MÖÔØI ÑIEÀU BIEÄN MA

H.T THÍCH NHAÄT QUANG

MA THÖÙ BAÛY: MA KHAÅU NGHIEÄP

            Chaùnh vaên:

            Ma naøy laø cuoàng chöôùng. Ngöôøi tu maø chaúng kieåm ñieåm ngoân ngöõ cuûa mình, maëc yù cao ñaøm huøng bieän, laøm toån thaàn lao nieäm, seõ maát thieàn ñònh chaân chaùnh. Nhaân sao maø khaåu nghieäp coù loãi lôùn nhö theá ? Bôûi hay ñaøm huyeàn thuyeát dieäu, giaûng giaùo noùi toâng. Khoe mình ñaéc ngoä, cheâ ngöôøi ngu meâ. Luaän choã hay dôû, noùi ñieàu phaûi quaáy cuûa ngöôøi. Ngaâm ca thi phuù, noùi böøa nhöõng vieäc khoâng ñaâu. Bình nghò nhöõng vieäc höng pheá xöa nay cuûa quoác gia. Xöa thì cho laø ngöôøi hieàn maø ngu, nay thì baûo laø ngöôøi hung maø gioûi. Toaøn nhöõng vieäc chaúng dính líu gì veà mình maø cöù gaân coå tranh luaän. Laïi voâ côù khen cheâ vieäc hôn thua cuûa ngöôøi. Phoâ dieãn caùc caûnh duïc laïc, khieán ngöôøi sanh ñaém tröôùc. Baøn caõi nhöõng chuyeän baát bình, laøm cho keû nghe phaùt phaån. Tröôùc maét thì coâng keânh ñeà cao, sau löng laïi cheâ bai bieám nheõ. Ñoù laø nhöõng lôøi noùi lôïi haïi laøm maát chaùnh ñònh cuûa ngöôøi. Ngöôøi tu thieàn ñôøi sau, phaûi thaän troïng nghieâm nhaët. Bôûi loaïi cuoàng chöôùng naøy, chaúng nhöõng laøm cho chuùng ta chaúng kieäm ngoân, döôõng ñöùc, maø coøn khieán cho taâm chuùng ta taùn ñoäng, laêng xaêng.

            Theá neân nhöõng keû sô cô, phaûi ngöøa phoøng khaåu nghieäp cuûa mình laém laém.

Giaûng:

Hoïc tôùi ñaây chuùng ta ñaõ bieát chöõ ma roài. Ma khoâng phaûi laø ma quyû hieän hình maø nhöõng gì laøm trôû ngaïi trong sinh hoaït bình thöôøng cuûa chuùng ta ñeàu goïi laø ma caû. Hay trong coâng phu tu haønh, nhöõng chöôùng duyeân khieán cho chuùng ta chuøng chình khoâng tieán ñöôïc, ñoù laø ma. Tuy nhieân noùi ma ñaây cuõng laø moät caùch noùi.

Bôûi khi coøn thaáy coù phöông tieän aùp duïng tu haønh, coøn thaáy nhöõng söï vieäc chung quanh ñeå vöôït qua… Coøn thaáy nhö vaäy cuõng chính laø ma. Coâng phu ñeán choã roát raùo thì khoâng coøn thaáy coù coâng phu gì heát. Ngöôøi naøy töï taïi, laøm chuû hoaøn toaøn. Khoâng coù ma quæ naøo thaéng mình hay mình thaéng noù nöõa. Chæ vì chuùng ta chöa ñaït ñeán trình ñoä aáy neân coøn phaûi bieän ma.

Bieän ma ñeå laøm gì ? Ñeå trong giai ñoaïn coøn yeáu chuùng ta ñuû löïc tænh. Tænh ñeå naém ñöôïc cô hoäi, phöông tieän, nhaân duyeân tích cöïc vaø aùp duïng tröôùc. Bôûi vì ta coøn yeáu, coøn dôû neân môùi coù söï löïa choïn nhö vaäy. Ñoái vôùi nhöõng ngöôøi ñaõ trieät ñeå thì coù theå noùi naém caùt bieán thaønh vaøng hay naáu caùt thaønh côm. Ñoái voái haïng ngöôøi naøy, khoûi phaûi noùi ma mò gì nöõa, caûnh duyeân naøo cuõng laø Phaät söï. Baát cöù nhöõng trôû ngaïi naøo cuõng laø ñieàu kieän caàn thieát ñeå hoaøn thaønh coâng phu.

Chuùng ta neáu gaëp trôû ngaïi lieàn thuït luøi, gaëp khoù khaên thì khoâng tieán ñöôïc. Cho neân caùi nhìn cuûa chuùng ta coøn mang tính hôøi hôït beân ngoaøi. Ñeán khi coâng phu vöõng vaøng, coù thöïc löïc thì chuùng ta vui veû traàm tónh tröôùc moïi duyeân thuaän cuõng nhö nghòch. Gioáng nhö Thieän Taøi ñoàng töû thaáy moïi caây coû ñeàu laø thuoác caû. Hieän taïi con maét cuûa chuùng ta coøn trong caûnh vöùc nhò nguyeân, traêm ñieàu ngaøn thöù ngoãn ngang. Cho neân raát kî noùi caøng noùi böôùng. Maø phaûi hieåu chuùng ta caàn haï thuû coâng phu trong töøng phuùt giaây, töøng taâm nieäm. Ñöôïc vaäy, söï tu haønh môùi mong thaønh töïu.

Ma naøy laø cuoàng chöôùng. Cuoàng vì ngöôøi naøy môø mòt roái raém, ñaûo loaïn ñeán möùc ñoä goïi laø cuoàng, roài ñi ñeán loaïn.

Ngöôøi tu maø chaúng kieåm ñieåm ngoân ngöõ cuûa mình, maëc yù cao ñaøm huøng bieän, laøm toån thaàn lao nieäm, seõ maát thieàn ñònh chaân chaùnh. ÔÛ treân noùi raèng loaïi ma cuoàng chöôùng töùc laø ñoái vôùi nhöõng ngöôøi tu haønh chaúng kieåm ñieåm ñöôïc ngoân ngöõ cuûa mình, maëc yù cao ñaøm huøng bieän, laøm toån thaàn lao nieäm. Chöõ toån töùc laø toån hoaøi, lao laø quaù nhoïc cho neân lao löï. Neáu nhö taâm vöõng, taâm saùng, taâm laøm chuû ñöôïc thì chuùng ta laïi thaønh coâng töø nhöõng lao löï ñoù.

Nhaân sao maø khaåu nghieäp coù loãi lôùn nhö theá ? Bôûi hay ñaøm huyeàn thuyeát dieäu, giaûng giaùo noùi toâng. Khoe mình ñaéc ngoä, cheâ ngöôøi ngu meâ. Luaän choã hay dôû, noùi ñieàu phaûi quaáy cuûa ngöôøi. Ngaâm ca thi phuù, noùi böøa nhöõng vieäc khoâng ñaâu. Bình nghò nhöõng vieäc höng pheá xöa nay cuûa quoác gia. Xöa thì cho laø ngöôøi hieàn maø ngu, nay thì baûo laø ngöôøi hung maø gioûi. Toaøn nhöõng vieäc chaúng dính líu gì veà mình maø cöù gaân coå tranh luaän. Laïi voâ côù khen cheâ vieäc hôn thua cuûa ngöôøi. Phoâ dieãn caùc caûnh duïc laïc, khieán ngöôøi sanh ñaém tröôùc. Baøn caõi nhöõng chuyeän baát bình, laøm cho keû nghe phaùt phaån. Tröôùc maét thì coâng keânh ñeà cao, sau löng laïi cheâ bai bieám nheõ. Ñoù laø nhöõng lôøi noùi lôïi haïi laøm maát chaùnh ñònh cuûa ngöôøi. Ngöôøi tu thieàn ñôøi sau, phaûi thaän troïng nghieâm nhaët. Bôûi loaïi cuoàng chöôùng naøy, chaúng nhöõng laøm cho chuùng ta chaúng kieäm ngoân, döôõng ñöùc, maø coøn khieán cho taâm chuùng ta taùn ñoäng, laêng xaêng.

Theá neân nhöõng keû sô cô, phaûi ngöøa phoøng khaåu nghieäp cuûa mình laém laém.

Ñaây neâu leân caâu hoûi nhaân sao khaåu nghieäp coù loãi lôùn nhö theá ? Loãi lôùn ôû treân laø moät loaïi cuoàng chöôùng khieán cho ngöôøi tu haønh khoâng laøm chuû ñöôïc, cöù maëc tình cao ñaøm huøng bieän v.v… laøm toån thaàn lao nieäm, maát chaùnh ñònh. Bôûi hay ñaøm huyeàn thuyeát dieäu, ñieàu naøy raát trôû ngaïi cho vieäc tu haønh cuûa mình. Bôûi thöôøng ngöôøi ta noùi ñöôïc maø laøm chöa ñöôïc. Gioáng nhö coù nhöõng thöùc aên ngon mình dieãn taû tæ myõ nhöng chöa heà ñöôïc aên. Trong ñaïo lyù raát kî loaïi ngoân ngöõ chuyeân dieãn taû hình thöùc nhöng khoâng taûi noåi ñaïo lyù.

Roõ raøng ngoân ngöõ khoâng taûi noåi ñaïo lyù. Ví duï quí vò ngoài thieàn ñöôïc an laïc theá naøo, quyù vò khoâng laøm sao duøng ngoân ngöõ ñeå dieãn baøy ñöôïc nhöõng an laïc ñoù moät caùch troïn veïn. Coù nhöõng luùc mình nhìn trôøi nhìn maây, thaáy thoáng khoaùi voâ cuøng. Nhöng noùi laïi cho huynh ñeä nghe thì noùi khoâng ñeán ñöôïc. Hoaëc coù noùi ñöôïc thì ngöôøi baïn mình cuõng chöa chaéc ñaõ hieåu ñöôïc. Vì vaäy trong nhaø thieàn coù caâu: “Chaúng gaëp kieám khaùch thoâi trình kieám. Khoâng phaûi nhaø thô chôù hieán thô”. Do ñoù nhöõng ñieàu naøy chuùng ta chæ noùi ñöôïc vôùi thaày mình thoâi. Bôûi vì thaày ñaõ naém ñöôïc sôû tröôøng sôû ñoaûn, ñöôøng ñi nöôùc böôùc ra sao roài… Coøn keû cöù cao ñaøm huøng bieän thì khoâng coù lôïi gì. Chæ laøm loaïn taâm maát chaùnh nieäm, maát thieàn ñònh maø thoâi.

Tuy nhieân trong saùu ñieàu hoøa kính coù hai ñieàu “kieán hoøa ñoàng giaûi, yù hoøa ñoàng duyeät”. Veà taâm, chuùng ta coù nhöõng hieåu bieát nhöõng nhaän ñònh hay thì huynh ñeä coù theå ngoài laïi trao ñoåi, baøn baïc. Neáu ai coøn yeáu keùm thì huynh ñeä giuùp nhau cuøng tieán. Baøn baïc nhö theá coù lôïi, nhöng nhôù cuõng vöøa phaûi thoâi. Chôù cao höùng noùi nhieàu quaù thaønh ra noùi roãng, cuoái cuøng chaúng coù ích lôïi maø coøn bò hao thaàn toån löïc.

Giaûng giaùo noùi toâng. Khoe mình ñaéc ngoä, cheâ ngöôøi ngu meâ. Giaûng kinh thuyeát phaùp maø khen cheâ thì cuõng laø moät loaïi cuoàng chöôùng. Ví duï phaïm vi cuûa chuùng ta laø tu thieàn, cho neân chæ caàn baøn baïc ñi saâu vaøo phaïm vi cuûa mình thoâi. Noùi thieàn, suy nghieäm lyù giaûi thieàn, maø ñeå cho voïng töôûng, ngoân ngöõ cuoàng loaïn phoùng qua caùc toâng khaùc ñaõ laø coù loãi roài. Huoáng laïi khoâng coù sôû tröôøng maø coøn gaây söï lænh kænh baát hoøa, toån thöông ñeán caùc toâng phaùi thì thaät laø hoïa lôùn. Cho neân chuùng ta phaûi deø daët kieäm ngoân ñoái vôùi nhöõng vieäc baøn luaän beân ngoaøi. Ñöøng ñeå maát thì giôø vaø gaây haïi voâ ích nhö theá.

Luaän choã hay dôû, noùi ñieàu phaûi quaáy cuûa ngöôøi. Ngaâm ca thi phuù, noùi böøa nhöõng vieäc khoâng ñaâu. Laïi coù nhöõng ngöôøi vaên hay chöõ toát, theo sôû tröôøng ñoù roài ngaâm vònh. Caû ngaøy ngaâm vònh, ngaâm gioûi thì ra thi, taùn tuïng, ca ngôïi… ñeàu khoâng hôïp vôùi tinh thaàn thanh tònh giaùc ngoä. Noùi nhöõng ñeàu khoâng ñaâu, khoâng caên cöù.

Bình nghò nhöõng vieäc höng pheá xöa nay cuûa quoác gia. Ñaây laø nguy cô. Coù moät vò Taêng tu thieàn trong röøng saâu raát cam khoå. Traûi qua ñoâi ba naêm nhö vaäy, vò naøy thaáy mình coù chuùt töï taïi. Baáy giôø nhöõng ngöôøi ñi röøng laáy cuûi môùi gaëp vò Taêng naøy. Thaày noùi chuyeän gì cuõng ñuùng vôùi caùc söï vieäc xaûy ra. Khoâng bao laâu, tieáng laønh ñoàn xa, moïi ngöôøi keùo vaøo röøng tìm thaày. Quaû thaät oâng thaày noùi gì cuõng sieâu xuaát heát.

Thieân haï uøn uøn ñem thöùc aên leân cho thaày. Thaày khoûi phaûi ñi kieám thöùc aên nöõa, chæ ngoài ñoù maø noùi ñaïo lyù… Cuoái cuøng thaày ñoäng ñeán chuyeän caùc nhaø laõnh ñaïo quoác gia. OÂng naøy hay, oâng kia dôû… Noùi moät thôøi gian thì thaáy quaân lính aùp laïi baét thaày. Ngöôøi ta noùi thaàn khaåu haïi xaùc phaøm laø vaäy.

Nhaân voâ thaäp toaøn, duø anh thoâng minh côû naøo, laø thaàn ñoàng chaêng nöõa cuõng chæ khoân ngoan trong moät phaïm vi giôùi haïn thoâi, chöù khoâng theå bieát heát truøm ñôøi. Chính ñöùc Phaät sau khi giaùc ngoä, Ngaøi khoâng noùi ta laø chuùa teå gì caû. Ngaøi chæ baûo: Ta thaáy chuùng sanh qua laïi trong nhieàu ñôøi, nhö ngöôøi ngoài treân cao nhìn xuoáng ngaõ ba ñöôøng thaáy moïi thöù sinh hoaït roõ raøng. Vaäy thoâi.

Xöa thì cho ngöôøi hieàn maø ngu, nay thì baûo ngöôøi hung maø gioûi. Tuy noùi nhö theá nhöng choã ngu, hieàn, hung, gioûi cuõng khoâng phaân ñònh ñöôïc. Baây giôø khoa hoïc tieán boä, ngöôøi ta phaùt minh ñieän töû cho tôùi naêng löôïng, hoaëc vöôït ngoaøi naêng löôïng. Chuùng ta khoâng theå phuû nhaän ñöôïc söï thoâng minh, hoïc hoûi ñoù cuûa con ngöôøi. Nhöng cuõng khoâng neân vì theá maø ta nhöõng lôøi caû quyeát khoâng hay. Bôûi vì thôøi naøo cuõng coù ngöôøi hieàn keû döõ caû.

Toùm laïi khoâng coù gì hoaøn toaøn, nghieäp rieâng, chuûng töû rieâng, neân moãi caùi nhìn cuõng rieâng khaùc. Kieán giaûi, taäp tuïc vaø söï giaùo duïc cuûa moãi ngöôøi khoâng ai gioáng ai. Chæ coù Phaät môùi nhìn thaáy thaáu suoát ñöôïc taát caû. Phaät noùi moãi chuùng sanh ñeàu bò chöôùng nghieäp taäp khí che laáp neân khoâng nhaän ra ñöôïc chaân taùnh cuûa mình. Maø chöôùng nghieäp taäp khí töï mình gaày döïng töø thaân, mieäng, yù cuûa mình chöù khoâng ai khaùc. Cho neân hình töôùng moãi ngöôøi, khoâng ai gioáng ai. Quan nieäm, tö töôûng cuõng vaäy, khoâng ai gioáng ai. Töø ñoù maø coù kieán chaáp coá thuû caùi cuûa mình laø hôn heát. Vì vaäy, tröôùc maét chuùng ta phaûi tu caùi mieäng cuûa mình cho kyõ.

Laïi voâ côù khen cheâ vieäc hôn thua cuûa ngöôøi, phoâ dieãn caùc caûnh duïc laïc, ñaây laø moät caùi nguy. Khieán ngöôøi sanh ñaém tröôùc, baøn caõi nhöõng chuyeän baát bình, laøm cho keû nghe phaùt phaån. Ngaøy nay, coù nhöõng ñieäu nhaïc hay caùc hình töôïng phoâ dieãn caûnh duïc laïc, chuùng ta khoâng neân theo nhöõng loaïi nhö vaäy.

 Treân maët nhò nguyeân caàn phaûi choïn löïa nôi thanh tònh ñeå trang nghieâm ñaïo haïnh tröôùc. Laø Thieàn sinh, chuùng ta böôùc vaøo cöûa thieàn, soáng trong nhaø thieàn, hoïc taäp vôùi Thieàn sö, thì khoâng ñöôïc tieáp caän caùc thöù taïp nhaïp beân ngoaøi. Lo tröôûng döôõng ñaïo taâm, soáng ñöôïc vôùi oâng chuû cuûa mình roài thì, sau ñoù tieáp caän vôùi ngoaïi caûnh traàn môùi khoâng sôï noù ruøa queán keùo loâi. Ngöôøi tænh taùo saùng suoát ñoøi hoûi phaûi coù söï löïa choïn nhö theá.

Toùm laïi khaåu nghieäp laø loaïi ma chöôùng laøm trôû ngaïi vieäc tu haønh cuûa chuùng ta, neân caàn phaûi thaän troïng.

Chuù :

Ba nghieäp thaân mieäng yù. Mieäng coù boán loãi laø : Noùi lôøi döõ, noùi doái voïng, noùi theâu deät, noùi hai chieàu. Coâng phu ñeán ñaây, haønh giaû khoâng kheùo ñieàu phuïc khaåu nghieäp, coù theå sanh ra ñaïi ngoân cuoàng voïng, buoâng lôøi böøa baõi, laøm chöôùng ngaên con ñöôøng vaøo Thaùnh. Vì leõ ñaõ coù chuùt ít coâng phu, laïi neám traûi vaø thu hoaïch phaàn naøo keát quaû trong coâng phu tu taäp, luoân luoân haønh giaû töï thaáy mình ñöôïc chuùt gì gì ñoù goïi laø “Sôû ñaéc”. Töø caên cöù naøy, neáu taâm chöa thaät an, thì chính “Chuùt sôû ñaéc” ñoù laøm haïi haønh giaû. Ngay ñaây, ngöôøi coù maét saùng lieàn khaùm phaù kòp thôøi nhöõng cuoàng voïng, taïo theá an bình cho chaùnh ñònh. Traùi laïi, vôùi ngöôøi bieän bieät chöa raønh, thuû thuaät chöa kheùo, thì ngoâ ngaõ phaân ranh, si meâ choàm daäy. Cöù theá buoâng xuoâi, lao theo, khaùc naøo thuøng roãng khua vang, thöïc teá maø nhaän, sôû ñaéc gì ? Mình ñöôïc caùi gì ? Töông lai muø mòt, ñöôøng tröôùc lôø môø. Döï phoùng gì ? Nhìn tröôùc ngoù sau, khoái si meâ nhieàu kieáp chöa chuyeån noåi, nuùi nhaân ngaõ laâu ñôøi chöa ñaäp tan. Khoå thay ! Ngoài ñoù maø khua ñoäng moâi löôõi. Chính mình chöa yeân, thì noùi gì vieäc hay dôû cuûa ngöôøi, söï höng pheá cuûa nöôùc. Thì thoâi ! Ñaõ bieát noùi nhieàu loaïn taâm toån thaàn, thì sao ngang ñaây chöa chòu döùt baët, soáng laïi vôùi chính mình, ñeå taâm mình ñöôïc yeân oån, ñònh löïc cuûa mình ñöôïc kieân coá.

Toùm laïi,

Ngöôøi hay noùi - loaïn -

Ngöôøi noùi nhieàu - toån -

Ngöôøi xöa baûo : “Haõy bòt loã ñít laïi môùi coù chuùt phaàn töông öng”.

Lôøi naøy cuûa ngöôøi xöa, boïn ta heát choã caém moû.

Khoaùi thay!

Thieàn taêng ñeán ñaây coøn coù gì ñeå noùi nöõa.

]

THIEÀN TOÂNG VIEÄT NAM