ÑEÄ TÖÙ GIAÙC TRI

CHAÙNH VAÊN :

Ñeä töù giaùc tri:

Giaûi ñaõi truïy laïc,

Thöôøng haønh tinh taán,

Phaù phieàn naõo aùc ,

Toài phuïc töù ma,

Xuaát aám giôùi nguïc.

DÒCH :

Ñieàu thöù tö caàn neân giaùc bieát:

Keû bieáng löôøi haï lieät traàm luaân.

Thöôøng tu tinh taán vui möøng,

Deïp tröø phieàn naõo aùc quaân nhieàu ñôøi.

Boán ma haøng phuïc nhö chôi,

Nguïc tuø aám giôùi thaûnh thôi ra ngoaøi.

GIAÛNG :

Ñieàu giaùc ngoä thöù tö laø löôøi bieáng giaûi ñaõi thì bò sa ñoïa traàm luaân. Theá neân phaûi luoân luoân tinh taán tu haønh môùi phaù tröø ñöôïc phieàn naõo nghieäp aùc, haøng phuïc boán ma, ra khoûi nguïc tuø naêm aám vaø ba coõi.

Theá naøo laø giaûi ñaõi, theá naøo laø tinh taán? Giaûi ñaõi laø beâ tha löôøi bieáng. Tinh taán laø sieâng naêng chuyeân caàn. Ví duï ngöôøi ham meâ nguõ duïc muoán coù nhieàu tieàn cuûa, chuyeân caàn laøm vieäc caû ngaøy laãn ñeâm, khoâng bieát löôøi moûi, khoâng bieát chaùn ngaùn. Ngöôøi nhö theá coù ñöôïc xem laø tinh taán khoâng? - Khoâng. Taïi sao sieâng naêng chuyeân caàn laøm vieäc caû ngaøy maø khoâng phaûi laø ngöôøi tinh taán? Vì ngöôøi chæ bieát sieâng naêng laøm cho coù nhieàu tieàn cuûa, ñeå ñöôïc thoûa maõn duïc laïc theá gian, maø khoâng bieát phaùt huy ñöùc haïnh trí tueä, ñoù chæ laø ngöôøi giaûi ñaõi truïy laïc, chôù khoâng phaûi laø ngöôøi tinh taán. Tinh taán ñuùng vôùi tinh thaàn cuûa Phaät daïy laø phaûi bieát döøng vaø ngaên chaän ñieàu xaáu, laøm vaø phaùt trieån ñieàu toát.

Töù chaùnh caàn trong ba möôi baûy phaåm trôï ñaïo, Phaät daïy veà tinh taán nhö sau:

1- Ñieàu thieän chöa sanh, phaûi sieâng naêng laøm cho sanh khôûi.

2- Ñieàu thieän ñaõ sanh, phaûi coá gaéng phaùt huy cho taêng tröôûng.

3- Ñieàu aùc chöa sanh, phaûi thöôøng kieåm soaùt canh chöøng ngaên chaän khoâng cho sanh khôûi.

4- Ñieàu aùc ñaõ sanh, phaûi coá gaéng chaën ñöùng, dieät tröø khoâng cho sanh nöõa.

Tinh taán theo nghóa vöøa neâu, thì ngöôøi theá gian ñaém meâ nguõ duïc, duø coù sieâng naêng laøm vieäc caû ngaøy caû ñeâm cuõng khoâng theå goïi laø tinh taán. Ngöôïc laïi, ngöôøi tuy suoát ngaøy khoâng laøm gì heát, maø taâm vöøa khôûi nieäm baát thieän, lieàn döøng khoâng cho tieáp tuïc sanh khôûi; khi taâm khôûi nieäm laønh thì phaùt huy cho noù theâm lôùn maïnh, ñeå laøm lôïi ích cho moïi ngöôøi, ñoù laø ngöôøi tinh taán. Noùi moät caùch ñôn giaûn, tinh taán laø ngaên ngöøa khoâng cho thaân, khaåu, yù taïo nghieäp aùc, maø luoân khieán cho thaân, khaåu, yù hieån phaùt nghieäp thieän. Giaû söû neáu vì taäp quaùn, chuùng ta ñaõ lôõ taïo aùc, vi phaïm ñieàu Phaät raên caám, chaúng haïn nhö ghieàn thuoác ghieàn röôïu, thì phaûi noã löïc boû laàn laàn. Coá gaéng boû taät hö neát xaáu, duø khoù khaên maáy cuõng coá gaéng tröø boû cho kyø ñöôïc, ñeå kheùp mình trong phaïm vi giôùi luaät cuûa Phaät cheá ñònh, gìn giöõ ba nghieäp thaân, khaåu, yù cho trong saïch, thöôøng noã löïc phaùt trieån nhöõng haïnh laønh, lôïi mình lôïi ngöôøi.

Giaûi ñaõi hay tinh taán ñeàu tuøy nôi mình, neáu giaûi ñaõi thì bò traàm luaân, coøn tinh taán tu haønh thì phaù tröø ñöôïc phieàn naõo, ñoaïn döùt nghieäp aùc. Phieàn naõo maø Phaät daïy ñaây, khoâng phaûi chæ laø noãi buoàn böïc ray röùt trong loøng khi gaëp caûnh ngang nghòch traùi yù, nhö moïi ngöôøi thöôøng noùi, maø laø tham, saân, si, maïn, nghi, taø kieán. Trong nhöõng moùn vöøa keå, si laø phieàn naõo goác. Do si meâ khoâng thaáy caùc phaùp ñuùng nhö thaät, neân môùi tham caàu chaáp tröôùc, tham caàu maø khoâng ñöôïc thoûa maõn lieàn noåi saân haän, mieäng maéng chöûi, tay chaân ñaùnh ñaäp, ñaám ñaù. taïo nhieàu nghieäp aùc, gaây khoå cho mình vaø cho ngöôøi. Ngöôøi tu haønh phaûi luoân luoân thaép saùng ngoïn ñuoác trí tueä, trí tueä saùng thì voâ minh lui, voâ minh lui thì si meâ khoâng coøn, thaáy caùc phaùp ñuùng nhö thaät. Ñoái vôùi phaùp höõu vi bieát roõ laø phaùp voâ thöôøng bieán hoaïi, khoâng beàn khoâng thaät, khoâng chaáp tröôùc ñaém nhieãm, khoâng taïo taùc aùc nghieäp, ngang ñaây moïi phieàn naõo khoå ñau khoâng coøn.

Theá thöôøng noùi ñeán ma, thì ngöôøi ñôøi nghó ñeán hoàn ma boùng queá cuûa ngöôøi cheát hieän leân, baèng nhöõng hình boùng coâ gaùi xoõa toùc, le löôõi, ñi hoûng chaân khoûi maët ñaát. ñeå nhaùt phaù ngöôøi soáng. Song, ma maø Phaät noùi ôû ñaây laø nhöõng gì laøm ngaên ngaïi phaù hoaïi söï tieán ñaïo cuûa ngöôøi tu haønh chaân chaùnh, ñaïi löôïc coù boán thöù:

1-  Ma phieàn naõo: Laø tham, saân, si, maïn, nghi. saün coù nôi moãi ngöôøi. Ví duï ngöôøi xuaát gia phaûi soáng phaïm haïnh theo giôùi luaät Phaät daïy, nhöng vì loøng traàn chöa döùt, tham aùi hieän khôûi, chaïy theo nöõ saéc, côûi aùo hoaøn tuïc, cöôùi vôï sanh con. Ñôøi tu haønh ngang ñaây dôû dang lui suït. Tham meâ saéc duïc töï loøng ngöôøi tu hieän khôûi, vì söùc huaân tu quaù yeáu khoâng khaéc phuïc ñöôïc, neân bò noù laøm chöôùng ngaïi söï tu haønh, goïi ñoù laø ma tham. Hoaëc moät phaät töû quy y thoï naêm giôùi, lyù ñaùng phaûi giöõ troøn, nhöng phaät töû aáy voán dó ñaõ thích uoáng röôïu. Moät hoâm ñi döï tieäc baïn beø môøi eùp, loøng tham aên uoáng khoâng döøng ñöôïc, neân uoáng say tuùy luùy. Veà nhaø khi tænh laïi thì hoái haän mình ñaõ phaïm giôùi, traùch baïn beø phaù mình, chôù khoâng nghó do loøng tham aên uoáng cuûa mình. Mình tu maø khoâng khaéc phuïc ñöôïc, xuoâi theo noù neân phaù giôùi maát thanh tònh. Tu maø bò chöôùng ngaïi laø taïi con ma tham aên uoáng chôù ñaâu phaûi taïi baïn beø? Baïn beø môøi eùp maø mình cheá ngöï ñöôïc loøng tham aên uoáng, khoâng uoáng röôïu thì coù ai laøm gì mình? Laïi nöõa, ngöôøi tu lyù ñaùng laø khoâng ñöôïc saân giaän. Nhöng moät hoâm boãng döng coù moät ngöôøi tôùi chuøa noùi naêng gaøn dôû, chöûi bôùi chuùng taêng, phaù phaùch trong chuøa. Vaøi thaày taêng khoù chòu cuõng lôùn tieáng naëng lôøi laïi. Nhö vaäy laø con ma saân cuûa caùc vò aáy hieän. Vì caùc thaày tu, ñaïo löïc non yeáu khoâng ñieàu phuïc saân giaän neân bò noù hoaønh haønh, lôùn tieáng naëng lôøi vôùi ngöôøi ta. Laïi nöõa, ña soá chuùng ta toïa thieàn, coát laø ñeå loùng laëng taâm cho an ñònh tænh saùng. Nhöng khi leân boà ñoaøn ngoài xeáp chaân ñoä möôøi phuùt, möôøi laêm phuùt thì taâm thaàn mô maøng môø mòt nguû gaø nguû gaät, nguû nhö theá cho ñeán giôø xaû thieàn, khoâng göôïng ñöôïc. Khi xaû thieàn coá yù naèm yeân ñeå nguû thì khoâng nguû, voïng töôûng chaïy nhaûy lung tung. Heã cöù leân boà ñoaøn toïa thieàn laø nguû guïc khoâng keàm, khoâng göôïng ñöôïc. Nhö theá, coù phaûi do thieáu nguû maø nguû guïc khoâng? - Khoâng. Nguû nhö theá laø do con ma thuøy mieân noù phaù noù ngaên che, khieán cho söï tu haønh cuûa mình bò ngaên ngaïi lui suït. Ñoù laø ma si laøm chöôùng ñaïo ngöôøi tu. Vaø nhöõng ma phieàn naõo khaùc ngaên ngaïi ngöôøi tu cuõng theá.

2-  Ma nguõ aám: Ñoù laø saéc, thoï, töôûng, haønh, thöùc laø naêm moùn ngaên che laøm cho con ngöôøi khoâng nhaän ra chaân lyù, khoâng soáng ñöôïc vôùi trí tueä, cöù meâ môø taïo nghieäp ñi trong luaân hoài sanh töû khoå ñau.

- Saéc aám: Laø hình haøi thaân theå con ngöôøi do ñaát, nöôùc, gioù, löûa hoøa hôïp taïm coù. Con ngöôøi vì meâ chaáp thaân töù ñaïi laø ngaõ neân taïo nghieäp ñi trong luaân hoài sanh töû, khoâng nhaän ra chaân taùnh nôi mình.

- Thoï aám: Laø caûm giaùc söôùng khoå vui buoàn khi saùu caên tieáp xuùc vôùi saùu traàn. Ngöôøi vì meâ chaáp caûm giaùc vui buoàn laø thaät, neân khi thoï nhaän ñöôïc caûm giaùc vui, thì coá duy trì gìn giöõ khoâng muoán cho maát. Nhöng caûm thoï vui aáy khoâng beàn, laø voâ thöôøng, maëc duø coá gìn giöõ maø noù vaãn maát, vaø khi maát roài thì buoàn khoå. Khi thoï nhaän caûm giaùc khoå thì khoâng muoán noù toàn taïi. Song khoâng ñöôïc, vì nhaân xaáu ñaõ gaây roài neân quaû khoå phaûi thoï nhaän. Con ngöôøi vì meâ laàm coá chaáp caûm giaùc vui buoàn laø thaät laø ngaõ, neân taïo nhieàu nghieäp aùc traàm luaân trong sanh töû, khoâng nhaän ra chaân taùnh cuûa chính mình.

- Töôûng aám: Laø caùi nhôù nghó vieäc ñaõ qua hay mô öôùc vieäc chöa tôùi. Caùi mô öôùc nhôù nghó ñoù laø voâ thöôøng khoâng thaät. Con ngöôøi vì meâ laàm, chaáp noù laø thaät laø ngaõ, roài taïo nghieäp thoï sanh, neân khoâng nhaän ra chaân taùnh saün coù nôi mình.

-Haønh aám: Laø yù nieäm nghó suy chuyeån ñoäng vaän haønh taïo taùc caùc phaùp höõu vi. Y Ù nieäm suy tính voán laø voâ thöôøng khoâng thaät, con ngöôøi do meâ laàm, chaáp noù laø thaät laø ngaõ, taïo nghieäp roài ñi trong luaân hoài sanh töû, neân khoâng nhaän ra chaân taùnh ôû chính mình.

- Thöùc aám: Laø caùi bieát phaân bieät caùi naøy ñeïp, caùi kia xaáu, caùi naøy hay, caùi kia dôû. Caùi phaân bieät ñeïp xaáu hay dôû chôït khôûi roài maát khoâng thaät. Con ngöôøi vì meâ môø laàm chaáp noù laø thaät laø ngaõ, neân taïo nghieäp, thoï sanh töû, khoâng nhaän ra chaân taùnh saün coù nôi mình.

Taïi sao goïi saéc aám, thoï aám, töôûng aám, haønh aám, thöùc aám laø ma? Ñoái vôùi saéc thaân töù ñaïi naøy, con ngöôøi meâ môø chaáp noù laø thaät laø ta, neân suoát caû ngaøy caû ñôøi maûi meâ lo vun boài toâ ñaép cho noù ñöôïc no ñuû töôi taén. Coù khi vì lo vun boài cho thaân maø taïo nhieàu nghieäp aùc, queân ñöôøng ñaïo ñöùc, khoâng bieát tu haønh ñeå tieán hoùa treân ñöôøng thieän, khoâng nhaän ra chaân taùnh saùng suoát saün coù nôi mình, neân goïi laø ma saéc aám. Tuy nhieân, neáu bieát duøng thaân naøy laøm phöông tieän tu haønh tieán hoùa treân ñöôøng thieän, nhaän ra chaân taùnh saùng suoát nôi mình, laøm lôïi ích cho moïi ngöôøi, thì khoâng goïi laø ma.

Phaøm thoï khoå thoï vui ñeàu laø ma. Vì khi bò cheâ traùch hay bò maéng chöûi lieàn noåi giaän, khi ñaõ noåi giaän thì taâm trí meâ môø khoâng coøn saùng suoát. Hoaëc khi ñöôïc khen ñöôïc troïng, sanh kieâu caêng ngaõ maïn, thì taâm trí cuõng meâ môø khoâng saùng suoát. Neân noùi thoï laïc hay thoï khoå ñeàu laø ma. Tuy nhieân, ma hay phöông tieän ñeàu do nôi mình. Neáu mình meâ laàm ñeå cho noù laøm chöôùng ngaïi vieäc tu haønh, che khuaát Phaät taùnh, maát gioáng trí tueä, thì ñoù laø ma. Ngöôïc laïi, mình bieát lôïi duïng noù ñeå tu haønh ñöôïc giaùc ngoä thì ñoù khoâng phaûi laø ma, maø laø phöông tieän

Töôûng aám, haønh aám, thöùc aám cuõng ñeàu nhö vaäy.

Ngöôøi chaân chaùnh tu haønh ñoái vôùi thaân naêm aám naøy, phaûi kheùo söû duïng ñeå tu haønh cho ñöôïc giaùc ngoä, ñöøng ñeå noù bieán thaønh ma che khuaát Phaät taùnh, maát gioáng trí tueä, khoâng giaùc ngoä.

3-  Ma cheát: Laø con ngöôøi sau khi cheát thaønh yeâu, thaønh quæ, hieän hình kyø quaùi nhaùt ngöôøi soáng, hoaëc laøm cho ngöôøi soáng ñau beänh hay cheát. Hoaëc ngöôøi tu haønh chaân chaùnh ñang tinh taán duïng coâng tu haønh tieán boä, bò voâ thöôøng ñeán cheát ñi, laøm dôû dang ñöùt ñoaïn söï tu haønh, cuõng goïi laø ma cheát.

4-  Ma trôøi: Laø ma vöông vaø ma chuùng ôû coõi trôøi Duïc giôùi, coù khaû naêng bieán hoùa laøm trôû ngaïi vieäc tieán ñaïo cuûa ngöôøi tu haønh luùc saép thaønh ñaïo. Thaùi töû Só-ñaït-ta luùc saép thaønh ñaïo, thieân ma hieän hình myõ nöõ, ñeå caùm doã Ngaøi trôû laïi höôûng duïc laïc theá gian, khoâng muoán Ngaøi thaønh Phaät. Vì thieân ma muoán ai cuõng ñaém chìm trong nguõ duïc, ñeå chòu söï thoáng trò ñieàu khieån cuûa noù, neân khi thaáy Thaùi töû saép thaønh Phaät, noù hieän ra ñeå phaù, laøm chöôùng ngaïi vieäc thaønh ñaïo cuûa Ngaøi. Laïi nöõa thieân ma coøn laãn loän trong moïi taàng lôùp ngöôøi ngoaøi xaõ hoäi vaø ngay caû trong ñaïo. Nhieàu khi noù ôû ngay beân caïnh maø mình khoâng hay khoâng bieát. Chaúng haïn ngöôøi phaùt taâm tu haønh, khoâng ham muoán danh lôïi vaät chaát nöõa chæ muoán giöõ giôùi thanh tònh ñeå ñöôïc an ñònh giaûi thoaùt thoâi. Nhöng laïi coù ngöôøi ôû beân caïnh xuùi giuïc huøn haïp laøm aên cho coù tieàn cuûa, ñeå tu cho thoaûi maùi khoûi nôï thí chuû. Hoaëc xuùi giuïc theo ñöôøng tranh danh ñoaït lôïi, ñeå höôûng nguõ duïc theá gian, ñoù cuõng goïi laø thieân ma. Toùm laïi baát cöù ai quyeán ruû xuùi baûo ngöôøi tu tranh danh ñoaït lôïi, höôûng thoï duïc laïc theá gian, ñeàu laø thieân ma. Nhö vaäy, luùc naøo vaø nôi naøo beân caïnh chuùng ta cuõng ñeàu coù thieân ma. Vì theá chuùng ta phaûi thöôøng xuyeân caûnh giaùc, ñeå ñöôøng tu chuùng ta khoâng bò thoaùi boä. Phaät daïy ngöôøi tu tinh taán chaúng nhöõng phaù ñöôïc phieàn naõo aùc nghieäp, maø coøn toài phuïc ñöôïc boán ma, thì seõ ra khoûi nguïc naêm aám vaø nguïc tam giôùi. Taïi sao Phaät noùi thaân naêm aám naøy laø nhaø nguïc? Vì con ngöôøi luùc naøo cuõng meâ chaáp thaân naøy laø thaät laø ngaõ, neân Phaät taùnh bò che khuaát, trí tueä lu môø, phieàn naõo bao vaây, nghieäp chöôùng troùi buoäc. Vì vaäy maø noùi thaân naêm aám laø nhaø tuø.

            Tam giôùi laø Duïc giôùi, Saéc giôùi vaø Voâ saéc giôùi. Coõi chuùng ta ñang ôû laø Duïc giôùi, neân chuùng sanh ôû coõi naøy,  ña soá ñeàu bò loøng tham muoán nguõ duïc loâi cuoán thuùc ñaåy. Phaät noùi: "Tam giôùi voâ an du nhö hoûa traïch". Chuùng sanh coøn ôû trong coõi Duïc, coõi Saéc, coõi Voâ saéc, ñeàu khoâng ñöôïc an oån, gioáng nhö ñang ôû trong nhaø löûa vaäy. Taïi sao? Vì chuùng sanh ôû ba coõi naøy luoân luoân bò löûa voâ thöôøng thieâu ñoát, sanh leân choã naøy roài töû, sanh leân choã kia roài töû; cöù sanh töû, töû sanh, loän ñi loän laïi khoâng bieát bao nhieâu ñôøi bao nhieàu kieáp, khoâng bao giôø ra khoûi. Neân noùi tam giôùi laø nhaø tuø, nhaø nguïc. Kinh Phaùp Hoa, phaåm Thí Duï noùi: OÂng Tröôûng giaû coù moät ngoâi nhaø ñang bò löûa chaùy lôùn, caùc con oâng ñang ôû trong nhaø maûi meâ vui chôi, khoâng heà hay bieát nhaø chaùy vaø saép chaùy tôùi thaân mình. OÂng Tröôûng giaû thaáy ñaùm con daïi khôø, ngu si, löûa chaùy maø khoâng bieát tìm ñöôøng chaïy thoaùt, cöù maûi meâ vui chôi. OÂng thöông xoùt caùc con,  goïi chuùng ra khoûi nhaø, höùa cho xe deâ, xe nai, xe traâu. Nghe cha cho xe, caùc ngöôøi con ham, môùi chaïy ra khoûi nhaø vaø thoaùt naïn löûa chaùy. OÂng Tröôûng giaû duï cho ñöùc Phaät, nhaø chaùy duï cho ba coõi ñang bò löûa voâ thöôøng thieâu ñoát, con oâng Tröôûng giaû, duï cho chuùng sanh ñang thoï höôûng duïc laïc trong ba coõi, maø khoâng bieát nguõ duïc laø voâ thöôøng, cöù maûi meâ thoï höôûng khoâng bieát tìm ñöôøng thoaùt ra, gioáng nhö ñang ôû trong nhaø tuø vaäy. Ngöôøi tu coát yeáu laø thoaùt ra ngoaøi voøng luaân hoài sanh töû cuûa tam giôùi, ñeå ñöôïc töï do töï taïi, chôù ñaâu phaûi chæ quanh quaån trong tam giôùi höôûng duïc laïc theá gian! Vì theá maø Phaät daïy phaûi tinh taán tu haønh, ñeå thoaùt khoûi nhaø naêm aám vaø nhaø tam giôùi ñang troùi buoäc chuùng ta.

            Nhö vaäy, moãi ngöôøi chuùng ta ai cuõng coù Phaät taùnh (chaân taâm) vaø ai cuõng coù ma chöôùng. Neân treân ñöôøng tu haønh, chuùng ta phaûi noã löïc tinh taán phaù phieàn naõo nghieäp aùc, haøng phuïc ma chöôùng, baûo nhaäm Phaät taùnh caøng ngaøy caøng toû saùng. Chuùng ta bieát nhö vaäy roài, thì cöù ngay nôi taâm mình maø tu haønh, chôù khoâng mong caàu ôû ai khaùc beân ngoaøi. Muoán thaønh Phaät thì nuoâi lôùn taùnh Phaät ngaøy caøng toû saùng caøng vieân maõn, keát quaû seõ thaønh Phaät. Neáu muoán thaønh ma thì tröôûng döôõng tham saân si. nôi mình caøng ngaøy caøng lôùn maïnh thì seõ thaønh ma. Thaønh Phaät hay laøm ma laø do mình, ôû ñaây chuùng toâi chæ coù traùch nhieäm chæ cho quí vò bieát ñieàu naøo neân laøm, ñieàu naøo khoâng neân laøm, ñeå quí vò töï tu söûa vaø nhaän ñöôïc söï lôïi ích trong vieäc tu haønh.

]