V. TU CUØNG KHOÂNG TU.

Giaûng tu haønh, giaûng khoâng tu haønh ñeàu laø caâu noùi suoâng. Chuùng ta thaáu trieät taâm quang cuûa mình roài, lieàn ñoù khoâng coù moät vieäc thì coøn caùi gì maø noùi tu khoâng tu. Thöû xem choã hieån baøy cuûa Ñöùc Boån Sö Thích-ca Maâu-ni, xuaát gia, hoûi ñaïo, sau saùu naêm khoå haïnh chöùng ñaïo, khi sao mai moïc, Ngaøi than: “Laï thay! Laï thay! Taát caû chuùng sanh ñeàu coù ñöùc töôùng, trí tueä Nhö Lai, chæ vì voïng töôûng chaáp tröôùc khoâng theå chöùng ñöôïc. Neáu lìa voïng töôûng laø thanh tònh trí, töï nhieân trí, voâ sö trí töï nhieân hieän tieàn”. Veà sau noùi phaùp boán möôi chín naêm, maø Ngaøi tuyeân boá: “Ta chöa töøng noùi ñeán moät chöõ ”. Sau naøy, traûi qua chö vò Toå sö moät maïch truyeàn noái ñeàu nhaän ñònh “Taâm, Phaät, chuùng sanh ba caùi khoâng khaùc”, “Chæ thaúng taâm ngöôøi thaáy taùnh thaønh Phaät”. Noùi ngang, noùi doïc, hoaëc ñaùnh, hoaëc naït ñeàu vì ñoaïn tröø phaân bieät voïng töôûng cuûa hoïc giaû; coát cho hoïc giaû thaúng ñoù “bieát ñöôïc baûn taâm, thaáy ñöôïc baûn taùnh cuûa mình”. Khoâng nöông vaøo moät chuùt phöông tieän noùi tu noùi chöùng. YÙ chæ cuûa Phaät Toå, chuùng ta ñaõ thaáy roõ raøng laém vaäy .

Moät nieäm taâm hieän tieàn cuûa chuùng ta xöa nay vaãn thanh tònh, vaãn töï ñaày ñuû, buûa truøm khaép giaùp, dieäu duïng haèng sa cuøng vôùi chö Phaät ba ñôøi khoâng khaùc. Chæ caàn khoâng nghó thieän, khoâng nghó aùc, khoâng nghó gì caû, lieàn ñoù coù theå thaønh Phaät, ngoài moät choã maø thieân haï thaùi bình. Nhö theá, coøn coù haïnh naøo ñaùng tu, giaûng tu haønh ñaâu khoâng phaûi laø caâu noùi suoâng. Nhöng moät nieäm taâm hieän tieàn cuûa chuùng ta ñang höôùng ngoaïi tìm caàu, voïng töôûng chaáp tröôùc khoâng theå rôøi ñöôïc, töø voâ thæ ñeán nay löu chuyeån trong sanh töû, voâ minh phieàn naõo nhieãm quaù saâu daøy, ban ñaàu khoâng bieát töï taâm laø Phaät, bieát roài cuõng chaúng chòu thöøa ñöông, khoâng theå laøm chuû ñöôïc, khoâng coù caùi duõng khí cuûa ngöôøi traùng só chaët tay, haèng ngaøy ôû trong voïng töôûng chaáp tröôùc. Ngöôøi baäc thöôïng, troïn ngaøy laøm theá naøy theá noï, caàu thieàn caàu ñaïo, maø khoâng theå rôøi ñöôïc höõu taâm. Ngöôøi baäc haï, tham saân si aùi beàn chaët khoâng theå phaù, chaïy ngöôïc vôùi ñaïo. Hai haïng ngöôøi naøy traàm luaân trong sanh töû khoâng bieát chöøng naøo döùt; neáu giaûng khoâng tu haønh ñaâu khoâng phaûi lôøi noùi suoâng?

Caùc baäc ñaïi tröôïng phu nhaän ñònh ñaõ thaáu trieät, bieát roõ muoân söï muoân vaät xöa nay ñeàu laø giaác mô, huyeãn hoùa, hoøn boït, caùi boùng khoâng coù töï taùnh, nhaân vaø phaùp lieàn khoâng, muoân duyeân ñeàu döùt, moät nieäm laø muoân naêm, thaúng ñeán choã voâ sanh. Ngöôøi baøng quan nhìn vaøo thaáy baäc aáy cuõng maëc aùo, aên côm, ñi ñöùng ngoài naèm nhö ngöôøi thöôøng. Ñaâu bieát baäc aáy ñang ngoài yeân trong nhaø thaùi bình thanh tònh cuûa mình, höôûng thoï kho baùu voâ taän, khoâng khôûi taâm khoâng taïo taùc, töï do töï taïi, ñoäng tònh ñeàu laø nhö nhö, laïnh hay noùng chæ vò aáy töï bieát maø thoâi. Khoâng nhöõng ngöôøi, trôøi, quyû thaàn trong tam giôùi luïc ñaïo nhìn vò aáy khoâng thaáu, chính laø chö Phaät Boà-taùt cuõng chaúng laøm gì ñöôïc ngöôøi aáy. Ñoái vôùi baäc naøy, coøn noùi caùi gì laø tu haønh hay khoâng tu haønh?

Haïng keá ñoù, caàn phaûi phaùt khôûi chí höôùng, thoáng thieát nhôù vieäc cheát soáng, phaùt taâm hoå theïn, khôûi haïnh tinh taán, hoûi ñaïo vaø coá gaéng tham thieàn; thöôøng caàu thænh caùc baäc thieän tri thöùc chæ daïy loái taét, phaân bieät theá naøo laø chaùnh, laø taø; tha thieát giuõa maøi, laáy nöôùc soâng Haùn maø röûa, ñem ra maët trôøi Thu maø phôi, daàn daàn caøng ñöôïc tinh thuaàn traéng saïch. Vôùi haïng ngöôøi naøy khoâng theå khoâng noùi tu haønh .

Ñaõ noùi töø tröôùc ñeán ñaây chaúng qua dôøi treân ñoåi döôùi ñeàu thuoäc phöông tieän taïm thôøi, ngöôøi maét saùng xem qua coát nhaän “vaïch buøn laáy nöôùc”. Song Toå ñình ñaõ cuoái thu, caùch Phaät ngaøy caøng xa thaúm, vì öùng hôïp caên cô chuùng sanh, baát ñaéc dó môùi giaûng giaûi theá naøy. Xeùt thaät, giaûng tu haønh, giaûng khoâng tu haønh ñeàu laø lôøi noùi suoâng. Thaúng ñoù laø voâ söï, voán khoâng coù moät vaät, ñaâu phieàn môû mieäng. Caùc Boà-taùt hoäi chaêng?

]