GHI LÔØI SÖ ÑAÙP CAÙC NGÖÔØI ÑEÁN HOÛI VAØ DAÏY CHUÙNG

Sö baûo hoïc chuùng :

- Toâi chaúng hoäi thieàn, troïn khoâng coù moät phaùp coù theå daïy ngöôøi, khoâng phieàn caùc ngöôi ñöùng laâu, haõy töï ñi ñi!

Tuy vaäy maø hoïc chuùng daàn daàn theâm ñoâng, ngaøy ñeâm thöa hoûi. Sö baát ñaéc dó vì hoûi giaûi ñaùp, bieän taøi khoâng ngaïi.

*

Coù vaøi vò Phaùp sö ñeán hoûi :

- Ñònh hoûi moät caâu, thaày coù vui loøng ñaùp chaêng ?

Sö baûo :

- Boùng traêng döôùi ñaàm saâu, maëc yù moø baét.(Thieàn gia cho ngoân ngöõ khoâng theå noùi ñeán chaân lyù, chæ nöông ngoân ngöõ ñeå thaáy chaân lyù ngoaøi ngoân ngöõ. Vì theá lôøi giaûi ñaùp nhö boùng maët traêng hieän döôùi ñaàm. Ngöôøi muoán thaáy maët traêng thaät, phaûi nöông boùng maët traêng aáy, maø nhìn ngöôïc leân trôøi thì môùi thaáy. Coá chaáp boùng maët traêng döôùi ñaàm, thì suoát kieáp khoâng khi naøo thaáy boùng maët traêng thaät.)

- Theá naøo laø Phaät ?

- Hoà nöôùc trong ñoái dieän, chaúng phaûi Phaät laø gì? (Taâm thanh tònh laø Phaät. Neáu ñoái caûnh maø taâm khoâng sanh, chaúng phaûi Phaät laø gì ? Vì theá, Sö baûo “Hoà nöôùc trong ñoái dieän”, töùc laø taâm ñoái caûnh chaúng ñoäng nhö hoà nöôùc trong, khi aáy chaúng phaûi Phaät laø caùi gì ?  Thieàn toâng chæ taâm laø Phaät, chaúng ñi caàu Phaät beân ngoaøi. Neáu ñem taâm ñi caàu Phaät, aáy laø vaùc Phaät ñi caàu Phaät, khoâng bao giôø thaáy Phaät.)

Caùc vò aáy ñeàu ngô ngaùc, khoâng bieát gì caû. Giaây laâu coù vò laïi hoûi :

- Thaày noùi phaùp gì ñoä ngöôøi ?

- Baàn ñaïo chöa töøng coù moät phaùp gì ñoä ngöôøi.

- Thieàn sö nhaø toái nhö theá ?

- Ñaïi ñöùc noùi phaùp gì ñoä ngöôøi ?

- Giaûng Kinh Kim Cang Baùt-nhaõ.

- Giaûng ñöôïc bao nhieâu laàn ?

- Hôn hai möôi laàn.

- Kinh naøy ai noùi ?

Phaùp sö taèng haéng leân gioïng gaét :

- Thieàn sö kheùo noùi ñuøa, haù khoâng bieát Phaät noùi sao?

- “Neáu noùi Nhö Lai coù noùi phaùp laø cheâ bai Phaät,

ngöôøi aáy khoâng hieåu nghóa ta noùi” (kinh Kim Cang). Neáu noùi kinh naøy khoâng phaûi Phaät noùi töùc laø phæ baùng kinh. Thænh Ñaïi ñöùc noùi xem ?

Phaùp sö  im laëng khoâng ñaùp ñöôïc.

Choác laùt, Sö laïi hoûi :

- Kinh noùi : “Neáu laáy saéc thaáy ta, laáy aâm thanh caàu ta, ngöôøi aáy haønh ñaïo taø, khoâng theå thaáy Nhö Lai”. Ñaïi ñöùc haõy noùi caùi gì laø Nhö  Lai ?

- Ñeán choã naøy toâi meâ haún.

- Töø tröôùc ñeán giôø chöa töøng ngoä noùi caùi gì laø meâ ?

- Thænh Thieàn sö vì toâi noùi.

- Ñaïi ñöùc giaûng kinh hôn hai möôi löôït, laïi chöa bieát Nhö  Lai ?

Phaùp sö leã baùi caàu xin chæ daïy.

Sö baûo :

- Nhö Lai laø nghóa Nhö cuûa caùc phaùp, ñaâu theå  queân ñöôïc.

- Phaûi laø nghóa Nhö  cuûa caùc phaùp.

- Ñaïi ñöùc noùi, phaûi cuõng chöa phaûi.

- Vaên kinh roõ raøng ñaâu theå chöa phaûi ?

- Ñaïi ñöùc Nhö chaêng ?

- Nhö.

- Caây ñaù Nhö chaêng ?

- Nhö.

- Ñaïi ñöùc Nhö, ñoàng caây ñaù Nhö chaêng ?

- Khoâng hai.

- Ñaïi ñöùc cuøng caây ñaù ñaâu khaùc ?

Phaùp sö khoâng ñaùp ñöôïc. Laïi khen : “Ñaây laø thöôïng nhaân khoù ñoái ñaùp ñöôïc”. Giaây laâu laïi hoûi :

- Theá naøo ñöôïc ñaïi Nieát-baøn ?

- Chaúng taïo nghieäp sanh töû.

- Theá naøo laø nghieäp sanh töû ?

- Caàu ñaïi Nieát-baøn laø nghieäp sanh töû, boû nhô laáy saïch laø nghieäp sanh töû, coù ñaéc coù chöùng laø nghieäp sanh töû, khoâng vöôït khoûi moân ñoái trò laø nghieäp sanh töû.

- Theá naøo laø ñöôïc giaûi thoaùt ?

- Voán töï khoâng phöôïc (troùi buoäc) chaúng caàn caàu giaûi thoaùt, duøng thaúng, haønh thaúng laø Voâ ñaúng ñaúng (Phaät khoâng ai so baèng goïi laø voâ ñaúng, chö  Phaät ñoàng nhau goïi laø ñaúng. Voâ ñaúng ñaúng laø chæ cho Phaät).

Phaùp sö khen :

- Thieàn sö nhö Hoøa thöôïng thaät laø ít coù.

Khen xong, Phaùp sö leã taï lui ra.

*

Coù vò cö só ñeán hoûi :

- Töùc taâm töùc Phaät, caùi gì laø Phaät ?

Sö baûo :

- OÂng nghi caùi gì khoâng phaûi Phaät chæ ra xem ?

Cö só laëng thinh.

Sö noùi tieáp :

- Ñaït thì khaép caûnh laø Phaät, chaúng ngoä thì haèng traùi xa.

*

Coù Luaät sö hieäu Phaùp Minh ñeán noùi :

- Caùc Thieàn sö phaàn nhieàu rôi vaøo khoâng.

Sö baûo :

- Traùi laïi, caùc Toïa chuû phaàn nhieàu rôi vaøo khoâng.

Phaùp Minh hoaûng sôï hoûi :

- Taïi sao rôi vaøo khoâng ?

- Kinh luaän laø giaáy möïc vaên töï, giaáy möïc vaên töï ñeàu laø khoâng (duyeân hôïp khoâng theå), duø laø treân tieáng döïng laäp danh, cuù, vaên, thaân ñaâu chaúng phaûi laø khoâng. Toïa chuû baùm chaët vaøo giaùo theå, ñaâu chaúng rôi vaøo khoâng.

- Thieàn sö rôi vaøo khoâng chaêng ?

- Chaúng rôi vaøo khoâng.

- Sao laïi chaúng rôi vaøo khoâng ?

- Vaên töï v.v… ñeàu töø trí tueä maø sanh, ñaïi duïng hieän tieàn ñaâu theå rôi vaøo khoâng.

- Cho bieát moät phaùp khoâng ñaït, chaúng goïi laø “Taát- ñaït”.

- Luaät sö chaúng nhöõng rôi vaøo khoâng, laïi coøn duøng laàm danh ngoân.

Phaùp Minh ñoåi saéc maët hoûi :

- Laàm choã naøo ?

- Luaät sö chöa raønh aâm Trung Hoa vaø Phaïn laøm sao giaûng thuyeát ?

- Thænh Thieàn sö chæ ra choã laàm cuûa Phaùp Minh.

- Ñaâu chaúng bieát “Taát-ñaït” laø tieáng Phaïn sao? (Taát-ñaït laø tieáng Phaïn, noùi ñuû laø Taát-baø-haït-thích-tha-taát-ñaø. Trung Hoa dòch laø Nhaát thieát nghóa. Xöa dòch aâm Taát-ñaït laø sai, khoâng ñuû aâm.)

Phaùp Minh tuy nhaän thaáy loãi, maø taâm vaãn coøn giaän, laïi hoûi :

- Phaøm Kinh, Luaät, Luaän laø lôøi Phaät, ñoïc tuïng, y giaùo phuïng haønh, sao chaúng thaáy taùnh ?

- Nhö choù ñieân ñuoåi boùng, sö töû caén ngöôøi. Kinh Luaät Luaän laø töï taùnh duïng, ngöôøi ñoïc tuïng laø taùnh phaùp.

- Phaät A Di Ñaø coù cha meï vaø hoï chaêng ?

- Phaät A Di Ñaø hoï Kieàu Thi Ca, cha teân Nguyeät Thöôïng, meï teân Thuø Thaéng Dieäu Nhan.

- Xuaát phaùt töø kinh ñieån naøo ?

- Xuaát phaùt töø taäp Ñaø-la-ni.

Phaùp Minh leã taï khen ngôïi lui ra.

*

Coù vò Phaùp sö thoâng Tam taïng ñeán hoûi :

- Chaân nhö coù bieán ñoåi chaêng ?

Sö ñaùp :

- Coù bieán ñoåi.

- Thieàn sö laàm.

- Ñaïi ñöùc coù chaân nhö chaêng ?

- Coù.

- Neáu khoâng bieán ñoåi quyeát ñònh laø phaøm taêng. Ñaâu chaúng nghe “Thieän tri thöùc hay chuyeån ba ñoäc thaønh ba nhoùm tònh giôùi, chuyeån saùu thöùc thaønh saùu thaàn thoâng, chuyeån phieàn naõo thaønh Boà-ñeà, chuyeån voâ minh thaønh ñaïi trí”. Chaân nhö neáu khoâng bieán ñoåi, Ñaïi ñöùc thaät laø ngoaïi ñaïo, chuû tröông töï nhieân vaäy.

- Neáu vaäy chaân nhö töùc coù bieán ñoåi ?

- Neáu chaáp chaân nhö coù bieán ñoåi cuõng laø ngoaïi ñaïo.

- Thieàn sö vöøa noùi chaân nhö coù bieán ñoåi, giôø laïi noùi khoâng bieán ñoåi, vaäy theá naøo thaät ñuùng ?

- Neáu ngöôøi thaáy taùnh roõ raøng nhö haït minh chaâu ma-ni hieän saéc, noùi bieán ñoåi cuõng ñöôïc, noùi khoâng bieán ñoåi cuõng ñöôïc. Neáu ngöôøi khoâng thaáy taùnh nghe noùi chaân nhö bieán ñoåi beøn hieåu bieán ñoåi, nghe noùi khoâng bieán ñoåi beøn hieåu khoâng bieán ñoåi.

Phaùp sö khen :

- Neân bieát Nam toâng (thieàn ñoán ngoä mieàn Nam) khoâng theå löôøng.

*

Ñoà ñeä ñaïo Laõo ñeán hoûi :

- Theá gian coù phaùp naøo vöôït hôn töï nhieân chaêng ?

Sö ñaùp :

- Coù.

- Phaùp gì hôn ñöôïc ?

- Hay bieát töï nhieân vaäy.

- Nguyeân khí laø Ñaïo chaêng ?

- Nguyeân khí töï nguyeân khí, ñaïo töï ñaïo.

- Neáu nhö theá aét phaûi coù hai ?

- Bieát, khoâng hai ngöôøi.

- Theá naøo laø taø, theá naøo laø chaùnh ?

- Taâm theo vaät laø taø, vaät theo taâm laø chaùnh.

*

Luaät sö Nguyeân ñeán hoûi :

- Hoøa thöôïng tu coù duïng coâng chaêng ?

Sö ñaùp :

- Duïng coâng.

- Duïng coâng theá naøo ?

- Khi ñoùi thì aên, khi meät thì nguû.

- Taát caû ngöôøi ñeàu nhö vaäy, ñoàng choã duïng coâng cuûa thaày chaêng ?

- Chaúng ñoàng.

- Taïi sao chaúng ñoàng ?

- Hoï khi aên chaúng chòu aên, ñoøi traêm thöù caàn duøng; khi nguû chaúng chòu nguû, tính toaùn ngaøn chuyeän, do ñoù chaúng ñoàng.

Nguyeân im laëng.

*

Ñaïi ñöùc Uaån Quang ñeán hoûi :

- Thieàn sö töï bieát choã sanh chaêng ?

Sö ñaùp :

- Chöa töøng töû ñaâu caàn luaän sanh. Bieát sanh töùc laø phaùp khoâng sanh, chaúng lìa phaùp sanh noùi phaùp khoâng sanh. Toå sö noùi : “Chính caùi sanh töùc khoâng sanh”.

- Ngöôøi khoâng thaáy taùnh cuõng ñöôïc nhö vaäy chaêng ?

- Töï chaúng thaáy taùnh chaúng phaûi khoâng taùnh. Vì sao? Vì thaáy töùc laø taùnh, khoâng taùnh thì khoâng theå thaáy. Thöùc töùc laø taùnh, neân goïi thöùc taùnh. Lieãu töùc laø taùnh, neân goïi lieãu taùnh. Hay sanh muoân phaùp goïi laø Phaùp taùnh, cuõng goïi laø Phaùp thaân. Toå sö Maõ Minh noùi : “Noùi laø phaùp töùc taâm chuùng sanh. Neáu taâm sanh neân taát caû phaùp sanh, neáu taâm khoâng sanh thì phaùp khoâng nöông ñaâu sanh, cuõng khoâng danh töï ”. Ngöôøi meâ chaúng bieát Phaùp thaân khoâng hình töôïng, hay öùng vaät hieän hình, beøn noùi : “Truùc bieác xanh xanh ñeàu laø Phaùp thaân, hoa vaøng mòt mòt thaûy ñeàu Baùt-nhaõ” (thanh thanh thuùy truùc toång thò Phaùp thaân, uaát uaát hoaøng hoa voâ phi Baùt-nhaõ). Hoa vaøng neáu laø Baùt-nhaõ, Baùt-nhaõ töùc ñoàng voâ tình. Truùc bieác neáu laø Phaùp thaân, Phaùp thaân töùc ñoàng caây coû. Nhö ngöôøi aên maêng töùc aên Phaùp thaân. Nhöõng loái noùi nhö theá ñaâu theå keå cheùp heát. Ñoái dieän meâ Phaät nhieàu kieáp mong caàu, trong phaùp theå maø meâ laàm chaïy tìm kieám beân ngoaøi. Theá neân, ngöôøi hieåu ñaïo ñi ñöùng ngoài naèm ñeàu laø ñaïo, ngöôøi ngoä phaùp tung hoaønh töï taïi ñeàu laø phaùp.

- Hö khoâng hay sanh linh tri chaêng ? Chaân taâm duyeân thieän aùc chaêng ? Ngöôøi tham duïc laø ñaïo chaêng ? Ngöôøi chaáp phaûi quaáy veà sau taâm thoâng chaêng ? Ngöôøi xuùc caûnh sanh taâm coù ñònh chaêng ? Ngöôøi truï choã yeân laëng coù tueä chaêng ? Ngöôøi oâm loøng khinh ngöôøi coù ngaõ chaêng ? Ngöôøi chaáp khoâng chaáp höõu coù trí chaêng ? Ngöôøi taàm vaên thuû chöùng, ngöôøi khoå haïnh caàu Phaät, ngöôøi lìa taâm caàu Phaät, ngöôøi chaáp taâm laø Phaät. Nhöõng ngöôøi naøy hôïp ñaïo chaêng ? Thænh Thieàn sö moãi moãi vì ñaùp.

- Hö khoâng chaúng sanh linh tri, chaân taâm chaúng duyeân thieän aùc, ngöôøi chìm saâu trong tham duïc caên cô caïn, ngöôøi phaûi quaáy laêng xaêng chöa thoâng, ngöôøi xuùc caûnh sanh taâm ít ñònh, ngöôøi yeân laëng queân heát laø tueä chìm, ngöôøi khinh ngöôøi cao maïn laø ngaõ maïn, ngöôøi chaáp khoâng chaáp coù ñeàu ngu, ngöôøi taàm vaên thuû chöùng theâm keït, ngöôøi khoå haïnh caàu Phaät laø meâ, lìa taâm caàu Phaät laø ngoaïi ñaïo, chaáp taâm laø Phaät laø ma.

- Neáu nhö theá thì roát raùo khoâng theå coù ?

- Roát raùo laø Ñaïi ñöùc, chaúng phaûi roát raùo khoâng theå coù.

Uaån Quang vui möøng leã taï lui ra

*

Sö thöôïng ñöôøng daïy chuùng :

- Caùc ngöôi may maén töï kheùo giöõ caùi voâ söï. Keû nhoïc nhaèn taïo taùc laø mang cuøm sa nguïc chôù gì ? Moãi ngaøy töø saùng ñeán toái boân ba noùi : “Ta tham thieàn hoïc ñaïo, hieåu thaáu Phaät phaùp”, nhö theá caøng khoâng dính daùng gì. Chæ chaïy theo thinh saéc bieát bao giôø döùt. Baàn ñaïo xöa ñeán tham vaán Hoøa thöôïng ôû Giang Taây (Maõ Toå), Hoøa thöôïng daïy : “Kho baùu nhaø cuûa ngöôi ñaày ñuû taát caû, söû duïng töï taïi chaúng nhôø caàu beân ngoaøi”. Baàn ñaïo töø ñaây thaûy thoâi, cuûa baùu cuûa mình tuøy thaân thoï duïng, coù theå noùi soáng thích thuù, khoâng moät phaùp coù theå thuû, khoâng moät phaùp coù theå xaû, chaúng thaáy moät phaùp coù töôùng sanh dieät, chaúng thaáy moät phaùp coù töôùng qua laïi, khaép möôøi phöông theá giôùi khoâng moät haït buïi naøo maø chaúng phaûi cuûa baùu nhaø mình. Chæ quan saùt kyõ caøng taâm mình moät theå Tam baûo thöôøng töï hieän tröôùc, khoâng theå nghi ngôø. Chôù suy xeùt, chôù tìm kieám, taâm taùnh xöa nay thanh tònh. Kinh Hoa Nghieâm noùi : “Taát caû phaùp chaúng sanh, taát caû phaùp chaúng dieät, neáu hay hieåu bieát nhö theá, chö Phaät thöôøng hieän tieàn”. Kinh Tònh Danh noùi : “Quaùn thaân thaät töôùng, quaùn Phaät cuõng vaäy”. Neáu chaúng theo thanh saéc maø ñoäng nieäm, chaúng theo töôùng maïo maø sanh hieåu, töï nhieân voâ söï. Ñi ! Chôù ñöùng laâu. Traân troïng !

Hoâm nay ñaïi chuùng nhoùm hoïp maõi khoâng giaûi taùn.

Sö hoûi :

- Caùc ngöôi vì côù sao ôû ñaây maõi khoâng ñi ? Baàn ñaïo ñaõ ñoái dieän trình nhau, laïi chòu thoâi chaêng ? Coù vieäc gì khaû nghi, chôù laàm duïng taâm uoång phí khí löïc. Neáu coù nghi ngôø, caùc ngöôi tuøy yù thöa hoûi.

Coù vò hieäu Phaùp Uyeân hoûi :

- Theá naøo laø Phaät, theá naøo laø Phaùp, theá naøo laø Taêng, theá naøo laø moät theå Tam baûo ? Xin Thaày töø bi chæ daïy.

Sö ñaùp :

- Taâm laø Phaät chaúng caàn ñem Phaät caàu Phaät, taâm laø Phaùp chaúng caàn ñem phaùp caàu phaùp. Phaät, Phaùp hoøa hôïp khoâng hai laø Taêng, töùc laø moät theå Tam baûo. Kinh noùi: “Taâm, Phaät, chuùng sanh caû ba khoâng khaùc”. Thaân khaåu yù thanh tònh goïi laø Phaät ra ñôøi, ba nghieäp khoâng thanh tònh goïi laø Phaät dieät ñoä. Ví nhö khi giaän thì khoâng vui, khi vui thì khoâng giaän, chæ moät taâm thaät khoâng hai theå. Baûn trí saün vaäy, voâ laäu hieän tieàn, nhö raén hoùa thaønh roàng khoâng ñoåi vaûy, chuùng sanh hoài taâm thaønh Phaät chaúng ñoåi maët. Taùnh voán thanh tònh chaúng ñôïi tu thaønh, coù chöùng coù tu töùc ñoàng ngöôøi taêng thöôïng maïn. Chaân khoâng chaúng keït, öùng duïng khoâng cuøng, khoâng thuûy khoâng chung. Ngöôøi lôïi caên ñoán ngoä duïng voâ ñaúng ñaúng töùc laø A-naäu-boà-ñeà (Voâ thöôïng Chaùnh giaùc). Taâm khoâng hình töôùng töùc laø saéc thaân vi dieäu. Khoâng töôùng töùc laø thaät töôùng Phaùp thaân, theå taùnh töôùng ñeàu khoâng töùc laø thaân hö khoâng voâ bieân. Muoân haïnh trang nghieâm, töùc laø coâng ñöùc Phaùp thaân. Phaùp thaân naøy laø goác cuûa muoân hoùa, tuøy choã ñaët teân : Trí duïng khoâng heát goïi laø Voâ taän taïng (kho voâ taän), hay sanh muoân phaùp goïi laø Baûn phaùp taïng (kho goác caùc phaùp), ñuû taát caû trí goïi laø Trí tueä taïng (kho trí tueä), muoân phaùp veà Nhö goïi laø Nhö Lai taïng (kho Nhö Lai). Kinh noùi : “Nhö Lai ñoù, töùc nghóa Nhö cuûa caùc phaùp”. Laïi noùi : “Taát caû phaùp sanh dieät theá gian khoâng coù moät phaùp chaúng veà Nhö ”.

*

Coù vò khaùch hoûi :

- Ñeä töû chöa bieát Luaät sö, Phaùp sö, Thieàn sö vò naøo hôn caû, cuùi xin Hoøa thöôïng töø bi chæ daïy ?

Sö ñaùp :

- Luaät sö laø ngöôøi môû phaùp taïng Tyø-ni (luaät), truyeàn neà neáp laøm maïng soáng, thaáu suoát Trì Phaïm thoâng ñaït Khai Giaù, giöõ oai nghi ñeå laøm moâ phaïm, phoå caùo ba phen yeát-ma ñeå laøm nhaân sô khôûi cho boán quaû (Tu-ñaø-hoaøn, Tö-ñaø-haøm, A-na-haøm, A-la-haùn). Neáu chaúng phaûi laø haøng tröôûng laõo ñöùc daøy thì ñaâu kham ñaûm traùch.

- Phaùp sö laø ngöôøi ngoài toøa sö töû, bieän luaän thoâng nhö nöôùc chaûy, ñoái vôùi nhieàu ngöôøi ñoâng chuùng soi thaáu coång huyeàn, môû cöûa Baùt-nhaõ nhieäm maàu, bình ñaúng boá thí tam luaân khoâng tòch. Neáu chaúng phaûi laø haøng long töôïng laøm sao daùm ñaûm ñöông.

- Thieàn sö laø ngöôøi naém ñöôïc then choát cuûa ñaïo, thaáu suoát nguoàn taâm, ra vaøo co duoãi, tung hoaønh tuøy vaät öùng hieän; söï lyù thaûy ñoàng, choùng thaáy Nhö Lai, nhoå goác saâu sanh töû, ñöôïc Tam-muoäi hieän tieàn. Neáu chaúng phaûi ngöôøi an thieàn tònh löï ñeán choã aáy thaûy ñeàu môø mòt.

Tuøy caên cô thoï laõnh phaùp tu, ba moân hoïc tuy khaùc maø ñöôïc yù queân lôøi thì ñoàng Nhaát thöøa ñaâu sai bieät. Cho neân kinh noùi : “Trong coõi Phaät ôû möôøi phöông, chæ coù phaùp Nhaát thöøa, khoâng hai cuõng khoâng ba, tröø Phaät phöông tieän noùi, chæ taïm möôïn danh töï, ñeå daãn ñöôøng cho chuùng sanh” (Kinh Phaùp Hoa).

Khaùch thöa :

- Hoøa thöôïng thaâm ñaït yù chæ cuûa Phaät, ñöôïc bieän taøi voâ ngaïi.

Laïi hoûi theâm :

- Tam giaùo Nho, Ñaïo, Thích laø ñoàng hay khaùc ?

Sö ñaùp :

- Ngöôøi ñaïi löôïng duøng ñoù thì ñoàng. Keû tieåu cô coá chaáp thì khaùc. Thaûy ñeàu töø treân moät taùnh khôûi duïng, tuøy caên cô thaáy sai bieät thaønh ba, meâ ngoä do ngöôøi, chaúng phaûi taïi giaùo ñoàng hay khaùc.

*

Phaùp sö Ñaïo Quang chuyeân giaûng Duy Thöùc ñeán hoûi:

- Thieàn sö duøng taâm naøo tu ñaïo ?

Sö ñaùp :

- Laõo taêng khoâng taâm coù theå duøng, khoâng ñaïo coù theå tu.

- Ñaõ khoâng taâm coù theå duøng, khoâng ñaïo coù theå tu, taïi sao moãi ngaøy hoïp chuùng khuyeân ngöôøi hoïc thieàn tu ñaïo?

- Laõo taêng coøn khoâng coù chuùt ñaát caém duøi thì choã naøo hoïp chuùng laïi. Laõo taêng coøn khoâng coù löôõi thì ñaâu töøng khuyeân daïy ngöôøi.

- Thieàn sö ñoái dieän maø noùi doái.

- Laõo taêng coøn khoâng coù löôõi khuyeân ngöôøi thì ñaâu bieát noùi doái.

- Thaät toâi khoâng hieåu lôøi luaän nghò cuûa Thieàn sö.

- Laõo taêng töï cuõng chaúng hoäi.

*

Phaùp sö Chí chuyeân giaûng kinh Hoa Nghieâm ñeán hoûi:

- Taïi sao chaúng nhaän “Truùc bieác xanh xanh ñoàng laø Phaùp thaân, hoa vaøng mòt mòt thaûy ñeàu Baùt-nhaõ” ?

Sö ñaùp : 

- Phaùp thaân khoâng töôùng, öùng hieän trong truùc bieác thaønh hình, Baùt-nhaõ voâ tri ñoái vôùi hoa vaøng maø hieån töôùng, chaúng phaûi truùc bieác hoa vaøng kia coù Phaùp thaân Baùt-nhaõ. Kinh noùi : “Chaân Phaùp thaân cuûa Phaät gioáng nhö hö khoâng, öùng vaät hieän hình nhö traêng trong nöôùc”. Hoa vaøng neáu laø Baùt-nhaõ, Baùt-nhaõ töùc ñoàng voâ tình. Truùc bieác neáu laø Phaùp thaân, truùc bieác laïi hay öùng duïng. Toïa chuû   hoäi chaêng ?

- Chaúng roõ yù naøy.

- Neáu ngöôøi thaáy taùnh noùi phaûi cuõng ñöôïc, noùi chaúng phaûi cuõng ñöôïc, tuøy duïng maø noùi, chaúng keït phaûi quaáy. Neáu ngöôøi chaúng thaáy taùnh noùi truùc bieác thì chaáp truùc bieác, noùi hoa vaøng thì chaáp hoa vaøng, noùi Phaùp thaân thì keït Phaùp thaân, noùi Baùt-nhaõ maø chaúng bieát Baùt-nhaõ. Do ñoù maø trôû thaønh tranh luaän.

Phaùp sö Chí leã taï lui ra.

*

Coù ngöôøi hoûi :

- Ñem taâm tu haønh bao laâu ñöôïc giaûi thoaùt ?

Sö ñaùp :

- Ñem taâm tu haønh ví nhö laáy buøn loûng röûa nhô. Baùt-nhaõ huyeàn dieäu voán töï khoâng sanh, ñaïi duïng hieän tieàn chaúng luaän thôøi tieát.

- Phaøm phu cuõng ñöôïc nhö theá chaêng ?

- Ngöôøi thaáy taùnh thì chaúng phaûi phaøm phu, ñoán ngoä thöôïng thöøa thì ñaõ sieâu phaøm vöôït thaùnh. Ngöôøi meâ luaän phaøm baøn thaùnh, ngöôøi ngoä sieâu vöôït sanh töû Nieát-baøn, ngöôøi meâ noùi söï noùi lyù, ngöôøi ngoä ñaïi duïng cuøng khaép. Ngöôøi meâ caàu ñaéc caàu chöùng, ngöôøi ngoä khoâng ñaéc khoâng caàu. Ngöôøi meâ heïn kieáp xa seõ chöùng, ngöôøi ngoä choùng thaáy lieàn.

*

Phaùp sö giaûng kinh Duy-ma ñeán hoûi :

- Kinh noùi : “Luïc sö ngoaïi ñaïo kia v.v… laø thaày cuûa ngöôi, nhaân kia xuaát gia, thaày kia bò ñoïa ngöôi cuõng theo ñoù maø ñoïa. Ngöôøi thí cho ngöôi chaúng goïi phöôùc ñieàn, cuùng döôøng cho ngöôi ñoïa trong ba ñöôøng aùc. Cheâ Phaät, huûy phaùp, chaúng vaøo soá chuùng, troïn chaúng ñöôïc dieät ñoä. Ngöôi neáu nhö theá môùi neân nhaän thöùc aên” (Kinh Duy-ma). Thænh Thieàn sö vì giaûi thích.

Sö ñaùp :

- Ngöôøi meâ chaïy theo saùu caên goïi laø Luïc sö, ngoaøi taâm caàu Phaät goïi laø ngoaïi ñaïo, thaáy coù vaät ñeå thí chaúng goïi phöôùc ñieàn, sanh taâm nhaän cuùng döôøng ñoïa ba ñöôøng aùc. Ngöôi neáu hay cheâ bai Phaät laø chaúng ñaém caàu Phaät, huûy baùng Phaùp laø chaúng ñaém caàu Phaùp, chaúng vaøo soá chuùng laø chaúng ñaém caàu Taêng, troïn chaúng ñöôïc dieät ñoä laø trí duïng hieän tieàn. Neáu coù ngöôøi hay hieåu ñöôïc nhö theá lieàn ñöôïc thöùc aên thieàn duyeät phaùp hyû.

*

Coù vò cö só ñeán hoûi :

- Coù ngöôøi hoûi Phaät ñaùp Phaät, hoûi Phaùp ñaùp Phaùp, baûo laø phaùp moân moät chöõ, chaúng bieát phaûi chaêng ?

Sö ñaùp :

- Nhö chim Anh Voõ hoïc noùi tieáng ngöôøi, töï noùi chaúng ñaëng, vì khoâng trí tueä. Ví nhö ñem nöôùc röûa nöôùc, ñem löûa ñoát löûa, troïn khoâng coù nghóa lyù gì.

*

Coù ngöôøi hoûi :

- Ngoân vôùi ngöõ laø ñoàng hay khaùc ?

Sö ñaùp :

- Laø moät. Bôûi vì lôøi noùi (ngoân) thaønh caâu goïi laø ngöõ. Vaû nhö bieän luaän thao thao, ví tôï nhö nöôùc chaûy trong soâng lôùn, lôøi hay choàng chaäp, nhö haït chaâu nghieâng ñeå trong ñoà troøn, môû roäng teân vaïn töôïng nhö nöôùc chaûy, chia cheû nghóa nhieàu nhö bieån caû, ñoù laø ngöõ vaäy. Ngoân laø moät chöõ hieän baøy cuûa taâm. ÔÛ trong chöùa huyeàn vi, beân ngoaøi hieän dieäu töôùng, muoân vieäc khuaáy roái maø chaúng loaïn, trong ñuïc laãn loän maø thöôøng phaân bieät. Vua Teà vaãn coøn hoå theïn lôøi cuûa Ñaïi phu, Boà-taùt Vaên Thuø coøn khen ngôïi caâu noùi cuûa Tònh Danh, thì ngöôøi thöôøng laøm sao hieåu noåi.

*

Luaät sö  Nguyeân ñeán hoûi :

- Thieàn sö thöôøng noùi : “Töùc taâm laø Phaät”, khoâng hôïp lyù. Vaû laïi, Boà-taùt Nhaát Ñòa phaân thaân ôû traêm theá giôùi chö Phaät, Nhò Ñòa taêng leân gaáp möôøi. Thieàn sö thöû hieän thaàn thoâng xem ?

Sö ñaùp :

- Chính mình Xaø-leâ laø phaøm hay Thaùnh ?

- Laø phaøm.

- Ñaõ laø phaøm taêng sao laïi hoûi caûnh giôùi nhö theá ? Kinh noùi : “Nhaân giaû taâm coù cao thaáp, chaúng y nôi trí tueä Phaät”, ñaây laø theá.

- Thieàn sö moãi ngaøy baûo : Neáu ngoä ñaïo thì thaân hieän tieàn lieàn ñöôïc giaûi thoaùt, cuõng khoâng hôïp lyù.

- Coù ngöôøi troïn ñôøi laøm laønh, boãng nhieân aên caép ñoà ngöôøi caàm trong tay, ngay khi aáy thaân naøy phaûi thaân keûû caép chaêng ?

- Phaûi.

- Hieän nay thaáy taùnh roõ raøng, taïi sao khoâng ñöôïc giaûi thoaùt ?

- Ñôøi nay haún khoâng ñöôïc, phaûi traûi qua ba ñaïi A-taêng-kyø kieáp (ba voâ soá kieáp) môùi ñöôïc.

- A-taêng-kyø kieáp laïi coù soá chaêng ?

Nguyeân leân gioïng baûo :

- Ñem keû caép so vôùi giaûi thoaùt, ñöôïc thoâng ñaïo lyù chaêng ?

Sö ñaùp :

- Xaø-leâ töï chaúng hieåu ñaïo, khoâng theå chöôùng taát caû ngöôøi hieåu, con maét mình chaúng môû, khoâng theå chöôùng taát caû  ngöôøi thaáy vaät.

Nguyeân ñoåi saéc vöøa ñi vöøa noùi :

- Laõo giaø hoãn taïp voâ ñaïo.

Sö baûo :

- Chính ñöôøng ñi ñoù laø ñaïo cuûa oâng.

*

Phaùp sö Tueä chuyeân giaûng Chæ Quaùn ñeán hoûi :

- Thieàn sö bieän bieät ñöôïc ma chaêng ?

Sö baûo :

- Khôûi taâm laø thieân ma, chaúng khôûi taâm laø aám ma, hoaëc khôûi chaúng khôûi laø phieàn naõo ma. Trong chaùnh phaùp ta khoâng coù vieäc nhö theá.

- Nhaát taâm tam quaùn, nghóa theá naøo ?

- Taâm quaù khöù thì ñaõ qua, taâm vò lai thì chöa ñeán, taâm hieän taïi thì khoâng truï, ôû trong ñoù laïi duøng taâm naøo ñeå quaùn?

- Thieàn sö chaúng hieåu Chæ Quaùn.

- Toïa chuû hieåu chaêng ?

- Hieåu.

- Nhö Trí Giaû Ñaïi sö noùi Chæ ñeå phaù Chæ, noùi Quaùn ñeå phaù quaùn, truï Chæ thì chìm trong sanh töû, truï Quaùn thì taâm thaàn loaïn. Theá laø, phaûi ñem taâm Chæ taâm, hay khôûi taâm Quaùn ñeå quaùn ? Neáu coù taâm quaùn laø phaùp thöôøng kieán, neáu khoâng taâm quaùn laø phaùp ñoaïn kieán, cuõng coù cuõng khoâng laø phaùp nhò kieán. Thænh Toïa chuû xeùt kyõ noùi xem ?

- Neáu hoûi nhö theá ñeàu khoâng theå noùi ñöôïc.

- Vaäy thì ñaâu töøng Chæ Quaùn.

*

Coù ngöôøi hoûi :

- Baùt-nhaõ lôùn chaêng ?

Sö ñaùp :

- Lôùn.

- Lôùn baèng chöøng naøo ?

- Khoâng coù ngaèn meù.

- Baùt-nhaõ nhoû chaêng ?

- Nhoû.

- Nhoû baèng chöøng naøo ?

- Xem chaúng thaáy.

- Choã naøo laø Baùt-nhaõ ?

- Choã naøo chaúng phaûi Baùt-nhaõ ?

*

Phaùp sö giaûng kinh Duy-ma hoûi :

- Chö Boà-taùt moãi vò nhaäp phaùp moân Baát nhò, ngaøi Duy-ma laëng thinh laø cöùu caùnh chaêng ?

Sö ñaùp :

- Chöa phaûi cöùu caùnh. Thaùnh yù neáu toät thì ñeán quyeån ba laïi noùi vieäc gì ?

Phaùp sö im laëng giaây laùt, thöa :

- Thænh Thieàn sö vì toâi noùi yù chöa cöùu caùnh.

Sö baûo :

- Caên cöù trong kinh thì quyeån nhaát laø “daãn chuùng goïi möôøi vò ñaïi ñeä töû truï taâm”. Quyeån hai laø “chö Boà-taùt moãi vò noùi nhaäp phaùp moân Baát nhò, duøng lôøi noùi ñeå hieån baøy khoâng lôøi; ngaøi Vaên Thuø duøng khoâng lôøi ñeå hieån baøy khoâng lôøi; ngaøi Duy-ma chaúng duøng lôøi chaúng duøng khoâng lôøi, cho neân laëng thinh ñeå thaâu ngoân ngöõ ôû tröôùc”. Quyeån ba laø “töø choã laëng thinh khôûi noùi, laïi hieån thaàn thoâng taùc duïng”. Toïa chuû hoäi chaêng ?

- Thaät laø kyø quaùi, ñuùng theá !

- Cuõng chöa ñuùng theá.

- Taïi sao chöa ñuùng theá ?

- Vaû laïi, vì ñeå phaù tình chaáp cuûa ngöôøi neân noùi nhö theá. Neáu y cöù yù kinh thì chæ noùi saéc taâm khoâng tòch khieán ngöôøi thaáy baûn taùnh, daïy boû haïnh giaû vaøo haïnh thaät, chôù nhaèm treân ngoân ngöõ giaáy möïc maø thaûo luaän suy tính, coát hoäi ñöôïc hai chöõ Tònh Danh laø ñuû. Tònh laø baûn theå. Danh laø tích duïng. Töø baûn theå khôûi tích duïng, töø tích duïng trôû veà baûn theå. Theå vaø duïng khoâng hai. Baûn (xöa) vaø tích (nay) khoâng khaùc. Do ñoù, coå nhaân noùi : “Baûn (xöa) tích (nay) tuy khaùc, chaúng nghó baøn laø moät vaäy. Moät cuõng chaúng phaûi moät”. Neáu hieåu hai chöõ Tònh Danh laø giaû hieäu, laïi noùi caùi gì cöùu caùnh cuøng chaúng cöùu caùnh ? Khoâng tröôùc khoâng sau, chaúng phaûi goác chaúng phaûi ngoïn, chaúng phaûi Tònh chaúng phaûi Danh, vì chæ baøy cho chuùng sanh baûn taùnh baát tö nghì giaûi thoaùt. Neáu ngöôøi khoâng thaáy taùnh, troïn ñôøi chaúng thaáy ñöôïc lyù naøy.

*

Coù vò taêng hoûi :

- Muoân phaùp troïn khoâng, thöùc taùnh cuõng vaäy. Ví nhö bong boùng nöôùc moät khi tan thì khoâng hôïp laïi. Thaân naøy cheát chaúng sanh trôû laïi töùc laø roãng khoâng thì choã naøo maø coù thöùc taùnh ?

 Sö ñaùp :

- Bong boùng nhaân nöôùc maø coù, bong boùng tan ñaâu theå khoâng nöôùc. Thaân nhaân taùnh maø coù, thaân cheát ñaâu theå noùi taùnh dieät.

- Ñaõ noùi coù taùnh, thöû ñem ra xem ?

- OÂng tin coù ngaøy hoâm qua chaêng ?

- Tin.

- OÂng ñem ngaøy hoâm qua ñeán xem ?

- Ngaøy hoâm qua thaät laø coù, nhöng maø hieän giôø khoâng theå ñem ñeán ñöôïc.

- Ngaøy hoâm qua khoâng theå ñem ñeán ñöôïc, chaúng phaûi khoâng ngaøy hoâm qua, oâng töï khoâng thaáy taùnh, chaúng phaûi khoâng coù taùnh. Nay thaáy maëc y, aên côm, ñi, ñöùng, ngoài, naèm ñoái dieän maø chaúng bieát, ñaùng goïi laø ngu meâ. OÂng muoán thaáy ngaøy hoâm qua thì cuøng ngaøy nay chaúng khaùc. Ñem taùnh ñi tìm taùnh muoân kieáp troïn chaúng thaáy, cuõng nhö coù ngöôøi chaúng thaáy maët trôøi, chaúng phaûi maët trôøi khoâng coù.

*

Phaùp sö chuyeân giaûng Thanh Long sôù ñeán hoûi :

- Kinh noùi : “Khoâng phaùp coù theå noùi, aáy goïi laø noùi phaùp”. Thieàn sö theå hoäi nhö theá naøo ?

Sö ñaùp :

- Vì theå Baùt-nhaõ cöùu caùnh thanh tònh, khoâng coù moät vaät coù theå ñöôïc, aáy goïi laø “khoâng phaùp”. ÔÛ trong theå khoâng tòch cuûa Baùt-nhaõ ñuû dieäu duïng nhö haø sa, laø khoâng vieäc gì chaúng bieát, aáy goïi laø “noùi phaùp”. Cho neân noùi : “Khoâng phaùp coù theå noùi, aáy goïi laø noùi phaùp”.

*

Phaùp sö giaûng kinh Hoa Nghieâm hoûi :

- Thieàn sö tin voâ tình laø Phaät chaêng ?

Sö ñaùp :

Chaúng tin. Neáu voâ tình laø Phaät thì ngöôøi soáng chaúng baèng ngöôøi cheát, löøa cheát choù cheát leõ ra hôn ngöôøi soáng. Kinh noùi : “Phaät thaân töùc laø Phaùp thaân, töø giôùi ñònh tueä maø sanh, töø tam minh luïc thoâng maø sanh, töø taát caû phaùp laønh maø sanh”. Neáu noùi voâ tình laø Phaät, Ñaïi ñöùc hieän giôø chôït cheát lieàn thaønh Phaät roài.

*

Coù Phaùp sö hoûi :

- Trì kinh Baùt-nhaõ coâng ñöùc raát nhieàu, Thaày coù tin chaêng ?

Sö ñaùp :

- Chaúng tin.

- Neáu vaäy söï linh nghieäm truyeàn laïi hôn möôøi quyeån ñeàu khoâng theå tin sao ?

- Ngöôøi soáng giöõ hieáu töï coù caûm öùng, khoâng phaûi xöông traéng hay coù caûm öùng. Kinh laø chöõ giaáy möïc, chöõ giaáy möïc taùnh noù khoâng, thì choã naøo coù linh nghieäm ? Söï linh nghieäm taïi ngöôøi trì kinh duïng taâm neân thaàn thoâng caûm vaät. Thöû ñem moät quyeån kinh ñeå treân baøn khoâng coù ngöôøi thoï trì, töï noù coù linh nghieäm chaêng ?

*

Coù vò taêng hoûi :

- Chöa bieát taát caû danh töôùng vaø phaùp töôùng, noùi cuøng vôùi nín, theá naøo thoâng hoäi lieàn khoâng coù tröôùc sau ?

Sö ñaùp :

- Khi moät nieäm khôûi xöa nay khoâng töôùng khoâng danh, laøm sao ñöôïc noùi coù tröôùc sau ? Chaúng roõ danh töôùng voán tònh, voïng chaáp coù tröôùc sau. Coång danh töôùng khoùa, chaúng phaûi chìa khoùa trí thì khoâng theå môû. Heã noùi Trung ñaïo thì beänh taïi Trung ñaïo, noùi hai beân thì beänh taïi hai beân. Chaúng bieát hieän duïng laø Phaùp thaân Voâ ñaúng ñaúng (Phaät). Meâ ngoä ñöôïc maát laø phaùp cuûa ngöôøi thöôøng, töï khôûi sanh dieät, choân vuøi chaùnh trí. Hoaëc ñoaïn phieàn naõo, hoaëc caàu Boà-ñeà ñeàu laø choái boû Baùt-nhaõ.

*

Coù ngöôøi hoûi :

- Luaät sö côù sao chaúng tin thieàn ?

Sö ñaùp :

- Vì lyù saâu kín khoù hieån baøy, danh töôùng deã giöõ. Ngöôøi khoâng thaáy taùnh neân chaúng tin thieàn. Neáu ngöôøi thaáy taùnh goïi ñoù laø Phaät, ngöôøi bieát Phaät môùi hay tin vaøo, Phaät chaúng xa ngöôøi maø ngöôøi xa Phaät. Phaät laø taâm taïo, maø ngöôøi meâ caên cöù trong vaên töï ñeå tìm. Ngöôøi ngoä nhaèm nôi taâm maø giaùc, ngöôøi meâ tu nhaân ñôïi quaû. Ngöôøi ngoä thaáu roõ taâm khoâng töôùng, ngöôøi meâ chaáp vaät giöõ caùi ngaõ laøm mình. Ngöôøi ngoä Baùt-nhaõ öùng duïng hieän tieàn, ngöôøi ngu chaáp khoâng chaáp coù sanh keït. Ngöôøi trí thaáy taùnh lieãu töôùng linh thoâng. Haøng caøn tueä (tueä khoâ) bieän luaän moûi mieäng, baäc ñaïi trí thaáu suoát baûn theå taâm an vui. Boà-taùt chaïm vaät soi toû, Thanh vaên sôï caûnh laøm môø taâm. Ngöôøi ngoä haèng ngaøy ñöôïc voâ sanh, ngöôøi meâ hieän tieàn caùch xa Phaät.

*

Coù ngöôøi hoûi :

- Theá naøo ñöôïc thaàn thoâng ?

Sö ñaùp :

- Thaàn taùnh linh thoâng khaép giaùp theá giôùi nhö caùt buïi nuùi soâng ñaù vaùch qua laïi khoâng ngaïi, trong saùt-na ñi muoân daëm, qua laïi khoâng daáu veát, löûa khoâng theå ñoát, nöôùc khoâng theå chìm. Ngöôøi ngu töï khoâng taâm trí muoán thaân töù ñaïi naøy ñöôïc bay trong hö khoâng. Kinh noùi : “Phaøm phu chaáp töôùng tuøy nghi vì hoï noùi : Taâm khoâng hình töôùng töùc laø saéc thaân vi dieäu; khoâng töôùng töùc laø töôùng thaät, töôùng thaät thì theå noù khoâng, goïi laø thaân hö khoâng voâ bieân, muoân haïnh trang nghieâm neân goïi laø Phaùp thaân coâng ñöùc”. Chính Phaùp thaân naøy laø goác cuûa muoân haïnh, tuøy coâng duïng ñaët teân, noùi thaät chæ coù Phaùp thaân thanh tònh.

*

Coù ngöôøi hoûi :

- Keû nhaát taâm tu haønh thì nghieäp chöôùng ñôøi quaù khöù ñöôïc tieâu dieät chaêng ?

Sö ñaùp :

- Ngöôøi khoâng thaáy taùnh chöa ñöôïc tieâu dieät. Neáu ngöôøi thaáy taùnh nhö maët trôøi gioïi söông tuyeát. Laïi ngöôøi thaáy taùnh, ví nhö gom coû baèng ngoïn nuùi Tu Di chæ duøng moät ñoùm löûa laø chaùy ruïi. Nghieäp chöôùng nhö coû, trí tueä nhö löûa.

- Theá naøo bieát ñöôïc nghieäp chöôùng heát ?

- Hieän tieàn taâm thoâng thì vieäc sanh tröôùc sau ñeàu thoâng. Ví nhö nhìn thaáy Phaät tröôùc Phaät sau, muoân phaùp ñoàng thôøi. Kinh noùi : “Moät nieäm bieát taát caû phaùp laø ñaïo traøng vì thaønh töïu Nhaát thieát trí”.

*

Coù vò cö só hoûi :

- Theá naøo ñöôïc truï chaùnh phaùp ?

Sö ñaùp :

- Caàu truï chaùnh phaùp laø taø. Vì côù sao ? Vì phaùp khoâng coù taø chaùnh.

- Laøm sao ñöôïc thaønh Phaät ?

- Chaúng caàn boû taâm chuùng sanh, coát ñöøng oâ nhieãm taùnh mình. Kinh noùi : “Taâm, Phaät vaø chuùng sanh caû ba ñeàu khoâng sai bieät”.

- Neáu hieåu nhö theá ñöôïc giaûi thoaùt chaêng ?

- Voán töï khoâng phöôïc (troùi buoäc) chaúng caàn caàu giaûi. Phaùp vöôït ngoaøi ngoân ngöõ vaên töï, chaúng duøng trong caâu soá maø caàu; phaùp chaúng phaûi quaù khöù hieän taïi vò lai, khoâng theå do trong nhaân quaû maø kheá hoäi; phaùp vöôït taát caû, khoâng theå so saùnh; phaùp thaân khoâng hình töôïng, öùng vaät hieän hình, chaúng rôøi theá gian maø caàu giaûi thoaùt.

*

Coù vò taêng hoûi :

- Caùi gì laø Baùt-nhaõ ?

Sö baûo :

- Ngöôi nghi caùi gì khoâng phaûi Baùt-nhaõ, thöû noùi xem ?

- Theá naøo ñöôïc thaáy taùnh ?

- Thaáy töùc laø taùnh, khoâng taùnh thì khoâng theå thaáy.

- Theá naøo laø tu haønh ?

- Coát ñöøng oâ nhieãm töï taùnh töùc laø tu haønh, chôù töï löøa doái laø tu haønh, ñaïi duïng hieän tieàn töùc laø Phaùp thaân Voâ ñaúng ñaúng (Phaät).

- Trong taùnh coù aùc chaêng ?

- Trong ñaây thieän coøn chaúng laäp.

- Thieän aùc ñeàu chaúng laäp, ñem taâm duøng vaøo choã naøo ?

- Ñem taâm duøng taâm laø ñaïi ñieân ñaûo.

- Laøm theá naøo môùi phaûi ?

- Khoâng laøm theá naøo, cuõng khoâng phaûi.

*

Coù ngöôøi hoûi :

- Coù ngöôøi cheøo thuyeàn, löôøn thuyeàn coï cheát con oác con heán, laø ngöôøi chòu toäi hay thuyeàn chòu toäi ?

Sö ñaùp :

- Ngöôøi thuyeàn caû hai ñeàu khoâng taâm, toäi chính taïi oâng. Ví nhö cuoàng phong thoåi gaõy caây haïi maïng, maø khoâng coù ngöôøi laøm, khoâng coù ngöôøi chòu, nhöng trong theá giôùi ñaâu khoâng phaûi laø choã chuùng sanh chòu khoå.

*

Coù vò taêng hoûi :

- Chöa bieát “theá thaùc tình” (gôûi tình), “theá chæ caûnh”, “theá noùi nín”, cho ñeán “theá nhöôùng maøy chôùp maét” v.v…, laøm sao ñöôïc thoâng hoäi ôû trong khoaûng moät nieäm ?

Sö ñaùp :

- Khoâng coù vieäc ngoaøi taùnh. Ngöôøi duïng dieäu thì ñoäng yeân ñeàu dieäu. Ngöôøi taâm chaân thì noùi nín thaûy chaân. Ngöôøi hoäi ñaïo thì ñi ñöùng ngoài naèm ñeàu laø ñaïo. Vì meâ töï taùnh neân muoân laàm phaùt sanh.

- Theá naøo laø phaùp coù toâng chæ ?

- Tuøy choã kia laäp lieàn coù caùc nghóa. Ngaøi Vaên Thuø nôi goác voâ truï laäp taát caû phaùp.

- Chaúng ñoàng thaùi hö chaêng ?

- Ngöôi sôï ñoàng thaùi hö chaêng ?

- Sôï.

- Caùi bieát sôï laø chaúng ñoàng thaùi hö.

- Choã noùi khoâng theå ñeán, laøm sao ñöôïc hieåu ?

- Nay chính khi ngöôi noùi, nghi choã naøo chaúng ñeán.

*

Coù hôn möôøi vò Tuùc ñöùc ñoàng ñeán hoûi :

- Kinh noùi : “Phaù dieät Phaät phaùp”, chöa bieát Phaät phaùp coù theå phaù dieät chaêng ?

Sö ñaùp :

- Phaøm phu ngoaïi ñaïo baûo Phaät phaùp coù theå phaù dieät, ngöôøi Nhò thöøa baûo Phaät phaùp khoâng theå phaù dieät, trong chaùnh phaùp cuûa toâi khoâng coù hai caùi thaáy naøy. Neáu luaän veà chaùnh phaùp chaúng nhöõng phaøm phu ngoaïi ñaïo, cho ñeán haøng Nhò thöøa chöa ñeán vò Phaät cuõng laø ngöôøi aùc.

- Phaùp chaân, phaùp huyeãn, phaùp khoâng, phaùp chaúng khoâng moãi thöù coù chuûng taùnh chaêng ?

- Phaùp tuy khoâng coù chuûng taùnh, öùng vaät ñeàu hieän. Taâm huyeãn neân taát caû phaùp ñeàu huyeãn, neáu coù moät phaùp chaúng huyeãn thì huyeãn aét coù ñònh. Taâm khoâng, neân taát caû ñeàu khoâng, neáu coù moät phaùp chaúng khoâng thì nghóa khoâng chaúng laäp. Khi meâ thì ngöôøi theo phaùp, luùc ngoä thì phaùp do ngöôøi. Nhö sum la vaïn töôïng ñeán khoâng laø toät, traêm soâng caùc doøng ñeán bieån laø toät. Taát caû Hieàn Thaùnh ñeán Phaät laø toät. Möôøi hai phaàn kinh, naêm boä Tyø-ni (luaät), naêm Vi-ñaø luaän (luaän) ñeán taâm laø toät. Taâm laø goác dieäu cuûa toång trì, laø nguoàn lôùn cuûa muoân phaùp, cuõng goïi laø kho ñaïi trí tueä, voâ truï Nieát-baøn, traêm ngaøn muoân teân thaûy laø teân khaùc cuûa taâm maø thoâi.

- Theá naøo laø huyeãn ?

- Huyeãn khoâng coù töôùng nhaát ñònh, nhö voøng löûa quay, nhö thaønh Caøn-thaùt-baø, nhö ngöôøi goã baèng maùy, nhö soùng naéng, nhö hoa giöõa hö khoâng, ñeàu khoâng coù phaùp thaät. 

- Sao goïi laø thaày ñaïi huyeãn ?

- Taâm goïi laø thaày ñaïi huyeãn. Thaân laø thaønh ñaïi huyeãn. Danh töôùng laø ñoà aên maëc cuûa ñaïi huyeãn. Theá giôùi nhieàu nhö caùt buïi khoâng coù vieäc gì ngoaøi huyeãn. Phaøm phu chaúng bieát huyeãn, nôi nôi meâ nghieäp huyeãn. Thanh vaên sôï caûnh huyeãn, môø taâm vaøo tòch dieät. Boà-taùt bieát phaùp huyeãn, ñaït theå huyeãn, chaúng caâu neä taát caû danh töôùng. Phaät laø thaày ñaïi huyeãn, xoay baùnh xe phaùp ñaïi huyeãn, thaønh Nieát-baøn ñaïi huyeãn, chuyeån sanh dieät huyeãn, ñöôïc chaúng sanh chaúng dieät, chuyeån coõi oâ ueá nhö caùt buïi thaønh phaùp giôùi thanh tònh.

*

Coù vò taêng hoûi :

- Taïi sao chaúng chòu tuïng kinh, maø goïi laø “khaùch ngöõ” (keû hoïc noùi) ?

Sö ñaùp :

- Nhö chim Anh Voõ chæ hoïc tieáng ngöôøi maø khoâng hieåu yù ngöôøi. Kinh laø truyeàn yù Phaät, chaúng nhaän ñöôïc yù Phaät maø chæ tuïng, aáy laø ngöôøi hoïc ngöõ. Do ñoù neân chaúng chòu tuïng kinh. 

- Khoâng theå lìa vaên töï ngoân ngöõ maø rieâng coù yù ?

- Ngöôi noùi nhö theá cuõng laø hoïc ngöõ.

- Ñoàng laø ngoân ngöõ sao Thaày chaúng nhaän lôøi toâi ?

- Ngöôi haõy laéng nghe, trong kinh coù ñoaïn vaên raát roõ raøng “Ta noùi ra laø nghóa ngöõ maø chaúng phaûi vaên, chuùng sanh noùi ra laø vaên ngöõ maø chaúng phaûi nghóa, ngöôøi ñöôïc yù vöôït ngoaøi lôøi, ngöôøi ngoä lyù vöôït ngoaøi vaên töï, phaùp vöôït ngoân ngöõ vaên töï, ñaâu theå nhaèm treân caâu vaên maø caàu”. Theá neân, ngöôøi phaùt Boà-ñeà thì ñöôïc yù queân lôøi, ngoä lyù maø lôø kinh, cuõng nhö ñöôïc caù queân noâm, ñöôïc thoû boû baãy.

*

Coù Phaùp sö hoûi :

- Nieäm Phaät laø “höõu töôùng Ñaïi thöøa”, yù Thieàn sö theá naøo ?

Sö ñaùp :

- Voâ töôùng vaãn chaúng phaûi Ñaïi thöøa, huoáng laø höõu töôùng. Kinh noùi : “Phaøm phu chaáp töôùng” tuøy nghi vì hoï noùi.

- Nguyeän sanh Tònh ñoä, chöa bieát thaät coù Tònh ñoä  chaêng ?

- Kinh noùi : “Muoán ñöôïc Tònh ñoä phaûi tònh taâm kia, tuøy taâm kia tònh töùc Phaät ñoä tònh”. Neáu taâm thanh tònh thì chính choã ôû hieän giôø laø Tònh ñoä. Ví nhö sanh trong nhaø Quoác vöông, nhaát ñònh noái nghieäp Quoác vöông. Phaùt taâm höôùng Phaät ñaïo laø sanh nôi coõi Phaät tònh. Taâm kia neáu chaúng tònh thì chính choã ôû hieän giôø laø ueá ñoä. Tònh vaø ueá ñoä laø taïi taâm chaúng phaûi taïi coõi nöôùc.

- Moãi ngaøy nghe noùi ñaïo, chöa bieát ngöôøi naøo hay thaáy ?

- Ngöôøi coù tueä nhaõn hay thaáy.

- Raát thích Ñaïi thöøa laøm sao hoïc ñöôïc ?

- Ngoä laø ñöôïc, chaúng ngoä laø chaúng ñöôïc.

- Laøm sao ñöôïc ngoä ?

- Phaûi quaùn kyõ.

- Gioáng vaät gì ?

- Gioáng khoâng vaät.

- Theá naøo laø roát raùo Khoâng ?

- Khoâng chaúng roát raùo.

- Theá naøo laø Höõu ?

- Höõu maø khoâng töôùng.

- Chaúng ngoä laøm sao ?

- Ñaïi ñöùc töï chaúng ngoä, chaúng phaûi taïi ngöôøi laøm chöôùng ngaïi.

- Phaät phaùp ôû nôi ba meù (trong ngoaøi giöõa) chaêng ?

- Thaáy taïi voâ töôùng chaúng ôû ngoaøi nôi aáy, öùng duïng khoâng cuøng, chaúng ôû taïi trong, chaëng giöõa khoâng coù choã truï, ba meù khoâng theå ñöôïc.

- Caâu ñaùp naøy raát hoãn taïp.

- Chính khi Thaày noùi hai chöõ “hoãn taïp” laø ôû trong ôû ngoaøi chaêng ?

- Ñeä töû xeùt nghieäm trong ngoaøi khoâng daáu veát.

- Neáu khoâng daáu veát thì bieát roõ lôøi noùi töø tröôùc ñeán giôø khoâng coù hoãn taïp.

- Theá naøo ñöôïc laøm Phaät ?

- Taâm aáy laø Phaät, taâm aáy laøm Phaät.

- Chuùng sanh vaøo ñòa nguïc, Phaät taùnh coù vaøo chaêng ?

- Nhö hieän nay chính khi laøm aùc laïi coù laønh chaêng ?

- Khoâng.

- Chuùng sanh vaøo ñòa nguïc, Phaät taùnh cuõng nhö theá.

- Taát caû chuùng sanh ñeàu coù Phaät taùnh laø theá naøo ?

- Taïo duïng Phaät laø taùnh Phaät, taïo duïng keû cöôùp laø taùnh cöôùp, taïo duïng chuùng sanh laø taùnh chuùng sanh. Taùnh khoâng hình töôùng, tuøy duïng ñaët teân. Kinh noùi : “Taát caû Hieàn Thaùnh ñeàu do phaùp voâ vi maø coù sai bieät” (kinh Kim Cang).

*

Coù vò taêng hoûi :

- Theá naøo laø Phaät ?

Sö ñaùp :

- Rôøi ngoaøi taâm thì khoâng coù Phaät.

- Theá naøo laø Phaùp thaân ?

- Taâm laø Phaùp thaân, nghóa laø hay sanh muoân phaùp neân goïi laø Phaùp giôùi thaân. Luaän Khôûi Tín noùi : “Noùi laø phaùp ñoù, nghóa laø taâm chuùng sanh, töùc y taâm naøy hieån baøy nghóa Ñaïi thöøa”.

- Theá naøo laø noùi coù quyeån kinh lôùn trong haït buïi nhoû?

- Trí tueä laø quyeån kinh lôùn. Kinh noùi : “Coù quyeån kinh lôùn löôïng baèng theá giôùi tam thieân ñaïi thieân, ôû trong moät haït buïi nhoû”. Moät haït buïi laø moät nieäm taâm traàn vaäy. Cho neân noùi “trong moät nieäm traàn noùi ra haø sa baøi keä, ngöôøi ñôøi töï chaúng bieát”.

- Sao goïi laø thaønh ñaïi nghóa ? Sao goïi laø vua ñaïi nghóa?

- Thaân laø thaønh ñaïi nghóa. Taâm laø vua ñaïi nghóa. Kinh noùi : “Ngöôøi ña vaên gioûi veà nghóa, maø chaúng gioûi veà noùi naêng, noùi naêng laø sanh dieät, nghóa chaúng sanh dieät, nghóa khoâng hình töôùng, ngoaøi lôøi noùi naêng. Taâm laø quyeån kinh lôùn, taâm laø vua nghóa lôùn. Neáu ngöôøi chaúng bieát taâm raønh roõ thì khoâng goïi laø gioûi nghóa, chæ laø ngöôøi hoïc ngöõ.

- Kinh Baùt-nhaõ noùi : “Ñoä chín loaøi chuùng sanh ñeàu vaøo Voâ dö Nieát-baøn”, laïi noùi “thaät khoâng chuùng sanh ñöôïc dieät ñoä”, hai ñoaïn vaên kinh naøy laøm sao thoâng hoäi ? Ngöôøi xöa vaø ngöôøi nay ñeàu noùi “thaät ñoä chuùng sanh maø khoâng chaáp töôùng chuùng sanh”. Toâi vaãn coøn nghi, thænh thaày vì toâi giaûi nghi.

- Chín loaøi chuùng sanh trong moät thaân ñaày ñuû, tuøy taïo nghieäp tuøy thaønh quaû. Voâ minh laø noaõn sanh (sanh baèng tröùng), phieàn naõo bao boïc ôû trong laø thai sanh (sanh baèng baøo thai), nöôùc aùi ñöôïm nhuaàn laø thaáp sanh (sanh choã aåm öôùt), chôït khôûi phieàn naõo laø hoùa sanh (töø loaøi naøy hoùa sanh loaøi khaùc). Ngoä lieàn laø Phaät, meâ goïi laø chuùng sanh. Boà-taùt chæ duøng taâm nieäm nieäm laøm chuùng sanh. Neáu thaáu roõ nieäm nieäm nôi taâm, theå noù ñeàu khoâng, goïi laø ñoä chuùng sanh. Ngöôøi trí caên cöù treân baûn teá (taâm) cuûa mình maø ñoä. Luùc chöa thaønh hình, chöa thaønh hình ñaõ khoâng, thì bieát thaät khoâng chuùng sanh ñöôïc dieät ñoä.

Coù vò taêng hoûi :

- Ngoân ngöõ laø taâm chaêng ?

Sö ñaùp :

- Ngoân ngöõ laø duyeân chaúng phaûi taâm.

- Lìa duyeân caùi gì laø taâm ?

- Lìa ngoân ngöõ khoâng taâm.

- Lìa ngoân ngöõ ñaõ khoâng taâm, vaäy caùi gì laø taâm ?

- Taâm khoâng hình töôùng, chaúng lìa ngoân ngöõ, chaúng phaûi chaúng lìa ngoân ngöõ, taâm thöôøng laëng leõ, öùng duïng töï taïi. Toå sö noùi : “Neáu thaáu roõ taâm phi taâm, môùi hieåu taâm taâm phaùp”.

*

Coù vò taêng hoûi :

- Theá naøo laø ñònh tueä ñoàng hoïc ?

Sö ñaùp :

- Ñònh laø theå, tueä laø duïng, töø ñònh khôûi tueä, töø tueä veà ñònh, nhö nöôùc vôùi soùng, moät theå laïi khoâng coù tröôùc sau, goïi laø ñònh tueä ñoàng hoïc. Phaøm keû xuaát gia chôù tìm lôøi theo caâu, ñi ñöùng ngoài naèm ñeàu laø taùnh duïng cuûa ngöôi, thì coù choã naøo cuøng ñaïo khoâng töông öng? Haõy töï nhaát thôøi thoâi döùt ñi, neáu chaúng theo gioù ngoaïi caûnh thì nöôùc taùnh thöôøng töï laëng leõ.

Voâ söï, traân troïng !

]