I. ÑIEÀU KIEÄN QUYEÁT ÑÒNH ÑAÀU TIEÂN CUÛA SÖÏ THAM THIEÀN.

Muïc ñích tham thieàn laø caàu ñöôïc minh taâm kieán taùnh. Muoán theá, phaûi gaïn loïc caùc thöù nhieãm oâ cuûa töï taâm, thaáy roõ maët thaät cuûa töï taùnh. Nhieãm oâ töùc laø voïng töôûng chaáp tröôùc. Töï taùnh laø ñöùc töôùng trí tueä Nhö Lai. Ñöùc töôùng trí tueä Nhö Lai, chö Phaät vaø chuùng sanh ñoàng coù ñuû, khoâng hai khoâng khaùc. Neáu rôøi voïng töôûng chaáp tröôùc laø chöùng ñöôïc ñöùc töôùng trí tueä Nhö Lai cuûa mình; phaûi theá laø Phaät, khoâng phaûi theá laø chuùng sanh. Chæ vì chuùng ta töø voâ löôïng kieáp ñeán nay meâ muoäi ñaém chìm trong sanh töû, nhieãm oâ ñaõ laâu, khoâng theå trong choác laùt thoaùt ñöôïc voïng töôûng, thaät thaáy baûn taùnh, vì theá neân phaûi tham thieàn. Ñieàu kieän quyeát ñònh ñaàu tieân cuûa söï tham thieàn laø tröø dieät voïng töôûng. Phöông phaùp tröø voïng töôûng nhö theá naøo? Ñöùc Phaät Thích-ca Maâu-ni noùi phöông phaùp raát nhieàu, nhöng raát giaûn löôïc chaúng qua moät chöõ heát, heát laø Boà-ñeà. Thieàn toâng do Toå sö Ñaït-ma truyeàn sang Trung Hoa, sau ñeán ñöùc Luïc Toå, toâng phong buûa khaép saùng chieáu coå kim. Caâu raát khaån yeáu maø ñöùc Toå sö Ñaït-ma vaø Luïc Toå khai thò cho moân ñoà laø “Tröø saïch caùc duyeân, moät nieäm khoâng sanh”. Tröø saïch caùc duyeân töùc laø vaïn duyeân buoâng heát. Hai caâu: “Vaïn duyeân buoâng heát, moät nieäm khoâng sanh” chính laø ñieàu kieän quyeát ñònh ñaàu tieân cuûa söï tham thieàn. Hai caâu aáy neáu thöïc hieän khoâng ñöôïc, tham thieàn chaúng nhöõng noùi khoâng thaønh coâng maø vaøo cöûa cuõng khoâng theå ñöôïc. Bôûi vì vaïn duyeân coøn raøng buoäc, nieäm nieäm maõi sanh dieät, oâng laøm sao tham thieàn ñöôïc?

“Vaïn duyeân buoâng heát, moät nieäm khoâng sanh” laø ñieàu kieän quyeát ñònh ñaàu tieân cuûa söï tham thieàn, dó nhieân chuùng ta ñaõ bieát. Nhöng phaûi laøm theá naøo môùi coù theå thöïc hieän ñöôïc? Coù hai caùch:

1- Baäc thöôïng, moät nieäm haèng döùt, thaúng ñeán voâ sanh lieàn chöùng Boà-ñeà, khoâng coøn moät maûy may raøng buoäc.

2- Baäc thöù, duøng lyù tröø söï, bieát roõ töï taùnh xöa nay vaãn thanh tònh, phieàn naõo Boà-ñeà, sanh töû Nieát-baøn ñeàu laø giaû danh khoâng can döï gì ñeán töï taùnh cuûa ta. Muoân söï muoân vaät ñeàu laø vieäc chieâm bao, huyeãn hoùa, hoøn boït, caùi boùng. Saéc thaân töù ñaïi cuûa ta ñaây vaø sôn haø ñaïi ñòa ôû trong töï taùnh nhö hoøn boït ngoaøi beå caû, maëc tình sanh dieät khoâng ngaïi gì baûn theå. Ta khoâng neân theo söï sanh, truï, dò, dieät cuûa taát caû caùi huyeãn hoùa aáy maø khôûi öa, chaùn, thuû, xaû. Toaøn thaân buoâng heát nhö ngöôøi cheát khoâng khaùc, töï nhieân caên, traàn, thöùc, taâm tan bieán; tham, saân, si, aùi dieät saïch. Moïi vieäc ñau nhöùc, khoå vui, ñoùi laïnh, no aám, vinh nhuïc, sanh töû, hoïa phöôùc, kieát hung, cheâ khen, ñöôïc maát, an nguy, khoù deã v.v… nôi thaân moät möïc ñaåy chuùng ra ngoaøi. Coù theá môùi mong buoâng heát. Moät buoâng, taát caû ñeàu buoâng, maõi maõi buoâng goïi laø vaïn duyeân buoâng heát. Vaïn duyeân buoâng heát roài, voïng töôûng töï tieâu, phaân bieät khoâng khôûi, caùc chaáp tröôùc haèng xa lìa. Khi aáy, moät nieäm khoâng sanh, töï taùnh saùng suoát, toaøn theå hieän baøy. Ñöôïc vaäy laø ñieàu kieän tham thieàn ñaõ ñaày ñuû, laïi duïng coâng chaân thaät tham cöùu môùi coù theå ñöôïc minh taâm kieán taùnh.

Haèng ngaøy thöôøng coù caùc vò tu thieàn ñeán hoûi caâu thoaïi ñaàu. Phaøm laø phaùp voán khoâng phaûi phaùp, moät khi rôi vaøo ngoân ngöõ töùc khoâng phaûi thaät nghóa. Bieát ñöôïc moät taâm naøy xöa nay laø Phaät, ngay ñoù voâ söï muoân vieäc hieän thaønh, noùi tu noùi chöùng ñeàu laø ma thuyeát. Ñöùc Ñaït-ma sang Trung Hoa “Chæ thaúng taâm ngöôøi, thaáy taùnh thaønh Phaät”. Chæ baøy raønh roõ taát caû chuùng sanh ñeàu laø Phaät. Thaúng ñoù nhaän ñöôïc töï taùnh thanh tònh naøy, tuøy thuaän khoâng nhieãm oâ, trong hai möôi boán giôø ñi ñöùng ngoài naèm taâm khoâng khôûi voïng, aáy laø hieän thaân thaønh Phaät;  chaúng caàn duïng taâm duïng löïc, cuõng chaúng caàn taïo taùc thi vi, khoâng nhoïc moät maûy may suy nghó noùi naêng. Do ñoù, noùi thaønh Phaät laø vieäc raát deã daøng, raát töï taïi, ñaït ñöôïc laø taïi nôi ta, khoâng phaûi caàu beân ngoaøi. Taát caû chuùng sanh treân theá giôùi naøy, neáu thaät khoâng cam chòu tröôøng kieáp traàm luaân trong töù sanh luïc ñaïo, haèng ñaém chìm nôi beå khoå, muoán thaønh Phaät ñöôïc thöôøng, laïc, ngaõ, tònh, phaûi tin lôøi chaân thaät cuûa Phaät Toå “buoâng heát taát caû, khoâng nghó nhôù thieän aùc”, moãi ngöôøi khaû dó lieàn ñoù thaønh Phaät. Chö Phaät, Boà-taùt vaø lòch ñaïi chö vò Toå sö phaùt nguyeän ñoä heát taát caû chuùng sanh, khoâng phaûi laø khoâng  baèng cöù, ñaâu phaûi  chæ höùa nguyeän suoâng.

Ñaõ noùi ôû treân, phaùp voán nhö vaäy, Phaät Toå laém phen daïy roõ caên daën kyõ caøng, laø chaân ngöõ thaät ngöõ, khoâng moät maûy hö doái. Phaät do loøng ñaïi töø bi khoâng neä taát caû chuùng sanh töø voâ löôïng kieáp ñeán nay meâ muoäi chìm ñaém trong bieån khoå sanh töû, vöøa ra laïi vaøo, luaân chuyeån khoâng döøng, meâ laàm ñieân ñaûo, traùi taùnh giaùc hôïp voïng traàn. Ví nhö vaøng roøng boû vaøo haàm phaån, khoâng nhöõng chaúng duøng ñöôïc maø laïi nhô nhôùp quaù laém. Ngaøi baát ñaéc dó noùi ra taùm muoân boán ngaøn phaùp moân, tuøy caên cô chaúng ñoàng cuûa chuùng sanh duøng ñoái trò tham, saân, si, aùi v.v… taùm muoân boán ngaøn beänh taäp khí vi teá. Nhö vaøng ñaõ dính caùc thöù nhô nhôùp, môùi daïy ngöôøi duøng saïn, baøn chaûi, nöôùc, vaûi v.v… ñeå maøi giuõa, chuøi röûa noù. Sôû dó Phaät noùi phaùp, moãi moân ñeàu laø dieäu phaùp, ñeàu coù theå lieãu thoaùt sanh töû, thaønh Phaät ñaïo. Chæ coù vaán ñeà hôïp cô hay khoâng hôïp cô, khoâng caàn phaân bieät phaùp moân cao hay thaáp. Phaùp moân löu truyeàn ôû Trung Hoa raát phoå thoâng laø Toâng, Giaùo, Luaät, Tònh, Maät. Naêm phaùp moân naøy tuøy caên taùnh vaø choã höùng thuù cuûa moãi ngöôøi thöïc haønh moân naøo cuõng toát. Quan troïng laø trong moät moân ñöôïc thaâm nhaäp, traûi thôøi gian laâu khoâng ñoåi thay, nhö vaäy khaû dó thaønh töïu.

Veà Toâng moân chuû tröông tham thieàn, tham thieàn coát “Minh taâm kieán taùnh”, caàn tham suoát ñöôïc caùi “baûn lai dieän muïc cuûa mình”, neân noùi: “Giaùc ngoä töï taâm, thaáy suoát baûn taùnh”. Phaùp moân naøy phaùt nguyeân töø hoäi Linh Sôn, Phaät ñöa caønh hoa sen, ngaøi Ca Dieáp cöôøi chuùm chím, ñeán Toå sö Ñaït-ma truyeàn sang Trung Hoa, veà sau choã haï thuû coâng phu ñaõ töøng thay ñoåi. Caùc baäc Thieàn ñöùc tröôùc ñôøi Ñöôøng, ñôøi Toáng phaàn nhieàu nghe moät lôøi, hoaëc nöûa caâu ñöôïc ngoä ñaïo. Thaày troø truyeàn nhau chaúng qua duøng taâm aán taâm, khoâng coù moät thaät phaùp. Ngaøy thöôøng thöa hoûi, traû lôøi cuõng chaúng qua tuøy caùch phaù chaáp, theo beänh cho thuoác maø thoâi. Töø ñôøi Toáng veà sau, ngöôøi hoïc ñaïo caên taùnh yeáu ôùt caïn heïp, noùi ñöôïc maø laøm khoâng ñöôïc. Ví nhö noùi “buoâng heát taát caû”, “khoâng nghó thieän aùc”, thaûy ñeàu buoâng maø khoâng heát, khoâng nghó thieän thì nghó aùc. Ñeán thôøi ñaïi naøy Toå sö baát ñaéc dó duøng bieän phaùp laáy ñoäc tröø ñoäc, daïy ngöôøi hoïc tham coâng aùn hay khaùn thoaïi ñaàu. Thaäm chí thieát tha caén chaët moät caâu “Töû thoaïi ñaàu”, daïy phaûi nghieán ngaàm caáp baùch khoâng moät saùt-na lôi loûng, gioáng nhö con chuoät khoeùt röông caén maõi moät choã, chöa phuûng thì khoâng döøng. Daïy nhö vaäy, muïc ñích laáy moät nieäm tröø muoân nieäm. Kyø thaät, ñoù cuõng laø moät bieän phaùp baát ñaéc dó, nhö muït nhoït ñoäc trong thaân, neáu khoâng duøng dao moå thì beänh khoù laønh. Coâng aùn cuûa coå nhaân raát nhieàu, sau naøy chuyeân daïy khaùn thoaïi ñaàu, khaùn “Mang thaây thuùi aáy laø gì?”, khaùn “Tröôùc khi cha meï chöa sanh, theá naøo laø maët thaät xöa nay cuûa ta?”. Gaàn ñaây, caùc nôi phaàn nhieàu duøng moät caâu thoaïi ñaàu khaùn “Nieäm Phaät laø gì?”. Kyø thaät, nhöõng caâu thoaïi ñaàu ñeàu cuøng moät loaïi, ñeàu raát bình thöôøng khoâng coù gì kyø laï ñaëc bieät. Coù theå ta noùi: khaùn “Nieäm kinh laø gì?”, khaùn “Trì chuù laø gì?”, khaùn “Leã Phaät laø gì?”, khaùn “Ñi ñöôøng laø gì?”, khaùn “Nguû môùi thöùc laø gì?”… ñeàu cuøng moät loaïi nhö nhau. Sau chöõ gì laø ñaùp aùn, noù voán laø taâm. Thoaïi (lôøi noùi) töø taâm khôûi, taâm laø ñaàu cuûa thoaïi. Nieäm töø taâm khôûi, taâm laø ñaàu cuûa nieäm. Muoân phaùp ñeàu töø taâm khôûi, taâm laø ñaàu cuûa muoân phaùp. Kyø thaät, thoaïi ñaàu töùc laø nieäm ñaàu, tröôùc nieäm chính laø taâm. Noùi thaúng, tröôùc khi moät nieäm chöa sanh laø thoaïi ñaàu. Do ñaây, chuùng ta bieát khaùn thoaïi ñaàu töùc laø quaùn taâm. Tröôùc khi cha meï chöa sanh, maët thaät xöa nay töùc laø taâm. Khaùn tröôùc khi cha meï chöa sanh, maët thaät xöa nay laø quaùn taâm. Taùnh cuõng töùc laø taâm. Caâu “Phaûn vaên vaên töï taùnh” (xoay caùi nghe nghe töï taùnh) laø phaûn quaùn quaùn töï taâm. Caâu “Vieân chieáu thanh tònh giaùc töôùng” (chieáu khaép töôùng giaùc thanh tònh), thanh tònh giaùc töôùng töùc laø taâm, chieáu töùc laø quaùn. Taâm töùc laø Phaät, nieäm Phaät töùc laø quaùn Phaät, quaùn Phaät töùc laø quaùn taâm. Sôû dó noùi “khaùn thoaïi ñaàu” hoaëc noùi “khaùn nieäm Phaät laø gì ”, ñeàu laø quaùn taâm, quaùn chieáu giaùc theå töï taâm thanh tònh, laø quaùn chieáu Phaät taùnh cuûa mình. Taâm töùc laø taùnh, töùc laø giaùc, töùc laø Phaät, khoâng coù hình töôùng choã nôi, troïn khoâng theå ñöôïc, saün vaäy thanh tònh, khaép caû phaùp giôùi, khoâng ra khoâng vaøo, khoâng qua khoâng laïi, chính laø xöa nay hieän thaønh Phaùp thaân Phaät thanh tònh. Haønh nhaân thu nhieáp luïc caên “khaùn töø choã moät nieäm môùi sanh”, soi xeùt moät caâu thoaïi ñaàu naøy, khaùn ñeán choã töï taâm thanh tònh ly nieäm. Laïi tieán leân, caøng thaàm kín daøy daëc, laëng leõ yeân tònh, tuy tòch maø chieáu, thaúng ñoù nguõ uaån ñeàu khoâng, thaân taâm ñeàu vaéng laëng, hoaøn toaøn khoâng coù moät vieäc. Töø ñaây ngaøy ñeâm ñi ñöùng ngoài naèm nhö nhö khoâng ñoäng, caøng laâu coâng phu caøng daøy lieàn ñöôïc thaáy taùnh thaønh Phaät, vöôït qua moïi khoå aùch. Xöa Toå sö Cao Phong noùi: “Ngöôøi hoïc ñaïo hay khaùn moät caâu thoaïi ñaàu, nhö gieo hoøn gaïch xuoáng hoà saâu muoân tröôïng, rôi thaúng taän ñaùy, ñöôïc vaäy trong baûy ngaøy, neáu khoâng khai ngoä, Laõo taêng xin daâng thuû caáp”. Baïn ñoàng tham thieàn! Caâu noùi cuûa ngöôøi xöa laø chaân ngöõ, thaät ngöõ, khoâng phaûi lôøi noùi doái traù löøa ñaûo ñaâu!

Nhöng, taïi sao ngöôøi hieän thôøi khaùn thoaïi ñaàu raát nhieàu, maø khoâng coù maáy ngöôøi ngoä ñaïo? AÁy laø do ngöôøi hieän thôøi caên cô khoâng baèng ngöôøi xöa, cuõng taïi ngöôøi hoïc ñaïo ñöôøng loái tham thieàn khaùn thoaïi ñaàu ña soá khoâng raønh roõ. Coù ngöôøi tham ñoâng hoûi taây, caàu nam thænh baéc, keát quaû chæ laø loaïn ñoäng ñeán giaø, moät caâu thoaïi ñaàu vaãn khoâng raønh roõ, khoâng bieát theá naøo laø thoaïi ñaàu thì laøm sao khaùn thoaïi ñaàu? Moät ñôøi chæ chaáp tröôùc ngoân cuù, danh töôùng, duïng taâm taïi thoaïi vó (ñuoâi lôøi noùi) maø thoâi. Hoaëc coù ngöôøi khaùn “Tham Phaät laø gì?”, hoaëc “Chieáu coá thoaïi ñaàu”, khaùn qua khaùn laïi, tham tôùi tham lui cuøng caâu thoaïi ñaàu ñoâng taây chaïy ngöôïc nhau. Nhö vaäy, laøm sao hoäi ngoä ñöôïc caùi voâ vi ñaïi ñaïo baûn nhieân naøy? Laøm sao ñeán ñöôïc caùi vöông vò taát caû khoâng thoï? Hoaëc coù ngöôøi boû maït vaøng vaøo con maét, con maét bò muø, laøm sao ñöôïc phoùng quang saùng suoát? Ñaùng thöông thay! Ñaùng thöông thay! Coù nhöõng ngöôøi haûo taâm xuaát gia chí nguyeän phi phaøm, maø keát quaû chæ moät beà nhoïc coâng voâ ích, raát ñaùng thöông xoùt! Ngöôøi xöa noùi: “Thaø ñaønh ngaøn naêm khoâng ngoä, khoâng cam moät ngaøy   sai laàm”.

Ngöôøi tu haønh ngoä ñaïo deã maø khoù, khoù maø deã, gioáng nhö vaën nuùt ñeøn ñieän, bieát thì khoaûng khaûy moùng tay ñeøn chaùy saùng tröng, caùi ñen toái muoân naêm lieàn heát, khoâng bieát thì vaën maùy hoûng ñeøn hö, phieàn naõo caøng taêng tröôûng. Coù moät ít ngöôøi tham thieàn khaùn thoaïi ñaàu bò ma phaùt ñieân, thoå huyeát, maéc beänh, bôûi vì löûa voâ minh quaù to, chaáp nhaân ngaõ thaät daøy, ñoù laø nhöõng göông raát roõ raøng. Sôû dó ngöôøi duïng coâng coát kheùo ñieàu hoøa thaân taâm, caàn phaûi taâm bình khí hoøa, khoâng chöôùng ngaïi, khoâng nhaân ngaõ, ñi ñöùng ngoài naèm kheùo hôïp vôùi maùy huyeàn dieäu.

Phaùp tham thieàn xöa nay khoâng coù phaân bieät, chæ do coâng phu tu taäp, sô tham coù khoù vaø deã, laõo tham cuõng coù khoù vaø deã. Caùi khoù cuûa ngöôøi sô tham laø theá naøo? – Vì thaân taâm khoâng thuaàn thuïc, ñöôøng loái chöa raønh roõ, duïng coâng khoâng ñeán nôi, neáu trong taâm khoâng chaáp caáp baùch thì bò beänh nguû gaät qua ngaøy, keát quaû thaønh: “naêm ñaàu sô tham, naêm thöù hai laõo tham, naêm thöù ba khoâng tham”. Caùi deã laø sao? - Chæ caàn ñaày ñuû tín taâm, taâm laâu beàn vaø voâ taâm. Tín taâm, moät laø tin taâm ta ñaây xöa nay laø Phaät, cuøng chö Phaät möôøi phöông vaø chuùng sanh khoâng khaùc; hai laø tin phaùp cuûa ñöùc Phaät Thích-ca Maâu-ni noùi moãi phaùp ñeàu ñöôïc lieãu sanh thoaùt töû vaø thaønh Phaät ñaïo. Taâm laâu beàn, phaûi tuyeån choïn nhaát ñònh moät phaùp, troïn ñôøi thöïc haønh, cho ñeán ñôøi sau vaø ñôøi sau nöõa ñeàu nhö theá haønh trì. Neáu laø tham thieàn thì cöù nhö theá maø tham, neáu nieäm Phaät thì cöù nhö theá maø nieäm, neáu trì chuù thì cöù nhö theá maø trì, neáu hoïc giaùo lyù thì cöù töø vaên, tö, tu maø thöïc haønh. Duø tu moät phaùp moân naøo cuõng laáy giôùi laøm caên baûn. Neáu ñuùng nhö vaäy maø thöïc haønh sau naøy nhaát ñònh thaønh coâng. Qui Sôn Laõo nhaân noùi: “Neáu coù ngöôøi hay thöïc haønh phaùp naøy (tham thieàn) ba ñôøi khoâng lui suït, quaû vò Phaät quyeát ñònh coù ngaøy”. Vónh Gia Laõo nhaân noùi: “Neáu duøng voïng ngöõ löøa chuùng sanh, haèng ñoïa ñòa nguïc Baït Thieät soá kieáp nhö caùt buïi”. Voâ taâm chính laø buoâng heát taát caû, gioáng heät nhö ngöôøi cheát, troïn ngaøy tuøy chuùng laøm vieäc maø khoâng khôûi moät ñieåm phaân bieät chaáp tröôùc, thaønh moät vò ñaïo nhaân voâ taâm. Ngöôøi sô tham ñaày ñuû ba taâm aáy roài, neáu tham thieàn khaùn thoaïi ñaàu, neân khaùn “Nieäm Phaät laø gì?”. OÂng töï thaàm nieäm ít tieáng “A Di Ñaø Phaät”, khaùn caùi nieäm Phaät ñoù laø gì? Moät nieäm aáy töø choã naøo phaùt khôûi? Neân bieát, moät nieäm aáy khoâng phaûi töø mieäng ta khôûi, cuõng khoâng phaûi töø thaân thòt ta khôûi. Neáu töø thaân mieäng ta khôûi, khi ta cheát roài thaân mieäng vaãn coøn sao khoâng theå nieäm? Phaûi bieát, moät nieäm naøy laø töø taâm ta khôûi, töùc töø choã taâm nieäm khôûi phaûi chaêm chaêm nhìn thaúng nôi ñoù, nhö meøo rình chuoät, toaøn theå tinh thaàn taäp trung vaøo moät choã naøy, khoâng coù nieäm thöù hai. Chæ caàn giöõ trung bình giöõa hoaõn vaø gaáp, khoâng cho gaáp quaù seõ phaùt beänh chöôùng. Ñi ñöùng ngoài naèm ñeàu giöõ nhö vaäy, laâu ngaøy coâng phu ñaày ñuû, thôøi tieát nhaân duyeân ñeán, moät phen xuùc chaïm quaû döa chín cuoáng ruïng boãng nhieân ñaïi ngoä. Khi aáy, nhö ngöôøi uoáng nöôùc laïnh noùng töï bieát, thaúng ñeán choã khoâng nghi ngôø, nhö thaáy chöõ Thaäp ñaàu ñöôøng ñi thaúng veà nhaø gaëp cha raát an vui.

Caùi khoù deã cuûa ngöôøi laõo tham theá naøo? - Laõo tham laø ngöôøi ñaõ gaàn guõi thieän tri thöùc, duïng coâng nhieàu naêm, ñaõ traûi qua moät phen luyeän loïc thaân taâm thuaàn thuïc, ñöôøng loái raønh roõ, duïng coâng moät caùch töï taïi khoâng thaáy cay ñaéng. Caùi khoù cuûa baäc Thöôïng toïa laõo tham chính laø döøng truï trong choã töï taïi saùng suoát, nghæ trong Hoùa thaønh khoâng ñeán Baûo sôû. Hay tònh khoâng hay ñoäng, khoâng theå ñöôïc caùi chaân thaät thoï duïng; thaäm chí gaëp caûnh sanh tình thuû xaû nhö xöa, öa chaùn cuõng hieän roõ. Voïng töôûng thoâ vaø teá vaãn nguyeân veïn beàn chaéc, choã duïng coâng nhö hoøn ñaù ngaâm nöôùc laïnh khoâng coù taùc duïng, laâu daàn cuõng sanh moûi meät, troïn khoâng theå ñaéc quaû khôûi duïng. Thöôïng toïa laõo tham! Bieát ñöôïc caùi khoán khoù naøy roài, laäp töùc ñeà khôûi caâu thoaïi ñaàu cuõ, phaán chaán tinh thaàn, ñaàu saøo traêm tröôïng laïi böôùc vöôït leân, thaúng ñeán ñaûnh nuùi cao choùt voùt maø ñöùng, taän ñaùy bieån saâu thaêm thaúm maø ñi, buoâng tay tung hoaønh, cuøng gaëp gôõ chö vò Phaät Toå, nhöõng caùi khoán khoù ñaâu coøn, khoâng deã laø gì?

Thoaïi ñaàu töùc laø nhaát taâm, caùi nhaát taâm naøy cuûa chuùng ta khoâng phaûi ôû trong, ngoaøi vaø chaëng giöõa, maø cuõng ôû trong, ngoaøi vaø chaëng giöõa, nhö hö khoâng khoâng ñoäng maø khaép taát caû choã. Sôû dó thoaïi ñaàu khoâng neân ñem leân treân, cuõng khoâng neân ñeø xuoáng döôùi. Ñem leân treân thì daãn khôûi taùn loaïn, ñeø xuoáng döôùi thì rôi vaøo hoân traàm, traùi vôùi taùnh chaát baûn taâm, ñeàu khoâng phaûi laø Trung ñaïo. Caùc vò sôï voïng töôûng, cho haøng phuïc voïng töôûng laø raát khoù khaên. Toâi xin thöa quí vò, khoâng neân sôï voïng töôûng cuõng khoâng caàn phí söùc haøng phuïc voïng töôûng. Caùc vò chæ caàn nhaän ra voïng töôûng, khoâng chaáp tröôùc noù, khoâng tuøy thuaän noù, cuõng chaúng caàn xua ñuoåi noù, chæ khoâng cho tieáp tuïc thì voïng töôûng töï lìa. Neân noùi: “Voïng khôûi lieàn bieát, bieát voïng lieàn lìa”. Neáu kheùo lôïi duïng voïng töôûng khôûi coâng phu, khaùn “Voïng töôûng naøy töø choã naøo phaùt sanh?”. Voïng töôûng khoâng taùnh chính noù laø khoâng, töùc laø taâm taùnh voán khoâng cuûa ta, töï taùnh thanh tònh phaùp thaân Phaät ngay ñaây ñöôïc hieän tieàn. Xeùt thaät maø noùi, chaân voïng moät theå, chuùng sanh vaø Phaät khoâng hai, sanh töû Nieát-baøn, phieàn naõo Boà-ñeà ñeàu laø baûn taâm baûn taùnh, khoâng caàn phaân bieät, khoâng caàn öa chaùn, khoâng caàn thuû xaû. Taâm thanh tònh naøy xöa nay laø Phaät, khoâng nhaän moät phaùp, laøm gì coù nhieàu moái? Tham!

?