SUOÁI THIEÀN

H.T THÍCH NHAÄT QUANG

NHÖÕNG NEÙT SIEÂU NHIEÂN CUÛA THIEÀN

Laâu nay toâi thöôøng noùi tu thieàn laø soáng bình thöôøng, tuy nhieân trong caùi bình thöôøng ñoù laïi khaùc ngöôøi theá gian. Bình thöôøng cuûa ngöôøi tu thieàn laø bình thöôøng trong söï tænh thöùc. Vì theá, cuoäc soáng bình thöôøng aáy laïi mang nhöõng neùt thaàn bí vaø sieâu nhieân, löu xuaát töø naêng löïc thieàn ñònh vaø trí tueä cuûa moät haønh giaû tu thieàn.

Nhö chuùng ta bieát, ngaøy xöa Phaät giaùo hoùa chö Tyø-kheo tu vaø chöùng Töù quaû Thanh vaên, goàm coù Tu-ñaø-hoaøn, Tö-ñaø-haøm, A-na-haøm vaø cao nhaát laø A-la-haùn. Chöùng A-la-haùn roài, caùc Ngaøi coù möôøi taùm pheùp thaàn bieán nhö bay leân hö khoâng, treân thaân ra nöôùc, döôùi thaân ra löûa, hoaëc treân thaân ra löûa, döôùi thaân ra nöôùc, ñi laïi, ñöùng, naèm, ngoài töï taïi giöõa hö khoâng… Ñoù laø quaû vò vaø thaàn thoâng cuûa caùc baäc tu Thanh vaên. Coøn caùc Thieàn sö thì sao, coù gì ñaëc bieät khoâng?

Tu thieàn kî nhaát laø noùi ñeán chöùng ñaéc, haø huoáng baøn veà thaàn thoâng. Nhöng choã lyù thuù nhaát laïi laø neùt sieâu nhieân vaø thaàn bí cuûa caùc Thieàn sö. Song caùc Ngaøi khoâng bao giôø löu laïi daáu veát, vì taát caû ñoái vôùi Thieàn sö ñeàu laø nhö huyeãn, khoâng phaûi choã chaân thaät. Nhöõng thöù aáy chaúng qua chæ laø chuùt dieäu duïng löu xuaát töø coâng phu tu taäp maø thoâi, neân caùc Ngaøi khoâng quan troïng. Nhöng neáu tu thieàn maø khoâng bieát caùc naêng löïc vaø dieäu duïng naøy thì chöa theå hieåu heát coâng naêng cuûa thieàn ñònh laø gì? Thaät laø moät thieáu soùt ñaùng tieác. Vì vaäy hoâm nay chuùng toâi troäm ñöa ra vaøi neùt ñaëc bieät trong nhaø thieàn ñeå chuùng ta cuøng chieâm ngöôõng.

Thieàn sö thöù nhaát toâi neâu leân ôû ñaây laø ngaøi Ñaëng AÅn Phong. Ñaëng AÅn Phong laø hoïc troø cuûa Maõ Toå Ñaïo Nhaát, xem nhö laø con chaùu ñích toân cuûa Luïc Toå Hueä Naêng. Thieàn sö AÅn Phong khoâng coù choã ôû nhaát ñònh, muøa noùng Ngaøi ôû nuùi Thanh Löông (Nguõ Ñaøi Sôn), muøa laïnh veà Hoaønh Nhaïc. Choã Thieàn sö thöôøng lui tôùi laø nuùi non kyø vó, nôi ít ai ñeán ñöôïc. Ñôøi nhaø Ñöôøng nieân hieäu Nguyeân Hoøa, coù loaïn Ngoâ Nguyeân Teá nghòch chieán vôùi trieàu ñình. Ngaøi ñi veà Nguõ Ñaøi Sôn, ñeán Hoaøi Taây gaëp hai beân ñang giao chieán chöa phaân thaéng baïi. Ngaøi töï nhuû trong loøng “Ta neân cöùu naïn naøy”. Nghó xong, beøn neùm gaäy leân hö khoâng, phi thaân bay qua. Töôùng só hai beân troâng thaáy, taâm tranh ñaáu döùt saïch, lieàn ruùt quaân. Ñoù laø ñieåm ñaëc bieät cuûa Thieàn sö Ñaëng AÅn Phong. Song cuõng vì ngaïi ñaõ duøng pheùp laï, sôï meâ hoaëc loøng ngöôøi neân Ngaøi vaøo Nguõ Ñaøi Sôn thò tòch trong hang Kim Cang.

Coù ngöôøi khi duøng ñaïo lyù giaûng daïy, höôùng daãn tu haønh hoï khoâng nghe, maø coøn choáng traùi laïi nöõa. Vôùi nhöõng tröôøng hôïp naøy neáu khoâng coù phöông tieän, khoâng coù nhöõng löïc duïng ñaëc bieät, raát khoù hoùa ñoä. Khaû naêng cuûa chuùng ta nhieàu laém chæ noùi hoaëc theå hieän ñaïo lyù qua ñôøi soáng göông maãu, coøn noùi ñeán nhöõng thaàn duïng phi thöôøng thì chaéc raèng ta chöa coù ñöôïc. Vì vaäy nhaân duyeân tieáp caän hoùa ñoä cuûa chuùng ta coøn haïn cheá nhieàu laém.

Toâi noùi nhö vaäy ñeå chuùng ta noã löïc tu, thaáy ñöôïc nhöõng lôïi laïc thieát thöïc vaø naêng löïc phi thöôøng cuûa moät con ngöôøi giaùc ngoä, chöù khoâng phaûi chuù troïng thaàn thoâng. Ngöôøi thaät tu khoâng bao giôø khôûi nieäm tu ñeå coù ñöôïc nhöõng thaàn bí sieâu nhieân laøm laï maét hoaëc meâ hoaëc ngöôøi. Bôûi chính ñöùc Phaät ñaõ daïy, Nhö Lai khoâng thích duøng thaàn thoâng, chæ duøng ñaïo thoâng. Tröø khi gaëp nhöõng tröôøng hôïp ñaëc bieät laém, ñöùc Phaät môùi cho söû duïng thaàn thoâng, nhöng chæ taïm thôøi thoâi, chöù khoâng ñöôïc duøng thöôøng.

Nhö ngaøi Ñaëng AÅn Phong vöøa söû duïng thaàn thoâng, lieàn bieát mình coù loãi, traùi vôùi di huaán cuûa ñöùc Theá Toân, neân vaøo nuùi nhaäp dieät ngay. Song bình nhaät coù leõ Ngaøi hay laøm nhöõng ñieàu khaùc thöôøng, neân luùc thò tòch cuõng kyø bí hôn ngöôøi. Ñeán hang Kim Cang roài, Ngaøi hoûi ñaïi chuùng: “Caùc taêng chö phöông khi hoùa, ngoài tòch hoaëc naèm tòch thì ta thöôøng thaáy, coøn ñöùng maø tòch coù ai thaáy khoâng?”. Ñaïi chuùng ñaùp “Coù”. Sö hoûi: “Theá coù ai ñöùng ngöôïc ñaàu maø tòch chöa?” Trong chuùng thöa: “Tröôøng hôïp naøy chöa töøng thaáy”. Nghe xong Ngaøi beøn ñöùng ngöôïc ñaàu maø tòch, söøng söõng ra ñoù, y phuïc vaãn ngay ngaén baát ñoäng, khoâng ai lay ñoäng noåi. Söï vieäc naøy khieán cho ñaïi chuùng rôïp ñaàu kính neå. Chaúng bao laâu chuyeän Ngaøi loän ngöôïc maø tòch ñöôïc ñoàn ñi khaép nôi.

Baáy giôø em gaùi Ngaøi laø moät vò ni tu haønh cuõng ñaéc ñaïo. Nghe tin sö huynh cuûa mình nhö theá, coâ tìm ñeán hang Kim Cang. Tôùi nôi, thaáy quaû thaät nhö lôøi ñoàn ñaïi khoâng sai, Coâ beøn ñeán beân Ngaøi noùi: “Laõo huynh! Ngaøy xöa chaúng tuaân phaùp luaät, khi cheát laïi coøn laøm hoa maét thieân haï nöõa”. Noùi xong, coâ laáy tay lay nheï moät caùi, thaân Ngaøi ngaõ xuoáng, naèm ngay ngaén. Baáy giôø toaøn chuùng môùi laøm leã traø tyø ñöôïc, thu nhaët raát nhieàu xaù lôïi vaø an thaùp cuùng döôøng.

Trong nhaø thieàn coù nhöõng thaàn löïc, dieäu duïng sieâu nhieân nhö vaäy. Nhöng phaûi tu ñeán moät möùc ñoä naøo ñoù, chöù nhö chuùng ta thì khoâng coù roài. Chuùng ta coù duyeân ñöôïc gaëp Phaät phaùp, neáu quyeát taâm haønh trì ñuùng chaùnh phaùp thì coù lôïi laïc, tröôùc nhaát laø heát khoå. Ñaây cuõng laø moät loaïi thaàn duïng, chöù ñöøng nghó phaûi nhö caùc Thieàn sö môùi goïi laø thaàn duïng. Soáng vaø laøm moïi vieäc vôùi taâm giaûi thoaùt, khoâng raøng buoäc, khoâng phieàn naõo laø thaàn thoâng trong ñaïo Phaät. Lôøi noùi vò ni em gaùi cuûa Thieàn sö Ñaëng AÅn Phong ñaõ minh chöùng raát roõ ñieàu naøy. Ñoái vôùi nhaø thieàn, nhöõng chuyeän kyø bí laï ñôøi cuõng coù giaù trò y nhö ngöôøi soáng bình thöôøng nhöng ñeán ñöôïc choã chaân thaät giaûi thoaùt. Coù khaùc chæ laø khaùc nhau treân maët hình thöùc tuøy duyeân giaùo hoùa thoâi, chöù khoâng khaùc nhau treân giaù trò taâm chaân thaät.

Noùi theâm veà Thieàn sö Ñaëng AÅn Phong, trong thôøi gian coøn ôû phaùp hoäi cuûa Maõ Toå. Moät hoâm Ngaøi ñaåy xe ñaát ñi tôùi, Maõ Toå ñang ngoài duoãi chaân treân ñöôøng. Ñaëng AÅn Phong thöa:

- Thænh thaày ruùt chaân.

Maõ Toå baûo:

- Ñaõ duoãi thì khoâng ruùt.

Ngaøi cuõng chaúng thua:

- Ñaõ tieán thì khoâng luøi.

Noùi xong, Ngaøi ñaåy xe qua caùn chaân Maõ Toå bò thöông. Sau vuï ñoù, Maõ Toå caàm buùa leân phaùp ñöôøng goïi:

- Vöøa roài ai ñaåy xe caùn chaân laõo taêng bò thöông, haõy ra ñaây!

Sö böôùc ra ñöa coå tröôùc Maõ Toå, Maõ Toå lieàn deïp buùa. Keå töø ñoù, Sö ñöôïc xem laø moät trong nhöõng ñeä töû taâm ñaéc nhaát cuûa Maõ Toå.

Thieàn sö Ñaëng AÅn Phong quaû thaät coù nhieàu haønh ñoäng kyø ñaëc töø luùc coøn nhoû, nhöng coù theå xem hieäu leänh “Ñaõ tieán thì khoâng luøi” laø tinh thaàn maïnh meõ tieâu bieåu nhaát cuûa Ngaøi. Chuùng ta coù theå naém laáy nguyeân taéc naøy maø tieán ñaïo. Sôû dó mình tu hoaøi vaãn khoâng coù keát quaû laø vì moät tieán maø hai ba luøi, coøn Ngaøi ñaõ tieán thì khoâng luøi. Maõ Toå thì “ñaõ duoãi thì khoâng ruùt”, hai thaày troø quaû nhieân taâm ñaéc vôùi nhau thaät troïn veïn. Vì vaäy Ngaøi ñaõ theo Maõ Toå veà phöông tröôïng ñeå nhaän chieác buùa coù moät khoâng hai ñoù.

Chuùng ta thaáy moät ngöôøi ñöa buùa, moät ngöôøi ñöa coå, ñaây chính laø hình aûnh ñaëc saéc truyeàn taâm cuûa hai thaày troø vaäy. Trong troø ñuøa gaàn nhö bình thöôøng giaûn dò aáy, nhöng beân trong aån chöùa ñaày ñaïo lyù. Nhöõng baøi phaùp cuûa Thieàn sö bao giôø cuõng ñaëc saéc ñaùo ñeå, chuùng ta khoâng theå naøo moø tôùi ñöôïc. Bôûi thaày troø ta khoâng phaûi laø thaày troø cuûa thôøi ngaøi Ñaëng AÅn Phong. Tröôøng hôïp cuûa mình baây giôø khaùc, chæ theå hieän ñaïo lyù moät caùch phuø hôïp vôùi cuoäc soáng hieän thôøi trong söï tænh taùo saùng suoát, laøm chuû ñöôïc mình laø xem nhö ta ñaõ coù coâng phu ñaéc löïc.

Thieàn sö thöù hai laø Toân giaû Muïc Chaâu, töùc Thieàn sö Ñaïo Minh hay coøn goïi laø Traàn Toân Tuùc. Ngaøi laø Thuû toïa cuûa Toå Hoaøng Baù, töùc vò keá Hoøa thöôïng ñöôøng ñaàu. Nhaän thaáy Laâm Teá laø nhaân vaät ñaëc bieät, xuaát caùch nhöng ôû trong phaùp hoäi Ngaøi Hoaøng Baù maáy naêm trôøi maø khoâng hoûi gì heát. Ngaøi Traàn Toân Tuùc thuùc:

- Sao khoâng leân hoûi Hoøa thöôïng ñaïo lyù?

Laâm Teá thöa:

- Toâi khoâng bieát hoûi gì.

Ngaøi Traàn Toân Tuùc baûo:

- Cöù leân hoûi Hoøa thöôïng: “Theá naøo laø ñaïi yù Phaät phaùp?”

Theo söï höôùng daãn ñoù, ngaøi Laâm Teá y aùo chænh teà leân hoûi Toå Hoaøng Baù:

- Baïch Hoøa thöôïng, theá naøo laø ñaïi yù Phaät phaùp?

Ngaøi vöøa döùt lôøi lieàn bò Hoaøng Baù cho moät gaäy. Trôû xuoáng vôùi taâm traïng buoàn baõ, ngaøi Toân Tuùc beøn an uûi vaø ñoác thuùc hoûi nöõa. Ba laàn leân hoûi ba laàn ñeàu bò aên gaäy nhö vaäy, neân Laâm Teá naûn muoán thoái lui. Ngaøi Traàn Toân Tuùc bieát Laâm Teá khoâng phaûi laø ngöôøi thöôøng, môùi ngaàm thöa nhoû vôùi Toå Hoaøng Baù taïo cô duyeân cho Laâm Teá ngoä ñaïo. Vì vaäy, khi Laâm Teá leân töø giaõ ñi, toå Hoaøng Baù ñaõ chæ sang choã Ñaïi Ngu vaø quaû nhieân veà sau ôû choã Ñaïi Ngu, Laâm Teá ngoä ñaïo.

ÔÛ ñaây toâi muoán noùi ñeán caùi nhìn ñaëc bieät cuûa ngaøi Traàn Toân Tuùc. Ngaøi quaû thaät coù con maét tinh töôøng, neáu khoâng phaûi laø baäc trí tueä hôn ngöôøi laøm sao coù ñöôïc caùi nhìn nhö theá. Ngaøi coøn meï giaø neân sau ñoù phaûi veà queâ ôû Muïc Chaâu ñan gioû nuoâi meï, vì vaäy coøn ñöôïc goïi laø Toân giaû Muïc Chaâu. Ñôøi soáng nhö vaäy maø danh ñöùc cuûa Ngaøi ñöôïc toân xöng khaép nôi trong tuøng laâm. Vì vaäy taïi Muïc Chaâu, thieàn giaû boán phöông tuï veà thöa hoûi Phaät phaùp raát ñoâng. Trong soá ñeä töû ñoù, coù moät vò raát noåi tieáng laø Thieàn sö Vaân Moân, sau naøy laø Sô toå khai saùng ra toâng Vaân Moân.

Giöõa ngaøi Traàn Toân Tuùc vaø ngaøi Vaân Moân cuõng coù moät giai thoaïi raát ñaëc bieät. Moät hoâm ngaøi Traàn Toân Tuùc ñang ñöùng ngoaøi cöûa, Vaân Moân ñeán hoûi ñaïo. Vöøa thaáy Vaân Moân ñeán Ngaøi ñoùng cöûa laïi, Vaân Moân tôùi goõ cöûa, Ngaøi môùi môû cöûa ra. Vaân Moân vöøa hoûi ñaïi yù Phaät phaùp chöa döùt lôøi, Ngaøi ñuoåi ra roài ñoùng cöûa moät caùi raàm. Vaân Moân khoâng kòp laáy chaân neân caùnh cöûa keïp ngang chaân luoân, ñau quaù Ngaøi theùt leân, ngay ñoù lieàn ngoä ñaïo. Chaân Ngaøi bò gaõy, veà sau phaûi chòu taät luoân.

Ngaøi Traàn Toân Tuùc laøm vaäy ñeå chi? Coù theå noùi nhôø theá maø ñaäp tan taát caû voïng nieäm cuûa Vaân Moân, ñuoåi thaúng con khæ yù thöùc veà röøng thì ñaïo lyù môùi hieån baøy. Bôûi coøn nuoâi döôõng con khæ yù thöùc trong loøng thì noù seõ daãn mình ñi taïo nghieäp khoå ñau, cho neân caùc toå ngaøy xöa söû duïng nhöõng phöông tieän ñoäc ñaùo nhö vaäy. Nhôø theá sau naøy môùi ñeõo goït ñöôïc nhöõng thieän höõu tri thöùc xuaát caùch trong ñôøi, noái haït gioáng Phaät, thay nhau tieáp daãn ngöôøi sau ra vöôït bieån meâ leân bôø giaûi thoaùt.

Vaøo thôøi ngaøi Traàn Toân Tuùc, Trung Quoác coù loaïn Hoaøng Saøo. Khi loaïn quaân tieán ñeán Muïc Chaâu maùu ñoå thaønh doøng, thaáy daân tình khoå sôû quaù, Ngaøi laáy chieác deùp to cuûa mình treo ngay cöûa thaønh. Loaïn quaân tôùi ñoù, khoâng hieåu do thaàn löïc gì maø khoâng theå môû ñöôïc cöûa thaønh. Cuoái cuøng thuû laõnh Hoaøng Saøo ra leänh: “ÔÛ ñaây chaéc coù baäc Toân tuùc naøo ñang soáng, ta neân ñeå yeân thaønh naøy”. Noùi xong hoï ruùt quaân, theá laø Muïc Chaâu thoaùt naïn. Ñaây laø ñieåm thaàn kyø sieâu nhieân cuûa Thieàn sö Ñaïo Minh töùc Thuû toïa Traàn Toân Tuùc.

Ngaøi Ñaëng AÅn Phong duøng gaäy, Toân giaû Traàn Toân Tuùc duøng deùp, caùc Ngaøi khoâng heà ñuïng tôùi giaùo maùc göôm ñao maø giaëc töï tan. Qua ñoù ñuû minh chöùng cho chuùng ta thaáy ñöôïc löïc duïng cuûa ngöôøi tu ñeán choã taâm baát ñoäng. Baát ñoäng tröôùc nhaát laø ñoái vôùi nguõ duïc theá gian, ñoái vôùi thò phi luyeán aùi, ñoái vôùi nhöõng hieän töôïng laêng xaêng trong cuoäc soáng. Vì vaäy ñænh cao nhaát cuûa haønh giaû tu thieàn laø taùm gioù thoåi khoâng ñoäng. Töø caùi baát ñoäng ñoù toûa ra moät naêng löïc phi thöôøng. Theá neân chieác deùp cuûa caùc Ngaøi treo leân coång thaønh thì coång thaønh ñoù khoâng ai ñoäng tôùi ñöôïc, caây gaäy cuûa caùc Ngaøi bay leân hö khoâng thì baàu trôøi aáy baát khaû xaâm phaïm. Caùc Ngaøi khoâng caàn söï hoã trôï beân ngoaøi hay moät quyeàn naêng naøo caû, thaàn löïc coù töø chính taâm baát ñoäng cuûa caùc Ngaøi. Noù theå hieän qua aùnh maét, lôøi noùi, daùng ñi, qua caû nhöõng vaät duïng nhö gaäy, deùp, noùn…

Nhö Teá Ñieân Hoøa thöôïng chæ coù moät caùi noùn treân ñaàu thoâi maø naùo loaïn thieân haï, khoâng ai laøm gì ñöôïc oâng Taêng khuøng naøy. Taát caû nhöõng gì treân thaân hay chung quanh Ngaøi, ñeàu coù theå bieán thaønh löông döôïc, phöông tieän ñeå cöùu ngöôøi. Nhöng thaàn taêng kieåu Teá Ñieân ai maø bieát ñöôïc, Ngaøi khoâng ngoài cheãm cheä treân toøa cao laäp phaùp tröôøng, döïng toâng chæ, uy nghi laãm lieät nhö caùc baäc cao taêng khaùc. Ngaøi lang thang ñaàu ñöôøng cuoái heûm, nay ôû chôï mai ôû quaùn, tay xaùch baàu röôïu, tay quaûy bò vôùi ñuû thöù thaäp vaät trong ñoù. Hoùa duyeân xong thì ñi maát, khoâng löu laïi chuùt daáu veát.

Trong kinh noùi nhöõng baäc nhö theá coù theå bieán saét thaønh vaøng, naáu caùt thaønh côm. Ñoù laø nhöõng thaàn bí sieâu nhieân cuûa caùc Thieàn sö maø haïng phaøm phu thöôøng nhö chuùng ta khoâng theå löôøng noåi. Neáu coù duyeân, sanh nhaèm thôøi caùc Ngaøi chuùng ta cuõng ñöôïc lôïi laïc theo, ñoù laø deã ngoä ñaïo vôùi nhöõng chieâu thöùc ñoä ngöôøi kyø ñaëc. Ngaøy nay cuõng coù nhöõng vò nhö vaäy, nhöng ta ít gaëp. Tuy nhieân, caùc baäc ñaïo cao ñöùc troïng thöôøng duøng ñöùc caûm hoùa ngöôøi vaãn laø ñieàu ñaùng quyù xöa nay. Chuùng ta thaáy coù tröôøng hôïp nhieàu ngöôøi ñang say söa vôùi duïc laïc theá gian, ñang meät moûi vôùi nhöõng toan tính lo aâu v.v… nhöng khi gaëp ñöôïc caùc vò Hoøa thöôïng toân tuùc, töï nhieân loøng traàn nguoäi laïnh, muoán quay ñaàu trôû veà vôùi Tam Baûo. Ñieàu naøy thôøi nay thaáy cuõng khaù nhieàu.

Ngaøy xöa toâi coù quen vôùi moät luaät sö coù bieän taøi vaø hieåu bieát Phaät phaùp laém. OÂng ñeán laøm vieäc vuøng naøo, thì quyù thaày vuøng ñoù bò oâng chaët ngaõ heát. Chaët ngaõ veà ñaïo lyù chöù khoâng phaûi chuyeän ñôøi, neân ai cuõng ngaùn nhöng maø khoâng öa, chæ quyù Hoøa thöôïng môùi thöông vaø kính neå. OÂng keå toâi nghe coù moät thôøi gian do hoaøn caûnh sao ñoù, khieán oâng nguoäi laïnh vôùi gia ñình, ñeán möùc ñoä vôï oâng phaûi khoùc. OÂng khoâng ñaù ñoäng gì ñeán chuyeän nhaø heát, chæ lui tôùi chuøa. Khoaûng ba naêm nhö vaäy, oâng töôûng mình ñaõ döùt nghieäp vôùi gia ñình. Nhöng sau ñoù laïi coù moät nhaân duyeân khieán oâng ñoäng taâm. Duyeân ñoù töø maáy ñöùa nhoû.

Moät hoâm cuõng nhö moïi ngaøy oâng ñi laøm veà, ngoài nghæ ôû gheá boá, maáy ñöùa con nhoû quaây quaàn chung quanh. OÂng ñeå yeân cho con quaán quít moät chuùt, khoâng noùi gì caû. Ñeán khi naøo oâng baûo “Thoâi tuïi con ñi chôi, cho ba nghæ” thì chuùng noù môùi giaûi taùn. Hoâm ñoù khoâng hieåu sao oâng thaáy ñöùa con gaùi nhoû nhaát chaïy quanh gheá boá, noù naém laáy tay oâng ñeå leân maù trìu meán, oâng nghe trong loøng roän leân tình thöông con voâ keå. Nhöng ngay sau ñoù oâng lieàn thöùc tænh vaø töï nhaéc mình khoâng neân yeáu ñuoái vôùi nhöõng tình caûm buoäc raøng. Sau laàn ñoù, oâng laâm troïng beänh phaûi chaïy chöõa taän nöôùc ngoaøi. Vaø chính oâng cuõng khoâng ngôø ñoù laø laàn ra ñi vónh vieãn cuûa mình trong söï thanh thaûn yeân laønh.

Khi quan taøi ñöôïc ñöa veà Hueä Nghieâm ñeå an taùng, môû cöûa naép quan ra chuùng toâi thaáy roõ raøng, vaãn laø con ngöôøi aáy, vaãn ñoâi kính traéng oâng thöôøng mang, vaãn caùi caëp oâng thöôøng xaùch, vaãn boä ñoà maøu saäm oâng thöôøng maëc, nhöng ñoâi maét thì ñaõ kheùp kín thaät bình an. OÂng quaû thaät xöùng ñaùng laø moät ngöôøi Phaät töû soáng trong giaùo phaùp cuûa ñöùc Phaät, neùt maët ra ñi cuûa oâng ñaõ noùi leân ñöôïc ñieàu ñoù. Phaät giaùo Vieät Nam chuùng ta thôøi xöa cuõng nhö caän ñaïi ñaõ coù nhieàu vò cö só tu haønh raát ñaéc löïc nhö Tueä Trung Thöôïng Só, vua Traàn Thaùi Toâng, cuï Taâm Minh Leâ Ñình Thaùm v.v…

ÔÛ ñaây toâi muoán noùi söï tu hoïc naøy ñöôïc truyeàn noái töø caùc baäc thöôïng toå xa xöa ñeán ngaøy nay, traûi qua nhieàu bieán thaùi thaêng traàm, tuøy hoaøn caûnh caên cô coù khaùc, nhöng coát loõi vaãn laø taâm trong saùng baát ñoäng. Toâi nhaán maïnh laïi ñænh cao cuûa ngöôøi tu chaân chaùnh laø baát ñoäng ñoái vôùi nguõ duïc theá gian, laø ngöôøi laøm chuû ñöôïc mình. Hoøa thöôïng Vieän tröôûng nôi ñaây cuõng theá, noùi gì thì noùi cuoái cuøng Ngaøi cuõng quay trôû veà taùnh giaùc, chæ ra oâng chuû cuûa moãi ngöôøi cho chuùng ta nhaän vaø soáng vôùi oâng chuû aáy. Ñoù laø muïc ñích chaùnh cuûa ngöôøi tu chuùng ta.

Ñeán vò ñaëc bieät thöù ba, Thieàn sö Phoå Hoùa ñoàng thôøi vôùi toå Laâm Teá. Ngaøi cuõng coù ñôøi soáng raát thaát thöôøng, hay ñi du hoùa khaép nôi. Coù khoaûng thôøi gian Ngaøi ra chôï xin moät chieác aùo daøi. Nghe theá, ngöôøi cho aùo daøi naøy, keû cho aùo daøi noï nhöng Ngaøi khoâng nhaän. Toái ñoù trôû veà choã Laâm Teá, ngaøi Laâm Teá noùi: “Ta nghe oâng ra chôï xin aùo daøi phaûi khoâng?” Phoå Hoùa ñaùp: “Phaûi”. Khi ñoù ngaøi Laâm Teá môùi baûo trong chuùng saém cho Phoå Hoùa chieác quan taøi. Baáy giôø Phoå Hoùa cöôøi nhaän.

Saùng hoâm sau Ngaøi vaùc quan taøi vöøa ñi vöøa noùi vôùi moïi ngöôøi “Ngaøy mai toâi tòch ôû cöûa ñoâng”, daân chuùng ñua nhau tôùi cöûa ñoâng. Khi ñoù, Ngaøi noùi “Hoâm nay toâi chöa tòch, ngaøy mai seõ tòch ôû cöûa taây”. Moïi ngöôøi laïi xoâ nhau ñeán cöûa taây. Nhöng ñeán ñoù cuõng khoâng thaáy Ngaøi tòch. Nhö theá traûi qua maáy cöûa, ngöôøi ta baét ñaàu chaùn. Thoâi maëc keä oâng Hoøa thöôïng naøy muoán tòch ôû ñaâu thì tòch, thieân haï chaúng coøn muoán coi nöõa. Cuoái cuøng taïi cöûa baéc, luùc khoâng coøn ai theo coi nöõa, Ngaøi môùi ñeå quan taøi xuoáng, giôû naép ra chui voâ trong ñoù naèm ñaøng hoaøng, roài nhôø ngöôøi qua ñöôøng ñaäy naép laïi giuøm. Moïi ngöôøi hay tin, keùo nhau ñeán xem. Hoï giôû naép quan taøi ra, khoâng thaáy Ngaøi ôû ñaâu caû, chæ nghe xa xa trong hö khoâng coù tieáng chuoâng ngaân vang. Moïi ngöôøi höôùng veà ñoù maø ñaûnh leã. Töø aáy danh tieáng Ngaøi vang khaép vaø ñaëc bieät ai nghe ñeán cuõng phaùt taâm tu haønh.

Nhöõng neùt thaàn kyø cuûa caùc Thieàn sö môùi nhìn thaáy nhö khoâng coù gì ñaëc bieät, nhöng neáu khoâng phaûi laø Thieàn sö thì seõ khoâng hieåu noåi vaø khoâng laøm noåi nhö theá. Nhö ngaøi Phoå Hoùa xin chieác aùo daøi maø ngaøi Laâm Teá gôûi cho chieác aùo quan. Nhö vaäy laø giöõa hai vò coù söï caûm thoâng nhau roài, coøn ngöôøi thöôøng khoâng hieåu ñöôïc yù naøy. Bôûi ngaøi Phoå Hoùa thaáy cô duyeân giaùo hoùa ñaõ vieân maõn, ngaøi muoán thò tòch. Nhöng loái tòch cuûa Ngaøi laø moät trong nhöõng loái thò tòch ñaëc bieät cuûa caùc Thieàn sö ñaõ chöùng ñaïo. Ngöôøi ta môû quan taøi ra chaúng thaáy gì heát, chæ nghe xa xa coù tieáng chuoâng ngaân. Thieàn sö ra ñi moät caùch thong dong töï taïi nhö vaäy.

Vôùi ngöôøi tu, toâi nhaéc laïi laø ñöøng ñeå bò ñoäng bôûi caùc phaùp theá gian. Giaëc giaõ, ñoùi khaùt khoå sôû, danh voïng, tieàn taøi, nguõ duïcv.v… khoâng dính daùng gì tôùi ngöôøi tu caû. Chuùng ta tu nhö theá naøo ñeå laøm chuû ñöôïc mình, ñöøng bò ñoäng bôûi nhöõng thöù ñoù laø ñuùng chaùnh phaùp. Thaàn thoâng löïc duïng coù ñöôïc khoâng phaûi laø ñieàu ñaùng quan taâm, nhöng noù theå hieän ñöôïc naêng löïc cuûa moät ngöôøi ñaõ laøm chuû mình, baát ñoäng vôùi caùc phaùp theá gian. Cho neân nhöõng thaàn bí sieâu nhieân cuûa caùc Thieàn sö khoâng phaûi ít ñaâu, nhöng caùc Ngaøi khoâng muoán phoâ tröông, sôï meâ hoaëc loøng ngöôøi, laøm leäch maát toâng chæ tu haønh cuûa ngöôøi sau.

Khi ñöôïc hoûi tu thieàn nhö theá naøo? Chuùng ta traû lôøi thaày toâi daïy ñeám hôi thôû hoaëc ngoài thieàn ngaøy hai ba laàn, laàn hai ba tieáng hoaëc phaûi tuïng saùm hoái saùu caên v.v… traû lôøi nhö vaäy laø sai roài. Taát caû hình thöùc aáy chæ laø phöông tieän ñeå cheá phuïc taâm, ñöøng cho noù ñieân loaïn ngöôïc xuoâi thoâi, chöù khoâng dính daùng gì ñeán taâm ta caû. Quan troïng laø taâm baát ñoäng. Baát ñoäng tröôùc maét laø ñoái vôùi aên maëc nguû nghæ, tieáp caän moïi vieäc ta laøm chuû ñöôïc, khoâng bò ñoäng bôûi nhöõng thöù ñoù. Ñaây chính laø thieàn. Cho neân thieàn khoâng coù moät phöông phaùp naøo coá ñònh, tuøy moãi vò caûm nhaän trong coâng phu cuûa mình.

Giaû nhö ngöôøi khoâng ngoài thieàn ñöôïc, nhöng hoï coù khaû naêng buoâng taát caû voïng töôûng, laøm chuû ñöôïc mình, ngöôøi naøy vaãn ñöôïc goïi laø haønh thieàn. Bôûi chaúng leõ ngöôøi giaø laïy Phaät khoâng ñöôïc, tuïng khoâng noåi, roài tu khoâng ñöôïc sao? Cho neân tu thieàn raát thöïc teá, ñoái vôùi taát caû moïi thöù chung quanh luoân tænh giaùc, ñoù laø tu. Ngoài ôû nhaø cuõng tu, noùi chuyeän vôùi baïn beø cuõng tu, laøm baát cöù vieäc gì cuõng tu. Laøm sao buoâng taát caû, khoâng dính daùng, khoâng maéc möùu, khoâng chaïy theo ngoaïi duyeân, ñoù thì ngöôøi tu thieàn.

Ñaây laø baøi thô cuûa moät Thieàn sö tu treân nuùi:

            Nhaø anh beân xoùm chôï,

            Toâi thì ôû nuùi hoang,

            Nuùi hoang khoâng coù vaät,

            Chôï buùa aét huy hoaøng.

Boán caâu thô naøy dieãn taû raát roõ raøng, nhaø anh ôû xoùm chôï, nhaø toâi ôû nuùi hoang, töùc Thieàn sö noùi mình ôû choán nuùi non xa xoâi vaéng veû. Nuùi hoang khoâng moät vaät, coøn chôï thì röïc rôõ huy hoaøng, ngöïa xe qua laïi, ngöôøi ra keû vaøo ñoâng ñuùc, khoâng thieáu gì caû. Ñoù laø hai hình aûnh traùi ngöôïc nhau. Tuy nhieân ñöøng vì theá chuùng ta cho raèng ôû nuùi môùi tu, ôû chôï khoâng tu ñöôïc.

            Coù ñoù, thöôøng aên uoáng,

            Khoâng aáy, haû mieäng suoâng,

            Mieäng khoâng buïng troáng roãng,

            Troáng roãng laïi no loøng.

            No loøng cuõng roãng khoâng,

            Roãng no theå ñeàu khoâng.

Boán caâu keá dieãn taû ôû chôï ñaày ñuû caùc thöù, muoán aên thì coù aên, muoán uoáng thì coù uoáng, thuaän lôïi nhö vaäy. Chính ñaây laïi laø choã khoâng thuaän lôïi cho ngöôøi tu haønh, vì töø saùng tôùi chieàu cöù aên khoâng, laøm sao tu ñöôïc. Cho neân ôû chôï thuaän lôïi veà vaät chaát thì baát tieän cho vieäc tu haønh. Tuy nhieân, neáu ôû giöõa chôï maø ta khoâng chaïy theo söï aên uoáng, caùc thöù nguõ duïc thì söùc laøm chuû môùi thaät söï maïnh meõ. Cho neân ôû ñaây noùi phaûi laøm chuû ñöôïc mình.

Khoâng aáy haû mieäng suoâng, mieäng khoâng buïng troáng roãng, roõ raøng nhö vaäy. ÔÛ nuùi non khoâng coù gì aên heát, neân haû mieäng suoâng. Haû mieäng suoâng thì trong buïng troáng. Hai caâu naøy thaät laø hay, saùu giaùc quan cuûa ta tieáp caän vôùi saùu traàn, tai nghe, maét thaáy, muõi ngöûi… Neáu chuùng ta ñem caùc thöù saéc, thinh, höông… voâ trong ñaày heát laø luùc naøo cuõng aên. Neáu saùu giaùc quan luoân tænh giaùc, laøm chuû ñöôïc, tieáp caän vôùi traàn caûnh maø khoâng ñem voâ caùi gì heát neân buïng ñöôïc roãng rang. Ngöôøi buïng roãng loøng khoâng laø ngöôøi khoâng bò buoäc raøng, soáng töï taïi giaûi thoaùt roài, ñaâu coøn mong muoán gì nöõa. Vì vaäy noùi buïng roãng laïi no loøng. Choã naøy thaät tieâu saùi laøm sao !

Cho neân ngaøi Ñaïo Giai Phuø Dung, moät thieàn sö noåi tieáng toâng Taøo Ñoäng cuõng daïy: Ngöôøi tu thaáy saéc nhö troàng hoa treân ñaù, thaáy lôïi danh nhö buïi rôi trong maét. Troàng hoa treân ñaù thì khoâng dính gì caû. Buïi rôi trong maét thì xoán xang khoâng öa, neân caùc Ngaøi ñoái vôùi danh lôïi xem nhö buïi trong maét. Ñoù laø choã haønh coâng phu cuûa caùc thieàn sö.

Hai caâu keát noùi no loøng cuõng roãng khoâng, roãng no theå ñeàu khoâng. Ngöôøi tu khoâng theâm baát cöù moät chuûng töû naøo trong taøng thöùc cuûa mình, neân kho taøng thöùc roãng rang saùng suoát. Ngöôøi soáng ñöôïc vôùi caùi roãng rang saùng suoát ñoù luoân thaáy no loøng, khoâng thieáu thoán gì heát. Cuoái cuøng keát laïi roãng no theå ñeàu khoâng, nghóa laø roát raùo thieàn sö phaù heát ñoái ñaõi hai beân. Soáng ôû giöõa chôï thöôøng aên uoáng no loøng, coøn ôû nuùi buïng roãng khoâng, tuy roãng khoâng maø vaãn no loøng. Tuy nhieân ñeán choã cöùu kính, caû hai ñoùi vaø no ñeàu buoâng heát, ñoù môùi laø thieàn.

Nhö tröôøng hôïp chuùng ta thuaän duyeân ñöôïc ôû nôi vaéng veû, khoâng bò oàn aøo naùo nhieät beân ngoaøi chi phoái, loøng luùc naøo cuõng thanh thaûn. Vì theá vieäc haønh trì Phaät phaùp ñöôïc taêng tieán, chuùng ta tu toát nhôø caùc duyeân thuaän lôïi. Nhöng neáu hoaøn caûnh traùi ngöôïc laïi ta soáng ôû phoá thò oàn naùo, nhieàu va chaïm, trong loøng khoâng yeân. Gaëp hoaøn caûnh nhö vaäy chuùng ta phaûi quaùn taát caû ñeàu khoâng thaät, ñeàu giaû taïm, chuùng ñaõ laø hö doái thì ta chaáp vaøo ñoù laøm gì cho phieàn naõo, khoâng tu ñöôïc. Nhö ngaøi Traàn Toân Tuùc, moät vò thieàn sö danh tieáng leõ ra phaûi ôû trong phaùp hoäi, hoaèng hoùa chaùnh phaùp. Nhöng vì coøn meï giaø neân Ngaøi phaûi veà queâ ñan gioû, ñan haøi taïo keá soáng ñeå nuoâi meï. Ñoù laø soáng giöõa chôï nhöng taâm Ngaøi vaãn bình yeân, vì vaäy Ngaøi ñaõ bieán nôi aáy thaønh ñaïo traøng.

Chuùng ta luoân ghi nhôù nhö vaäy, bieát cuoäc ñôøi voâ thöôøng nay vaày mai khaùc, thay cuõ ñoåi môùi luoân luoân, buoàn vui theo noù laøm chi, maát thì giôø voâ ích. Quan troïng laø trong loøng phaûi laøm chuû ñöôïc mình thì ôû ñaâu cuõng thanh tònh, ôû ñaâu cuõng laø ñaïo traøng. Vieäc tu caàn phaûi teá nhò, saùng suoát saép ñaët cho mình moät sinh hoaït thích hôïp. Laøm sao ta vöøa coù theå ñaûm ñang vieäc boån phaän, vöøa tu haønh ñuùng theo taâm nguyeän cuûa mình. Ñöôïc vaäy, nhaát ñònh chuùng ta seõ thaønh coâng. Neân nhôù ñöøng bao giôø ñoå thöøa cho hoaøn caûnh, goác laø ôû nôi mình. Ta phaûi töï quaùn xuyeán vieäc cuûa mình sao cho troâi troøn laø toát, khoâng ai coù theå xen vaøo ñoù caû. Maïng soáng mong manh, thôøi gian qua nhanh, khoâng bieát mình soáng bao laâu, maø ngoài ñoù tính toaùn vieäc noï vieäc kia. Cho neân chuùng ta phaûi coù moät thaùi ñoä saùng suoát, döùt khoaùt.

Theâm moät baøi keä nöõa:

            Ngöôøi coù moät quyeån kinh,

            Khoâng töôùng cuõng khoâng hình,

            Khoâng ngöôøi hay ñoïc tuïng,

            Ai ñoù hieåu ñöôïc kinh.

            Neáu hay ñoïc tuïng ñöôïc,

            Nhaäp lyù hôïp voâ sinh,

            Chaúng luaän ñaïo Boà-taùt,

            Phaät cuõng chaúng nhoïc thaønh.

Ñaây laø baøi keä tuïng kinh. Ngöôøi coù moät quyeån kinh, khoâng töôùng cuõng khoâng hình, khoâng ngöôøi hay ñoïc tuïng, ai ñoù hieåu ñöôïc kinh. Kinh maø khoâng töôùng khoâng hình, kinh ñoù laø kinh gì? Laø taâm kinh. Thaønh ra tuïng saùm hoái saùu caên, tuïng saùm hoái hoàng danh, tuïng Löông Hoaøng Saùm v.v… cuõng khoâng baèng tuïng kinh taâm cuûa mình. Ñoù môùi laø baûn kinh toái thöôïng nhaát, kinh trong caùc kinh. Nhö vaäy chuùng ta quyø saùm hoái saùu caên ñeå nhôù laïi nghieäp thöùc töø nhieàu ñôøi ñaõ taïo, baây giôø saùm hoái chöøa boû heát, ñeå trôû veà vôùi baûn kinh taâm cuûa mình. Tuïng kinh taâm ñeå loøng roãng rang saùng suoát, tuïng ñeå soáng laïi taâm theå baát ñoäng cuûa mình.

Phaät toå daïy taâm chuùng ta truøm khaép saùng suoát, khoâng hình khoâng töôùng. Neân nghe tieåu sö Thaàn Hoäi noùi ñoù laø baûn lai dieän muïc, laø Phaät taùnh cuûa Thaàn Hoäi… Luïc Toå lieàn quôû: “Ñaõ baûo khoâng hình khoâng töôùng, khoâng teân khoâng tuoåi maø oâng coøn noùi theá, thaät laø moân ñoà cuûa boïn tri giaûi, laáy coû che ñaàu, chaúng dính daùng gì ñeán caùi aáy”. Taát caû chuùng ta ñeàu phaûi nhaän vaø haønh trì nhö vaäy môùi ñuùng yù toå daïy.

Thaønh ra giöõa ngöôøi tuïng ñöôïc vaø ngöôøi khoâng tuïng ñöôïc, khoâng can heä gì caû. Ñöøng cho tuïng hay, tuïng nhieàu môùi laø tuïng kinh, phaûi laøm sao tuïng ñöôïc kinh taâm kìa. Luùc naøo ta cuõng soáng vôùi taâm theå cuûa mình, khoâng vöôùng hình thöùc naøy hình thöùc khaùc, roãng rang saùng suoát, môùi thaät laø tuïng kinh taâm. Phaät noùi trí tueä ñöùc töôùng cuûa Nhö Lai truøm khaép, chöù noù khoâng ôû trong caùi thaân cao moät thöôùc maáy, naëng saùu baûy chuïc kyù naøy ñaâu. Baây giôø chuùng ta tìm laïi, soáng laïi, quay nhaän laïi taùnh Phaät ñoù, soáng vôùi noù thì Phaät ôû trong ta, ta thaønh Phaät ngay hieän ñôøi.

Ñôøi soáng thieàn taêng cuûa chuùng ta duø chöa hoaøn toaøn töï do töï taïi, nhöng so vôùi ngöôøi theá gian, ta thaûnh thôi hôn nhieàu. Buoåi toái xaû thieàn ra, mình ñi kinh haønh döôùi haøng döông, coù gioù maùt traêng trong, maëc tình saán böôùc, loøng roãng rang khoâng toan tính chuyeän ngaøy mai, nhö vaäy cuõng giaûi thoaùt phaàn naøo roài. Ñaây chính laø dieäu duïng khi ta tuïng baøi kinh taâm.

            Neáu hay ñoïc tuïng ñöôïc,

            Nhaäp lyù hôïp voâ sinh,

            Chaúng luaän ñaïo Boà-taùt,

            Phaät cuõng chaúng nhoïc thaønh.

Neáu chuùng ta ñoïc tuïng ñöôïc taâm kinh naøy thì khoâng noùi thaønh Phaät, thaønh Boà taùt gì caû. Mieãn loøng roãng rang saùng suoát, khoâng thò phi nhaân ngaõ, khoâng maéc möùu hai beân, khoâng ngöôïc xuoâi theo doøng ñôøi, ñoù laø chuùng ta ñaõ an laïc vôùi Nieát-baøn cuûa chính ngay trong hieän taïi. Nieát-baøn aáy coù trong vöôøn ñieàu, coù trong giaûng ñöôøng naøy, coù moïi nôi trong ñaïo traøng Thieàn vieän, ta ñi ñeán ñaâu cuõng soáng trong Nieát-baøn.

Soáng chung trong moät phaùp hoäi, ta khoâng giaøu cuûa caûi vaät chaát maø giaøu ñaïo tình, huynh ñeä thöông kính, ñuøm boïc nhaéc nhôû nhau tu haønh. Mai kia heát duyeân, moãi ngöôøi ñi moãi ngaõ nhöng tinh thaàn aáy vaãn coøn baøng baïc khaép choán ta ñi. Ñoù laø vì ta bieát môû roäng caùi Nieát-baøn voâ töôùng, neân coù theå soáng vôùi taâm töï taïi giaûi thoaùt ôû khaép nôi. Baïn höõu ngaøy hoâm nay coù ñuû maët, ta cuõng an nhieân soáng trong neáp töï taïi giaûi thoaùt. Mai kia chia tay, ta cuõng an nhieân töï taïi soáng nhö theá.

Trong buoåi sinh hoaït ñaïo lyù hoâm nay, toâi neâu daãn moät vaøi neùt thaàn kyø sieâu nhieân cuûa caùc thieàn toå, cuøng vaøi baøi keä soáng thöïc cuûa caùc Ngaøi, vôùi mong moûi laøm sao huynh ñeä chuùng ta noi theo ñoù, coá gaéng tu taäp ñeå cuoäc soáng cuûa mình cuõng ñöôïc nhö vaäy. Thaân naøy moûng manh, maïng ngöôøi choùng vaùnh, chuùng ta khoâng coù nhieàu thôøi gian ñeå hoang phí, vui ñuøa cuøng naêm thaùng. Mai kia voâ thöôøng ñeán, khoå khoå noái nhau, chöøng ñoù coù töï traùch cuõng muoän roài, chi baèng ngay baây giôø ñeå taâm vaøo vieäc cuûa mình. Ngöôøi tu thì phaûi giaûi thoaùt moïi goâng cuøm troùi buoäc, soáng an nhieân töï taïi vôùi taâm thanh tònh truøm khaép. Ñöôïc vaäy lo gì sanh töû luaân hoài nöõa, mình laøm chuû roài ai daùm keùo loâi!

Caây kieám trí tueä tay chaúng rôøi, ñoù laø khaåu leänh cuûa haønh giaû tu thieàn. Ngaøi Hueä Khaû cuõng nhôø thanh göôm naøy maø daùm chaët tay caàu ñaïo, cho neân môùi ñöôïc Toå Ñaït Ma truyeàn taâm phaùp yeáu. Thaønh ra coát loõi cuûa vieäc tu thieàn laø phaûi theå nhaäp, quay veà nhaän laïi taâm bình thöôøng cuûa mình. Söï an laïc giaûi thoaùt naèm ngay trong nhöõng caùi bình thöôøng giaûn dò nhaát. Mong taát caû huynh ñeä chuùng ta hieåu, nhaän vaø soáng ñöôïc nhö vaäy.

]

THIEÀN TOÂNG VIEÄT NAM