KEÁT LUAÄN

CHAÙNH VAÊN :

Nhö thöû baùt söï,

Naõi thò chö Phaät,

Boà-taùt ñaïi nhaân,

Chi sôû giaùc ngoä,

Tinh tieán haønh ñaïo,

Töø bi tu tueä,

Thöøa phaùp thaân thuyeàn,

Chí Nieát-baøn ngaïn,

Phuïc hoaøn sanh töû,

Ñoä thoaùt chuùng sanh.

Dó tieàn baùt söï,

Khai ñaïo nhaát thieát,

Linh chö chuùng sanh,

Giaùc sanh töû khoå,

Xaû ly nguõ duïc,

Tu taâm Thaùnh ñaïo.

Nhöôïc Phaät ñeä töû,

Tuïng thöû baùt söï,

Ö nieäm nieäm trung,

Dieät voâ löôïng toäi,

Tieán thuù boà-ñeà,

Toác ñaêng chaùnh giaùc,

Vónh ñoaïn sanh töû,

Thöôøng truï khoaùi laïc.

DÒCH :

Taùm ñieàu nhö theá daïy qua,

Chính haøng Boà-taùt cuøng laø Theá Toân.

Ñaõ töøng giaùc ngoä leõ chaân,

Tieán tu ñaïo haïnh voâ ngaàn töø bi.

Ñoát ñeøn trí tueä phaù si,

Phaùp thaân thuyeàn quí daïo ñi Nieát-baøn.

Trôû vaøo sanh töû thanh nhaøn,

Chuùng sanh ñoä thoaùt an toaøn vui laây.

Laïi duøng taùm vieäc tröôùc naøy,

Môû ñöôøng khai loái daét dìu chuùng sanh.

Khieán cho heát thaûy bieát raønh,

Töû sanh khoå naõo ñöøng manh chôù môø.

Xa lìa naêm duïc ñuïc lôø,

Taâm tu ñaïo Thaùnh khoâng giôø naøo queân.

Neáu laø phaät töû phaûi neân,

Taùm ñieàu nhö theá haèng ñeâm tuïng hoaøi.

ÔÛ trong moãi nieäm haèng ngaøy,

Bao nhieâu toäi loãi dieät raøy saïch trôn.

Boà-ñeà hoa baùu nheï thôm,

Treân bôø chaùnh giaùc goùt chaân daãm lieàn.

Haèng haø sanh töû löu linh,

Thöôøng vui yeân oån taâm tình tieâu tan.

GIAÛNG :

Nhö thöû baùt söï,

Naõi thò chö Phaät,

Boà-taùt ñaïi nhaân,

Chi sôû giaùc ngoä,

Tinh tieá? haønh ñaïo,

Töø bi tu tueä,

Thöøa phaùp thaân thuyeàn,

Chí Nieát-baøn ngaïn.

Chö Phaät vaø Boà-taùt, haøng ñaïi nhaân ñöôïc giaùc ngoä laø do tinh taán tu haønh, phaùt taâm tu haïnh töø bi cöùu giuùp chuùng sanh. Caùc Ngaøi luoân luoân thaép leân ngoïn ñuoác trí tueä nôi taâm mình, ñeå phaù tröø si meâ môø toái, keát quaû laø ngoä ñöôïc phaùp thaân chöùng Nieát-baøn. Neân noùi ngoài thuyeàn phaùp thaân ñeán bôø Nieát-baøn. Ñoù laø phaàn thöù nhaát, chö Phaät vaø Boà-taùt y cöù nôi taùm ñieàu naøy, maø tinh taán tu haønh ngoä phaùp thaân chöùng Nieát-baøn.  

Phuïc hoaøn sanh töû,

Ñoä thoaùt chuùng sanh,

Dó tieàn baùt söï,

Khai ñaïo nhaát thieát,

Linh chö chuùng sanh,

Giaùc sanh töû khoå,

Xaû ly nguõ duïc,

Tu taâm Thaùnh ñaïo.

Sau khi Phaät vaø Boà-taùt ñaõ ngoä phaùp thaân chöùng Nieát-baøn giaûi thoaùt, caùc Ngaøi khôûi bi nguyeän trôû laïi trong sanh töû, ñeå giaùo hoùa cöùu ñoä chuùng sanh. Tuy cuõng laên loän trong sanh töû, nhöng caùc Ngaøi khoâng vì nghieäp hoaëc daãn daét, maø vì loøng töø bi khôûi nguyeän cöùu ñoä chuùng sanh, neân caùc Ngaøi ra vaøo trong sanh töû raát töï taïi, khoâng bò phieàn naõo khoå ñau böùc baùch. Luùc giaùo hoùa, caùc Ngaøi cuõng duøng taùm ñieàu giaùc ngoä ñaõ neâu, ñeå môû ñöôøng daãn loái cho chuùng sanh thaáy roõ caùi khoå cuûa sanh töû luaân hoài, ñeå xaû boû naêm moùn duïc laïc theá gian, lo tu Thaùnh ñaïo. Ñaây laø phaàn thöù hai laø phaàn giaùo hoùa chuùng sanh cuûa haøng Boà-taùt. 

Nhöôïc Phaät ñeä töû,

Tuïng thöû baùt söï,

Ö nieäm nieäm trung,

Dieät voâ löôïng toäi,

Tieán thuù boà-ñeà,

Toác ñaêng chaùnh giaùc,

Vónh ñoaïn sanh töû,

Thöôøng truï khoaùi laïc.

Phaàn thöù ba noùi: Ngöôøi ñeä töû chaân chaùnh cuûa Phaät, moãi nieäm moãi nieäm haèng nhôù taùm ñieàu giaùc ngoä naøy. Nhôø moãi nieäm haèng nhôù ñeán taùm ñieàu giaùc ngoä, maø khoâng nhôù töôûng ñieàu gì khaùc. Do ñoù khoâng taïo taùc nghieäp nhaân aùc, neân toäi loãi theo ñoù maø döùt. Taïi sao? Vì taâm khoâng coøn nghó ñeán tö lôïi, khoâng nghó ñeán ñieàu haïi ngöôøi haïi vaät. Luùc naøo cuõng nhôù nghó ñeán vieäc tu haønh, thöôøng xuyeân tænh giaùc, nghó nhôù thöông chuùng sanh tìm phöông theá ñeå cöùu ñoä. Ngöôøi soáng ñöôïc nhö vaäy thì seõ tieán ñeán quaû boà-ñeà, choùng thaønh töïu quaû Phaät. Khi ñaõ ñoaïn lìa sanh töû vónh vieãn thì thöôøng ñöôïc ôû trong caûnh an tònh vui veû.

Ñeå quí phaät töû deã nhôù vaø nhôù kyõ, tu haønh khoûi sôï sai laïc. Toâi toùm löôïc lôøi giaûng nhö sau:

1-  Ñieàu giaùc ngoä thöù nhaát: Thöôøng thaáy thaân taâm cuûa mình vaø söï vaät beân ngoaøi laø voâ thöôøng khoâng beàn chaéc khoâng coù thaät ngaõ. Phaûi bieát taâm laø goác sanh ra toäi aùc, chôù meâ chaáp taâm laø thaät, laø ta. Bieát voïng töôûng khoâng thaät neân khoâng meâ chaáp chaïy theo noù. Laïi cuõng bieát thaân naøy laø röøng toäi loãi, neân khoâng chaáp thaân laø thaät, laø ta. Thöôøng quaùn xeùt nhö theá ñeå xa lìa khoå luaân hoài sanh töû.

2-  Ñieàu giaùc ngoä thöù hai: Neân bieát tham caàu nhieàu thì khoå ñau cuõng laém. Goác cuûa luaân hoài sanh töû laø do tham ñaé? nguõ duïc theá gian. Vì vaäy maø phaûi bôùt tham muoán. Khi taâm bôùt tham caàu nguõ duïc thì seõ ñöôïc an oån vui veû.

3-  Ñieàu giaùc ngoä thöù ba: Neân bieát ngöôøi naøo duïc voïng caøng nhieàu thì toäi aùc caøng lôùn. Do ñoù maø phaûi döùt taâm ham muoán, khoâng tham caàu nguõ duïc. Luùc naøo cuõng ít muoán bieát ñuû, an phaän ngheøo ñeå gìn giöõ ñaïo ñöùc, phaùt huy trí tueä, laáy trí tueä laøm söï nghieäp, khoâng ñeå taâm ñuoåi baét danh lôïi theá gian.

4-   Ñieàu giaùc ngoä thöù tö: Ngöôøi löôøi bieáng giaûi ñaõi khoâng ñoaïn tröø nghieäp aùc, tu haïnh laønh, thì bò truïy laïc traàm luaân. Vì vaäy maø phaûi tinh taán tu haønh, ñeå phaù tröø voâ minh phieàn naõo, haøng phuïc caùc thöù ma chöôùng, ra khoûi nguïc tuø nguõ aám vaø tam giôùi.

5-  Ñieàu giaùc ngoä thöù naêm: Phaûi bieát goác cuûa luaân hoài sanh töû laø ngu si. Vì vaäy phaûi hoïc roäng nghe nhieàu veà Phaät phaùp, nhôø theá maø trí tueä taêng tröôûng saâu roäng, coù ñuû khaû naêng, ñuû bieän taøi ñeå giaùo hoùa chuùng sanh.

6-  Ñieàu giaùc ngoä thöù saùu: Neân bieát ngöôøi ngheøo khoå nhieàu hay sanh oaùn haän, thöôøng keát nhieàu duyeân aùc, vì vaäy khoâng traùnh khoûi quaû baùo khoå ñau. Neân ngöôøi tu phaùt taâm thöông xoùt hoï, thöù tha cho nhöõng laàm loãi hôøn oaùn khoâng duyeân côù cuûa hoï. Laïi coøn ñem taâm bình ñaúng boá thí giuùp ñôõ hoï, khoâng nhôù?loãi laàm ngaøy tröôùc maø gheùt boû hoï. Bieát vaø laøm ñöôïc nhö vaäy, môùi laø ngöôøi thöïc haønh ñuùng theo haïnh boá thí cuûa Phaät vaø Boà-taùt.

7-  Ñieàu giaùc ngoä thöù baûy: Bieát roõ nguõ duïc laø toäi loãi laø tai hoïa. Tuy hieän ñôøi laø ngöôøi theá tuïc maø bieát traùnh, khoâng ñaém meâ theo nguõ duïc, luoân nuoâi chí nguyeän xuaát gia, muoán gìn giöõ giôùi haïnh nghieâm minh thanh tònh, soáng ñôøi sieâu thoaùt. Töï laøm lôïi ích cho mình ñeå roài khôûi loøng töø cöùu ñoä taát caû chuùng sanh.

8-  Ñieàu giaùc ngoä thöù taùm: Phaûi bieát luaân hoài sanh töû lieân tuïc laø khoå ñau voâ cuøng voâ taän. Neân phaùt taâm töø bi roäng lôùn, nguyeän thay chuùng sanh chòu khoå vaø giuùp cho taát caû ñöôïc ñeán choã cöùu caùnh an laïc laø Nieát-baøn giaûi thoaùt.

Ñoù laø taùm ñieàu giaùc ngoä, maø chö Phaät, Boà-taùt ñaõ laøm vaø nhöõng ngöôøi tu Phaät chaân chaùnh ñang laøm. Ai laø ngöôøi muoán hoïc Phaät, tu theo Phaät thì phaûi laøm nhöõng ñieàu naøy khoâng theå boû qua ñöôïc. Taïi sao? Vì hoïc Phaät laø hoïc giaùc ngoä. Phaøm noùi ñeán hoïc Phaät laø noùi ñeán ñaïo lyù giaùc ngoä cuûa Phaät vaø Boà-taùt ñaõ tu ñaõ giaùc. Chôù khoâng phaûi hoïc thuoäc loøng kinh nhieàu, hay tuïng kinh gioûi maø khoâng tu khoâng giaùc, roài cho raèng mình hoïc Phaät. Nhôù laø khoâng phaûi nhö vaäy! Giaùc ngoä nhöõng gì? Giaùc ngoä töøng phaàn nhö tröôùc ñaõ keå. Thaáy roõ thaân ngöôøi vaø caûnh vaät laø voâ thöôøng, thaáy roõ tham duïc nhieàu thì khoå ñau nhieàu. Thaáy roõ nhö vaäy laø mình ñaõ coù maàm giaùc ngoä, keá ñoù nhôø trôï duyeân thaày saùng baïn toát, laøm thieän höõu tri thöùc ñeå tieán ñeán choã giaùc ngoä vieân maõn.

Ñeán ñaây toâi xin noùi roäng ra ñeå quí vò deã hieåu deã nhôù, khoâng laàm. Trong kinh naøy Phaät chæ noùi moät chieàu, cheâ thaân taâm laø voâ thöôøng, voâ ngaõ, khoå ñau, goác toäi loãi. Nhöng, ôû choã khaùc Phaät laïi noùi coù thaân naøy laø do tích chöùa nhieàu phöôùc ñöùc maø ñöôïc. Theá neân laøm ngöôøi phaûi luoân töï vaán:"Ñöôïc thaân naøy, soáng ñeå laøm gì?". Coù ngöôøi ñaõ töï vaán mình, nhöng khoâng giaûi ñaùp ñöôïc. Laïi cuõng coù ngöôøi khoâng bieát mình coù thaân naøy, soáng ñeå laøm gì? Phaät daïy ñöôïc thaân ngöôøi laø khoù, theá neân phaûi bieát lôïi duïng thaân naøy ñeå tieán tu cho ñöôïc giaùc ngoä giaûi thoaùt, sau daãn daét chuùng sanh töø choã meâ môø ñeán choã giaùc ngoä, töø choã toäi loãi ñeán choã an vui.

Phaät duï ngöôøi ñi bieån bò chìm thuyeàn, khoâng coù phao noåi, soùng doài gioù daäp, troài leân huïp xuoáng meät laû, boãng vôù ñöôïc khuùc goã muïc ñang noåi treân maët bieån. Khi oâm khuùc goã muïc, ngöôøi aáy bieát noù laø goã muïc ñang troâi noåi, roài seõ hö hoaïi khoâng laâu. Song, ngöôøi aáy bieát raèng mình ñang caàn nöông noù, ñeå loäi vaøo bôø, khoûi bò cheát chìm. Khuùc goã muïc aáy, luùc baáy giôø ñoái vôùi ngöôøi saép cheát ñuoái thaät laø höõu ích, vì nhôø noù maø khoûi cheát chìm. Nhö vaäy, muïc ñích cuûa ngöôøi duøng khuùc goã muïc khoâng phaûi ñeå khoe khoang, khoâng phaûi ñeå toâ ñieåm sôn pheát cho ñeïp, khoâng phaûi ñeå quí troïng nhö moät baûo vaät, maø khuùc goã laø vaät höõu duïng, ñang caàn ñeå ñöa ngöôøi vaøo bôø.

Cuõng vaäy, moïi ngöôøi caàn phaûi thaáy ñuùng yù nghóa veà thaân naøy. Bieát thaân naøy laø voâ thöôøng taïm bôï khoâng chaáp chaët noù, khoâng quí thaân naøy hôn thaân khaùc. Khoâng vì noù maø taïo nghieäp aùc, cuõng khoâng vì thaáy noù voâ thöôøng taïm bôï maø bi quan than thôû, ngoài chôø cheát. Bieát thaân naøy voâ thöôøng taïm bôï, phaûi caáp thieát lôïi duïng thaân naøy laøm taát caû moïi vieäc höõu ích. Lo tu haønh ñeå mình ñöôïc giaùc ngoä giaûi thoaùt moïi khoå ñau vaø giuùp ngöôøi cuõng ñöôïc giaùc ngoä giaûi thoaùt khoå ñau hoaøn toaøn.

       Ngöôøi soáng ñöôïc nhö vaäy laø ngöôøi giaùc ngoä, bieát ñuùng yù nghóa veà thaân naøy vaø coù thaùi ñoä soáng hôïp ñaïo. Ñoù laø ñieàu caên baûn cuûa ngöôøi tu theo ñaïo Phaät.

]