Dai thua

Mục 1: Nói Tổng Quát

Chính Văn.-

Như vậy là đã xác lập danh xưng và đặc tính của a lại da, nhưng làm sao biết được danh xưng và đặc tính như vậy quyết định chỉ chỉ cho a lại da chứ không phải chỉ cho chuyển thức? Bởi vì nếu phi cái a lại da đã được xác lập thì tạp nhiễm và thanh tịnh đều bất thành: phiền não tạp nhiễm, nghiệp tạp nhiễm và sinh tạp nhiễm đã bất thành, mà thanh tịnh của thế gian và thanh tịnh của xuất thế cũng bất thành.

Đoạn 1: Nói Chuyển Thức Huân Tập Phiền Não Bất Thành

Chính Văn.-

Tại sao phiền não tạp nhiễm bất thành? Vì phiền não và tùy phiền não huân tập thành chủng tử, sự đó nếu nói ở nơi 6 thức thì không hợp lý. Tại sao, vì nếu nói nhãn thức với phiền não và tùy phiền não cùng sinh cùng diệt, nhãn thức được phiền não và tùy phiền não huân tập thành ra chủng tử, chứ không phải cái nào khác, thì chính nhãn thức ấy nếu diệt mất, thức khác xen vào, như vậy thì sự huân tập, và chỗ dựa của sự huân tập, đều không thể có được - Có nghĩa nhãn thức diệt mất, thức khác xen vào, hiện không còn thực thể, vậy nói nhãn thức với phiền não cùng sinh thì không hợp lý, vì nhãn thức đã quá khứ, hiện không còn thực thể, tựa như cái nghiệp đã quá khứ, hiện không còn thực thể gì nữa, mà nói nó sinh ra quả báo, thì không hợp lý. Giả sử cho nhãn thức với phiền não cùng sinh mà có sự huân tập thì cũng bất thành: sự huân tập ấy không thể ở nơi phiền não, vì phiền não là năng y, không kiên trụ; cũng không thể nói ở nơi thức khác, vì thức khác thì cái căn sở y riêng biệt, lại không quyết định cùng sinh cùng diệt; cũng không thể nói ở ngay nơi bản thân nhãn thức, vì bản thân thì quyết định không có sự cùng sinh cùng diệt. Do vậy, nói nhãn thức với phiền não có sự huân tập thì không hợp lý, mà nhãn thức ấy cũng không thể do thức khác huân tập. Nói nhãn thức như vậy thì các chuyển thức khác cũng vậy, nên nhận thức một cách thích đáng.

Đoạn 2: Nói Ly Dục Thoái Xuống Phiền Não Bất Thành

Chính Văn.-

Từ những chỗ ở trên, như trời Vô tưởng v/v, chết rồi sinh xuống ở đây, thì bấy giờ phiền não và tùy phiền não làm tạp nhiễm cái thức đầu tiên, cái thức ấy khi phát sinh lẽ đáng không có chủng tử, vì chỗ dựa và sự huân tập đều đã quá khứ, hiện không còn thực thể gì.

Đoạn 3: Nói Thức Đối Trị Sinh Phiền Não Bất Thành

Chính Văn.-

Cái thức đối trị phiền não sinh ra, thì mọi cái thức thế gian đều diệt mất, bấy giờ nếu tách rời a lại da, nói chủng tử phiền não và tùy phiền não ở nơi cái thức đối trị thì không hợp lý, vì thức đối trị tính nó là giải thoát, không cùng sinh cùng diệt với phiền não và tùy phiền não. Sau cái thức đối trị, cái thức thế gian sinh ra lại, bấy giờ nếu tách rời a lại da thì mọi sự huân tập và chỗ dựa của sự huân tập đều đã quá khứ, hiện không còn thực thể gì, vậy cái thức thế gian sinh ra lại đó đáng lẽ không có chủng tử mà được phát sinh. Do vậy, nếu không có a lại da thì phiền não tạp nhiễm mọi trường hợp đều bất thành.

Mục 3: Nói Nghiệp Tạp Nhiễm Phi A Lại Da Thì Bất Thành

Chính Văn.-

Tại sao nghiệp tạp nhiễm bất thành? Vì hành làm duyên tố cho thức là không thích đáng, nếu không có a lại da; nếu không có a lại da thì thủ làm duyên tố cho hữu cũng không thích đáng.

Lược Giải.-

Hành với thủ đều là nghiệp mà một thuộc quá khứ, một thuộc hiện tại. Hành duyên thức, hành là nghiệp, thức là a lại da, thế thì nghiệp thành tựu; không có a lại da thì thức đó là thức nào cũng không hợp lý. Thủ duyên hữu cũng vậy.