SUOÁI THIEÀN

H.T THÍCH NHAÄT QUANG

TUEÄ GIAÙC CUÛA NGÖÔØI TU

Hoâm nay toâi muoán noùi laïi choã chöùng ñaïo cuûa ñöùc Boån Sö Thích Ca Maâu Ni. Nhö chuùng ta bieát trong ñeâm thöù boán möôi chín döôùi coäi Boà-ñeà, töø canh moät ñeán canh ba, ñöùc Phaät tuaàn töï chöùng nhöõng phaùp sieâu vieät, môû tung ñöôïc taát caû nhöõng raøng buoäc töø nhieàu ñôøi nhieàu kieáp ñeán nay. Ngaøi hoaøn toaøn giaûi thoaùt vaø ñöùng leân tuyeân boá “Ta ñaõ thaønh töïu ñaïo quaû Voâ thöôïng Boà-ñeà”.

Trong ñeâm naøy ñöùc Phaät ôû trong thieàn ñònh, töø canh moät Ngaøi ñeå tö töôûng laéng dòu tinh khieát, taát caû nhöõng nhieãm oâ tham aùi ñeàu döùt baët, moïi voïng töôûng ñeàu bò chieát phuïc. Ngaøi hoaøn toaøn laøm chuû, hoaøn toaøn baát ñoäng neân chöùng ñöôïc Tuùc maïng minh. Chöõ “Tuùc” laø ñôøi tröôùc, chöõ “Maïng” laø maïng soáng, chöõ “Minh” laø saùng. Nghóa laø trí tueä saùng suoát thaáy khaép, nhôù khaép. Ngaøi duøng tueä giaùc naøy höôùng taâm veà quaù khöù, lieàn nhôù voâ löôïng traêm ngaøn muoân öùc kieáp veà thuôû quaù khöù, Ngaøi ñaõ sinh ôû ñaâu, teân gì, trong gia ñình naøo, ñôøi soáng vaø haïnh nghieäp ra sao, sanh ñaây cheát kia, luaân hoài sanh töû theá naøo v.v… Nhôù ñaày ñuû vaø nhôù thaät roõ nhö chuyeän vöøa xaûy ra hoâm qua.

Chuùng ta cuõng nhôù nhöng maø nhôù chuyeän theá gian, nhôù chuyeän naøy chuyeän kia, nhôù khoâng lieân tuïc, khoâng coù ñaàu ñuoâi gì caû, nhôù baèng trí theá gian phaân bieät neân khoâng goïi laø Tuùc maïng minh. Coøn Ngaøi töø tueä giaùc thanh tònh baát ñoäng, höôùng taâm tôùi ñaâu lieàn nhôù tôùi ñoù, töø moät kieáp hai kieáp cho ñeán voâ löôïng kieáp. Nghóa laø bao giôø taâm coøn laêng xaêng thì mình khoâng saùng suoát neân trí nhôù khoâng chính xaùc.

Theá Toân thaáy roõ ñôøi soáng lang thang luaân hoài trong sanh töû ñeàu do töø nhöõng nieäm ñieân ñaûo daáy leân. Chuùng sanh lao theo ñaém tröôùc nhöõng nieäm ñoù ñeå roài laån quaån maõi trong luaân hoài sanh töû, gaây nhaân chuoác quaû. Cho neân Hoøa thöôïng thöôøng daïy chuùng ta, chôù chaïy theo voïng töôûng, haõy buoâng töø nhöõng yù nieäm ñaàu tieân, thì seõ khoâng taïo nghieäp vaø bò nghieäp loâi. Ñoái vôùi ngöôøi tu, neáu chín chaén saùng suoát laøm chuû ñöôïc, ñöøng ñeå löïc nhaân quaû chi phoái. Vöøa coù moät daáy nieäm lieàn caét, buoâng deïp ñi, ñöøng ñeå noù keùo loâi, ñöôïc nhö vaäy thì an toaøn. Coøn neáu nhö khoâng laøm chuû, ñeå nieäm keùo loâi, noù seõ coù naêng löïc daãn chuùng ta ñi raát maïnh.

Chöùng Tuùc maïng minh, Ngaøi höôùng taâm veà quaù khöù thaáy roõ voâ soá kieáp soáng cuûa mình nhö vaäy, ñeå cuoái cuøng vôõ tung heát, chaúng coù gì raøng buoäc. Chuùng ta muoán ñöôïc nhö vaäy thì haõy töï nhaän laïi taùnh giaùc cuûa mình, ta coù khaû naêng, coù trí tueä ñoù nhöng bò nhöõng voïng nieäm laêng xaêng ngöôïc xuoâi che laáp ñi. Baây giôø phaûi deïp heát nhöõng thöù ñoù thì tueä giaùc troøn saùng ngay. Ñoù laø canh ñaàu trong ñeâm ñöùc Theá Toân thaønh ñaïo.

Ngaøi ñöôïc nhö vaäy roài, Ngaøi tieáp tuïc trieån khai tueä giaùc phaù lôùp taêm toái cuûa quaù khöù, höôùng tueä giaùc ñeán muoân loaøi, Ngaøi thaáy roõ kieáp soáng sinh dieät cuûa muoân loaøi, cheát ñaây sanh kia, leân xuoáng trong ba coõi saùu ñöôøng. Töøng chuùng sanh moät ñaõ laøm gì, ôû ñaâu, thaân toäc gia quyeán theá naøo, taïo haïnh nghieäp gì v.v… Ngaøi thaáy roõ nhö ngöôøi ñöùng treân laàu cao nhìn xuoáng ngaõ tö ñöôøng, thaáy ngöôøi qua keû laïi roõ raøng, khoâng sai chaïy chuùt naøo. Ñaây laø töøng chöùng thöù hai, töùc Thieân nhaõn minh.

Vôùi tueä nhaõn tinh khieát sieâu phaøm, Ngaøi thaáy chuùng sanh cheát töø kieáp naøy taùi sinh vaøo moät kieáp khaùc, roài vôùi bao nhieâu caûnh töôïng sang heøn ñeïp xaáu, khoå vui sinh dieät tuøy thuoäc vaøo haønh vi taïo taùc cuûa moãi ngöôøi. Taát caû ñeàu do chuùng sanh taïo nghieäp, roài töø naêng löïc cuûa nghieäp naøy trôû laïi daãn chuùng sanh ñi trong caùc ñöôøng, thoï caùc thöù quaû baùo khaùc nhau. Khi duøng tueä giaùc thaáy roõ nhöõng kieáp soáng cuûa mình vaø cuûa taát caû chuùng sanh, moïi taêm toái voâ minh ñieân ñaûo töø voâ löôïng kieáp khoâng coøn nöõa, trí tueä cuûa Theá Toân caøng sieâu vieät, caøng truøm khaép hôn. Cho neân chuùng ta tu theo phaùp cuûa Phaät laø khoâng coøn chaáp ngaõ nöõa, vì thaáy thaân taâm naøy hö giaû, khoâng thaät, troâi laên nhieàu ñôøi nhieàu kieáp ñeán nay, thoï nhaän bieát bao khoå baùo. Nhôø xaû boû heát neân ñaït ñöôïc trí tueä thanh tònh giaûi thoaùt hoaøn toaøn.

Caùc Thieàn sö luùc gaàn cheát thöôøng ngoài ngay ngaén, keâu ñeä töû tôùi daïy ñieàu gì ñoù hoaëc cho moät baøi keä, roài thôû caùi khì laø xong. Soáng cheát töï taïi nhö vaäy laø do khoâng ñaém luyeán thaân naøy. Bôûi caùc Ngaøi ñaõ ñaày ñuû trí tueä roõ bieát thaân sanh dieät khoâng thaät, do duyeân hôïp taïm coù, thì cuõng seõ theo duyeân maø maát. Bieát roõ nhö vaäy roài, caùc Ngaøi ñaâu baän loøng ñeán caùi giaû taïm laøm gì, coøn coù moät caùi chaân thaät luoân saün beân mình, caùc Ngaøi ñaõ nhaän vaø soáng vôùi noù roài, ñaâu sôï maát maùt chi. Cho neân Thieàn sö luoân an nhieân giaûi thoaùt khi soáng cuõng nhö luùc cheát. Ñieàu ñoù cho chuùng ta thaáy khi thieáu trí tueä, ta khoâng giaûi quyeát ñöôïc nhöõng chuyeän ñôøi thöôøng cuûa mình, noùi gì ñeán vieäc lôùn sanh töû.

Hoïc hieåu Phaät phaùp roài, chuùng ta thaáy baûn thaân mình coù theå thöïc hieän ñöôïc trí tueä, baèng caùch laéng buoâng nhöõng voïng töôûng laêng xaêng. Khi ñoù taâm ñònh yeân ñònh thì tueä phaùt ra. Phaùt huy ñöôïc tueä giaùc nhö thaät roài thì cuoäc soáng naøy, thaân naøy, taâm naøy vaø taát caû moïi hieän töôïng chung quanh, ta coù theå laøm chuû ñöôïc. Ñònh tueä ñaày ñuû, chuùng ta cuõng coù theå chöùng ñöôïc Tuùc maïng minh, Thieân nhaõn minh nhö Phaät vaäy. Neân noùi veà trí giaùc, thì ai cuõng coù theå tu taäp vaø thaønh töïu ñöôïc.

Khoâng phaûi luùc naøo chuùng ta cuõng ngoài thieàn, ñoïc kinh môùi goïi laø tu. Maø trong moïi vieäc laøm, moïi sinh hoaït ñöøng gaây taïo nhöõng nghieäp nhaân ñeå thoï quaû baùo, ñoù laø tu. Tu taäp daàn daàn nhö theá, chuùng ta seõ phaù vôû voøng luaân hoài quaû baùo töø voâ löôïng kieáp ñeán nay. Sôû dó coù luaân hoài, sinh töû laø vì chuùng ta bò  söùc huùt cuûa luaät nhaân duyeân quaû baùo. Heã gaây nhaân thì phaûi thoï quaû. Khi tueä giaùc thoâng suoát, thaáy khaép taát caû roài thì voøng luaân hoài quaû baùo vôõ tung heát. Cho neân noùi caùc baäc toaøn giaùc thaáy luaân hoài sanh töû gioáng nhö hoa ñoám trong hö khoâng vaäy.

Laâu nay chuùng ta thaáy mình coù cheát thaät, sinh thaät, nhaân quaû thaät, mình laø con ngöôøi thaät. Baây giôø trí tueä ñaõ ñaày ñuû, bieát roõ do duyeân nhö vaäy, nhaân nhö vaäy neân quaû baùo nhö vaäy, khoâng coù gì thaät heát, neân caùc Thieàn sö noùi sanh töû Nieát-baøn nhö khoâng hoa. Hoa ñoám trong hö khoâng chæ coù ñoái vôùi ngöôøi maét beänh, thöïc söï trong hö khoâng khoâng coù hoa ñoám. Nhö vaäy taùnh giaùc khoâng theå noùi laø gì heát, khoâng coù sinh töû, khoâng coù Nieát-baøn, taát caû ñeàu do voïng töôûng maø ra. Heát voïng töôûng thì trôû veà baûn theå nhi nhieân, haèng giaùc haèng saùng nhöng khoâng noùi laø gì giaø caû.

Trôû veà choã tu haønh cuûa chuùng ta, Hoøa thöôïng Vieän tröôûng daïy voïng töôûng khoâng thaät, ai thaáy roõ chaân töôùng cuûa noù thì töï nhieân khoâng coøn laàm nöõa. Ñaõ khoâng laàm thì ñaâu sôï voïng töôûng loâi ñi, quaû laø moät phaùp tu toái thöôïng. Ai laøm chuû, ai trò ñöôïc nhöõng voïng töôûng cuûa mình, ngöôøi ñoù laø ngöôøi soáng ñöôïc vôùi chính mình, höôûng ñöôïc nieàm vui Nieát-baøn ngay trong hieän ñôøi.

Qua hai giai ñoaïn ñoù roài, voøng luaân hoài ñaõ vôõ toang, taát caû söï kieän sinh töû cuûa baûn thaân vaø cuûa chuùng sanh ñoái vôùi ñöùc Phaät nhö hoa ñoám trong hö khoâng. Baáy giôø Ngaøi höôùng tueä giaùc aáy phaùt huy taän caên ñeå doøng luaân hoài sanh töû vaø cuoái cuøng chöùng ñöôïc Laäu taän minh. Chöõ “Taän” töùc laø saïch heát, chöõ “Laäu” laø rôi rôùt. Laäu taän minh laø saïch heát coäi goác phieàn naõo, khoâng coøn rôi rôùt laïi moät chuùt naøo caû. Ñeán giai ñoaïn naøy ñöùc Phaät môùi thöïc söï ñaõ hoaøn toaøn giaùc ngoä vieân maõn. Ngaøi thaáy roõ bieát roõ nguyeân nhaân naøo khieán cho chuùng sanh ñi trong luaân hoài sanh töû vaø laøm theá naøo ñeå chaám döùt nhöõng nguyeân nhaân ñoù, ñöôïc hoaøn toaøn giaûi thoaùt, thaønh töïu ñaïo quaû Voâ Thöôïng Chaùnh Ñaúng Chaùnh Giaùc.

Ñoù laø giai ñoaïn cuoái cuøng trong ñeâm ñöùc Phaät thaønh ñaïo. Ngaøi thaáy roõ nguyeân nhaân naøo khieán cho chuùng sanh leân xuoáng, thaêng traàm trong saùu ñöôøng. Taát caû ñeàu do nghieäp, maø nghieäp töø ñaâu ra? Töø voïng töôûng daáy khôûi nôi yù, ta khoâng döøng ñöôïc ñeå phaùt ra nôi thaân mieäng. Noùi goïn laïi nghieäp töø thaân khaåu yù maø phaùt sinh, nhöng yù laø chính. Ta ñaõ gaây thì phaûi traû, chuyeän cuûa mình chöù ñaâu do ai taïo. Chuùng sanh keâu gaøo than khoå laø vì khoâng bieát chính mình ñaõ si meâ ñöa mình vaøo con ñöôøng ñau khoå. Phaät thaáy roõ nguyeân nhaân aáy roài, ñoàng thôøi cuõng bieát caùch ñoaïn tröø, nhoå taän goác khoå. Bôûi do mình töï buoäc thì baây giôø cuõng chính mình töï môû, chöù khoâng phaûi ai khaùc. Phaùt huy ñöôïc naêng löïc saün coù nôi mình thì ta ñuû söùc maïnh, khoâng sôï khoâng lo khoâng buoàn khoâng giaän gì heát vì bieát ñoù laø nghieäp quaû, mình ñaõ laøm thì baây giôø traû hoaëc chuyeån ñoåi. Hieåu vaø soáng nhö theá laø töï taïi, giaûi thoaùt ñöôïc nhieàu laém.

Ñoái vôùi nhöõng hieän töôïng beân ngoaøi nhö ñöôïc maát, hôn thua, neáu khoâng bò ñoäng thì chuùng ta ñöôïc ñaïi thieàn ñònh. Laøm sao loïc löøa heát caùc chuûng töû phieàn naõo, nhaän laïi taâm hoaøn toaøn thanh tònh, laøm chuû caùc hieän töôïng laø phaùt sinh ñöôïc Laäu Taän Minh. Caùc Thieàn sö luoân nhaéc nhôû chuùng ta: Caùc phaùp khoâng thaät, thaân naøy khoâng thaät, baø con doøng hoï khoâng thaät, hoaøn caûnh khoâng thaät, ñòa vò khoâng thaät, taøi saûn khoâng thaät, khoâng coù gì thaät heát. Ñöøng bò ñoäng bôûi nhöõng thöù ñoù thì an truï trong ñaïi thieàn ñònh.

Ñoái vôùi voïng töôûng, chuùng ta baét ñaàu töø giai ñoaïn nhaän ra noù khoâng thaät, khoâng theo noù, ñeå noù töï laëng vaø cuoái cuøng taâm hoaøn toaøn thanh tònh, khoâng moät chuùt daáy nieäm naøo. Tu theo trình töï taêng tieán nhö vaäy nhaát ñònh chuùng ta cuõng seõ gioáng nhö ñöùc Phaät, coù theå laøm chuû mình vaø trieån khai tueä giaùc nhö thaät, chöùng töø Tuùc Maïng Minh cho ñeán Thieân Nhaõn Minh vaø cuoái cuøng phaù tan taát caû nhöõng phieàn naõo voïng töôûng taêm toái, chöùng ñöôïc Laäu Taän Minh.

Bôûi ñaàu moái khieán chuùng sanh troâi laên trong sanh töû chính laø voâ minh. Voâ minh laø khoâng saùng, toái taêm, do toái taêm neân chuùng ta baát giaùc daáy khôûi voïng ñoäng, roài thaân laøm mieäng noùi taïo nghieäp luaân hoài. Baây giôø bieát roõ nguyeân nhaân khieán cho mình nhieàu ñôøi thaùc ñaây sanh kia, chòu voâ löôïng khoå ñau thì chuùng ta ñöøng gaây taïo nhöõng nhaân aáy nöõa, töùc laø dieät taän goác maàm moáng khoå ñau. Muoán theá phaûi duøng trí tueä chaët ñöùt moïi söï si aùm, khieán cho phieàn naõo khoâng coøn, traû laïi taâm thanh tònh saün coù ban ñaàu cuûa mình. Ñöùc Phaät tu taäp nhö vaäy neân Ngaøi chöùng ñöôïc Laäu taän minh. Chuùng ta laø ñeä töû Phaät, muoán giaùc ngoä giaûi thoaùt nhö Ngaøi thì cuõng ñi theo con ñöôøng aáy thoâi.

Tuy nhieân trong nhaø thieàn khoâng bao giôø noùi chöùng noùi ñaéc. Bôûi taùnh giaùc aáy saün coù, khoâng do coâng phu tu taäp maø ñöôïc neân heát phieàn naõo thì taâm Boà-ñeà hieån loä, ñoù laø chuyeän ñöông nhieân, khoâng phaûi töø ñaâu ñem ñeán neân khoâng theå noùi “ñöôïc”. Chæ soáng trôû laïi vôùi taùnh giaùc thì ta an oån, khoâng trôû laïi ñöôïc thì baát an, ñau khoå. Theá thoâi. Ví duï ngöôøi ñôøi thích aên ngon maëc ñeïp, chuùng ta tu thì an truù trong phaùp laïc, khoâng chuù troïng aên ngon maëc ñeïp, mieãn no loøng aám thaân laø ñöôïc. Hoaëc nhö ngöôøi ñôøi laån quaån trong danh vaên lôïi döôõng, ngöôøi tu chuùng ta an truù trong ñaïo traøng, moïi ngöôøi ñeàu coù taùnh Phaät bình ñaúng, ai cuõng nhö ai, khoâng coù söï hôn keùm quyeàn cao chöùc troïng. Chæ huynh ñeä chung soáng, ngöôøi ñi tröôùc nhaéc nhôû caûnh giaùc keû ñi sau cuøng nhau tu haønh. Chöøng aáy thoâi laø ñaõ giaûi thoaùt ñöôïc nhieàu roài.

Nhìn kyõ cuoäc ñôøi naøy, con ngöôøi bò raøng buoäc bôûi nguõ duïc, danh voïng, tieàn taøi, saéc ñeïp, aên uoáng, nguû nghæ, chöù coù gì ñaâu. Baây giôø chuùng ta tu, tuy chöa phaûi laø thaùnh nhöng thaønh quaû ñaàu tieân laø ta ôû trong ñaïo traøng, coù söï caûnh tænh nhaéc nhôû nhau tu haønh. Nhôø theá maø bôùt chaïy theo söï caùm doã cuûa nguõ duïc neân bôùt phieàn naõo. Bôùt phieàn naõo thì bôùt bò ñoäng, töùc ñaõ laøm chuû daàn daàn neân ñöôïc giaûi thoaùt töøng phaàn. Chæ ngöôøi khoâng chòu tu thoâi, chöù chòu tu thì töøng böôùc ta seõ laøm chuû mình cho ñeán giai ñoaïn laøm chuû hoaøn toaøn, ñoù laø ñi ñeán muïc ñích cuoái cuøng, giaûi thoaùt thaät söï.

Duø hieän taïi chuùng ta chöa ñaït ñöôïc caùc quaû vò nhö Phaät, Boà-taùt vaø caùc baäc Thaùnh hieàn, nhöng ta khoâng chaïy theo caùc caûnh duyeân, khoâng chaáp ngaõ chaáp phaùp, an truù trong moãi vieäc laøm cuûa mình, thì cuõng khoâng ñi ngoaøi ñöôøng tieán tôùi Laäu taän minh, nhaát ñònh seõ hoaøn toaøn giaûi thoaùt thoâi. Nhöng neân nhôù moät ñieàu laø phaûi gan daï tu haønh lieân tuïc, khoâng tính thôøi gian. Luùc naøo cuõng phaán phaùt vaø phaán ñaáu chieán thaéng noäi ma cuõng nhö ngoaïi ma. Noäi ma laø giaëc phieàn naõo beân trong, do taâm töôûng hö nguïy voïng taïo. Ngoaïi ma laø caùc thöù nguõ duïc keùo loâi. Hai thöù naøy ta chieát phuïc ñöôïc goïi laø ngöôøi töï chieán thaéng mình, laø ngöôøi coù chieán coâng hieån haùch nhaát.

Ngöôøi haønh giaû ôû trong moät ñaïo traøng naøo, duø ñaïo traøng xa xoâi treân röøng nuùi hay giöõa phoá chôï, maø giöõ ñöôïc laäp tröôøng tu haønh nhö vaäy, nhaát ñònh seõ coù lôïi laïc cho baûn thaân cuõng nhö cho taäp theå. Caøng coù coâng phu tu haønh chöøng naøo, chuùng ta caøng theå nghieäm thieát thöïc vaø saâu saéc ñeå soáng vôùi chính mình. Töø ñoù maø ta töï leøo laùi vaän maïng tu haønh cuûa mình ñeán bôø giaûi thoaùt. Cho neân noùi ñeán Laäu taän minh laø noùi ñeán choã giaùc ngoä hoaøn toaøn. Nhieàu ngöôøi cho raèng choã naøy chæ coù Phaät môùi ñeán ñöôïc thoâi. Nhöng quaû thaät taát caû nhöõng ai ñang noã löïc  tu haønh ñeàu coù theå ñeán ñöôïc choã naøy, neáu khoâng bò chi phoái bôûi voïng töôûng vaø caùc duyeân beân ngoaøi.

Chuùng ta khoâng gaây nhaân keït vöôùng trong phieàn naõo, trong luaân hoài sinh töû töùc laø ñaõ môû ra moät con ñöôøng, moät chaân trôøi ñeå ñi tôùi choã “Laäu taän” phieàn naõo. Duø ngöôøi tu phaùp moân naøo cuûa ñaïo Phaät, muïc ñích cuoái cuøng cuõng phaûi ñi tôùi choã Laäu taän, töùc laø saïch heát phieàn naõo. Bôûi chæ khi saïch heát phieàn naõo, taâm thuaàn tònh môùi khoâng coøn nhaân trong luaân hoài sanh töû nöõa, chöøng ñoù môùi thöïc söï giaûi thoaùt an vui. Cho neân duø coâng phu tôùi ñaâu maø chöa ñeán choã Laäu taän cuõng khoâng theå goïi laø giaûi thoaùt ñöôïc. Thôøi ñöùc Phaät, ngoaïi ñaïo tu haønh cuõng coù thaàn thoâng, nhöng hoï chæ thua Phaät Laäu taän thoâng, neân vaãn phaûi ñi trong sanh töû, chöa theå giaùc ngoä giaûi thoaùt nhö ñöùc Phaät.

Sau khi trieät chöùng ñöôïc Tam minh, baûn thaân ñaõ töï giaùc ngoä giaûi thoaùt xong, ñöùc Phaät böôùc qua giai ñoaïn giaùo hoùa chuùng sanh. Trong baøi phaùp ñaàu tieân, Ngaøi giaûng veà Töù ñeá theá naøy: Ñaây laø phieàn naõo khoå ñau, ñaây laø nguyeân nhaân daãn ñeán phieàn naõo khoå ñau. Ñaây laø söï chaám döùt phieàn naõo khoå ñau vaø ñaây laø con ñöôøng ñöa ñeán söï chaám döùt phieàn naõo khoå ñau. Nhö Lai do thaân thaáy thaân chöùng moät caùch roõ raøng nhö vaäy, neân môùi chæ daïy laïi cho caùc oâng, chöù khoâng phaûi do ta töôûng töôïng ra maø noùi. Töùc laø baèng tueä giaùc cuûa mình, ñöùc Phaät thaáy bieát nhö vaäy neân noùi chöù khoâng phaûi noùi theo ai hay noùi suoâng qua söï öùc ñoaùn töôûng töôïng. Cho neân giaùo lyù cuûa ñöùc Phaät laø moät con ñöôøng soáng, raát thöïc teá, raát cuï theå, chöù khoâng phaûi laø nhöõng trieát thuyeát vieån voâng.

Trong cuoäc soáng giaû taïm naøy, ñöùc Phaät thaáy ñaày phieàn naõo ñau khoå neân tìm ñöôøng vöôït thoaùt. Sau khi trí tueä phaùt huy ñeán möùc truøm khaép roài, Ngaøi tìm ra ñöôïc nguyeân nhaân daãn ñeán khoå vaø phöông phaùp dieät khoå, ñeå ñöôïc vónh vieãn an vui. Ñoù laø noäi dung toaøn boä baûn kinh Töù ñeá do Phaät thaân chöùng maø noùi ra. Vôùi taâm thanh tònh, trí tueä truøm khaép, ñöùc Phaät tìm ra ñöôïc manh moái cuûa luaân hoài sanh töû vaø tìm ra con ñöôøng ñeå chaám döùt sanh töû. Söï thaønh coâng vó ñaïi ñoù cuûa Ngaøi ñöôïc Ngaøi nhaán maïnh noù naèm saün nôi moãi chuùng höõu tình. Nghóa laø taát caû chuùng ta, ai cuõng coù khaû naêng giaùc ngoä nhö Ngaøi caû. Ñaây laø choã maø chuùng ta caàn phaûi quan taâm.

Bôûi vì ta töï thaáy tueä giaùc cuûa mình khoâng baèng Phaät, khi tænh döôøng nhö coù, luùc meâ laïi thaáy khoâng. Do ñoù phieàn naõo keát phöôïc caøng che laáp trí tueä cuûa mình. Ñoái vôùi ñöùc Theá Toân, baäc ñaõ hoaøn toaøn giaùc ngoä roài thì nhöõng daây mô reã maù cuûa voâ minh ñieân ñaûo ñeàu ñöôïc nhoå taän goác, nhoå lieân tuïc cho ñeán khi chuùng tieâu tan heát. Ñoù chính laø yeáu toá chö Phaät thaønh coâng trong coâng phu tu taäp cuûa mình. Chuùng ta ngöôïc laïi, khoâng coù nieàm tin kieân coá, khoâng nuoâi döôõng ñöôïc ñaïo taâm vöõng chaéc, deã bò chao ñoäng vaø hoaøi nghi, neân ta luoân thaát baïi. Ñaây laø ñieàu maø chuùng ta caàn phaûi xem xeùt laïi mình cho thaät chín chaén.

Chuùng ta coù chuûng Phaät tu môùi thaønh Phaät. Caùc vò Thieàn sö noùi: “Cho thoùc ngöôøi coù ruoäng, cöôùp thöùc aên cuûa keû khoâng coù ruoäng” laø nhö vaäy. Ngöôøi coù ruoäng thì môùi coù choã gieo gioáng, naåy maàm, leân caây ñöôïc, neân cho hoï thoùc ñeå hoï gieo troàng. Coøn ngöôøi khoâng coù ruoäng thì haït gioáng bieát duøng vaøo choã naøo, neân khoâng cho maø coøn laáy ñi. Laáy ñi ñeå cho ngöôøi coù ruoäng. YÙ naøy raát roõ raøng. Chuùng ta coù saün maûnh ñaát taâm roài, coù saün haït gioáng Phaät roài, Phaät toå môùi taïo ñieàu kieän, giuùp ñôõ hoã trôï cho ta caùch laøm cho haït gioáng Phaät ñoù phaùt trieån. Coøn thieáu chuûng Phaät, duø caùc Ngaøi coù giuùp cuõng khoâng laøm gì ñöôïc. Chính ñöùc Phaät ñaõ noùi Ngaøi chæ ñoä ñöôïc ngöôøi coù duyeân vôùi mình, khoâng ñoä ñöôïc nhöõng ngöôøi thieáu duyeân.

Chuùng ta hoïc Phaät, cuøng sinh hoaït trong moät ñaïo traøng laø ñaõ coù duyeân, baây giôø chæ caàn phaùt huy chuûng duyeân ñoù, nhaát ñònh seõ thaønh coâng. Phaät noùi taát caû chuùng sanh ñeàu coù saün taùnh giaùc, khoâng kinh ñieån naøo khoâng noùi ñieàu ñoù. Vaäy taïi mình khoâng maïnh daïn nhaän laïi taùnh Phaät cuûa mình. Hieåu nhö vaäy roài, chuùng ta phaán chaán vui veû vì thaáy mình coù khaû naêng thaønh Phaät.

Khi sao Mai vöøa moïc, ñöùc Phaät ñaõ chöùng ñuû ba minh laø Tuùc maïng minh, Thieân nhaõn minh, Laäu taän minh. Ngaøi ñöùng leân noùi theá naøy: “Laï thay! Taát caû chuùng sanh ñeàu coù trí tueä ñöùc töôùng Nhö Lai, taïi sao ngu meâ ñeå bò traàm luaân sanh töû”. Nhö vaäy, khoâng phaûi ta khoâng coù khaû naêng ñaït ñöôïc Laäu taän minh, nhöng laâu nay phieàn naõo cöù rôi rôùt hoaøi, laäu khoâng taän thì laøm sao chöùng Laäu taân minh ñöôïc. Baây giôø muoán phaùt huy Laäu taän minh thì phaûi tu taäp cho saïch chuûng töû phieàn naõo, chæ theá thoâi, khoâng coù caùch naøo khaùc hôn caû.

Ñieåm öu vieät cuûa ñaïo Phaät laø noùi leân tinh thaàn toaøn giaùc vaø phaàn giaùc, töùc söï töï do trong töøng phaùp tu, töøng coâng phu cuûa moãi ngöôøi. Tuøy trình ñoä, tuøy coâng phu maø chuùng ta ñöôïc phaàn giaùc hay toaøn giaùc, moãi ngöôøi thöïc hieän tu taäp theo khaû naêng cuûa mình. Ñoù laø nieàm vui, söï phaán khôûi, ñoäc laäp khoâng bò leä thuoäc cuûa ngöôøi tu Phaät. Nhö noùi ñeán phaùp tu thieàn laø noùi ñeán töï taïi, giaûi thoaùt. Muoán ñöôïc töï taïi giaûi thoaùt phaûi coù ñaày ñuû trí tueä. Cho neân keát quaû ñaït ñöôïc tuøy theo söï noã löïc cuûa töøng ngöôøi maø coù Tuùc maïng minh, Thieân nhaõn minh vaø Laäu taän minh.

Chuùng ta tu Phaät vôùi muïc ñích duy nhaát laø thaønh Phaät, chöù khoâng gì khaùc hôn. Moïi thôøi khoùa, moïi söï hoïc taäp, moïi vieäc laøm cuûa  chuùng ta ñeàu taäp trung vaøo muïc ñích naøy. Haøng taïi gia cö só hay haøng xuaát gia ñeàu coù theå ñaït ñöôïc muïc ñích cöùu kính naøy, neáu aùp duïng ñöôïc nhöõng gì Phaät toå daïy vaøo ñôøi soáng tu hoïc cuûa mình. Baäc ñaïi löïc löôïng hay ñeán choã baát ñoäng naøy, khoâng baét buoäc ôû trong moät hình thöùc coá ñònh naøo. Cho neân chuùng ta khoâng neân maëc caûm, nghó mình laø ngöôøi nghieäp daøy phöôùc moûng gì gì caû. Chæ sôï ta khoâng daùm laøm, khoâng daùm nhaän thoâi. Mình phaûi gan daï nhaän laïi kho baùu nhaø mình, ñöøng nghó chæ coù Phaät, Boà-taùt môùi ñöôïc nhö vaäy, coøn mình voâ phaàn. Nghó nhö vaäy laø sai laàm lôùn.

Cuoái naêm chuùng toâi xin gôûi ñeán toaøn theå huynh ñeä lôøi chuùc möøng, moãi ngöôøi ñeàu coù saün Phaät taùnh, coù saün ñöùc töôùng trí tueä cuûa Nhö Lai. Mong taát caû haõy nhaän laïi vaø söû duïng ñöôïc kho baùu voâ giaù ñoù cuûa mình, chaám döùt kieáp cuøng töû ngheøo ñoùi lang thang.

]

THIEÀN TOÂNG VIEÄT NAM