Chương 4: Tổng Quát Cả Đại Thừa
Chính Văn.-
Tại sao 10 tiết mục có thứ tự như vậy?
Là v́ (một) các vị Bồ tát trước hết
phải khéo biết về căn bản của các pháp
th́ mới gọi là khéo biết về các pháp duyên khởi;
(hai) kế đó th́ phải khéo biết sắc thái của
các pháp duyên khởi th́ mới tách rời được
2 cực đoan thêm và bớt (14) ; (ba) kế đó, vị
bồ tát khéo biết này phải chính xác thông suốt,
nghĩa là khéo biết về sở thủ (15) , làm cho
tâm trí siêu thoát mọi sự chướng ngại; (bốn)
kế đó, thông suốt sở thủ rồi th́, trước
tiên, đối với 6 độ của da hành vị,
v́ chứng đắc nên càng phải thành măn để
ư lạc được trong sáng; (năm) kế đó,
đối với 6 độ của ư lạc trong sáng,
càng phải trải qua 10 địa mà tu tập một
cách nỗ lực, tức là phải trải qua 3 đại
kiếp vô số (16) ; (sáu đến tám) trong sự tu
tập này phải viên măn về 3 học của bồ
tát; (chín và mười) viên măn rồi th́ hiện chứng
đại niết bàn và đại bồ đề của
kết quả sự viên măn ấy. Thứ tự
được nói về 10 tiết mục là như vậy,
và ở đây đă nói về toàn thể đại
thừa một cách trọn vẹn.
Lược Giải.-
Mười tiết mục bao gồm tất cả cảnh,
hành, quả, nên đă bao quát đựơc toàn bộ
đại thừa. Luận này lấy tên Nhiếp đại
thừa là v́ như vậy.
Mục 1: Danh Xưng A Lại Da
Chính Văn.-
Trong 10 tiết mục thù thắng, trước hết,
hăy nói về căn cứ của các pháp sở tri. Căn
cứ ấy là a lại da. Ở chỗ nào đức
Thế tôn đă nói a lại da tên là a lại da? Là
trong kinh Đại thừa a t́ đạt ma, đức
Thế tôn đă nói như sau, trong một bài chỉnh
cú: Là cái nhân từ vô thỉ, a lại da là căn cứ
mà tất cả các pháp đồng đẳng
nương dựa, do đó mà có mọi nẻo
đường sinh tử và có sự chứng
được niết bàn (17) . Cũng trong kinh ấy,
đức Thế tôn lại c̣n nói bài chỉnh cú sau
đây: Là cái chủ thức thâu tàng chủng tử
(18) của các pháp, nên mệnh danh là a lại da, đối
với những người hơn người th́ Như
lai khai thị. Như vậy là đă dẫn chứng
trong khế kinh. Nhưng v́ lư do nào mà gọi là a lại
da? V́, đối với các pháp tạp nhiễm (19) ,
nó thâu tàng với đặc tính làm quả, rồi cũng
chính nó thâu tàng với đặc tính làm nhân, nên mệnh
danh là a lại da; hoặc hữu t́nh thâu tàng làm tự
ngă, nên mệnh danh là a lại da (20) .
Lược Giải.-
A lại da là cái căn bản vừa là chủng tử,
vừa là hiện hành, lại vừa là tự ngă, nên
tên là a lại da.
Mục 2: Danh Xưng A Đà Na
Chính Văn.-
A lại da cũng mệnh danh là a đà na. Ở
đây, khế kinh là như kinh Giải thâm mật nói:
A đà na thức cực kỳ vi tế, tất cả
chủng tử tựa như ḍng nước dốc (21)
, Như lai không nói cho phàm phu và tiểu thừa, v́ sợ
họ phân biệt chấp làm tự ngă. Nhưng v́ lư
do nào mà mệnh danh a lại da là a đà na? Là v́ nó chấp
thọ sắc căn, chấp thủ tự thể. Tại
sao, v́ các sắc căn do nó chấp thọ mới
không biến hoại, tùy chuyển suốt đời; lại
lúc mới liên tục kiết sinh th́ nó chấp thủ
kiết sinh ấy làm tự thể (22) . Do vậy mà a lại
da cũng mệnh danh là a đà na.
Lược Giải.-
Sinh mệnh là biểu hiện của a lại
da, nên a lại da có tên là a đà na.