 |
NHÖÕNG CAÙI VUI TRONG ÑAÏO PHAÄT |
 |
 |
 |
|||
|
{{{ |
|||
|
Trong nhaø Phaät ngaøy muøng moät Teát laø ngaøy vía ñöùc Di Laëc hieän laø Boà-taùt, nhöng töông lai seõ thaønh Phaät. Theá neân leã Ngaøi chuùng ta xöng “Ñöông Lai Haï Sanh Di Laëc Toân Phaät”. Chuùng toâi goïi Ngaøi laø Phaät vì Ngaøi laø Phaät seõ thaønh, coøn goïi Ngaøi laø Boà-taùt vì Ngaøi laø vò Boà-taùt hieän taïi. Ña soá caùc chuøa thuoäc heä Baéc toâng ñeán ngaøy muøng moät Teát ñeàu cöû leã vía Ngaøi. Ñoù laø moät thoâng leä nhöng mang nhieàu yù nghóa quan troïng. Ngöôøi theá gian ai cuõng quan troïng ngaøy ñaàu naêm, cho ngaøy ñaàu naêm laø ngaøy chöùa ñöïng ñaày ñuû yù nghóa trong moät naêm. Vì vaäy moïi haønh ñoäng, moïi ngoân ngöõ, moïi yù nghó ñeàu ñöôïc deø daët ñeå giöõ gìn moät naêm ñaày toát ñeïp. Ñöùc Di Laëc laø hình aûnh ñeïp ñeû vui töôi maø ai cuõng thích. Göông maët Ngaøi luùc naøo cuõng nôû nuï cöôøi hoan hyû goïi laø nuï cöôøi Di Laëc. Nuï cöôøi Di Laëc khoâng bò thôøi gian chi phoái, luùc naøo Ngaøi cuõng cöôøi; thuôû beù cuõng thaáy Ngaøi cöôøi, ñeán giaø cuõng thaáy Ngaøi cöôøi, saép taét thôû cuõng thaáy Ngaøi cöôøi. Ñoù laø nuï cöôøi Di Laëc. Ñoùn möøng Boà-taùt Di Laëc moät vò Phaät seõ thaønh laø hình thöùc beân ngoaøi cuûa buoåi leã, coøn yù nghóa beân trong laø ñoùn möøng nhöõng ngöôøi con Phaät mai kia seõ thaønh Phaät. Ngaøy vía ñöùc Di Laëc laø ngaøy vui cuûa moïi ngöôøi, cuõng laø ngaøy höùa heïn chuùng ta seõ toaøn giaùc thaønh Phaät. Ngöôøi ñôøi cho raèng ñaïo Phaät chaùn ñôøi yeám theá khoâng coù nieàm vui. Noùi nhö theá laø chuû quan, chöa hieåu gì veà ñaïo Phaät. Thöïc teá ñaïo Phaät traøn treà söùc soáng traøn treà nieàm vui, nhöõng nieàm vui cuûa ñaïo Phaät phaùt xuaát töø caïn tôùi saâu nôi taâm ngöôøi qua naêm giai ñoaïn tu tieán. 1- Nieàm vui phaùt xuaát töø taâm TUØY HYÛ. Tuøy laø theo, hyû laø vui möøng. Tuøy hyû laø vui möøng theo. Khi thaáy baïn hay ngöôøi thaân laøm ñieàu laønh hay vieäc toát chuùng ta phaùt taâm vui theo ñoù laø tuøy hyû. Ngöôøi laøm laønh vui bao nhieâu chuùng ta vui baáy nhieâu. Ngöôøi phaùt ñöôïc nieàm vui ñoù coâng ñöùc baèng coâng ñöùc ngöôøi laøm vieäc laønh. Thí duï oâng A ñem möôøi ñoàng tôùi chuøa cuùng, chuùng ta ngheøo khoâng coù tieàn cuùng, thaáy oâng A cuùng chuøa oâng vui söôùng, chuùng ta vui theo thì coâng ñöùc cuûa oâng A cuùng möôøi ñoàng vôùi coâng ñöùc tuøy hyû cuûa chuùng ta baèng nhau. Môùi nghe qua thaáy nhö baát coâng voâ lyù, chuùng ta khoâng cuùng moät xu naøo taïi sao coâng ñöùc baèng oâng A cuùng möôøi ñoàng ñöôïc ? Nhöng Phaät noùi coâng ñöùc hai ngöôøi baèng nhau. Coù ngöôøi hoûi : - Baïch Theá Toân, taïi sao coâng ñöùc tuøy hyû vaø coâng ñöùc boá thí baèng nhau ? Phaät traû lôøi baèng moät thí duï: Caây ñuoác thöù nhaát ñang chaùy, coù moät ngöôøi caàm caây ñuoác thöù hai ñeán moài. Khi moài xong, caây ñuoác thöù nhaát chaùy, caây ñuoác thöù hai cuõng chaùy, aùnh saùng hai caây ñuoác ñoù khoâng hôn keùm nhau. Caây ñuoác bò moài, aùnh saùng cuõng khoâng giaûm bôùt. Cuõng vaäy, ngöôøi laøm vieäc laønh, chính hoï ñaõ coù coâng ñöùc vaø ngöôøi phaùt taâm tuøy hyû coâng ñöùc cuõng ngang baèng vôùi ngöôøi laøm laønh ñoù. Tu nheï nhaøng quaù, khoâng ñôïi chuùng ta coù nhieàu tieàn môùi laøm ñöôïc vieäc coâng ñöùc. Chæ thaáy ai laøm laønh chuùng ta tuøy hyû taùn thaùn laø coù coâng ñöùc roài. Taïi sao tuøy hyû coù coâng ñöùc lôùn nhö vaäy ? _ Ngöôøi coù coâng coù cuûa ñem ra giuùp ngöôøi laø hoï xaû ñöôïc taâm tham lam ích kyû. Coøn ngöôøi phaùt taâm tuøy hyû thì xaû ñöôïc taâm taät ñoá, vì thoâng thöôøng ngöôøi theá gian thaáy ai hôn mình laø sanh taâm ñoá kî. Thí duï hai huynh ñeä ñi chuøa, oâng A coù möôøi ñoàng cuùng chuøa, mình khoâng coù thì buoàn roài noùi moùc noùi ngoeùo, chôù khoâng coù taâm tuøy hyû vui theo. Thaáy ngöôøi laøm ñöôïc mình laøm khoâng ñöôïc sanh ñoá kî laø taät xaáu. Baây giôø chuùng ta phaùt taâm tuøy hyû laø deïp ñöôïc taät ñoá xaáu xa nôi mình roài. Ngöôøi boá thí xaû ñöôïc taâm tham lam ích kyû, ngöôøi tuøy hyû xaû ñöôïc taâm taät ñoá thì coâng ñöùc hai ngöôøi baèng nhau. ÔÛ theá gian, chuùng ta thöôøng thaáy, thaäm chí anh em ruoät trong nhaø, em laøm aên thaát baïi ngheøo thieáu thaáy anh laøm aên phaùt ñaït ñöôïc giaøu sang thì coù maëc caûm ñoá kî vôùi anh. Do ñoù tình anh em phai nhaït xa caùch. Taïi vì sao ? Vì caùi taâm taät ñoá khoâng muoán ai hôn mình, thaáy ngöôøi hôn mình laø sanh taâm ñoá kî. Ñoù laø caùi beänh chung cuûa con ngöôøi. Theá neân chuùng ta hoïc ñaïo phaûi taäp phaùt taâm tuøy hyû. Khoâng phaûi ñôïi mình laøm vieäc coâng ñöùc môùi vui, maø thaáy ai laøm ñöôïc vieäc toát ñeïp, soáng haïnh phuùc, chuùng ta ñeàu phaùt taâm vui möøng theo. Moät thí duï nöõa. Chuùng ta ngheøo aên côm haåm vôùi muoái hoät, baïn chuùng ta giaøu aên côm gaïo luùa thôm vôùi thòt caù ñaày baøn. Thaáy nhö vaäy chuùng ta tuøy hyû noùi: “Anh sung söôùng quaù, toâi möøng cho anh ñöôïc ñaày ñuû sung tuùc”. Thaáy chuùng ta tuøy hyû ngöôøi baïn giaøu ñoù coù gheùt chuùng ta khoâng ? - Khoâng gheùt maø thöông, coù theå coøn giuùp ñôõ chuùng ta nöõa. Nhöng ôû ñôøi ngöôøi ta coù chòu laøm nhö vaäy khoâng ? Hay mình aên côm haåm vôùi muoái hoät, baïn mình aên côm gaïo luùa thôm vôùi caù thòt ñaày baøn, thì mình khoâng vui, roài kieám chuyeän noùi xa noùi gaàn, khieán cho tình baïn phai nhaït daàn daàn xa caùch ? Mình ñoá kî ngöôøi ta, ngöôøi ta thöông mình sao ñöôïc ! Töø ñoù maø sanh ra ngaên caùch, baïn trôû thaønh thuø do ñoá kî maø ra. Töø hoaøn caûnh aên ôû, caùch xöû söï, cho ñeán laøm vieäc thieän v.v... taát caû chuùng ta ñeàu taäp phaùt taâm tuøy hyû. Ngöôøi laøm ñöôïc vieäc maø chuùng ta khoâng ñuû khaû naêng laøm, chuùng ta neân vui möøng theo. Moät thí duï khaùc. Hoài thuôû beù ñi hoïc ôû tröôøng, khi thaày giaùo keâu traû baøi, hoâm naøo mình khoâng thuoäc baøi bò ñieåm nhoû, baïn mình thuoäc baøi ñöôïc ñieåm lôùn thì mình ñoá kî gheùt baïn. Baïn sieâng hoïc, hoïc gioûi ñöôïc ñieåm lôùn, mình löôøi bieáng hoïc dôû thua baïn, taïi sao mình laïi ganh gheùt ñoá kî ? Hoaëc cuoái naêm hoïc nhöõng baïn hoïc gioûi ñöôïc khen thöôûng nhöõng moùn quaø xöùng ñaùng, coøn mình hoïc dôû, khi thaáy baïn laõnh quaø, mình vui laây hay ganh gheùt roài kieám chuyeän ñeå thaùch ñoá ? Caùi taâm ñoá kî coù töø thuôû beù, chôù khoâng phaûi baây giôø môùi coù, chuùng ta mang saün noù töø thô aáu. Giôø ñaây bieát tu, chuùng ta phaûi boû taâm taät ñoá, vì noù töông ñöông vôùi tham lam; tham lam coù thì taät ñoá cuõng coù. Ngöôøi bieát laøm phöôùc hoï xaû ñöôïc loøng tham, ngöôøi bieát tuøy hyû boû ñöôïc taâm taät ñoá. Nhö vaäy moãi ngöôøi boû ñöôïc moät taät cho neân ñöùc Phaät noùi: “Coâng ñöùc ngang nhau”. Veà sau huynh ñeä ñi chuøa, hoï coù tieàn cuûa cuùng Phaät, cuùng Taêng, mình khoâng coù cuõng vui theo, möøng cho baïn coù tieàn cuûa cuùng chuøa, ñöôïc nhö vaäy thì caû hai ñeàu ñöôïc coâng ñöùc nhö nhau. Ñöøng maëc caûm mình ngheøo khoâng coù tieàn cuûa cuùng chuøa khoâng cuøng ñi chung. Nghó nhö vaäy laø traùi ñaïo lyù. Hoïc hieåu öùng duïng ñuùng vôùi lôøi Phaät daïy chuùng ta môùi thaáy Phaät phaùp coâng baèng, khoâng thieân ngöôøi giaøu, khoâng boû ngöôøi ngheøo. Ai cuõng coù phöôùc heát chæ caàn coù taâm laønh laø ñöôïc. Toùm laïi trong gia ñình, anh em ai ñöôïc giaøu sang, ai ñöôïc khaù giaû, ai ñöôïc haïnh phuùc, chuùng ta ñeàu vui möøng nhö chính chuùng ta ñöôïc. Ngoaøi xaõ hoäi töø baïn beø cho ñeán ngöôøi laùng gieàng, ai ñöôïc phuù quí, ai coù danh vò, chuùng ta vui möøng nhö chính chuùng ta ñöôïc. Trong ñaïo huynh ñeä ai coù caùi gì hay, caùi gì toát, chuùng ta vui möøng nhö chính chuùng ta ñöôïc thì khoâng coøn khoå, luùc naøo cuõng coù nieàm vui; vui theo caùi vui cuûa ngöôøi ! Chuùng ta khoâng bò taät ñoá laøm cho caùch bieät, laøm maát tình anh em ruoät thòt trong nhaø, laøm maát tình baïn beø ngoaøi xaõ hoäi vaø laøm maát tình ñaïo baïn ôû trong chuøa. Ñöôïc nhö vaäy ñi ñeán ñaâu chuùng ta cuõng coù nieàm vui, duø tay khoâng, khoâng giuùp ai ñöôïc vieäc gì. Traùi laïi chuùng ta ngheøo maëc aùo raùch, thaáy ngöôøi ta maëc aùo laønh thì ñoá kî xuï maët xuoáng, nhö vaäy laøm gì coù vui ! Ñi ñaâu cuõng buoàn vì thaáy ngöôøi hôn mình, buoàn traøn treà, ôû ñôøi laøm sao mình baèng taát caû moïi ngöôøi ñöôïc ! Baây giôø chuùng ta bieát tuøy hyû, thaáy ai coù caùi gì hôn, chuùng ta ñeàu vui theo, möøng cho hoï. Taâm nieäm cuûa ngöôøi Phaät töû phaûi laø taâm nieäm laøm cho moïi ngöôøi heát khoå. Phaät laø vò cöùu khoå chuùng sanh, chuùng ta laø Phaät töû, töùc con Phaät phaûi coù quan nieäm laøm cho chuùng sanh heát khoå; neáu chöa heát khoå, ít ra cuõng bôùt khoå. Thaáy moïi ngöôøi bôùt khoå veà caùi aên, caùi maëc, hoaëc bôùt khoå veà caùi gì laø chuùng ta vui möøng. Neáu chuùng ta ñoá kî thì khoâng phaûi con Phaät. Vì vaäy muoán ñöôïc nieàm vui ñaàu tieân, ngöôøi Phaät töû phaûi phaùt taâm tuøy hyû, ai coù ñieàu hay, caùi toát ñeàu vui theo chôù khoâng ñoá kî. Ñoù laø caùi vui thöù nhaát cuûa ngöôøi môùi vaøo ñaïo. 2.- Caùi vui thöù hai saâu hôn teá nhò hôn laø “HYÛ-XAÛ”. Hyû laø möøng, xaû laø buoâng boû. Hyû xaû coù hai maët: - Hyû xaû taøi vaät beân ngoaøi. - Hyû xaû phieàn naõo coá chaáp trong loøng. Neáu chuùng ta coù taøi vaät dö daû, neân vui veû xaû, giuùp cho nhöõng ngöôøi baàn cuøng ñoùi raùch. Cuûa caûi do moà hoâi nöôùc maét mình taïo, mình caûm thaáy ñuû hay dö thì vui xaû cho nhöõng ngöôøi ngheøo thieáu hay nhöõng ngöôøi ít oi hôn. Ñoù laø hyû xaû taøi vaät beân ngoaøi. Tuy vaäy cuõng hôi khoù laøm, vì coù nhieàu ngöôøi, keû khaùc thaáy hoï dö maø baûn thaân hoï laïi thaáy thieáu; coù moät ñoàng muoán hai ñoàng, coù hai ñoàng muoán möôøi ñoàng, coù möôøi ñoàng muoán ba möôi ñoàng, muoán cho ñeán ngaøy taét thôû maø vaãn thaáy chöa ñuû. Nhö vaäy laøm sao xaû ñöôïc ? Cho neân muoán hyû xaû chuùng ta phaûi hoïc Phaät; Phaät daïy ít muoán, bieát ñuû. Chuùng ta bieát ñuû thì môùi xaû ñöôïc, khoâng bieát ñuû thì khoâng theå naøo xaû ñöôïc. Ngöôøi khoâng bieát ñuû gioáng nhö caùi tuùi khoâng ñaùy, boû vaøo bao nhieâu tuoät heát baáy nhieâu, boû bao nhieâu cuõng khoâng ñaày, do caùi beänh khoâng bieát ñuû, nhö vaäy laøm sao maø xaû ? Thí duï: moãi ngaøy buoåi tröa chuùng ta aên ba cheùn côm laø ñuû no, duø coù ñoà aên ngon, chuùng ta cuõng aên ba cheùn, phaàn dö thì giuùp cho ngöôøi, hoaëc cho vaät. Duø ñaáy laø phaàn dö cuûa mình, nhöng cuõng laø moät loái xaû. Chôù neân aên ba cheùn vöøa no, thaáy ñoà aên ngon, aên theâm nöõa, nhö vaäy laø phí phaïm, vì löôïng thöùc aên chöøng ñoù laø ñuû, aên theâm laø dö. Ñoù laø noùi veà caùi aên, coøn bao nhieâu caùi khaùc, chaúng haïn nhö caùi maëc, chuùng ta coù ba boä ñoà ñuû ñeå maëc, theâm boä thöù tö laø dö roài, nhöng coù boä thöù tö thaáy chöa ñuû, mua theâm boä thöù naêm cuõng thaáy chöa ñuû nöõa. Nhö vaäy chöøng naøo môùi ñuû ñeå xaû ? Khoâng bieát ñuû thì khoâng bao giôø xaû ñöôïc. Muoán xaû phaûi bieát ñuû, bieát ñuû môùi xaû ñöôïc, cuûa dö ñem giuùp ngöôøi khoâng moät chuùt luyeán tieác. Ñoù laø taâm hyû xaû, vui veû giuùp ngöôøi chôù khoâng bò baét buoäc. Hyû xaû taøi vaät tuy khoù nhöng deã hôn hyû xaû coá chaáp phieàn muoän ôû taâm. Khi coù ngöôøi laøm phieàn mình, thì göông maët buoàn hoaëc nhaên nhoù. Muoán heát phieàn phaûi taäp xaû; xaû naøy laø tha thöù, laø boû qua. Phieàn ôû ñaây laø phieàn naõo vaø saân haän, hai thöù ñoù chaát chöùa trong loøng, mình phaûi buoâng xaû noù ñi. Ngöôøi naøo oâm loøng phieàn haän thì ñau khoå, ñau khoå töø hieän taïi cho ñeán mai kia, chôù khoâng phaûi ñau khoå trong hieän taïi thoâi. Vì vaäy, khi bieát mình ñang oâm loøng phieàn haän ngöôøi naøy keû khaùc, thì phaûi vui veû boû, nghóa laø bao nhieâu caùi phieàn muoän ñang chöùa chaáp trong loøng phaûi hyû xaû heát. Muoán xaû cuûa caûi chuùng ta phaûi bieát ñuû. Baây giôø muoán boû phieàn haän, phaûi laøm sao ? Boû baèng caùch naøo ? - Muoán boû phieàn haän trong loøng, chuùng ta phaûi thaáy cuoäc ñôøi laø voâ thöôøng, caùi cheát ñang keà caän, oâm phieàn haän laøm gì ? Do nghó caùi cheát saép ñeán neân chuùng ta buoâng xaû ñöôïc phieàn haän. Phieàn haän chæ laøm khoå mình, khoå ngöôøi, khoâng lôïi cho ai caû. Quaùn xeùt nhö vaäy chuùng ta buoâng heát, khoâng buoàn giaän ai, lo tu cho taâm an oån. Tieán hôn nöõa, chuùng ta thaáy cuoäc ñôøi nhö aûo moäng, ngaøy nay coù maët ñaây, ngaøy mai ñaõ maát roài. Soáng trong taïm bôï mong manh; mình taïm bôï, ngöôøi taïm bôï; taïi sao khoâng thöông nhau, naâng ñôõ nhau ? Neáu chuùng ta bieát mình laø ngöôøi bò keâu aùn töû hình vaø nhöõng ngöôøi xung quanh cuõng bò keâu aùn töû hình, thì ñaâu coù buoàn giaän nhau. Trong cuoäc soáng haèng ngaøy khi laãn loän chung chaï nhau, coù daãm leân nhau, hay coù laøm phieàn toaùi nhau cuõng boû qua. Phaûi nghó ñeán caùi cheát, chôù ñeå taâm buoàn giaän ! Nghó ñeán caùi cheát, chuùng ta môùi thaáy cuoäc ñôøi laø taïm bôï, soáng khoâng coù caùi gì baûo ñaûm, vaäy buoàn giaän nhau ñeå laøm gì ? Haõy buoâng xaû heát nhöõng gì chöùa chaáp trong loøng. Coù ai ôû ñôøi maõi ñaâu maø giaän vôùi hôøn ! Chuùng ta ñaõ hoïc Phaät nhieàu naêm, vaäy coù taäp ñöôïc haïnh buoâng xaû chöa ? Ñi chuøa cuùng Phaät coù coøn giaän hôøn baïn beø anh em khoâng ? Neáu ai coøn phieàn giaän, thì ngay baây giôø haõy nguyeän ñöùc Phaät chöùng minh xaû heát, cho loøng troáng roãng khoâng coøn vöôùng baän vieäc gì. Duø coù buoàn giaän ai töø möôøi naêm hay hai ba möôi naêm, ngaøy nay döùt khoaùt phaûi xaû. Phieàn haän laø raén ñoäc, daïi gì chuùng ta chöùa raén ñoäc trong nhaø. Neáu chöùa raén ñoäc trong nhaø thì sôùm muoän gì cuõng bò noù caén. Theá neân khi bieát phieàn naõo laø raén ñoäc thì phaûi xaû ngay, ñuoåi ra khoûi nhaø, khoâng dung chöùa noù. Bieát nhö vaäy laø tu ñoù. Phieàn haän thì khoâng vui, heát phieàn haän, taâm hoàn roãng rang troáng traûi thì raát vui veû. Muoán ñöôïc vui veû, chuùng ta phaûi taäp hyû xaû nhöõngï vaät beân ngoaøi, hyû xaû nhöõng phieàn haän trong loøng. Trong ngoaøi ñeàu hyû xaû heát môùi coù caùi vui chaân thaät. Sôû dó ñöùc Phaät Di Laëc cöôøi hoaøi laø vì Ngaøi hyû xaû, coøn chuùng ta buoàn hoaøi laø vì chuùng ta coá chaáp phieàn haän. Coá chaáp phieàn haän laø nguyeân nhaân cuûa ñau khoå, cuûa beänh taät, raát xaáu xa ñeâ heøn, döùt khoaùt phaûi xaû boû. Moïi ngöôøi ai cuõng muoán mình laø ngöôøi vui töôi, ai cuõng muoán mình laø ngöôøi sung söôùng, nhöng taïi sao laïi chöùa caùi nhaân ñau khoå ? Coù phaûi töï mình maâu thuaãn vôùi mình khoâng ? Khi naøo giaän ai, buoàn ai laø bieát mình ñang haïi mình laøm cho mình xaáu xa, laøm cho mình ñau khoå, laøm cho mình beänh hoaïn. Bieát nhö vaäy thì ngaøy muøng taùm thaùng gieâng coù caàn ñi cuùng sao khoâng ? Cuùng sao laø ñeå caàu naêm nay mình khoûi tai naïn, ñöôïc vui söôùng. Baây giôø xaû heát, khoâng buoàn ai khoâng giaän ai thì naêm nay an oån vui söôùng roài, duø coù gaëp sao La-haàu, Keá-ñoâ cuõng an vui nhö ngaøy xuaân, neân khoâng caàn cuùng sao ! Mình khoâng giaän ai thì ai thuø mình ? Khoâng thuø ngöôøi thì ai haïi mình ? Ñoù laø caùi nhaân laøm cho an oån thöïc teá. Coøn cuùng sao laø caùi caàu mong huyeãn hoaëc treân trôøi, khoâng phaûi vieäc laøm thieát thöïc cuï theå. Hyû xaû laø caùi ñöùc raát caàn thieát vaø quyù baùu cho cuoäc soáng hieän taïi cuûa chuùng ta. Muoán ñöôïc vui, muoán ñöôïc töôi ñeïp, soáng laâu thì chuùng ta phaûi tu haïnh hyû xaû. Ngöôøi khoâng chòu hyû xaû laø ngöôøi seõ cheát yeåu, beänh hoaïn, xaáu xa. Vaäy ngaøy ñaàu naêm quí vò haõy tu haïnh hyû xaû cho troïn naêm ñöôïc vui nhö ñöùc Di Laëc. Ñoù laø caùi vui thöù hai. 3.- Caùi vui thöù ba laø “PHAÙP HYÛ”. Phaùp laø chaùnh phaùp, hyû laø vui. Phaùp hyû laø vui vôùi chaùnh phaùp. Khi nghe kinh hoïc ñaïo, thaáy lôøi Phaät daïy laø chaân lyù raát thöïc teá khoâng xa vôøi huyeãn hoaëc coù theå thöïc haønh ñöôïc, chuùng ta thích thuù caûm thaáy nheï nhaøng sung söôùng, ñoù laø phaùp hyû hay phaùp laïc. Taïi sao vui ? Vì nghe kinh hoïc ñaïo, chuùng ta thaáy ñöôïc leõ thaät, loøng nheï nhaøng vui söôùng. Ngöôøi naøo nghe kinh hoïc ñaïo, thaáy loøng vui nheï sung söôùng, ñoù laø ngöôøi ñöôïc phaùp laïc. Coøn ngöôøi naøo nghe kinh hoïc ñaïo maø guïc leân guïc xuoáng, nghieâng qua ngaõ laïi, ngöôøi ñoù khoâng ñöôïc phaùp laïc. Neáu khoâng coù caùi vui khi nghe kinh hoïc ñaïo, duø coù ñi chuøa cuõng khoù tinh taán, vì coù thích ñaâu maø tinh taán. Vieäc gì chuùng ta thích thuù môùi coá gaéng laøm, neáu khoâng thích thuù thì laøm mieãn cöôõng chôù khoâng coá gaéng laøm. Ngöôøi hoïc ñaïo phaûi nghieàn ngaåm, môùi thaáy lôøi Phaät daïy laø chaân lyù. Thaáy ñöôïc chaân lyù, chuùng ta môùi vui söôùng. Caùi vui söôùng ñoù laø phaùp hyû hay phaùp laïc laø caùi vui chaân thaät. Coù ñöôïc caùi vui chaân thaät môùi tinh taán thích tu haønh. Neáu khoâng ñöôïc phaùp hyû, coù tu chaêng, cuõng chæ caàu mong ñöôïc taøi lôïi danh vò..., chôù khoâng phaûi vui thích maø tu. Ngöôøi hoïc ñaïo chaân chính vui vôùi ñaïo maø tu, chôù khoâng phaûi caàu mong caùi gì khaùc. Nhö vaäy khi nghe kinh hoaëc ñoïc saùch Phaät phaûi chòu khoù nghieàn ngaåm tö duy. Tö duy ñuùng ñaén, toät cuøng thaáy ñöôïc leõ thaät thì vui thích; caùi vui thích ñoù taïo thaønh söùc maïnh khieán chuùng ta tinh taán treân con ñöôøng tu. Ngöôøi ñôøi coù nhöõng luùc vui möøng quaù ngöôøi ta khoùc. Chaúng haïn thaân nhaân ñi ñaâu xa khoaûng hai möôi naêm, ba möôi naêm khoâng gaëp, khi gaëp laïi möøng quaù rôi nöôùc maét. Trong ñaïo cuõng theá, khi ñoïc kinh Phaät, coù nieàm vui cuõng caûm ñoäng rôi nöôùc maét. Ñoù laø tröôøng hôïp cuûa ngaøi Khueâ Phong, Ngaøi ñöôïc ngöôøi baïn taëng moät quyeån kinh Vieân Giaùc, ñoïc qua Ngaøi vui söôùng, caûm ñoäng rôi nöôùc maét. Ñoù laø caùi vui söôùng toät cuøng khieán nöôùc maét rôi. Ngöôøi hoïc ñaïo maø vui nhö theá thì khoâng bao giôø thoái chuyeån. Khi naøo ñoïc kinh maø thaáy Phaät noùi hay quaù caûm ñoäng sung söôùng, rôi nöôùc maét, ñoù laø coù duyeân laønh khaù saâu vôùi Phaät phaùp. Ngöôøi ñöôïc caùi vui ñoù laø ngöôøi ít bò khoù khaên hay chöôùng ngaïi laøm lui suït. Coøn khi ñoïc kinh thaáy buoàn nguû, tuïng kinh ngaùp daøi, thì khoâng tìm ñöôïc caùi vui trong ñaïo. Khoâng vui thì söï tu khoù tieán boä. Ñoù laø caùi vui cuûa phaùp hyû hay phaùp laïc. 4.- Caùi vui saâu hôn nöõa laø “THIEÀN DUYEÄT”. Thieàn laø thieàn ñònh, Duyeät laø vui, thieàn duyeät laø vui trong thieàn ñònh. Trong nhaø Thieàn coù taû trong luùc toïa thieàn, khi thaân taâm an oån, hôi thôû nheï nhaøng, luùc ñoù caûm thaáy khinh an thö thôùi khaùc hôn bình thöôøng. Caùi vui naøy laâng laâng nheø nheï chôù khoâng phaûi caùi vui hôùn hôû nhoän nhaøng. Chæ khi naøo chuùng ta laéng saâu trong thieàn ñònh, thaân an hôi thôû ñieàu hoøa taâm ñònh, thì caùi vui nheø nheï xuaát hieän, caùi vui naøy nhaø Phaät goïi laø “Thieàn duyeät”. Ngöôøi môùi taäp ngoài thieàn thì thaáy ñau chaân, thaân moûi nhoïc, moà hoâi chaûy, chaúng vui chuùt naøo caû, thaáy ngoài thieàn khoå nhö moät hình phaït. Nhöng ñeán luùc quen thì nheï nhaøng an oån. Tôùi giôø ngoài thieàn khoâng ngoài thaáy nhö thieáu caùi gì, gioáng ñeán giôø aên maø khoâng aên, caûm thaáy khoù chòu. Tu thieàn cuõng phaûi nhö vaäy. Ñeán giôø ngoài thieàn maø khoâng ngoài ñöôïc, chuùng ta caûm thaáy thieáu thoán caùi gì, phaûi ñi ngoài thieàn môùi thaáy an oån, gioáng nhö ñoùi caàn aên, phaûi aên môùi no. Do ñoù maø noùi “Thieàn duyeät vi thöïc”. Ngöôøi tu ít ai laáy caùi vui trong thieàn ñònh laøm thöùc aên, vì phaûi khoù nhoïc tu taäp laâu daøi, coâng phu ñaéc löïc môùi coù traïng thaùi an vui ñoù, chôù khoâng phaûi ngoài naêm thaùng ba thaùng maø ñöôïc. Buoåi ñaàu ngoài thieàn nhoïc nhaèn khoå sôû laém; qua giai ñoaïn nhoïc nhaèn khoå sôû, sau ñoù môùi ñöôïc an vui. Caùi an vui naøy laø thieàn duyeät. Bao giôø chuùng ta thaáy caùi vui thieàn ñònh khoâng theå thieáu nhö böûa côm khoâng theå thieáu khi ñoùi, môùi ñöôïc goïi laø “Thieàn duyeät vi thöïc”. Ñoù laø caùi vui thöù tö. 5.- Ñeán caùi vui thöù naêm khoù hôn laø: “TÒCH LAÏC”. Caùi vui naøy ít ñöôïc nghe noùi. Noù phaùt xuaát töø taâm tòch tònh ñöôïc dieãn ñaït qua boán caâu keä trong kinh Ñaïi Nieát Baøn: Chö haønh voâ thöôøng Thò sanh dieät phaùp Sanh dieät dieät dó Tòch dieät vi laïc. Tòch laïc ñöôïc gheùp chöõ ñaàu vaø chöõ cuoái cuûa caâu keä choùt laø vui, ñoù laø caùi vui cöùu caùnh cuûa ngöôøi tu. Hai caùi vui ñaàu gaàn guõi vôùi ngöôøi môùi hoïc ñaïo, theá maø ña soá ngöôøi hoïc Phaät chöa thöïc hieän ñöôïc, phaûi thöïc hieän töø caùi vui thöù nhaát ñeán caùi vui thöù hai, coù ñöôïc hai caùi vui ñoù roài môùi ñeán caùi vui thöù ba, thöù tö, cuoái cuøng tôùi caùi vui thöù naêm laø tòch laïc. Tòch laø laëng leõ, laïc laø vui, tòch laïc laø taâm laëng leõ an vui. Caùi vui naøy nhö theá naøo ? Chö haønh voâ thöôøng, thò sanh dieät phaùp. Haønh ôû ñaây laø hoaït ñoäng, töùc laø thaân mieäng yù hoaït ñoäng. Thaân mieäng yù hoaït ñoäng thì thaønh nghieäp, hoaëc nghieäp thieän hoaëc nghieäp aùc. Nghieäp phaùt xuaát töø yù nghó, mieäng noùi, thaân laøm; song yù nghó roài maát, mieäng noùi roài maát, thaân haønh ñoäng roài maát. Thaân mieäng yù laø choã taïo nghieäp sanh dieät voâ thöôøng, neân noùi: “Thò sanh dieät phaùp” töùc laø phaùp sanh dieät khoâng beàn chaéc. Nhö vaäy taát caû haønh ñoäng taïo taùc treân theá gian ñeàu voâ thöôøng neân ñau khoå. Khi naøo “Sanh dieät dieät dó”, thì “Tòch dieät vi laïc”. Caùi vui naøy quaù saâu kín cuõng goïi laø caùi vui Nieát-baøn. Sau khi caùi sanh dieät noù dieät heát roài môùi tôùi choã tòch dieät. Sanh dieät ôû ñaây laø sanh dieät cuûa nghieäp yù, nghieäp khaåu vaø nghieäp thaân, nhöng chuû yeáu laø yù, vì yù chuû ñoäng cho neân nghieäp yù laëng roài duø coù noùi coù laøm cuõng laø tòch dieät. Nhö vaäy sau khi voïng töôûng laëng heát roài khoâng coøn daáy ñoäng nöõa thì taâm tòch dieät. Taâm tòch dieät laø choã an oån chaân thaät baát sanh baát dieät. Taâm baát sanh baát dieät ñoù laø Nieát-baøn. Ñoù laø caùi vui cöùu caùnh chaân thaät ít ngöôøi höôûng ñöôïc. Chuùng ta hoïc vaø tu theo Phaät coù caùi vui caïn vaø caùi vui saâu. Thöù nhaát laø caùi vui do tuøy hyû thaät deã laøm khoâng toán coâng, chæ xaû taâm taät ñoá cuûa mình laø ñöôïc. Thöù hai laø caùi vui toán coâng toán cuûa xaû boû taøi vaät cuûa mình vaø xaû boû nhöõng caùi chöùa chaáp trong taâm nieäm mình. Hai caùi ñoù xaû ñöôïc laø coù caùi vui hyû xaû. Thöù ba laø caùi vui phaùp hyû hay phaùp laïc. Caùi vui naøy phaûi coù coâng phu nghieàn ngaãm, nghieân cöùu Phaät phaùp chuùng ta môùi ñöôïc nieàm an vui trong ñaïo lyù. Thöù tö laø thieàn duyeät, thieàn duyeät thì phaûi coù coâng phu nhieàu thaùng nhieàu naêm tu haønh môùi ñöôïc caùi vui thieàn duyeät. Ñöôïc caùi vui thieàn duyeät roài cuoái cuøng môùi ñöôïc caùi vui tòch laïc; töùc laø taâm laëng leõ, roãng rang khoâng coøn moät nieäm daáy ñoäng, thaáy taát caû söï vaät caùi gì cuõng neân thô, ñeïp ñeõ. Khoâng coøn phaân bieät ñaây laø xaáu, kia laø toát, ñaây laø hay kia laø dôû, chæ moät nieäm chaân thaät. Cho neân trong nhaø Thieàn goïi laø: “Xuùc muïc töùc Boà-ñeà”; töùc laø nhìn caùi gì cuõng laø Boà-ñeà, laø giaùc ngoä; thaáy ngöôøi vaät ñeàu vui, ñeàu ñeïp. Taát caû laø muøa Xuaân khoâng coù caùi gì buoàn xaáu. Nhö vaäy neáu tôùi ñöôïc choã vui ñoù, thì chuùng ta höôûng ñöôïc muøa xuaân vónh cöûu, khoâng bao giôø maát. Thieàn sö Phaät Nhaõn hieäu Thanh Vieãn ñôøi Toáng ôû Trung Hoa coù moät baøi thô noùi veà xuaân nhö sau: Xuaân nhöït xuaân sôn lyù Xuaân söï taân giai xuaân Xuaân quang chieáu xuaân thuûy Xuaân khí keát xuaân vaân Xuaân khaùch xuaân tình ñoäng Xuaân thi xuaân caùnh taân Duy höõu thöùc xuaân nhôn Vaïn kieáp nguyeân nhaát xuaân. Taïm dòch: Ngaøy xuaân xuaân trong nuùi Vieäc xuaân thaûy ñeàu xuaân Hoà xuaân aùnh xuaân chieáu Khí xuaân keát maây xuaân Khaùch xuaân loøng xuaân ñoäng Thi xuaân xuaân caøng töôi Chæ coù ngöôøi bieát xuaân Muoân kieáp moät muøa xuaân. Taïi sao toaøn baøi thô caâu naøo cuõng laø xuaân heát vaäy ? Ngaøy xuaân, xuaân trong nuùi: Ngaøy xuaân trong nuùi gioáng heät nhö xuaân hoâm nay. Töùc laø ngaøy vui, vui ôû trong nuùi. Vieäc xuaân thaûy ñeàu xuaân: Neáu loøng mình nheï nhaøng theânh thang, khoâng buoàn, giaän, hôøn, phieàn, khoâng daáy nieäm phaân chia thì caùi gì cuõng laø xuaân, thaáy ai cuõng ñeïp ñeõ deã thöông. Sôû dó chuùng ta khoâng vui ñöôïc laø vì thaáy caùi naøy xaáu, caùi kia toát; thaáy ngöôøi naøy deã thöông, ngöôøi kia deã gheùt... Thaáy ngöôøi deã gheùt thì heát xuaân, maët xuï xuoáng laøm sao vui ñöôïc. Coøn thaáy ai cuõng deã thöông thì gaëp ai mình cuõng nôû nuï cöôøi, khoâng phaûi xuaân laø gì ? Treân maët mình luùc naøo cuõng laø muøa xuaân, cho neân thaáy caùi gì cuõng xuaân. Taát caû ñeàu laø xuaân. Hoà xuaân aùnh xuaân chieáu: Hoà nöôùc muøa xuaân aùnh naéng maët trôøi soi saùng döôùi maët hoà cuõng xuaân, caùi gì cuõng ñeïp heát. Khí xuaân keát maây xuaân: Maây loaùng thoaùng löa thöa ôû chung quanh nuùi, maùi nhaø, vöôøn caây laø nhöõng maây nhaït goïi laø xuaân khí. Xuaân khí ñoù keát thaønh nhöõng cuïm maây, nhöõng cuïm maây ñoù cuõng laø maây xuaân. Nhö vaäy nhìn ngöôøi, nhìn maây, nhìn nöôùc, nhìn vaät cuõng laø xuaân; taát caû ñeàu laø xuaân. Taïi sao vaäy ? Taïi vì trong loøng vui töôi nhö muøa xuaân neân thaáy ngöôøi caûnh ñeàu xuaân. Neáu trong loøng buoàn baõ nhö ñeâm ba möôi thì thaáy caùi gì cuõng buoàn baõ toái ñen. Sôû dó thaáy caûnh vaät ôû ngoaøi ñeïp laø do trong loøng mình ñeïp. Khaùch xuaân loøng xuaân ñoäng: Nhö ngöôøi khaùch trong muøa xuaân, thaáy caûnh ñeàu vui theo, töùc loøng ñoäng theo muøa xuaân. Thi xuaân xuaân caøng töôi: Muøa xuaân ñaõ töôi roài, thi nhaân coøn toâ ñieåm laøm cho noù töôi ñeïp theâm. Chæ coù ngöôøi bieát xuaân, muoân kieáp moät muøa xuaân: Caûnh xuaân, khaùch xuaân, tình xuaân v.v... laø caùi beân ngoaøi. Chæ coù ngöôøi bieát ñöôïc xuaân, môùi vui xuaân muoân kieáp. Muøa xuaân ñoù laø muøa xuaân Di Laëc, cöôøi hoaøi muoân kieáp, khoâng bao giôø coù veû maøy saàu maët heùo. Ñoù laø muøa xuaân töôi ñeïp, ñaày caû baàu trôøi, traøn treà caû nhaân theá. Quí vò coù muoán höôûng muøa xuaân naøy khoâng ? Neáu muoán thì phaûi tu töø caïn tôùi saâu. Caïn nhaát laø töø boû taät ñoá ñeå phaùt taâm tuøy hyû vui theo taát caû vieäc toát, vieäc laønh cuûa moïi ngöôøi. Keá ñoù laø xaû töø vaät chaát cuûa caûi ñeán nhöõng böïc boäi coá chaáp trong loøng ñöôïc caùi vui hyû xaû. Roài tôùi hoïc hieåu giaùo lyù moät caùch ñuùng ñaén, coù nieàm vui chaân thaät laø caùi vui phaùp laïc. Keá nöõa laø tu haønh tieán tôùi an oån ñöôïc caùi vui thieàn ñònh. Cuoái cuøng laø döùt saïch moïi voïng nieäm ñöôïc an vui, töï taïi, chæ moät taâm theânh thang trong suoát, thì nhìn ñôøi baèng moät muøa xuaân khoâng ñoåi thay, baát dieät. Xuaân nhö theá môùi laø xuaân Di Laëc, môùi laø xuaân muoân ñôøi muoân kieáp. Neáu muøa xuaân chæ coù ba thaùng hoaëc chæ coù ba ngaøy Teát thì xuaân ñoù quaù höõu haïn; ngaøy nay göôïng cöôøi, ngaøy mai gaëp nhau quaïu quoï, töùc toái thì khoâng coù xuaân. Phaûi côûi boû nhöõng chöôùng ngaïi trong loøng thì muøa xuaân muoân kieáp môùi xuaát hieän. Mong raèng muøa xuaân muoân kieáp seõ ñeán vôùi quí vò . ? |
|||
