NEÁP THIEÀN

H.T THÍCH NHAÄT QUANG

SÖÛA BA NGHIEÄP CUÛA MÌNH

Laø ngöôøi hoïc Phaät, tu Phaät neáu chuùng ta chæ hieåu Phaät phaùp suoâng, chæ chuoäng vaên töø, kieán giaûi, nhöõng hieåu bieát v.v... maø khoâng ñeå taâm vaøo phaàn coâng phu tu haønh, thì nhaát ñònh keát quaû thieát thöïc, giaù trò chaân chaùnh cuûa ñaïo phaùp, chuùng ta seõ khoâng nhaän ñöôïc. Cho neân chuùng toâi neâu leân vaán ñeà naøy, ñeå chuùng ta kieåm nghieäm laïi nhöõng hoïc hoûi, aùp duïng, keát quaû vaø höôùng ñi saép tôùi cuûa mình ñöôïc saép xeáp ra sao?

Chuùng ta cuõng bieát, ñoái vôùi Phaät phaùp, ngoaøi vieäc hoïc hieåu ñuùng, coøn phaûi aùp duïng vaø haønh trì cho ñuùng. Khi hoïc ñuùng, laøm theo ñuùng coäng vôùi quyeát taâm, chuùng ta seõ coù ñöôïc nhöõng lôïi laïc ngay trong ñôøi naøy. Baát cöù vôùi phaùp moân naøo, baát cöù vôùi lôøi daïy naøo cuûa Phaät Toå, luoân luoân ñoøi hoûi chuùng ta phaûi coù söï suy xeùt caën keõ nhöõng ñieàu ñaõ nghe, ñaõ hoïc, ñaõ hieåu, xem ñuùng hay sai vaø aùp duïng vaøo ñôøi soáng nhö theá naøo? Neân noùi "Ngöôøi trí thì phaûi suy xeùt". Moät trong nhöõng suy xeùt ñoù laø "Thaø coù phaùp maø cheát, coøn hôn khoâng phaùp maø soáng".

Toâi neâu leân caâu naøy ñeå giôùi Phaät töû chuùng ta thaáy raèng, mình ñaõ choïn ñuùng höôùng vieäc saép ñaët sinh hoaït veà tinh thaàn cho mình. Nghóa laø chuùng ta bieát hoïc, hieåu vaø aùp duïng Phaät phaùp vaøo ñôøi soáng cuûa mình. Chuùng ta khoâng phaûi hoïc nhö ngöôøi ñôøi nhaèm giaûi trí hoaëc vì moät lyù do naøo ñoù. ÔÛ ñaây ngöôøi con Phaät ñeán vôùi ñaïo phaùp khoâng ngoaøi lyù do laø nhaèm giaûi quyeát nhöõng baát oån, khoå ñau trong loøng. Hay noùi ñuùng hôn laø giaûi quyeát vaán ñeà sanh töû, noãi ñau khoå trieàn mieân lôùn lao cuûa con ngöôøi. Haønh trì Phaät phaùp roài, chuùng ta môùi coù ñöôïc söï tænh saùng ñeå giaûi quyeát vaán ñeà sanh töû.

Giôùi Phaät töû chuùng ta caàn phaûi coù moät caùi nhìn ñònh höôùng vaø saép ñaët ñôøi soáng cuõng nhö sinh hoaït cuûa mình nhö vaäy. Chuùng ta phaûi coù ñaïo lyù, phaûi coù Phaät phaùp trong ñôøi soáng haøng ngaøy. Neáu thieáu ñaïo lyù, thieáu Phaät phaùp, ñôøi soáng chuùng ta seõ raát taàm thöôøng. Quí vò thaáy ñoù, chæ vôùi nhöõng vieäc nhö aên, maëc, nguû, nghæ, ngöôøi ta chaïy ñoân chaïy ñaùo caû ñôøi veà tieàn taøi, danh voïng... roài cuoái cuøng ñöôïc gì? Nhöõng thöù maø Phaät daïy caøng daãm chaân vaøo chöøng naøo laø caøng luùn saâu vaøo chöøng naáy. Coù chaêng laø coøn toàn ñoïng nhöõng noãi baát an lôùn lao. Coù khi mình khoâng ñuû söï tænh saùng, thì coøn ñoïng theâm noãi oan cöøu, thuø oaùn trong ñôøi naøy. Theá laø mình vöôùng vaøo voøng nhaân quaû luaån quaån khoâng coù loái thoaùt.

Quyù vò ñöøng nghó raèng ngöôøi tu chuùng ta soáng ngoaøi voøng nhaân quaû. Chuùng ta vaãn soáng trong voøng nhaân quaû. Nhöng ñoái vôùi chuùng ta "nhaân quaû laø nhaân quaû!" Neáu chuùng ta bieát choïn cho mình con ñöôøng Phaät phaùp ñuùng ñaén vaø höôùng tôùi vieäc tu trì, thì chuùng ta seõ taïo döïng ñöôïc cho mình moät noäi taïi vöõng chaéc ñeå hoaøn toaøn khoâng bò chi phoái, khoâng bò leä thuoäc bôûi nhaân quaû.

Ngöôøi con Phaät chuùng ta laø ngöôøi hoïc theo haïnh töø bi vaø ñaïo trí tueä cuûa Phaät. Chuùng ta phaûi thöïc taâm, quyeát taâm vaän duïng trí tueä chaân thaät ñeå coù theå nhìn thuûng ñöôïc vaán ñeà, thaáy ñöôïc thöïc chaát caùc phaùp, môùi coù theå giaûi quyeát ñöôïc caùc vaán ñeà treân. Vì vaäy, phaûi ñeán vôùi ñaïo baèng heát taâm huyeát cuûa mình. Ta thaáy Phaät noùi phaùp khoâng coù gì môø aùm. Caøng aùp duïng, caøng tu, caøng hoïc, ta thaáy noù caøng khoa hoïc. AÙp duïng Phaät phaùp seõ mang laïi cho ta moät söï an laïc cuï theå ngay ñaây vaø baây giôø.

Kinh Phaät vaø taát caû hình thöùc cung kính, leã laïy laø nhöõng phöông tieän giuùp chuùng ta nhôù Phaät vaø haønh trì theo Phaät. Neáu trong loøng chuùng ta luùc naøo cuõng tænh, cuõng saùng, cuõng laøm chuû ñöôïc moïi sinh hoaït cuûa mình, thì ñaây laø ñieàu quí nhaát. Duø chuùng ta khoâng theå ñi chuøa, nghe phaùp hoaëc khoâng theå ñoát nhang, tuïng kinh, laïy Phaät, maø moãi ngaøy loøng chuùng ta luoân roãng rang saùng suoát, khoâng bò leä thuoäc, khoâng vöôùng, khoâng maéc bôûi baát kyø moät hieän töôïng naøo beân ngoaøi, thì chuùng ta laø ngöôøi ñaõ soáng vaø theå hieän roõ neùt tinh thaàn "voâ tröôùc" cuûa ñaïo Phaät.

Ñoù cuõng laø choã trong nhaø Thieàn muoán noùi, muoán chæ cho chuùng ta. Nghóa laø, moïi sinh hoaït trong ñôøi soáng haèng ngaøy, ñeàu taäp trung trong chaùnh nieäm. Bieát vaø tænh thì chuùng ta laøm chuû ñöôïc vaän maïng cuûa chính mình. Bieát döøng bieát ñuû, laøm chuû ñöôïc mình thì chuùng ta môùi coù theå gôõ daàn caùc moái roái trong cuoäc ñôøi naøy. Coù vaäy thì söï tænh saùng cuûa chuùng ta môùi ñuû ñaûm baûo giaûi quyeát ñöôïc vaán ñeà sinh töû.

Ñoù laø noùi chung ñeå chuùng ta naém vöõng coát loõi cuûa vaán ñeà. Tuy nhieân noùi chung chung thì chuùng ta laïi khoâng theå aùp duïng ñöôïc. Maø ñieåm chính cuûa Phaät phaùp laø phaûi haønh trì. Vì vaäy, toâi ñöa ra vaøi höôùng giaûi quyeát cuï theå ñeå chuùng ta coù theå aùp duïng tu trì.

1. Tu ngay baûn thaân mình.

Phaûi taäp trung ngay ñaây ñeå xaây döïng moät tö caùch toát ñeïp vaø hoaøn bò hôn. Muoán vaäy thì trong caùch töông giao haøng ngaøy, trong caùc sinh hoaït bình thöôøng, coá gaéng ñöøng ñeå thaát yù trong söï giao tieáp. Tuøy phaàn maø thí xaû hoan hæ, trò taâm xan laãn cuûa mình. Nghóa laø phaù ngaõ. Gìn giöõ caùc nieäm, oai nghi, sinh hoaït phuø hôïp vôùi tinh thaàn ñaïo lyù. Phaûi laø ngöôøi tænh saùng, khoâng bi quan, khoâng troán chaïy. Ñaïo Phaät khoâng chuû tröông bi quan, maø chuû tröông nhìn thuûng moïi hieän töôïng trong vaø ngoaøi mình. Neân phaûi chính mình ñoái dieän trang traûi, khoâng ñoå thöøa hay troâng caäy, yû laïi. Ngöôøi con Phaät raát kî nhuùt nhaùt, maø phaûi ñoái ñaàu, tænh saùng giaûi quyeát nhöõng gì mình ñaõ gaây ra. Ñoù laø tinh thaàn cuûa ngöôøi con Phaät.

Noùi thieàn laø, nhöõng gì coøn cong queïo, taûn maïn, vöôùng maéc thì... buoâng! Thieàn khoâng phaûi laø moät phaùp moân laøm trôû ngaïi cuoäc soáng maø laø moät phaùp moân maïnh nhö loaïi acid haïng naëng, thoåi röûa saïch seõ cuoäc soáng. Cuoäc soáng thoaûi maùi, bình an, thoâng suoát. Töø nôi mình maø coù, maø ñöôïc vaäy. Ñoù laø tinh thaàn roãng rang saùng suoát maïnh meõ cuûa ñaïo Phaät.

2. Luoân luoân hoan hæ môû loøng mình ra.

Boá thí ôû ñaây khoâng coù nghóa chæ laø boá thí tieàn taøi. Tieàn taøi laø phöông tieän, cho ñöôïc bao nhieâu toát baáy nhieâu, nhöng chuû yeáu laø boá thí nhöõng vöôùng maéc heïp hoøi cuûa mình. Vì vaäy boá thí roát raùo laø ai choïc giaän, ñöøng giaän. Ai choïc böïc, ñöøng böïc. Buoâng xaû ñöôïc heát thì môùi thaät laø boá thí. Ngoaøi ra chuùng ta coøn boá thí caû nhöõng gì thaân thöông nhö yù nöõa. Tinh thaàn ngöôøi con Phaät laø nhö vaäy. Khoâng phaûi nhöõng ñieàu döõ thì toáng ñi, nhöõng ñieàu laønh thì ñem laïi. Neáu aùp duïng ñöôïc nhö vaäy thì chuùng ta ñaõ tu thieàn.

3. Phaûi luoân luoân quaùn chieáu.

Ñaây laø ñieàu thieát yeáu cuûa ngöôøi tu, nhaát laø tu thieàn. Quaùn coù nghóa laø soi xeùt, xeùt neùt cho thaät kyõ roài chieáu. Chieáu laø chieáu roïi. Quaùn chieáu nghóa laø luoân luoân soi xeùt, chieáu roïi caùc daáy nieäm ñoái vôùi caùc hieän töôïng chung quanh mình. Khi chuùng ta soi xeùt quaùn chieáu laïi beân trong, chuùng ta seõ thaáy roõ loøng ham muoán cuûa con ngöôøi, goïi chung laø duïc.

Vôùi loaïi nieäm naøy phaûi tu theá naøo? Tuy nhöõng ñieàu heát söùc thoâng thöôøng tröôùc maét, nhöng ngoaøi giôùi luaät, neáu khoâng coù phöông tieän ñeå trò, thì khoâng deã gì laøm chuû ñöôïc noù. Trong kinh Phaät daïy: "Duïc nhö mieäng raén ñoäc, nhö moùng vuoát gaáu huøm, nhö löûa buøng saét noùng gheâ ghôùm..." hay laø "Thaân naøy khoâng coù ngaõ, chæ do gioù nghieäp thöùc coù ñoäng, voïng sinh ra ngoân ngöõ doái traù...", "Noù laø tuùi da ñöïng phaån, tích chöùa maùu muû, beà ngoaøi giaû doái, beân trong chöùa toaøn thöù tanh hoâi dô baån, khoâng coù gì ñeïp caû..."

Ñoù laø nhöõng ñieàu maø neáu suy gaãm chuùng ta môùi thaáy ñöùc Phaät noùi raát chính xaùc. Tuy nhieân neáu khoâng coù tueä quaùn thì khoâng bao giôø ta thaáy ñöôïc ñieàu xaùc thöïc ñoù. Vaäy khi naøo mình deã vui vôùi duïc thì haõy nhôù lôøi Phaät daïy, duøng ñoù quaùn chieáu maø trò. Noùi trò laø vì noù chæ laø phöông tieän duøng trong moät khoaûng thôøi gian naøo ñoù, ñeå döøng caùc daáy nieäm cuûa mình, khoâng phaûi laø roát raùo.

Ñaõ quaùn lôøi Phaät daïy nhö vaäy roài, tieáp theo nghó ñeán haäu quaû cuûa duïc "coät ñoàng giöôøng saét, maùu thòt baày nhaày, ñau taän xöông tuûy v.v..." Môùi thaáy haäu quaû cuûa duïc raát laø nguy hieåm. Cöù moät daáy nieäm ham muoán cuûa chuùng ta maø chuùng ta khoâng laøm chuû ñöôïc, thì thöû xem moät ngaøy coù bao nhieâu daáy nieäm? Vaäy thì chaúng phaûi chæ moät vaøi cöûa ñòa nguïc nhö treân caùc hình veõ ñang chôø ñoùn chuùng ta maø coù haøng traêm haøng ngaøn cöûa nhö vaäy. Neân phaûi coá gaéng quaùn chieáu theá naøo ñeå chuyeån nhöõng cöûa ñòa nguïc, ngaï quæ... thaønh caùc cöûa thieän.

Tuïng kinh nieäm Phaät, laøm lôïi ích phuùc thieän, nghieân cöùu kinh ñieån, nhöng trong sinh hoaït haøng ngaøy, chöa coù moät söùc maïnh naøo, chöa coù moät ñaïo löïc gì, luùc naøo ñoù mình cuõng bò cuoán huùt nhö nöôùc luõ. Tu hoïc nhö vaäy chöa dính daùng gì. Phöông tieän nhieàu hay ít coøn tuøy nghieäp taäp cuûa töøng ngöôøi, khoâng ai gioáng ai. Nhöng quan troïng laø, khi ñoái duyeân xuùc caûnh, chuùng ta vaãn laøm chuû khoâng ñeå troâi daït, ñoù laø ngöôøi ñaïi löïc löôïng.

4. Ngaøy ñeâm caàn chuyeân caàu Phaät ñaïo.

Nöông Tam Baûo chí caàu giaûi thoaùt. Ñoái vôùi thaân naøy ta bieát noù laø hö huyeãn, khoâng töï taùnh. Saéc töùc laø khoâng thì caùi gì laø ngaõ. Taát caû phaùp chæ laø giaû danh, khoâng coù gì coá ñònh! Ñaây laø nhöõng caâu theo tinh thaàn Baùt-nhaõ cuûa nhaø Phaät. Qua ñoù, chuùng ta coù theâm nhöõng nhaän ñònh, quyeát ñònh ñoái vôùi vieäc tu thaân. Ñieàu naøy neáu chòu khoù chuùng ta deã daøng nhaän thaáy ngay.

Söï thay ñoåi ngay chính baûn thaân mình vaø nhöõng ngöôøi chung quanh mình nhö sanh ra, giaø roài cheát... moïi thöù deã daøng ñoåi thay, coù ñoù maát ñoù. Roõ raøng ñaâu coù gì coá ñònh. Chæ tuøy duyeân tuøy hoaøn caûnh maø noù toàn taïi, thay ñoåi hoaëc chaám döùt. Nhöng vì phaàn nhieàu quen soáng troâi xuoâi theo doøng ñôøi, neân mình queân maát. Luùc naøo chuùng ta cuõng deã vui, caùi vui chaúng dính gì ñeán ñaïo lyù. Neáu nhìn thuûng ñöôïc nhö vaäy, chuùng ta seõ yeân oån, vui töôi.

Nhöng coù moät ñieàu caàn neân nhôù, nghieäp tuy khoâng thöïc nhöng thieän aùc baùo öùng laïi theo mình nhö boùng vôùi hình. Töø suy nghó, noùi naêng khoâng ñuùng, seõ gaët quaû baùo xaáu... Ngöôïc laïi neáu noùi ñuùng laøm ñuùng vaø lôïi ích cho ngöôøi cho vaät thì hình thaønh moät naêng löïc toát, vì theá ñöôïc quaû baùo toát. Nhôø nghieäp khoâng thöïc, neân chuùng ta môùi coù theå chuyeån hoùa nhöõng haønh ñoäng cuûa mình, ñeå trôû thaønh moät ñôn vò hay moät vieân gaïch xaây döïng neàn taûng ñaïo ñöùc xaõ hoäi toát ñeïp. Ñaây laø maët tích cöïc cuûa giaùo lyù nhaø Phaät.

5. Giöõ gìn giôùi luaät.

Ngöôøi muoán nhoå saïch goác sinh töû, döùt tröø hö voïng thì phaûi tu boán thöù thaät ngöõ:

a. Noùi ñuùng phaùp khieán ngöôøi nghe tin hieåu roõ raøng, noùi ñuùng lyù khieán ngöôøi nghe tröø heát nghi laàm. Noùi ñuùng nghóa laø theá naøo? Noùi ñuùng khoâng coù nghóa laø “cuûa toâi thì ñuùng", maø phaûi dung hoøa giöõa moïi ngöôøi, khoâng chaáp giöõ cho yù mình laø chaân lyù.

b.Lôøi an uûi khieán ngöôøi nghe vui veû gaàn guõi, lôøi thanh nhaõ khieán ngöôøi nghe yeâu thích tu taäp. Neáu trong loøng khoâng an bình thì khoâng theå coù söï dòu daøng. Ñieàu naøy ñoøi hoûi söï tænh taùo. Lôøi noùi dòu daøng nhöng khoâng phaûi laø lôøi noùi trau chuoát mò ngöôøi.

c. Thaáy ngöôøi ñaáu tranh can giaùn khuyeân baûo, chaúng töï khen mình, nhuùn mình kính vaät. Thaáy ngöôøi ñaáu tranh thì khoâng neân theâm söùc cho beân naøo, maø phaûi khuyeân neân toân troïng kính nhöôøng laãn nhau.

d. Thaáy ngöôøi thoái taâm Boà-ñeà thì khuyeân tieán kheùo leùo, chæ baøy cho thaáy ñöôïc chaân tinh thaàn, chuyeân caàn nghe phaùp vaø söûa ñoåi ba nghieäp cuûa mình. Noùi ñuùng nhö thaät nghóa laø vieäc coù thì noùi coù, vieäc khoâng thì noùi khoâng. Trong luaät Phaät coù daïy "môû ra moät cöûa phöông tieän" cho giôùi voïng ngöõ. Nhöng phöông tieän thì giôùi haïn, phöông tieän khoâng phaûi laø ñaïo lyù, neân chæ taïm duøng trong moät giai ñoaïn hoaëc moät hoaøn caûnh naøo ñoù thoâi. Nhö moät ngöôøi beänh saép cheát thì khoâng theå noùi thaúng caùi cheát vôùi hoï. Ngöôøi Phaät töû muoán duøng phöông tieän phaûi coù trí, neáu khoâng thì caøng sanh theâm nhieàu söï roái ren.

6. Phaûi chaùnh quaùn.

Do nhöõng daáy nieäm hay sinh muoân ngaøn ñieàu aùc. Nhôø chaùnh quaùn laøm nhaân duyeân ñeå hoã töông cho nhöõng ñieàu thieän. Ba coõi khoâng phaùp rieâng, chæ do moät taâm taïo taùc, taâm laø caên baûn cuûa vaïn phaùp. Taâm naøy chöa phaûi laø taâm thaät. Vôùi ngöôøi con Phaät chuùng ta raùng ñieàu hoøa taâm nhö theá naøo ñeå ñöøng coù nhöõng daáy khôûi laêng xaêng maéc möùu beân ngoaøi, roài taïo nghieäp. Nghóa laø, laøm sao ñöøng ñeå bò keùo loâi. Ñoù laø moät caùch döøng laïi. Coá gaéng tænh saùng ñeå söûa ñoåi, ñeå tu taäp, höôùng daãn ñöôïc nhöõng voïng nieäm cuûa chuùng ta.

Toùm laïi, laø ngöôøi con Phaät, chuùng ta coá gaéng ñöøng taïo nhöõng nhaân ngaï quæ, suùc sanh, ñòa nguïc, a tu la. Haõy gaéng tu taïo caùc coâng ñöùc, hình thaønh nhöõng gì toát ñeïp. Ngay töøng taâm nieäm cuûa mình maø theå hieän roõ neùt caùc ñieàu naøy. Taâm nieäm saân giaän, uaát haän seõ daãn xuoáng ñòa nguïc. Taâm nieäm keo xeûn tham lam khoâng cuøng taän seõ daãn vaøo loaøi quyû ñoùi. Taâm nieäm si meâ ñieân ñaûo voïng töôûng seõ daãn vaøo loaøi suùc sanh. Taâm nieäm hieáu chieán noùng naûy seõ daãn vaøo loaøi a tu la.

Coù theå quí vò seõ cho raèng nhöõng ñieàu toâi ñöa ra ôû treân laø quaù thoâng thöôøng. Thoâng thöôøng maø khoâng laøm ñöôïc thì noùi gì ñeán ñaïo lyù cao sieâu! Ñieàu quan troïng trong ñaïo cuûa chuùng ta laø noùi ñieàu gì thì coá gaéng laøm ñuùng nhö vaäy, khoâng neân noùi suoâng!

Mong taát caû quyù vò nghe, nhaän vaø chuyeån ñoåi ñöôïc ba nghieäp cuûa mình.

]

THIEÀN TOÂNG VIEÄT NAM