Nhiếp Luận
HT.
Thích Trí Quang dịch giải
3
Mục
1: Tổng Quát Nêu Lên
Chính Văn.-
Đă nói căn cứ của các pháp sở tri rồi,
c̣n sắc thái của các pháp sở tri th́ nên nh́n thấy
như thế nào? Các pháp sở tri đại khái có 3
thứ: một là y tha khởi tướng, hai là biến
kế chấp tướng, ba là viên thành thật tướng
(60) .
Mục 2: Lược Giải Y Tha
Chính Văn.-
Trong đây, y tha khởi tướng là ǵ? Là các thức
do a lại da làm chủng tử và thuộc về phân
biệt hư vọng (61) . Các thức ấy là ǵ? Là
thức thân, thức chủ thể của thân, thức
chủ thể của sự tiếp nhận, thức
được tiếp nhận, thức tiếp nhận,
thức th́ gian, thức số mục, thức thế giới
cư trú, thức nói năng, thức ḿnh người,
thức đường lành đường dữ (62) .
Tựu trung, thức thân cho đến thức nói năng
là do chủng tử của danh ngôn huân tập, thức
ḿnh người là do chủng tử của ngă kiến
huân tập, và thức đường lành đường
dữ là do chủng tử của hữu chi huân tập.
Các thức như vậy là cái y tha khởi tướng
thống thuộc 3 cơi 5 đường và 3 tạp nhiễm,
là được biểu hiện bởi phân biệt hư
vọng. Như vậy, các thức này thống thuộc
phân biệt hư vọng, đặc tính là duy thức,
làm căn cứ cho sự biểu hiện không có và
không thực. Như thế đó gọi là y tha khởi
tướng.
Lược Giải.-
Nói tổng quát, y tha khởi tướng là do chủng
tử a lại da phát sinh, là biểu hiện của
phân biệt hư vọng, là căn cứ của sự
không thực.
Mục 3: Lược Giải Biến Kế
Chính Văn.-
Trong đây, biến kế chấp tướng là ǵ?
Là nơi sự không thật, duy thức, mà biểu hiện
như là thật có.
Lược Giải.-
Biến kế là nơi y tha (nơi sự không thật,
duy thức) mà chấp ngă pháp thật có (biểu hiện
như là thật có).
Mục 4: Lược Giải Viên Thành
Chính Văn.-
Trong đây, viên thành thật tướng là ǵ? Là
chính nơi y tha khởi mà cái ấn tượng như
là thật có vĩnh viễn không c̣n.
Lược Giải.-
Viên thành là nơi y tha mà không c̣n biến kế ngă
pháp (ấn tượng như là thật có vĩnh viễn
không c̣n).
Sự lược giải 3 tướng
ở đây, cho thấy y tha là chính. Y tha là các pháp do
nhân duyên (do a lại da) mà có, dầu là có một cách
tương đối. Nơi y tha mà thấy ngă thấy
pháp th́ đó là biến kế, có mà chỉ có với
vọng chấp, gọi là t́nh có lư không. Nơi y tha mà
ngă pháp biến kế không c̣n là viên thành, có mà là có
với tuệ giác, gọi là t́nh không lư có. Tuy nhiên,
đặc biệt về viên thành, phải nói rơ là nhị
không sở hiển (cái được lộ ra khi ngă
và pháp đă không).