MÖÔØI ÑIEÀU BIEÄN MA

H.T THÍCH NHAÄT QUANG

MA THÖÙ TAÙM: MA BEÄNH KHOÅ

Chaùnh Vaên:

Ñaây laø khoå chöôùng. Thaân coù nhieàu beänh taät laø do nghieäp naëng, hoaëc töï mình laøm maát söï ñieàu hoøa, bieán sanh caùc thöù beänh, laøm cho ngöôøi hoïc ñaïo tu haønh chaúng an, chaúng thoï duïng ñöôïc phaùp laïc thuø thaéng. Nay xin neâu daãn moät vaøi ñieàu thieát yeáu ñeå ngöôøi tu haønh ñeà phoøng.

Tröôùc nhaát phaûi ñieàu hoøa tyø vò, chæ neân duøng nhöõng thöùc thích hôïp vôùi cô theå. Bôùt aên nhöõng vò quaù ñaäm ñaø. Chôù aên ñoà soáng vaø laïnh, khi ñoùi chôù tuïng ñoïc, luùc no chôù laøm vieäc naëng. Sau khi aên, khoâng neân nguû lieàn. Veà ñeâm chôù aên no quaù.

Toùm laïi, ngöôøi öa aên nhöõng thöùc nhöø naùt, hoaëc thích nhöõng thöùc rang naáu. Khoaùi aên ñoà öôùp nguõ vò, duøng nhieàu nhöõng thöù khoâng hôïp vôùi thaân. Laïi, ngoài thieàn choã ñaát thaáp, nguû nghæ choã gioù nhieàu. Luùc ra moà hoâi, maø xuoáng nöôùc. Ñang dan naéng, maø öa duøng ñoà laïnh maùt. Taém röûa ngoaøi trôøi troáng gioù, nguû nghæ döôùi choã nhieàu söông. Cuøng caùc tröôøng hôïp : No quaù, ñoùi quaù, möøng quaù, giaän quaù, noùng quaù, laïnh quaù. Choã möa nhieàu, söông nhieàu, trong thöông ngoaøi caûm, taát caû loãi taïi khoâng bieát ñieàu hoøa, neân hay sinh caùc chöùng thöông nhoït, thaân khoâng laøm sao an ñöôïc. Keû tu hoïc ñôøi sau, phaûi bieát ñeå phoøng bò ñoù.

Giaûng:

Trong haøng ñeä töû cuûa ñöùc Theá Toân vaø trong taêng ñoaøn cuûa chuùng ta töø xöa ñeán nay, nhöõng baäc ñaïi Taêng coù hoïc vò cao hoaëc khoâng coù hoïc vò cao, tu tieán ñöôïc khoâng phaûi laø ít. Ngöôïc laïi, cuõng nhöõng haøng naøy maø tu khoâng tieán ñöôïc cuõng khoâng phaûi laø ít. Toùm laïi töï moãi ngöôøi bieát ñieàu hoøa theá naøo ñoù ñeå tu ñöôïc thì thoâi.

Chuû tröông tu thieàn do Hoøa thöôïng Vieän Tröôûng höôùng daãn, xem vieäc lao ñoäng nhö aên côm, vieäc hoïc nhö uoáng nöôùc, vieäc tu nhö hôi thôû, caû ba ñeàu khoâng theå thieáu ñöôïc. Böõa côm duø ngon bao nhieâu, nhöng aên roài cuõng caàn phaûi uoáng nöôùc. AÊn uoáng duø ñaày ñuû bao nhieâu maø khoâng hít thôû ñöôïc thì cuõng cheát. Cho neân sinh hoaït tu hoïc ôû ñaây raát haøi hoøa, hôïp lyù, khoa hoïc.

Sau khi aên khoâng neân nguû lieàn, luùc no khoâng neân laøm vieäc naëng, khi ñoùi chôù tuïng ñoïc v.v… ngöôøi xöa daïy thaät kyõ löôõng. Neáu ñoái chieáu vôùi Noäi qui cuûa Thieàn vieän thì sinh hoaït cuûa Taêng Ni raát phuø hôïp vôùi khoa hoïc caû. ÔÛ Thieàn vieän ngoài thieàn nhieàu hôn tuïng ñoïc, neân khoâng coù tröôøng hôïp khi ñoùi maø tuïng ñoïc. Thieàn sinh vì theá deã gaët haùi ñöôïc keát quaû toát veà thaân cuõng nhö taâm, neáu aùp duïng ñuùng Noäi qui cuûa Thieàn vieän.

Laïi ngoài thieàn choã ñaát thaáp, nguû nghæ choã gioù nhieàu, luùc ra moà hoâi maø xuoáng nöôùc, ñang dan naéng maø öa duøng ñoà laïnh maùt, taém röûa ngoaøi trôøi troáng gioù, nguû nghæ döôùi choã nhieàu söông. Nhöõng ñieàu naøy deã sanh ra beänh hoaïn, laøm trôû ngaïi vieäc tu taäp, thieàn sinh neân traùnh. Neáu ngöôøi ñang ra moà hoâi maø xuoáng nöôùc hoaëc laøm ngoaøi naéng maø uoáng nhieàu nöôùc ñaù laïnh raát deã bò caûm.

Cuøng caùc tröôøng hôïp no quaù, ñoùi quaù, möøng quaù, giaän quaù, noùng quaù, laïnh quaù, choã möa nhieàu, söông nhieàu, trong thöông ngoaøi caûm, taát caû loãi taïi khoâng bieát ñieàu hoøa neân hay sinh ra caùc chöùng thöông nhoït, thaân khoâng laøm sao an ñöôïc. Treân noùi no quaù, ñoùi quaù, möøng quaù, giaän quaù, noùng quaù, laïnh quaù… ÔÛ ñaây, chuùng ta cuõng coù noùng laïnh nhöng vöøa chöù khoâng quaù. Cho neân ngaøy xöa caùc Toå tìm nôi thaønh laäp ñaïo traøng thöôøng ñeå yù ñeán nhöõng ñieåm naøy.

Baây giôø caùc ñaïo traøng ôû phöông taây, heã laïnh quaù thì coù heä thoáng loø söôûi, noùng quaù thì coù heä thoáng laïnh. Chuùng ta thaät haïnh phuùc, ñöôïc sanh trong thôøi ñaïi vaên minh tieán boä, coù ñuû caùc ñieàu kieän toát ñeå ñieàu hoøa cô theå cuõng nhö thieân nhieân. Neáu chuùng ta chæ moät loøng tinh chuyeân hoïc ñaïo thì vieäc tu haønh deã thoâi. Nhöng neáu trong taâm coù vaán ñeà guùt maéc, ñoù laø töï mình laøm khoù laáy mình.

Kinh noùi sanh leân trôøi phöôùc baùo nhieàu quaù tu khoâng ñöôïc. Cho neân ai tu maø muoán sanh leân trôøi thì thaát baïi lôùn. Nhöng ôû trong ñòa nguïc hay quyû ñoùi, laøm loaøi suùc sinh cuõng khoâng deã gì tu ñöôïc. Chæ laøm ngöôøi laø deã tu nhaát. Vì vaäy, chuùng ta phaûi lôïi duïng nhöõng ñieàu kieän, nhöõng thôøi cô thuaän tieän ñeå taäp trung vaøo vieäc tu ñaïo. Ñöøng ñeå moïi thöù aên nghæ chung quanh chi phoái, laøm trôû ngaïi coâng phu. Ngöôøi bieát nhö vaäy laø ngöôøi saùng, laø ngöôøi bieát thöông mình, chuaån bò cho mình moät con ñöôøng saùng suûa trong töông lai.

Chuù :

Ngöôøi tu haønh tröôùc nhaát phaûi thaáy thaät roõ thaân naøy vaø ngoaïi caûnh ñeàu khoâng thaät, laø baùo nghieäp khoâng töï taïi cuûa mình. Noù hö giaû, moûng manh, baïi hoaïi, laø phaùp sanh dieät voâ thöôøng. Tuy nhieân chuùng ta caàn noù, ñang duøng noù trong vieäc tu haønh, thì phaûi ñieàu chænh theá naøo cho noù ñöôïc yeân oån, ñeå ñaïo nghieäp cuûa ta vieân maõn. Kinh nghieäm soáng ôû ñôøi, vieäc uoáng aên nguû nghæ, chuùng ta phaûi luoân luoân ñieàu hôïp thích ñaùng. Caùi gì thaùi quaù hay sanh baát caäp.

Ñaõ vaäy, vieäc aùp duïng thaân taâm tu haønh haèng ngaøy, chuùng ta cuõng phaûi tieát cheá, khoâng neân coá chaáp. Nhö ta ñaõ bieát, thaân naøy taïm bôï giaû hôïp nhö raén ñoäc chung loàng, vieäc kích ñoäng choáng traùi nhau, khoâng luùc naøo vaéng thieáu. Laïi theâm caûnh noùng laïnh böùt ngaët beân ngoaøi phuï hoïa, laøm cho ñaõ khoå caøng khoå, neân noùi : “Khoå, khoå”. Chuùng ta laø ngöôøi thaáy ñöôïc phaàn naøo nguyeân nhaân caùc khoå. Chuùng ta cuõng coù saün phöông phaùp döùt tröø nguyeân nhaân caùc khoå ñoù. Naém chaéc baûo ñaûm vaø roõ raøng. Nhö vaäy chuùng ta coøn ngaàn ngaïi gì ? Chaàn chôø luùc naøo nöõa ? Maø chöa chòu haï thuû cho roài ? Ngöôøi xöa noùi: “Ngay ñaây quyeát moät ñôøi naøy cho xong”. Chuùng ta cuõng thaáy raèng :

Chôù ñeå ngaøy qua, giaø suy beänh hoaïn, thaân theå suy hao, tinh thaàn môø toái, chaúng ñuû söùc duïng coâng ñaéc löïc, khoâng coøn haï thuû moät caùch quyeát lieät noåi. Gaéng leân!

Caûnh huyeãn, ngöôøi huyeãn, ta taïm möôïn caùc caùi huyeãn ñeå laøm vieäc huyeãn. Moïi vieäc xong roài, huyeãn phaùp ñeàu buoâng. Toå Sö noùi:

“Thaân huyeãn nhaø moäng, vaät saéc hö khoâng, ñôøi tröôùc khoâng ñònh, kieáp sau ñaâu thoâng. Xuoáng leân xuoâi ngöôïc, thay ñoåi maát coâng, ba coõi raøng buoäc, bieát thuôû naøo xong…”

Ngay ñaây quyeáùt ñònh laø xong. Moät buoâng taát caû ñeàu buoâng, khoâng thì nhieàu kieáp mang tai hoïa ! Coá gaéng ! Quyû döõ voâ thöôøng khoâng phaân bieät thaân sô, chaúng nhaän ñoà ñuùt loùt. Chuùng ta töï lieäu tröôùc, vieäc ñeán trôû tay khoâng kòp, khi ñoù keâu khoå ai cöùu cho ? Chi baèng ngay baây giôø, töï xoay laïi mình hoûi thöû :

- Ta laø gì?

- OÂi chao!

Theânh thang meânh mang.

Ngöôøi tu haønh tröôùc nhaát phaûi thaáy thaät roõ thaân naøy vaø ngoaïi caûnh ñeàu khoâng thaät, laø baùo nghieäp khoâng töï taïi cuûa mình. Noù hö giaû, moûng manh, baïi hoaïi, laø phaùp sanh dieät voâ thöôøng. Tuy nhieân chuùng ta caàn noù, ñang duøng noù trong vieäc tu haønh, thì phaûi ñieàu chænh theá naøo cho noù ñöôïc yeân oån, ñeå ñaïo nghieäp cuûa ta vieân maõn. Bieát baïi hoaïi nhöng mình phaûi ñieàu chænh, phaûi duøng noù. Khoâng leä thuoäc nhöng chuùng ta cuõng khoâng huûy hoaïi noù maø nuoâi döôõng ñeå duøng ñöôïc noù.

Kinh nghieäm soáng ôû ñôøi, vieäc uoáng aên nguû nghæ, chuùng ta phaûi luoân luoân ñieàu hôïp thích ñaùng. Caùi gì thaùi quaù hay sanh baát caäp. Ñaõ vaäy, vieäc aùp duïng thaân taâm tu haønh haèng ngaøy, chuùng ta cuõng phaûi tieát cheá, khoâng neân coá chaáp. Chuùng ta ñaõ bieát, thaân naøy taïm bôï giaû hôïp nhö raén ñoäc chung loàng, vieäc kích ñoäng choáng traùi nhau, khoâng luùc naøo vaéng thieáu. Laïi theâm caûnh noùng laïnh, böùt ngaët beân ngoaøi phuï hoïa, laøm cho ñaõ khoå caøng khoå, neân noùi : “Khoå, khoå”.

Chuùng ta laø ngöôøi thaáy ñöôïc phaàn naøo nguyeân nhaân caùc khoå. Chuùng ta cuõng coù saün phöông phaùp döùt tröø nguyeân nhaân caùc khoå ñoù. Naém chaéc baûo ñaûm vaø roõ raøng. Nhö vaäy chuùng ta coøn ngaàn ngaïi gì. Chaàn chôø luùc naøo nöõa maø chöa chòu haï thuû cho roài. Ngöôøi xöa noùi : “Ngay ñaây quyeát moät ñôøi naøy cho xong”. Ñaây laø lôøi cuûa ngaøi Ñoäng Sôn vieát thö töø bieät meï, nguyeän quyeát chí tu haønh cho ñeán xong vieäc môùi thoâi.

Chuùng ta cuõng thaáy raèng :

“Muoán döùt tai öông veà sau, ngay ñaây phaûi quyeát ñònh. Trong luùc chuùng ta coøn ñuû saùng suoát, ñuû ñieàu kieän, naém saün cô hoäi trong tay, maø chuùng ta chöa chòu döùt khoaùt coøn ñôïi gì nöõa ?”. Ñaây cuõng gioáng nhö lôøi taâm söï. Chôù ñeå ngaøy qua, giaø suy beänh hoaïn, thaân theå suy hao, tinh thaàn môø toái, chaúng ñuû söùc duïng coâng ñaéc löïc, khoâng coøn haï thuû moät caùch quyeát lieät noåi. Gaéng leân !

Caûnh huyeãn, ngöôøi huyeãn, ta taïm möôïn caùc huyeãn ñeå laøm vieäc huyeãn. Moïi vieäc xong roài, huyeãn phaùp ñeàu buoâng. Toå Sö noùi : “Thaân huyeãn nhaø moäng, vaät saéc hö khoâng, ñôøi tröôùc khoâng ñònh, kieáp sau ñaâu thoâng. Xuoáng leân xuoâi ngöôïc, thay ñoåi maát coâng, ba coõi raøng buoäc, bieát thuôû naøo xong…”

- Ta laø gì ?

- OÂi chao!

- Theânh thang meânh mang.

Quyù vò ñoïc lôøi naøy theâm phaàn phaán khôûi trong vieäc tu haønh. Toùm laïi, chuùng ta phaûi bieát ñieàu hoøa. Ñoái vôùi thaân naøy, chuùng ta ñöøng ñeå nhu caàu cuûa noù keùo loâi. Ñieàu hoøa ñöôïc thì chuùng ta coù söùc khoûe, thaân khoûe, taâm an thì chuùng ta tu tieán ñöôïc. Thaân khoâng khoûe thì taâm baát an, tu khoâng tieán ñöôïc. Chuùng ta coøn ñang khoûe maïnh ñaây thì noùi naøy noùi kia, chöù khi bò böùc xuùc roài thì lo laéng sôï seät baát an, maát heát chuû ñoäng. Cho neân luùc coøn khoûe maïnh phaûi sieâng naêng tu taäp, ñeán khi suy yeáu khoù coù theå tu ñöôïc, thì mình cuõng coù saün moät ít ñaïo löïc roài.

Vôùi ngöôøi tu, chuùng ta phaûi chuaån bò ngay baây giôø, khoâng ñöôïc heïn laàn heïn löõa. Chôø ñeán khi saép cheát, co chaân giaät tay ñuû thöù, tu laøm sao kòp. Caùc hieän töôùng khoâng an laø do söï roái loaïn böùc xuùc beân trong maø ra. Bôûi coâng phu tu taäp khoâng coù neân môùi nhö theá. Ngöôøi tu thieàn ñeán luùc saép töø giaû coõi ñôøi, laøm sao ngoài ngay ngaén, daën doø moïi vieäc, roài thanh thaûn ña ñi. Nhö vaäy môùi khoâng luoáng uoång coâng phu, khaû dó ñeàn traû ñöôïc töù aân.

Thieàn sö Nhaät Thoâng ôû Nhaät baûn tröôùc khi tòch ñaõ noùi: “Treân boán möôi naêm, nhöõng gì Nhaät Thoâng laøm ñöôïc thì Nhaät Thoâng ñaõ laøm roài. Giôø naøy baàu trôøi theânh thang, traêng saùng, Nhaät Thoâng hoan hyû töø giaû moïi ngöôøi”. Trong kinh Hoa Nghieâm noùi, thaân taâm ñoái trong phaùp giôùi gioáng nhö hoøn boït trong bieån caû. Phaät daïy chuùng ta coù baûn taâm theânh thang gioáng nhö bieån caû, nhöng vì mình meâ neân chæ nhaän hoøn boït maø boû bieån caû.

Phaät daïy thaät thoáng thieát: Taâm theå cuûa caùc oâng nhö bieån caû, coøn nhöõng gì hieän nay caùc oâng nhaän, nhöõng thöù ñoù nhö laø hoøn boït, taïi sao laïi meâ nhaän hoøn boït maø boû bieån caû. Chuùng ta cuõng thaáy raát roõ trong chuùng ta, laâu laâu ngaõ ra moät ngöôøi, giaø cuõng coù maø treû cuõng coù. Söï maát maùt truøng ñieäp, noù luoân taán coâng mình khoâng tha moät ai caû. Laøm sao töï taïi ñöôïc ?

Vì vaäy chuùng ta phaûi theå nhaän bieån caû meânh moâng, tröôùc khi töø boû cuoäc soáng taïm bôï, vay möôïn, thuø taïc naøy. Thuø taïc laø sao ? Saùng qua anh ñi röûa cheùn, toâi cuoác ñaát. Hoâm nay toâi röûa cheùn anh cuoác ñaát, thuø taïc nhau cho vui. Röûa cheùn hoaøi cuõng laïnh leûo, cuoác ñaát maõi cuõng chay tay. Caùc vò thaáy, cuoäc soáng cuûa chuùng ta cuõng gioáng nhö vôû tuoàng saân khaáu, nhö troø chôi… chæ khi meâ môùi coù vaán ñeà. Cho neân khi naøo coù vaán ñeà laø bieát mình coøn meâ.

Cho neân thieàn taêng phaûi tænh, moãi khi coù vaán ñeà gì thì bieát mình meâ. Bieát meâ thì phaûi giaùc, phaûi tænh. Kinh Vieân Giaùc noùi: “Tri huyeãn töùc ly, ly huyeãn töùc giaùc”. Bieát meâ töùc giaùc chöù khoâng coù gì laï. Mình phaûi quay veà nhaän töùc thì nhö vaäy, chöù ñöøng lao theo caùi meâ ñeå bò noù daãn vaøo con ñöôøng taêm toái. Con ñöôøng chuùng ta ñi laø con ñöôøng saùng, con ñöôøng töï do töï taïi.

Toùm laïi ai roài cuõng ra ñi, giaø cuõng ñi, treû cuõng ñi. Neáu laøm chuû ñöôïc thì taát caû nhöõng gì chung quanh ñeàu khoâng laøm ta khoå. Traùi laïi neáu khoâng laøm chuû ñöôïc thì noù seõ laø nhöõng trôû ngaïi. Trôû ngaïi lôùn nhaát laø luùc saép töø giaû taát caû maø chuùng ta coøn vöôùng maéc. Ñaây laø ñieàu maø caùc thieàn taêng phaûi chuaån bò, phaûi suy nghó cho thaät laø chính chaén. Löïc voâ thöôøng chi phoái khoâng tha ai vaø khoâng döøng ôû ñaâu heát. Chuùng ta bieát nhö theá, phaûi tuøy duyeân theo vaän haønh ñoù moät caùch töï taïi thì môùi thoaùt ra khoûi söï raøng buoäc cuûa noù.

Toâi nhaéc laïi moät laàn nöõa, vieäc ñieàu hoøa aên uoáng nguû nghæ tu hoïc, giöõ thôøi khoùa cho thaät ñieàu hoøa nghieâm tuùc laø chuùng ta tu tieán. Vieäc tu coù tieán thì con ñöôøng Phaät ñaïo môùi mong coù ngaøy ñeán ñöôïc.



	THIEÀN TOÂNG VIEÄT NAM

]