Dai thua

Mục 8: Nói Riêng Chuyển Y Phi A Lại Da Thì Bất Thành

Chính Văn.-

Ở đây có 3 bài chỉnh cú. 1. Trong tịnh tâm, bồ tát rời xa 5 thức, không còn thừa lại ý thức ác và vô ký, vậy cái tâm tạp nhiễm phải chuyển y, các người làm sao cho có (nếu không công nhận có a lại da)? 2. Nếu nói sự đối trị là chuyển y, thì vì sự đối trị ấy chưa phải vĩnh đoạn chủng tử tạp nhiễm, nên sự chuyển y bất thành. Thêm nữa, (cho sự đối trị là chuyển y thì như thế là) nhân với quả không khác nhau, đối với sự vĩnh đoạn thành ra sai lầm. 3. (Nếu không công nhận a lại da, thế là) không có chủng tử và không có thức thể, mà cho là chuyển y, thì vì không có 2 thứ chủng tử và thức thể : không có thì nói chuyển y là phi lý.

Lược Giải.-

Chuyển y nghĩa là chuyển bỏ cái chỗ dựa. Như vậy chuyển y là chuyển a lại da. Trước quả vị Phật, chuyển y chỉ phân đoạn tạp nhiễm, đến quả vị Phật, chuyển y mới vĩnh đoạn tạp nhiễm.

Mục 1: Tổng Quát Nêu Lên

Chính Văn.-

Lại nữa, sự sai biệt của a lại da là thế nào? Nói tổng quát thì nên biết a lại da hoặc có 3 sự sai biệt, hoặc có 4 sự sai biệt.

Lược Giải.-

Nói các dạng của a lại da là chủ ý nói nhân sinh vũ trụ đa dạng thì chủng tử cũng đa dạng.

Mục 2: Nói 3 Sự Sai Biệt

Chính Văn.-

Ở đây, 3 sự sai biệt là 3 sự huân tập sai biệt: một là danh ngôn huân tập sai biệt (55) , hai là ngã kiến huân tập sai biệt (56) , ba là hữu chi huân tập sai biệt (57) .

Lược Giải.-

Do 3 sự sai biệt trên đây mà thấy a lại da vừa là chất liệu, vừa là tổ hợp, đối với nhân sinh vũ trụ.

Đoạn 1: Tổng Quát Nêu Lên

Chính Văn.-

Ở đây, 4 sự sai biệt, một là dẫn phát sai biệt, hai là dị thục sai biệt, ba là duyên tướng sai biệt, bốn là tướng mạo sai biệt.

Đoạn 2: Nói Dẫn Phát Sai Biệt, Dị Thục Sai Biệt Và Duyên Tướng Sai Biệt

Chính Văn.-

Dẫn phát sai biệt là sự huân tập mới có. Sự này không có thì hành làm duyên tố cho thức và thủ làm duyên tố cho hữu, đáng lẽ không thể thành được. Dị thục sai biệt là do hành và hữu làm duyên tố mà có thức dị thục sai biệt trong mọi nẻo đường sinh tử. Sự này không có thì không có chủng tử, các pháp về sau mà phát sinh là điều đáng lẽ không thể thành được. Duyên tướng sai biệt là cái tướng ngã chấp nơi ý. Sự này không có thì cái ngã chấp nơi ý ô nhiễm đáng lẽ không thể thành được.

Lược Giải.-

Dẫn phát là cái dạng a lại da do nghiệp lực mới huân tập. Dị thục, xưa dịch là báo, là cái dạng a lại da do nghiệp lực huân tập mà thành quả báo. Duyên tướng là cái dạng a lại da là đối tượng tự ngã của ý.

Thứ 1: Tổng Quát Nêu Lên

Chính Văn.-

Tướng mạo sai biệt là a lại da có tướng chung với tướng riêng, có tướng chủng tử không cảm giác với tướng chủng tử có cảm giác, v/v.

Thứ 2: Nói Các Dạng Chung Với Riêng Và Không Cảm Giác Với Có Cảm Giác

Chính Văn.-

Tướng chung là chủng tử của thế giới ở ngoài, tướng riêng là chủng tử của tự thể riêng biệt (58) . Tướng chung là chủng tử không sinh cảm giác, tướng riêng là chủng tử có sinh cảm giác. Khi sự đối trị sinh ra, thì chỉ tướng riêng bị diệt, còn tướng chung thì do người khác duy trì, và mình chỉ thấy trong sạch. Sự thể này như các hành giả Du dà đối với một vật mà có những cái biết và cái thấy khác nhau, thành tựu tất cả. Ở đây có 2 bài chỉnh cú: 1 và 2. Khó vĩnh đoạn và khó biến tri, nên biết chính là cái gọi là cọng kiết (59). Tâm trí hành giả Du dà bất đồng, nên cái thế giới rộng lớn ở ngoài, đối với người trong sạch, dầu không diệt mất mà thấy là trong sạch. Lại như cõi Phật trong sạch là do Phật thấy trong sạch. Lại có bài chỉnh cú riêng biệt nữa, làm luận cứ cho những cái biết và cái thấy bất đồng nói trên cùng được xác lập: Các hành giả Du dà đối với một vật mà những cái biết và cái thấy không đồng nhất vẫn được xác lập, nên biết sở thủ là duy thức. Sự này không có thì thế giới sai biệt và chúng sinh sai biệt đáng lẽ không thể thành được.

Lược Giải.-

Tướng mạo sai biệt là a lại da có nhiều dạng nữa. Trước hết là cái dạng thế giới khác nhau và tự thể khác nhau, 1 bên là không cảm giác, đối trị sinh ra thì không mất nhưng thấy trong sạch, 1 bên là có cảm giác, đối trị sinh ra thì mất.

Thứ 3: Nói Các Dạng Nặng Với Nhẹ

Chính Văn.-

Có tướng nặng và tướng nhẹ. Tướng nặng là chủng tử của phiền não và tùy phiền não; tướng nhẹ là chủng tử của thiện pháp hữu lậu. Sự này không có thì cái sở y của dị thục không kham năng với có kham năng khác nhau không thể thành được.

Lược Giải.-

Có kham năng làm lành và xuất thế là nhẹ nhàng, trái lại là nặng nề. Sở y của dị thục là bản thân ta đây; bản thân ấy có hay không kham năng thì biết a lại da có cái dạng nhẹ nhàng hay nặng nề.

Thứ 4: Nói Các Dạng Hết Với Còn

Chính Văn.-

Có tướng hết với còn. Tướng hết là chủng tử thiện ác đã thành quả báo dị thục; tướng còn là chủng tử danh ngôn huân tập, loại chủng tử vô thỉ đến giờ vẫn lưu chuyển. Sự này không có thì 2 nghiệp thiện ác có quả báo rồi là hết, đáng lẽ không thành; thêm nữa, phần danh ngôn mới huân tập đáng lẽ không thành.

Lược Giải.-

Cái dạng hết là chủng tử của nghiệp, hết năng lực là hết quả báo. Cái dạng còn là chủng tử các pháp, lưu chuyển từ vô thỉ đến giờ. Có dạng thứ nhất mới có sự kết thúc của nghiệp lực, có dạng thứ hai mới có chủng tử tân huân của các pháp - Chủ trương có chủng tử tân huân là chủ trương có chủng tử bản hữu.

Thứ 5: Nói Các Dạng Ví Dụ

Chính Văn.-

Có các tướng ví dụ. Là a lại da có những sự ảo thuật, sóng nắng, chiêm bao và màng mắt làm ví dụ. Sự này không có thì những ảnh tượng thác loạn do chủng tử biến kế tạo ra, đáng lẽ không thành.

Lược Giải.-

Ảo thuật, ví dụ này có 2 mặt: ảo hình do ảo thuật tạo ra và nhà ảo thuật tạo ra ảo hình. A lại da được ví như cả 2 mặt: các pháp chỉ như ảo hình và các pháp ấy do a lại da phát sinh. Sóng nắng là nai khát, từ xa nhìn sóng nắng thấy như là nước: hạnh phúc chỉ là ảo tượng của khát vọng, khát vọng cùng ảo tượng toàn là a lại da. Chiêm bao dễ hiểu. Màng mắt là màng mắt có bịnh, thì thấy vòng lửa, hoa đốm, v/v: ảo tượng thác loạn chỉ do vô minh thác loạn, vô minh với ảo tượng toàn là a lại da. A lại da có các dạng ví dụ như vậy là do chủng tử của sự biến kế.

Thứ 6: Nói Các Dạng Còn Đủ Với Không Đủ

Chính Văn.-

Có tướng còn đủ với không đủ. Những kẻ đủ hết mọi sự ràng buộc thì gọi là tướng còn đủ. Những người ly dục thì gọi là tướng giảm bớt. Các vị thanh văn đang còn tu học và các vị bồ tát thì gọi là tướng nhổ hẳn một phần. La hán và Duyên giác thì gọi là tướng nhổ hẳn toàn phần về phiền não chướng. Chư vị Như lai thì gọi là tướng nhổ hẳn toàn phần về phiền não chướng và sở tri chướng. Mọi sự thích ứng là như vậy. Sự này không có thì sự tạp nhiễm và sự hoàn diệt tuần tự như trên đây đáng lẽ không thành.

Lược Giải.-

A lại da có 5 dạng về sự tạp nhiễm và sự hoàn diệt.

Tiết 4: Nói Tính Chất Vô Phú Vô Ký Của A Lại Da

Chính Văn.-

Vì lý do gì mà các pháp thiện ác dẫn ra quả dị thục, nhưng quả dị thục lại vô phú vô ký? Vì quả dị thục vô phú vô ký mới không trái nghịch với thiện ác, chứ thiện ác thì trái nghịch lẫn nhau. Quả dị thục mà là thiện hay ác, thì sự tạp nhiễm hay sự hoàn diệt không mặt nào thành cả. Do vậy, thức dị thục chỉ là vô phú vô ký.

Lược Giải.-

Như cái tay tập viết chữ, khả năng viết chữ và chữ được viết tính chất khác nhau, mà cái tay vẫn là trung tính - trung tính mới tập và viết được mọi chữ. A lại da cũng vậy.