SOÁNG THIEÀN

H.T THÍCH NHAÄT QUANG

TU HAØNH PHAÛI COÙ PHÖÔÙC ÑÖÙC

            Tu haønh phaûi coù phöôùc ñöùc - Ñaây laø moät vaán ñeà maø khoâng phaûi chæ trong nhaø ñaïo môùi noùi, ngay caû ngöôøi theá gian cuõng thöôøng noùi, nhö caâu “Coù ñöùc khoâng söùc maø aên”. Ngöôøi coù phöôùc ñöùc laøm gì cuõng deã thaønh töïu. Phöôùc ñöùc laø gì ? Noù quan troïng nhö theá naøo? Hoâm nay chuùng ta ñi saâu vaøo vaán ñeà naøy.

Trong sinh hoaït haèng ngaøy, khi öùng duïng ñaïo lyù vaøo coâng phu tu haønh chuùng ta phaûi theå hieän baèng haønh ñoäng cuï theå. Ngöôøi hieåu ñaïo lyù vaø thöïc haønh ñuùng phaùp môùi goïi laø ngöôøi coù coâng phu. Ñieàu naøy môùi nghe thì deã nhöng laøm ñöôïc khoâng phaûi deã. Nhö khi chuùng ta noùi tu, maø caû ngaøy leâu loûng ngöôïc xuoâi theo nhöõng daáy ñoäng beân ngoaøi hoaëc voïng töôûng beân trong thì coù tu gì ñaâu. Chuùng ta queân maát mình roài bò ñoàng hoùa vôùi nhöõng thöù laêng xaêng ñieân ñaûo aáy. Tu nhö vaäy caû ñôøi nhaát ñònh seõ khoâng ñi ñeán ñaâu. Chæ noùi tu suoâng thoâi chöù thaät tình khoâng coù gì dính daùng. Cho neân phöôùc ñöùc chính laø keát quaû cuûa moät quaù trình tu taäp ñuùng phaùp. Noù ñoøi hoûi haønh ñoäng, ñoøi hoûi söï theå nghieäm cuï theå cuûa moãi ngöôøi chöù khoâng phaûi noùi suoâng.

Ñeå noùi veà yù nghóa cuûa phöôùc ñöùc, toâi keå caâu chuyeän “Ñöùa beù muø ñöôïc Phaät ñoä”. Tröôûng giaû Nam Vieät laø moät ngöôøi raát giaøu nhöng laïi keo kieät, chæ muoán laøm sao cho söï nghieäp cuûa mình ngaøy caøng ñoà soä thoâi, khoâng nghó giuùp ñôõ ai caû. Cuoái cuøng oâng qua ñôøi vôùi caùi nghieäp xaáu aáy. Vaø sau ñoù oâng taùi sinh trong gia ñình cuûa ngöôøi aên xin, vöøa loït loøng ñaõ chòu khoå. Ban ngaøy baø meï boàng con ra chôï xin aên, ban ñeâm taù tuùc tröôùc  maùi hieân cuûa nhöõng nhaø giaøu coù. Ñi ñaâu cuõng bò ngöôøi ta xua ñuoåi khinh khi. Ñaây laø moät loaïi quaû baùo. Coù keû xin aên ñöôïc ngöôøi ta thöông giuùp ñôõ. Coù keû keâu gaøo, khoùc la maø ngöôøi ta chaúng muoán cho, hoaëc cho trong söï böïc boäi khoâng vui.

Cho ñeán moät hoâm baø meï khoâng ñi noåi nöõa, ñöùa con khoaûng möôøi hai, möôøi ba tuoåi phaûi töï ñi xin aên. Noù ñeán nhaèm ngoâi nhaø cuõ ñôøi tröôùc. OÂng chuû keá thöøa baây giôø laø con trai duy nhaát cuûa tröôûng giaû giaøu keách suø hoài xöa. Khi thaáy caäu beù aên xin ñeán, oâng chuû phaån noä sai gia nhaân ñaùnh ñuoåi thaät taøn nhaãn. Baáy giôø ñöùc Phaät xuaát hieän vaø keå roõ cho moïi ngöôøi nghe chuû cuûa gia ñình naøy ngaøy xöa chính laø ñöùa beù ñang bò ñaùnh ñaäp ñoù. Phaät laïi duøng thaàn löïc khieán cho ñöùa beù nhôù laïi taát caû nhöõng vieäc laøm, nhöõng haønh ñoäng tham lam, keo xeûn töø tröôùc cuûa mình, nguyeân nhaân cuûa quaû baùo ngaøy nay.

Khi bieát roõ nhö vaäy, con oâng tröôûng giaû ñoù phaùt taâm maõnh lieät vì cha maø tu taïo moïi phöôùc laønh. Do thaáy ñöôïc vì gaây nhaân khoâng toát maø cha mình phaûi gaùnh laáy moät haäu quaû gheâ gôùm nhö vaäy neân ngöôøi con höôùng veà Tam Baûo, môû roäng loøng ra boá thí giuùp ñôõ moïi ngöôøi. Nhôø phöôùc ñöùc veà sau caû hai cha con thoaùt nghieäp khoå. Ñoù laø caâu chuyeän toâi neâu leân ñeå chuùng ta hieåu phaàn naøo veà yù nghóa cuûa vieäc tu taïo phöôùc ñöùc.

Coù theå noùi, phöôùc ñöùc laø keát quaû ñaèng sau nhöõng haønh ñoäng thöôøng ngaøy cuûa mình. Neáu chuùng ta môû loøng ra thì moïi vieäc laøm duø lôùn duø nhoû cuõng ñeàu coù phöôùc. Coøn ích kyû, chæ lo cho mình khoâng nghó ñeán ngöôøi thì caøng laøm caøng taïo nghieäp, ñaõ khoâng coù phöôùc ñöùc maø coøn thoï quaû baùo khoå ôû ñôøi sau nöõa. Vieäc tu haønh khoâng phaûi tìm ñaâu xa xoâi. Phaùp Phaät daïy cho chuùng ta ngay trong ñôøi soáng naøy, mình hoaùn chuyeån, gaày döïng, söûa ñoåi nhöõng vieäc xaáu thaønh toát, ñoù goïi laø tu, laø laøm caùc vieäc coâng ñöùc. Söûa ngay töø nôi haønh ñoäng cuûa mình, trong moïi luùc moïi nôi. Khoâng phaûi haïn cuoäc coù moät moâi tröôøng toát, hoaëc ñeán chuøa hoaëc ôû nôi thanh vaéng môùi tu ñöôïc. Laøm sao trong moïi hoaøn caûnh, nhöõng khi ñoái duyeân xuùc caûnh, chuùng ta bieát tu vaø chòu tu thì phöôùc ñöùc seõ tích luõy thaàm thaàm theo ñoù. Traùi laïi, caû ngaøy töø saùng tôùi chieàu, chuùng ta chaïy theo caùc hình töôùng beân ngoaøi, maø trong taâm khoâng côûi môû bao dung, khoâng vui töôi tænh saùng thì keát quaû ngaøy mai seõ khoâng bao giôø toát ñöôïc.

Phaät coù noùi baøi kinh Phöôùc Ñöùc taïi Tinh xaù Kyø Hoaøn trong vöôøn oâng Caáp Coâ Ñoäc nhö theá naøy.

Vaøo moät buoåi khuya chö thieân ñi ñeán choã Phaät, haøo quang cuûa caùc vò soi saùng caû vuøng tinh xaù. Baáy giôø moät vò ñaïi dieän chö thieân thöa hoûi ñöùc Phaät: “Baïch Theá Toân, chuùng Thieân nhaân thao thöùc muoán bieát veà nghóa phöôùc ñöùc, ñeå soáng ñôøi an laønh. Xin Theá Toân chæ daïy nghóa naøy”. Phaät daïy nhöõng ñieàu nhö sau:

1.Xa laùnh keû xaáu aùc, thaân caän ngöôøi hieàn, toân kính baäc ñaùng kính laø ngöôøi coù phöôùc ñöùc.

Trong cuoäc soáng, trong moïi sinh hoaït, trong töông giao, chuùng ta phaûi saùng suoát nhaän ra ñieàu gì xaáu thì boû, ñieàu gì toát thì thöïc haønh.

Ñieàu naøy tuy deã hieåu, nhöng chuùng ta coù chòu laøm hay khoâng laïi laø vieäc khaùc. Thí duï nhö noùi uoáng röôïu seõ bò beänh hoaïn, gia ñình maát haïnh phuùc, con chaùu bò aûnh höôûng xaáu; nhöng keû ghieän röôïu coù boû ñöôïc hay khoâng ? Hoaëc nhö moãi ngaøy chuùng ta coù moät buoåi ngoài thieàn vaøo ban toái, theâm vaøo ñoù laø nghieân cöùu saùch Phaät, vieäc laøm naøy khoâng coù gì sai traùi, mình vui veû tu nhö vaäy. Nhöng baát thaàn coù ngöôøi noùi ñoù laø vieäc laøm baäy neân boû ñi, thì quyù vò nghó sao ? Khoâng kheùo mình laïi nghe theo hoï, roài boû qua moät  ñôøi. Thaønh ra ngay choã naøy chuùng ta phaûi bình tónh. Ngöôøi coù noäi taâm vöõng chaéc nghe theá chæ cöôøi hoaëc im laëng thoâi, vieäc toâi toâi cöù laøm. Chuùng ta thöôøng coù beänh deã chaïy theo ñieàu sai maø khoù  ñi ñuùng theo leõ thaät. Hai ví duï treân laø ñieån hình cho vaán ñeà naøy. Khi coù trí tueä phaân bieät ñöôïc ñaâu laø toát, ñaâu laø xaáu roài chuùng ta coøn phaûi coù quyeát taâm thöïc haønh cho ñöôïc. OÂng baø ta thöôøng noùi: “Vieäc gì laøm maø loøng mình khoâng yeân thì ñöøng laøm”. Lôøi daïy naøy môùi nghe qua raát thöôøng nhöng noù coù moät giaù trò raát lôùn ñoái vôùi vieäc tích luõy phöôùc ñöùc cuûa chuùng ta.

Trong coâng phu haèng ngaøy, chuùng ta coá gaéng gìn giöõ ñeå vieäc laøm khoâng traùi vôùi löông taâm laø toát. Coá Hoøa thöôïng Vieän tröôûng, trong quyeån Baøi Hoïc Ngaøn Vaøng coù keå nhöõng maãu  chuyeän lieân heä ñeán caâu: “Phaøm laøm vieäc gì, tröôùc phaûi nghó ñeán haäu quaû cuûa noù” raát hay. Moät caâu noùi bình thöôøng vaäy thoâi, nhöng ñoøi hoûi chuùng ta phaûi haèng soáng trong tænh giaùc, nhöõng vieäc gì traùi vôùi coâng phu tu haønh cuûa mình thì ñöøng laøm. Noùi, laøm, nghó ñeàu phaûi xeùt ñi xeùt laïi, ñeå khoâng daãn ñeán haäu quaû ñaùng tieác. Ñoù chính laø ngöôøi bieát tröôûng döôõng phöôùc ñöùc. Trong sinh hoaït haèng ngaøy, ñi ñöùng naèm ngoài, noùi nín ñoäng tònh gì, chuùng ta luoân nghó ñeán haäu quaû cuûa noù thì seõ ngaên chaën ñöôïc caùc vieäc xaáu. Ñoù laø tu roài.

Keá ñeán neân gaàn guõi nhöõng ngöôøi laønh. Ngöôøi xöa noùi: “Gaàn möïc thì ñen, gaàn ñeøn thì saùng”, neáu chuùng ta bieát thaân caän baïn laønh thì cuoäc soáng, tö caùch cuûa mình cuõng toát ñeïp. Ñoái vôùi baäc ñaùng toân kính, thì phaûi bieát quí kính. Ñieàu naøy chuùng ta ñaõ ñöôïc hoïc töø thuôû beù thô vôùi oâng baø cha meï vaø thaày coâ. Laøm hoïc troø, ñi ra ñöôøng gaëp ngöôøi lôùn tuoåi thì phaûi kính nhöôøng, thöa hoûi. Thaáy ngöôøi neo ñôn hoaëc treû nhoû hôn mình thì saün saøng giuùp ñôõ. Ñaây laø nhöõng leã giaùo sô khai ban ñaàu.

Giaùo lyù cuûa Phaät daïy cuõng khoâng ngoaøi cuoäc soáng thoâng thöôøng ñoù. Ngöôøi bieát tu, caøng tu chöøng naøo thì cuoäc soáng caøng coù giaù trò, caøng haøi hoøa vôùi moïi ngöôøi. Neáu laøm ñöôïc nhö vaäy töùc laø chuùng ta bieát tích luõy phöôùc ñöùc, chaéc chaén keát quaû hieän ñôøi vaø ñôøi sau seõ ñöôïc toát ñeïp.

Coù theå noùi hieän giôø chuùng ta ñang soáng trong moâi tröôøng toát, maëc duø sinh ra trong thôøi caùch xa Phaät nhöng coøn gaëp ñöôïc giaùo lyù cuûa Phaät, coøn coù nhöõng ngöôøi höôùng daãn chuùng ta tu. Ñoù laø coù phöôùc. Phaät noùi laøm ngöôøi maø ñöôïc caùc caên veïn toaøn ñoù laø ngöôøi phöôùc ñöùc. Chuùng ta ñöôïc nhö vaäy töùc laø ñaõ coù phöôùc roài. Quyù Phaät töû ñeán chuøa hoïc Phaät, ña phaàn ñeàu hieåu bieát ñaïo lyù khoâng nhieàu thì ít. Vì vaäy chuùng ta phaûi bieát giöõ gìn vaø phaùt huy theâm nöõa phöôùc ñöùc aáy. Xeùt laïi, trong gia ñình töø nhöõng ngaøy mình coøn chaäp chöõng cho ñeán lôùn khoân, coâng ôn cha meï, caùc vò tröôûng thöôïng daïy doã höôùng daãn nhieàu bieát bao nhieâu. Ñeán khi gaëp ñöôïc chaùnh phaùp, ñöôïc ñöùc Phaät chæ daïy cho con ñöôøng traùnh döõ laøm laønh, nhaãn ñeán chæ daïy chuùng ta con ñöôøng thoaùt ly sanh töû, nhö vaäy thaät laø höõu phuùc quaù phaûi khoâng?

Theá neân ñang trong moâi tröôøng toát, chuùng ta raát deã noã löïc gia taâm höôùng cuoäc ñôøi mình ngaøy caøng ñi leân, ngaøy caøng ñöôïc toát hôn. Chôù coù ai ñang soáng trong caûnh vaên minh laïi muoán trôû luøi veà thôøi hoang daõ aên loâng ôû loã ñaâu ? Caùc vò coù traùch nhieäm trong gia ñình, töï nhieân muoán höôùng daãn daïy doã con chaùu mình theo kòp nhòp tieán hoùa chung cuûa nhaân loaïi, chôù khoâng ai muoán ñi luøi trôû laïi caû. Trong ñaïo cuõng theá, ngöôøi coù phöôùc ñöùc thì phaûi coá gaéng tu taïo cho phöôùc ñöùc ngaøy caøng nhieàu theâm, chôù khoâng ñeå cho noù ngaøy caøng giaûm thieåu bao giôø caû.

2. Thaáy roõ nhaân quaû, tin chaéc nhaân quaû vaø haønh ñuùng nhaân quaû laø ngöôøi coù phöôùc ñöùc.

Phaät daïy taát caû hoaøn caûnh vaø thaân ngöôøi trong hieän ñôøi ñeàu laø keát quaû cuûa nhaân duyeân quaû baùo do chính mình gaây taïo töø caùc ñôøi tröôùc. Ngaøy xöa chuùng ta meâ laàm khoâng hieåu neân gaây taïo nhöõng nghieäp nhaân khoâng toát, baây giôø haäu quaû ñeán thì mình chaáp nhaän gaùnh chòu, khoâng sôï seät. Ñoù laø ngöôøi tænh saùng. Duø cho haäu quaû coù to lôùn côõ naøo maø mình chòu traû thì noù cuõng seõ heát, khoâng coù gì ñaùng sôï, chæ sôï mình nhaém maét gaây nhaân khoâng toát hoaøi thoâi. Phaät daïy ngöôøi Phaät töû chaân chính khoâng sôï quaû maø chæ sôï nhaân laø vaäy.

Nhaân ñoù töø ñaâu ra ? Töø tham, saân, si maø ra. Chuùng taïo thaønh nghieäp vaø nghieäp naøy daãn chuùng ta ñi thoï nhaän quaû baùo. Nghieäp chính laø caùi naêng löïc phaùt sinh töø lôøi noùi, haønh ñoäng, yù nghó cuûa mình. Nghieäp töø chuùng ta gaây taïo thì haäu quaû chuùng ta phaûi gaùnh chòu chöù ñoå truùt cho ai ? Haøng ñeä töû Phaät tin nhaân quaû thì khoâng coøn sôï gì caû, chæ sôï chuùng ta khoâng saùng suoát tænh taùo khi suy nghó, noùi naêng vaø haønh ñoäng maø thoâi. Bieát nhaân quaû do mình gaây thì baây giôø phaûi tu söûa, uoán naén, ñieàu chænh thaân, mieäng, yù. Ñoù laø caùch tu hôïp phaùp nhaát, ai ai cuõng tu ñöôïc. ÔÛ ñaâu, luùc naøo mình cuõng luoân luoân chænh ñoán, söûa ñoåi, buoâng boû taát caû nhöõng tö töôûng, ngoân ngöõ, haønh ñoäng sai traùi. Tu töø trong nhaân, töø trong loøng cuûa chuùng ta, nhö vaäy goïi laø tu taâm.

Quyù vò coù duyeân quy y Tam baûo, giöõ naêm giôùi, chính laø töøng böôùc tu taäp, töøng böôùc taïo phöôùc vaäy. Bôûi vì giôùi laø giôùi haïn nhöõng suy nghó, noùi naêng vaø haønh ñoäng cuûa mình trong khuoân khoå ñuùng ñaén, khoâng bò sai phaïm loãi laàm. Ñoù laø tu, laø phöông phaùp ban ñaàu cuûa ngöôøi con Phaät treân quaù trình tu ñaïo. Vì vaäy, giai ñoaïn naøy Phaät daïy chö Thieân muoán coù phöôùc ñöùc thì phaûi tin hieåu, aùp duïng ñuùng tinh thaàn nhaân quaû vaøo cuoäc soáng cuûa mình.

Chuùng ta coù theå thaønh Phaät neáu bieát tu ngay trong nhaân. Ngöôøi con Phaät phaûi laø ngöôøi saùng suoát  hieåu roõ luaät nhaân quaû. Chuùng ta gan daï ñeå traû nôï, cöông quyeát caét ñöùt nhöõng nhaân xaáu duø phaûi maát maïng. Khi chuùng ta ñaõ tin vaø aùp duïng ñöôïc nhaân quaû trong ñôøi soáng roài thì an taâm. Neáu nhö coù con caùi ngoã nghòch, noù quaäy phaù laøm tieâu hao taøi saûn, thì chuùng ta cuõng bình thöôøng, khoâng ñau khoå, vì bieát ñaây laø nôï naàn ñôøi tröôùc, baây giôø phaûi traû. Traû heát thì ñöôøng ai naáy ñi, coù gaëp nhau hoaøi ñaâu maø sôï. Cho neân ngöôøi hieåu thaáu ñöôïc nhaân quaû roài thì heát khoå, tu haønh vöõng vaøng, khoâng sôï seät gì caû.

Trong nhaø Phaät coù thuyeát tam naêng, tam baát naêng, nghóa laø ñöùc Phaät coù ba ñieàu laøm ñöôïc vaø ba ñieàu khoâng theå laøm ñöôïc. Trong ba ñieàu khoâng theå laøm ñöôïc coù moät ñieàu laø Phaät khoâng theå ñoä nhöõng ngöôøi khoâng coù duyeân vôùi Ngaøi. Ví duï toâi ngoài noùi chuyeän vôùi moät ngöôøi töø saùng tôùi tröa nhöng ngöôøi aáy khoâng coù duyeân vôùi toâi, hoï nghe vaø chaúng caûm nhaän gì ngoaøi moät ñieàu laø: “Trôøi ôi ! OÂng thaày noùi chuyeän sao nghe voâ duyeân laï”, nhö vaäy laø toâi khoâng theå giuùp ñôõ gì ñöôïc ngöôøi aáy.

Ngaøy xöa Caáp Coâ Ñoäc gaëp ñöôïc Phaät, nghe phaùp vaø ñöôïc döï vaøo doøng thaùnh, goïi laø thaùnh chuûng thanh tònh giaûi thoaùt. OÂng doác loøng ñoái vôùi Phaät phaùp, nguyeän phuïng söï ñöùc Phaät taát caû nhöõng gì maø oâng coù theå. OÂng höôùng cuoäc soáng toaøn theå gia ñình mình theo con ñöôøng naøy vaø giuùp ñôõ cho nhöõng ai ngheøo khoå thieáu thoán ñöôïc aám no roài höôùng hoï ñeán vôùi chaùnh phaùp. Vì vaäy oâng ñöôïc ngöôøi ta goïi laø Caáp Coâ Ñoäc, töùc ngöôøi caáp döôõng cho keû coâ ñoäc bô vô. Ñoái vôùi taêng ñoaøn thì oâng laø moät vò hoä phaùp ñaéc löïc nhaát, töù söï cuùng döôøng ñaày ñuû cho quyù Thaày tu haønh. OÂng giao cuûa caûi cho moät baø giaø taâm phuùc quaûn lyù. Baø thaáy haèng ngaøy caùc thaày Tyø khöu cöù ñeán xin thöù naøy thöù kia hoaøi neân böïc boäi. OÂng chuû ra leänh, baø khoâng daùm choáng traùi, nhöng thaät söï khoâng vui. Bôûi vì “Cuûa” duø khoâng phaûi cuûa baø, nhöng baø coù traùch nhieäm, trong gia ñình neân töï thaáy nhö mình laø ngöôøi chuû. Caáp Coâ Ñoäc bieát nhöng chöa coù duyeân ñeå höôùng daãn baø tôùi gaëp Phaät.

Thôøi ñoù vua Ba Tö Naëc vaø Maït Lôïi phu nhaân ñeàu laø nhöõng Phaät töû thuaàn thaønh. Baø Maït Lôïi thaáy tình hình trong nhaø Caáp Coâ Ñoäc nhö vaäy, muoán taïo duyeân giuùp baø quaûn gia ñeán gaëp Phaät. Maït Lôïi phu nhaân noùi vôùi Caáp Coâ Ñoäc, ngaøy mai trong cung vua coù toå chöùc cuùng döôøng Phaät vaø Thaùnh taêng, oâng neân saép ñaët cho baø cuï ñoù mang leã vaät cuùng döôøng ñeán hoaøng cung. Hai vôï choàng Caáp Coâ Ñoäc raát vui möøng, vì nghó raèng Phaät seõ ñoä ñöôïc baø cuï naøy. Vaøo cung, Maït Lôïi phu nhaân tìm moïi caùch ñeå giöõ baø giaø laïi. Nhöng baø cuï naøy ngoä laém, ñöa ñoà vaøo roài laø gaáp ruùt ñi ngay, khoâng muoán ôû laïi chuùt naøo caû. Maït Lôïi phu nhaân ra leänh: “Baø khoâng ñöôïc veà, phaûi ôû laïi ñaây chuaån bò daâng cuùng phaåm vaät cho Phaät vaø chö taêng. Laùt nöõa ñöùc Theá toân seõ ngöï ñeán, gaëp ñöôïc Phaät vaø ñöôïc daâng leã cuùng döôøng laø phöôùc ñöùc lôùn laém”. Baø giaø khoâng daùm caõi lôøi, buoäc loøng phaûi ôû laïi nhöng töùc toái laém.

Khi Phaät cuøng caùc vò ñeä töû ñeán, Ngaøi phoùng haøo quang soi saùng khaép heát, khieán cho moïi ngöôøi coù maët ôû ñoù ñeàu phaùt taâm. Chæ rieâng baø giaø naøy thì chöa phaùt taâm. Baø ñang chuaån bò leã phaåm, thaáy Phaät ñeán cöûa naøy lieàn quay sang cöûa khaùc. Phaät lieàn phoùng haøo quang rieâng cho baø. Boán maët, baø quay höôùng naøo cuõng gaëp Phaät phoùng haøo quang heát. Heát ñöôøng baø cuùi gaèm maët xuoáng ñaát vaø tìm caùch boû veà. Phaät baûo: “Ta khoâng coù duyeân ñoä baø cuï naøy”. Nhöng Ngaøi bieát La Haàu La coù duyeân ñoä baø cuï, beøn sai La Haàu La ñeán gaëp. Quaû vaäy, töø xa nghe tin La Haàu La ñeán, baø hoan hyû ra ngoaøi ñöùng ñôïi. Ñeán roài, baø môøi voâ nhaø, hoûi thaêm chaêm soùc ñuû ñieàu… La Haàu La ñem Phaät phaùp noùi cho baø nghe. Nghe roài baø phaùt taâm, hieåu ñaïo vaø höôùng veà Tam Baûo deã daøng, khoâng khoù khaên gì heát.

Nhaân duyeân trong nhaø Phaät laø nhö theá, nhaân duyeân hoäi ngoä quaû baùo khoâng maát. Bieát ñöôïc ñieàu naøy chuùng ta khoâng baên khoaên, chæ caàn taïo duyeân laønh ñeå coù phöôùc vaäy thoâi.

3. Bieát haønh trì giôùi luaät, bieát noùi lôøi aùi ngöõ laø ngöôøi coù phöôùc ñöùc.

Trong gia ñình, giôùi luaät laø kyû cöông neà neáp do chuùng ta kheùo saép xeáp. Ngöôøi ñaøn oâng coù tö caùch cuûa ngöôøi ñaøn oâng, ngöôøi ñaøn baø coù tö caùch cuûa ngöôøi ñaøn baø. Cha meï thì lo daïy doã uoán naén con caùi. Con caùi thì vaâng lôøi cha meï, khoâng choáng traùi. Ñoù laø moät gia ñình coù phöôùc theo theá gian.

Trong ñaïo cuõng theá, ngöôøi kheùo haønh trì giôùi luaät laø ngöôøi coù phöôùc. Nhôø giöõ giôùi maø sanh ñònh, töø ñònh phaùt hueä. Ñoù laø chuùng ta ñi ñuùng loä trình Phaät daïy ñeå giaûi thoaùt sanh töû. Phöôùc ñöùc chính laø söï hoã trôï lôùn ñeå vieäc tu taäp cuûa chuùng ta ñi ñeán keát quaû vieân maõn. Ngöôøi ñaày ñuû phöôùc ñöùc, trong moïi oai nghi, cöû chæ ñeàu coù söùc caûm hoùa raát lôùn. Nhôø giöõ gìn giôùi luaät neân ta coù moät cung caùch trang nghieâm, nghi dung ñónh ñaïc, khieán ngöôøi nhìn vaøo deã sanh kính meán. Ñoù laø lôïi ích thieát thöïc cuûa ngöôøi bieát vun boài coäi phöôùc.

Keá ñeán laø aùi ngöõ. AÙi ngöõ laø moät trong Töù nhieáp phaùp. Laø Phaät töû, laø ngöôøi toát, chuùng ta thaáy ai gaëp hoaøn caûnh khoù khaên hoaëc ñang coù taâm söï buoàn phieàn, mình noùi lôøi an uûi, giuùp cho ngöôøi aáy vôi bôùt ñau khoå, vöôït qua nhöõng khoù khaên. Nhö vaäy laø ñaõ tu phöôùc roài. Ngoân ngöõ coù taùc duïng raát lôùn, coù nhöõng lôøi noùi khieán ngöôøi phaûi uaát öùc, coù nhöõng lôøi noùi khieán ngöôøi yeáu loøng nhuõn chí… nhöõng lôøi nhö theá ñeàu khoâng neân noùi. Neáu ñoái töôïng coù uy theá, treân cô mình, thì moät lôøi noùi khoâng caån thaän, seõ gaây ra tai haïi gheâ gôùm. Vì vaäy Phaät töû phaûi deø daët trong ngoân ngöõ, trong caùch xöû söï. Phaùp aùi ngöõ laø phaùp veà khaåu nghieäp, raát caàn thieát trong gia ñình, xoùm laøng. Khi söû duïng aùi ngöõ thì moïi lôøi noùi ñeàu phaûi hôïp ñaïo lyù, ñem laïi söï an vui cho mình vaø moïi ngöôøi. AÙi ngöõ ñöa ñeán phöôùc laønh chung cho caû coäng ñoàng ñôøi vaø ñaïo.

4. Ñöôïc cung phuïng cha meï, yeâu thöông gia ñình, haønh ngheà thích hôïp laø ngöôøi coù phöôùc ñöùc.

Neáu ngöôøi con coù duyeân cung phuïng cha meï ñaày ñuû, yeâu thöông gia ñình cuûa mình, ñoù laø ngöôøi coù phöôùc. Noùi yeâu thöông laø noùi theo theá gian, trong ñaïo thì phaûi töø bi. Vì sao ? Vì töø bi laø tình thöông voâ ñieàu kieän, khoâng baét buoäc ngöôøi ta phaûi leä thuoäc mình, khoâng caàn ai nghó töôûng ñeán mình. Coù ñöôïc tình thöông naøy ta seõ côûi môû bao dung vaø khoâng thaáy buoàn khoå khi ngöôøi ñoái laïi vôùi ta khoâng toát. Ngöôøi meï, ngöôøi cha coù traùch nhieäm vôùi gia ñình neân söû duïng loøng töø bi, chôù ñöøng duøng tình thöông ích kyû heïp hoøi. Vì tình thöông ích kyû thöôøng bò giôùi haïn, muoán oâm veà mình nhöõng gì mình öa thích, coøn nhöõng gì mình khoâng baèng loøng böïc boäi, thì muoán loaïi noù ra. Yeâu thöông nhö vaäy chæ laøm khoå cho nhau thoâi.

Tinh thaàn töø bi trong nhaø ñaïo laø môû cöûa taâm mình ra. Duø giaøu duø ngheøo, coù ñòa vò hay khoâng coù ñòa vò, ngöôøi quaäy phaù mình maø mình cuõng thöông ñöôïc nhö thöôøng, ngöôøi ñoù quyeát seõ thaønh Phaät. Noùi thì deã nhöng thöïc haønh khoù laém. Bôûi vì con ngöôøi do tình caûm luyeán aùi thaâm troïng neân môùi sanh vaøo coõi naøy, neân gaëp nhau laø ñaõ raøng buoäc nhau roài. Caøng thöông caøng ñaém ñuoái caøng raøng buoäc, roát laïi sa vaøo caùi voøng laån quaån cuûa söï traû vay thoâi.

Laø Phaät töû, chuùng ta taäp môû roäng loøng mình ra, ngöôøi naøo mình cuõng thöông heát. Töø bi cuûa ñaïo Phaät laø voâ ñieàu kieän, khoâng phaân bieät thaân sô. Ngöôøi quaäy phaù, traùi nghòch, choáng baùng… mình laïi caøng ñeå taâm khuyeán khích uoán naén nhieàu hôn. Chuùng ta nhôù trong lòch söû cuûa ñöùc Phaät, Ñeà Baø Ñaït Ña laø vò chuyeân moân phaù quaäy Ngaøi, nhöng cuoái cuøng Phaät tuyeân boá: “Ta sôû dó thaønh Phaät nhanh laø nhôø thieän tri thöùc Ñeà Baø Ñaït Ña. Ñoù laø ngöôøi thaày baäc nhaát cuûa ta”. Taïi sao nhö theá? Bôûi nhöõng ngoân ngöõ haønh ñoäng traùi ngöôïc cuûa Ñeà Baø Ñaït Ña ñaõ giuùp cho ñöùc Phaät taêng tröôûng ñöùc nhaãn nhuïc, môû roäng taâm töø bi hyû xaû theâm ra, do ñoù Ngaøi choùng thaønh töïu ñaïo quaû voâ thöôïng. Cho neân coù taâm töø bi thì khoâng vieäc khoù khaên naøo ta khoâng vöôït qua, khoâng keû ngoã nghòch naøo ta khoâng caûm hoùa ñöôïc.

Phaät töû ñoái trong cuoäc soáng, luoân coù taám loøng giaûn dò, roäng raõi, baûo boïc töø ngöôøi thaân cho ñeán xoùm laøng, phaùt trieån taâm töø nhö vaäy thì phöôùc ñöùc ngaøy caøng taêng tröôûng, moïi ngöôøi thöông meán, laøm vieäc gì cuõng seã thaønh töïu. Duø cho quyù vò khoâng nieäm Phaät, khoâng tuïng kinh maø vôùi vieäc laøm vaø taâm löôïng aáy cuõng ñuû tieâu bieåu cho tinh thaàn töø bi, trí tueä. Giaùo duïc cuûa ñaïo Phaät chuù troïng veà thaân giaùo, moãi ngöôøi phaûi neâu göông öùng duïng tu taäp. Neáu khoâng laøm chuû ñöôïc haønh ñoäng, ngoân ngöõ, yù töôûng cuûa mình maø daïy khôi khôi, thì khoâng coù keát quaû toát. Tu taäp loøng tö, thöïc haønh aùi ngöõ chính laø vöøa daïy ñöôïc ngöôøi maø cuõng vun boài phöôùc ñöùc cho mình.

5. Soáng ngay thaúng, boá thí, giuùp quyeán thuoäc thaân baèng, haønh xöû khoâng tyø veát laø ngöôøi coù phöôùc ñöùc.

Trong töông giao, ngöôøi Phaät töû caàn phaûi ngay thaúng ñeå giöõ vöõng loøng tin cho moïi ngöôøi. Ngay thaúng chính laø yeáu toá daãn ñeán söï thaønh coâng veà sau. Ngöôøi ñaõ tín nhieäm thì ta laøm gì cuõng coù söï hoã trôï, gaëp nhieàu thuaän tieän. Ñoái vôùi gia ñình, thaân baèng quyeán thuoäc mình laø nhaân toá, laø ñieåm töïa ñeå moïi ngöôøi nöông theo thì chuùng ta phaûi töï tu taäp vaø khuyeán khích giuùp ñôõ baø con ruoät thòt cuûa mình cuøng tu. Nhö vaäy môùi goïi laø gia ñình coù phöôùc.

Haønh xöû ôû ñaây laø ñoái duyeân xuùc caûnh, haønh ñoäng cuûa mình coù ñuùng hay khoâng, vieäc ñaùng laøm hay khoâng ñaùng laøm, chuùng ta caàn phaûi bieát. Trong ñôøi soáng moïi saép ñaët caàn phaûi saùng suoát vaø kieân quyeát, neáu chuùng ta duï döï, ai noùi sao cuõng nghe, khoâng coù laäp tröôøng vöõng chaéc thì chaúng laøm ñöôïc vieäc gì caû. Chuùng hoïc Phaät töø laâu, bieát roõ Phaät ñaïo raát laâu daøi, khoâng phaûi noùi laø ñöôïc. Nhöng baây giôø coù ngöôøi noùi tu theo toâi, chæ trong voøng ba thaùng quyù vò coù theå thaønh Phaät, coù thaàn thoâng, bieát quaù khöù vò lai v.v… mình cuõng tin theo. Ngöôøi nhö vaäy khoâng phaûi laø Phaät töû coù ñuû loøng tin. Lyù do taïi mình khoâng coù söï phaùn ñoaùn saùng suoát nghieâm tuùc. Cho neân ôû ñaây Phaät daïy haønh xöû khoâng tyø veát nghóa laø phaûi khoân ngoan saùng suoát quyeát ñònh moïi coâng vieäc thuaän vôùi chaùnh phaùp. Laøm gì cuõng bieát roõ nhaân naøo thì quaû naáy, do ñoù traùnh ñöôïc caùc ñieàu nguy haïi, töùc laø giöõ khoâng bò tyø veát vaäy.

6. Traùnh khoâng laøm ñieàu aùc, khoâng say söa nghieän ngaäp, tinh caàn laøm vieäc laønh laø ngöôøi coù phöôùc ñöùc.

Phaøm ai tu cuõng muoán tieán heát, töø xaáu muoán trôû thaønh toát, töø khoâng ñeïp trôû thaønh ñeïp, ñoù laø höôùng chung. Muoán theá Phaät töû soáng chöa toát phaûi söûa ñoåi cho toát, chöa thöùc tænh phaûi gaéng thöùc tænh. Cho neân Phaät daïy ngöôøi coù phöôùc ñöùc thì khoâng neân laøm caùc ñieàu aùc, khoâng say söa nghieän ngaäp laø traùnh nhaân khoå ñeå khoâng bò quaû khoå. Hieän taïi cuoäc soáng naøy bieát bao nhieâu khoå sôû, ñoù laø do chuùng sanh si meâ laàm lôõ taïo ra caùc nghieäp nhaân xaáu töø quaù khöù. Ngaøy nay neáu chuùng ta khoâng gaây nhöõng nhaân aùc thì ñaâu sôï ngaøy mai seõ chuoác quaû aùc.

Tinh caàn laøm vieäc laønh, tinh laø roøng raëc, caàn laø sieâng naêng, töùc laø roøng raëc sieâng naêng laøm vieäc laønh, ñeå cuoäc soáng cuûa mình ngaøy ñöôïc thaêng hoa. Laøm sao chuùng ta caøng tu thì hoaøn caûnh vaø con ngöôøi chung quanh ta caøng thaáy ñeïp hôn, quyù hôn môùi ñöôïc. Ñoù laø ngöôøi coù phöôùc ñöùc.

7. Ngöôøi bieát khieâm cung leã ñoä, tri tuùc vaø bieát ôn, khoâng boû dòp hoïc ñaïo laø ngöôøi coù phöôùc ñöùc.

Ngöôøi khieâm cung, leã ñoä, tri tuùc raát deã hoïc ñaïo. Laø Phaät töû chuùng ta khoâng neân boû maát baát cöù moät dòp nhoû naøo, mình luoân taâm taâm nieäm nieäm hoïc ñaïo vaø haønh ñaïo. Choã naøy raát quan troïng, chuùng ta ñöøng bao giôø töï cho laø ñuû. Ví duï nhö quyù vò nghe phaùp ôû ñaây roài, ñöøng nghó mình hoïc thieàn laø ngon nhaát, ñeán choã khaùc coù giaûng kinh, , chôù sanh taâm xem thöôøng, mình cuõng neân hoïc hoûi theâm, khoâng boû phí dòp toát naøo heát. Bôûi vì caøng hoïc hoûi, caøng trui luyeän thì mình caøng saùng caøng toát hôn.

Treân ñaây, laø nhöõng ñieåm caàn thieát Phaät daïy cho chö thieân cuõng nhö loaøi ngöôøi phöông phaùp tu taïo phöôùc ñöùc. Ngöôøi coù phöôùc ñöùc thì vieäc tu deã daøng, taâm kieân coá khoâng lui suït. Ngöôïc laïi, ngöôøi khoâng coù phöôùc ñöùc laøm vieäc gì cuõng khoù, huoáng laø vieäc tu. Vì vaäy toâi mong taát caû quyù Phaät töû sieâng naêng vun boài phöôùc ñöùc, haàu chuaån bò cho mình höôùng toát ñeïp hôn trong nhöõng ñôøi sau. Coù theá ñaïo nghieäp môùi mong thaønh töïu ñeán choã cöùu caùnh vieân maõn.

]

THIEÀN TOÂNG VIEÄT NAM