI ÑIEÀU BIEÄN MA

H.T THÍCH NHAÄT QUANG

MA THÖÙ SAÙU: MA VOÏNG TÖÔÛNG

Chaùnh Vaên:

Ma voïng töôûng naøy laø töï chöôùng. Töï chöôùng chaúng khoâng, thì doøng sanh dieät tieáp noái. Ñieân ñaûo taùn loaïn, che chöôùng baûn taâm, do ñoù ngöôøi tham thieàn caàn löu taâm nhieàu ôû ñieåm naøy. Nay xin ñöa ra moät vaøi voïng chöôùng tieâu bieåu ñeå trình baøy, nhö :

- Voïng töôûng ta ngoä ñaïo.

- Voïng töôûng ta tu chöùng.

- Voïng töôûng ta ñöôïc ñònh.

- Voïng töôûng ta phaùt tueä.

- Voïng töôûng ta bieát nhieàu.

- Voïng töôûng ta gioûi vaên.

- Voïng töôûng ta coù danh hieån ñaït.

- Voïng töôûng nhieàu ngöôøi cung phuïng ta.

- Voïng töôûng ta laøm thaày thieân haï.

- Voïng töôûng nhieàu ngöôøi quy höôùng ta.

- Voïng töôûng ta tieáp noái Toå ñaêng.

- Voïng töôûng ta seõ laøm Truï trì.

- Voïng töôûng ta hoùa ñaïo.

- Voïng töôûng ta truyeàn luïc.

- Voïng töôûng nhieàu ngöôøi noái doõi ta.

- Voïng töôûng ta seõ ñöôïc nhaäp taïng.

- Voïng töôûng ta coù thaàn thoâng.

- Voïng töôûng ta ñöôïc huyeàn dieäu.

- Voïng töôûng ta raát kyø ñaëc.

Vaø coù raát nhieàu thöù quaùi laï nhö…

Ta seõ soáng laâu, ta seõ caûi laõo hoaøn ñoàng, ta seõ bay cao vaø ta seõ thaønh Phaät… Caùc cuoàng voïng nhö theá, laøm roái taâm ñoäng nieäm, traùi vôùi chaân theå thanh tònh cuûa mình. Vì theá, ngöôøi sô cô hoïc ñaïo phaûi bieát maø ngöøa döùt noù.

Giaûng:

Trong moïi sinh hoaït haèng ngaøy, ñi ñöùng, noùi naêng, aên nghæ, laøm vieäc tieáp xuùc… trong taát caû caùc thôøi. Nhöõng vieäc gì chuùng ta ñaõ saép ñaët thì cöù theo ñoù maø laøm. Nhöõng gì ñoät nhieân xen voâ thì nhaát ñònh phaûi loaïi ra vì noù seõ laøm loaïn coâng phu cuûa mình. Dó nhieân taát caû nhöõng daáy khôûi ñeàu laø voïng töôûng heát, khoâng theå chaáp nhaän baát cöù moät daáy khôûi naøo.

Chuùng ta coøn soáng coøn phaûi laøm vieäc, chung quanh ta coøn nhieàu söï tieáp xuùc. Cho neân phaûi coù toå chöùc, coù söï saép ñaët neà neáp. Neáu trong khi laøm coâng vieäc cuûa mình, maø coù nhöõng daáy khôûi ngoaøi söï saép ñaët thì chuùng ta phaûi buoâng, ñeå doàn taát caû naêng löïc taäp trung laøm moät vieäc cho ñaït ñöôïc keát quaû toát. Ñaây laø phöông tieän ñaàu, taäp trung vaøo moät vieäc laøm duy nhaát. Nhaø thieàn goïi ñaây laø giai ñoaïn ngöôøi ñaâu traâu ñoù.

Ma voïng töôûng naøy laø töï chöôùng. Töï chöôùng chaúng khoâng thì doøng sanh dieät tieáp noái. Chaúng khoâng töùc laø mình chöa buoâng, chöa laøm chuû ñöôïc, chöa chieán thaéng ñöôïc. Ñieân ñaûo taùn loaïn, che chöôùng baûn taâm, do ñoù ngöôøi tham thieàn caàn löu taâm nhieàu ôû ñieåm naøy. Chuùng ta khoâng laøm chuû ñöôïc, bò noù keùo ñi troâi daït trong voøng sanh töû luaân hoài khoâng coù ngaøy cuøng. Bò keùo nhö vaäy thì chuùng ta maát mình, khoâng phaûi laø ngöôøi tu tieán nöõa.

Bò che chöôùng baûn taâm töùc taâm khoâng saùng, vieäc tu haønh khoâng tôùi ñaâu heát. Nay xin ñöa ra moät vaøi voïng chöôùng tieâu bieåu ñeå trình baøy, nhö:

- Voïng töôûng ta ngoä ñaïo. Ñieàu naøy chuùng ta bieát roài, ñoái vôùi vieäc ngoä ñaïo, khoâng phaûi ngoài ñoù maø chôø. Phaûi naêng noã quyeát töû coâng phu. Coâng phu ñaéc löïc töùc laø chuùng ta coù söùc maïnh, töï nhieân thaønh coâng. Neáu cöù ngoài ñoù troâng chôø, caàu nguyeän maø khoâng chòu coâng phu hoaëc coâng phu leänh laïc thì khoâng bao giôø thaønh töïu ñöôïc sôû nguyeän.

ÔÛ ñaây chuù troïng taäp trung vaøo coâng phu. Neáu chuùng ta coøn ngaõ chaáp thì gaéng söùc deïp tröø ngaõ chaáp. Chö Toå trong nhaø thieàn chæ noùi ngaõ khoâng. Vì noù khoâng thaät, neân khoâng coù gì dính daùng vôùi mình heát. Neáu coøn ngaõ chaáp thì chuùng ta phaûi tích cöïc tröø boû, ñöøng ñeå noù keùo loâi quaáy raày mình nöõa. Deïp ñöôïc noù roài môùi nheï nhaøng. Ngöôøi ngoä ñöôïc leõ thaät naøy roài thì thôû khì moät caùi, nhö truùt gaùnh naëng ngaøn caân trong thaân taâm vaäy.

Luïc Toå Hueä Naêng khi ñaõ trieät ngoä, Ngaøi noùi lieân tuïc: “Naøo ngôø taùnh mình xöa nay thanh tònh. Naøo ngôø taùnh mình voán khoâng sanh dieät. Naøo ngôø taùnh mình voán khoâng dao ñoäng. Naøo ngôø taùnh mình voán töï ñaày ñuû. Naøo ngôø taùnh mình hay sanh muoân phaùp.” Taùnh aáy saün coù, nhöng laâu nay bò che chöôùng, neân chuùng ta khoâng nhaän ra. Baây giôø coù cô hoäi mình phuûi boû nhöõng lôùp meâ môø che chöôùng aáy ñi, thì noù seõ hieän baøy.

ÔÛ ñaây noùi ñeán coâng phu noäi tænh cuûa chuùng ta. Ngöôøi tu thieàn laø ngöôøi coù söùc maïnh noäi tænh, coù thaàn löïc phi thöôøng. Nhö caâu chuyeän ngaøi Xaù Lôïi Phaát ñang ngoài thieàn, coù moät con quyû ñi ngang qua. Noù duøng caùi chaøy lôùn ñaäp leân ñaàu Ngaøi. Bình thöôøng vôùi söùc maïnh naøy, noù coù theå ñaäp vôõ caû quaû nuùi Tu Di. Nhöng luùc aáy ngaøi Xaù Lôïi Phaát chæ hôi eâ ñaàu moät chuùt thoâi. Vì Ngaøi ñang truï trong chaùnh ñònh.

Chuùng ta tu haønh laø ñeå phaùt huy söùc maïnh ñoù. Phaùt huy töø coâng phu mieân maät cuûa mình. Thaáy roõ thaät chaát cuûa noù khoâng thaät neân ta khoâng sôï. Neáu thaáy thaät thì mình seõ sôï noù. Ñoù laø ñieåm coát loõi trong coâng phu tu haønh cuûa chuùng ta. Nhaát ñònh khoâng voïng töôûng ta ngoä ñaïo neân khoâng bò noù keùo loâi.

- Voïng töôûng ta tu chöùng. Tu chöùng thì cuõng khoâng ngoài ñoù maø troâng ñôïi ñöôïc. Phaûi tu, phaûi coâng phu, khi nhaân duyeân thôøi tieát ñeán, thuøng sôn luûng ñaùy thì xong vieäc.

- Voïng töôûng ta ñöôïc ñònh.

- Voïng töôûng ta phaùt tueä.

- Voïng töôûng ta bieát nhieàu. Noùi moät chuùt veà bieát nhieàu. Ngöôøi muoán bieát nhieàu, khoâng theå ngoài tô töôûng maø coù theå bieát chính xaùc ñöôïc. Thoâng thöôøng ôû theá gian thì phaûi hoïc. Hoïc laø laøm quen, thu thaäp nhöõng kieán thöùc, nhöõng kinh nghieäm cuûa ngöôøi tröôùc. Töø ñoù ghi nhôù môùi tích luõy theâm söï hieåu bieát.

Ngöôøi tu khoâng phaûi bieát nhieàu nhö vaäy. Muoán coù kinh nghieäm, coù söï hieåu bieát saâu saéc thì trong noäi taïi phaûi coù thieàn ñònh. Coù thieàn ñònh thì coù trí tueä. Coù trí tueä môùi soi roïi taän cuøng nguoàn beå caùc phaùp. Cho neân ngöôøi coù trí tueä laø ngöôøi bieát trieät ñeå nhaát. Ngöôøi tu chuùng ta tröôùc nhaát laø phaûi hoïc, sau ñoù laø thieàn ñònh. Thieàn ñònh phaùt tueä thì bieát suoát heát. Hai vieäc naøy chuùng ta ñeàu phaûi thöïc hieän heát. Vì sao ? Vì nhaát thôøi chuùng ta chöa ñöôïc thieàn ñònh, maø cuõng khoâng bieát gì heát thì khoâng tu ñöôïc. Cho neân phaûi hoïc, hoïc hieåu roài môùi baét ñaàu thöïc haønh tu taäp. Choã naøy Toå Qui Sôn noùi: Chôù ñeå cuoäc ñôøi ngô ngô ngaùo ngaùo, lô lô laùo laùo, ngaøy thaùng qua roài khoâng tìm laïi ñöôïc.

- Voïng töôûng ta gioûi vaên. Voïng töôûng ta coù danh hieån ñaït. Voïng töôûng ta ñöôïc nhieàu ngöôøi cung phuïng. Voïng töôûng ta laøm thaày thieân haï. Voïng töôûng nhieàu ngöôøi qui höôùng ta. Voïng töôûng ta tieáp noái toå ñaêng. Voïng töôûng ta laøm truï trì. Voïng töôûng ta hoùa ñaïo. Voïng töôûng ta truyeàn luïc. Voïng töôûng ñöôïc nhieàu ngöôøi noái doõi. Voïng töôûng ta nhaäp taïng v.v… Taát caû nhöõng voïng töôûng naøy coi nhö laø danh vaên lôïi döôõng.

Ñoái vôùi ngöôøi tu chuùng ta, nhöõng danh vaên lôïi döôõng naøy xem nhö raùc röôûi, phaûi tröø khöû gaáp. Ngöôøi xöa laøm vieäc gì cuõng xem nhö ñi treân baêng moûng, treân dao nhoïn, nhö daây boø mieäng gieáng… coù gì beàn laâu. Vì sao ? Taâm ñaïo cuûa caùc Ngaøi ñaõ saùng. Coøn taâm chuùng ta chöa saùng neân bò che chöôùng. Neáu noäi tai chöa vöõng vaøng thì laøm vieäc gì cuõng gaëp trôû ngaïi, cuõng bò keït vöôùng. Coâng ñöùc tu haønh theo ñoù chuøng chình, khoâng tieán ñöôïc.

Vì vaäy trong luùc laõnh traùch nhieäm, chuùng ta phaûi luoân töï lo töï gaéng. Saép xeáp trong töøng ñieàu kieän, töøng hoaøn caûnh ñeå moãi ngaøy mình vöøa tu vöøa laøm troøn boån phaän ngöôøi treân giao phoù. Coå ñöùc noùi: Nhöõng coäi coå thuï to lôùn, chim choùc caùc nôi keùo nhau veà nguû nghæ treân ñoù thì naïn gaõy caønh ñoå laù khoâng traùnh khoûi. Noùi theá ñeå laøm gì ? Ñeå caûnh tænh chuùng ta. Chuùng ta ñöôïc hieån ñaït, moïi ngöôøi tìm ñeán hoïc hoûi laø mình phaûi bieát lo sôï. Chæ ngöôøi nhìn xa thaáy roäng môùi roõ ñöôïc ñieàu naøy. Cho neân chuùng ta phaûi thaän troïng deø daët töøng chuùt.

Khi laøm gì maø ñaïo taâm chöa vöõng, chuùng ta neân kieåm nghieäm laïi. Trong taát caû caùc coâng vieäc, quan troïng nhaát laø phaûi gìn giöõ tueä maïng cuûa mình. Chuùng ta ñeàu bieát ñeán phuùt choùt chæ coøn laïi phöôùc nghieäp rieâng cuûa mình, taát caû ñeàu maát heát. Moät khi mình nín thôû roài thì khoâng coøn gì nöõa. Thaân phaän cuûa chuùng ta khi cha meï môùi sanh ra raát toát ñeïp, nhöng tuoåi taùc lôùn daàn, thaân naøy cuõng bieán chuyeån cho ñeán khi giaø suy heùo uùa roài tan hoaïi. Nhö vaäy coøn ñôïi gì maø khoâng chòu coâng phu, thaéng döøng voïng töôûng ñeå khoâng bò noù keùo loâi. Noù khoâng keùo loâi ñöôïc thì mình coù töï chuû.

Nhöõng voïng töôûng keá tieáp nhö thaàn thoâng nhaäp taïng… Ñoái vôùi ngöôøi tu, ñoù laø nhöõng voïng töôûng quaùi laï. Ta seõ soáng laâu, ta seõ caûi laõo hoaøn ñoàng, ta seõ bay cao, ta seõ thaønh Phaät… taát caû ñeàu laø nhöõng aûo voïng maø thoâi. Phaät laø giaùc, mình khoâng giaùc maø caàu thaønh Phaät thì thaät laø nghòch lyù. Chæ giaùc thì môùi thaønh Phaät, khoâng phaûi caàu.

Caùc cuoàng voïng nhö theá laøm roái taâm, traùi vôùi chaân theå thanh tònh. Vì theá ngöôøi sô cô hoïc ñaïo phaûi bieát ngaên döùt noù. Noùi toùm laïi nhöõng nieäm nhöõng voïng töôûng ôû treân laøm cho mình bò taùn taâm. Taùn taâm thì maát ñònh, maát ñònh thì tueä khoâng hieän tieàn. Ñònh tueä khoâng coù thì khoâng mong giaùc ngoä giaûi thoaùt.

Coù moät caâu chuyeän veà Boà-taùt Vaên Thuø. Hoâm ñoù, Hoøa thöôïng Truï trì toå chöùc leã hoäi trang nghieâm ñeå cuùng kieán, caàu nguyeän, thuyeát giaûng, laøm caùc vieäc phuùc thieän, chaån teá. Thôøi gian keùo daøi moät hai thaùng. Ngaøi Vaên Thuø trong hình thöùc ngöôøi ñaøn baø coù mang, daãn moät ñöùa beù vaø moät con choù. Ñaøn traøng thanh tònh maø ngöôøi ñaøn baø naøy xuaát hieän ñaõ laø khoù chòu roài. Theá maø baø ta coøn ñeán thöa vôùi Hoøa thöôïng: “Toâi laø ngöôøi ngheøo khoå, raát hoan nghinh vieäc laøm naøy cuûa quyù Ngaøi. Toâi khoâng coù gì cuùng döôøng chæ coù moät môù toùc xin ñöôïc cuùng döôøng”. Moät vieäc cuùng döôøng laï ñôøi khieán cho töø Hoøa thöôïng trôû xuoáng, moïi ngöôøi ñeàu söûng soát.

Sau khi cuùng döôøng, baø xin ñöôïc moät böõa aên, vì khi aáy coù leã chaån teá. Hoøa thöôïng sai doïn moät phaàn aên, trong ñoù moät phaàn cho baø, moät phaàn cho ñöùa beù, vaø moät phaàn cho con choù. Ai cuõng thaáy böïc mình ngöôøi ñaøn baø, thaät chöôùng ñôøi, ñi maø coøn daãn choù daãn meøo theo. Sau khi aên xong baø noùi vôùi Hoøa thöôïng: “Xin moät phaàn aên cho ñöùa beù trong buïng”. Hoøa thöôïng noåi saân, ñuoåi ñi. Khoâng ngôø Hoøa thöôïng vöøa noåi saân thì ngöôøi nöõ bieán maát, con choù bieán thaønh sö töû. Boà-taùt côõi sö töû phaát phôùi trong maây. Caû ñaøn traøng ñeàu quy höôùng saùm hoái.

Cho neân quan troïng laø taâm cuûa chuùng ta phaûi luoân thanh tònh, ñoù laø goác.

Chuù:

Meâ môø baûn lyù, neân ñieân ñaûo voïng töôûng. Voïng töôûng sinh ñoäng, thì baûn taâm bò che chöôùng. Loanh quanh maõi trong meâ môø cuoàng voïng, töùc chaân theå thanh tònh chìm laën. Khaùc naøo keû ñi trong ñeâm ñen khoâng ñeøn ñuoác, hoïa sa haàm suïp hoá chaéc chaén tröôùc maét. Ngöôøi xöa noùi : “Ñaát taâm neáu khoâng, maët trôøi trí tueä töï chieáu”.

Nôi ñaây, chuùng ta coù theå noùi caùch khaùc raèng, “neáu chuùng ta chòu döøng thì chuyeän gì ñieân ñaûo ?” Voïng töôûng laø gì ? Thöû nhìn laïi xem. Voán dó laø aûo moäng maø ! Loãi taïi chuùng ta, cöù coá chaáp roài lao theo. Lao theo neân ñieân ñaûo. Ñaõ ñieân ñaûo thì voïng caøng theâm voïng. Ngay ñaây, neáu chuùng ta bieát döøng, coøn gì laêng xaêng naém baét nöõa. Coøn chaêng hö khoâng theânh thang roãng suoát, caùi gì meâ môø chöôùng ngaïi caùi gì ? Thöû noùi xem.

Toùm laïi, laø chuùng ta coù chòu döøng hay khoâng ? Döøng thì trôøi khoâng saùng suoát, ñaát taâm yeân oån, tueä nhaät haèng soi, thieáu soùt choã naøo ?

Traùi laïi,

Roâng reâu maûi mieát, neân hoùa ñieân cuoàng. Khoå thay! Khoå thay! Coù thi raèng:

            Lôùn thay ! Ngöôøi söùc maïnh,

            Bieát voïng lieàn khoâng theo.

            Queâ xöa traêng toû raïng,

            Tuøng xanh tieáng suoái reo.

            Khoaùi thay! Ngöôøi bieát voïng,

            Mieàn chaân khoâng môû ra.

            Ñöôøng xöa töï baøy hieän,

            Queâ nhaø thaät khoâng xa.

            Höông queâ thoaûng traêng sao,

            Tình queâ mieàn baát nhò.

            Hö khoâng traûi gaám hoa,

            Ngöôøi queâ moät mình ñi!

            Gioù ngaùt höông giaûi thoaùt,

            Hoa ñôm ñoùa töø bi.

            Tuyeát tuoân thaønh ñònh löïc,

            Traêng soi baát tö nghì.

            Moät tieáng quaùt!

]

     
 

THIEÀN TOÂNG VIEÄT NAM