MÔÛ ÑAÀU

        Theo chöông trình hoïc ba naêm thì kinh Baùt Ñaïi Nhaân Giaùc ñöôïc daïy ñaàu chöông trình. Toâi seõ giaûng ngay baûn kinh chöõ Haùn, do ngaøi An Theá Cao trích dòch, ñeå cho quí vò môùi hoïc Phaät deã nhaän ra yeáu chæ tu haønh.

        Baùt:La taùm.

        Ñaïi nhaân: Laø ngöôøi lôùn. Ngöôøi lôùn maø Phaät muoán noùi ôû ñaây laø ngöôøi giaùc ngoä thaáy roõ caùc phaùp ñuùng nhö thaät, khoâng coøn meâ laàm caùc phaùp. Theo ñaïo Phaät, ngöôøi chöa bieát tu goïi laø phaøm phu. Ngöôøi nghe lôøi Phaät daïy, phaùt taâm tu chöùng töø sô quaû Tu-ñaø-hoaøn, ñeán Tö-ñaø-haøm, A-na-haøm, A-la-haùn, thì goïi laø Thanh vaên. Coøn ngöôøi phaùt taâm tu Luïc ñoä vaïn haïnh chöùng töø Thaäp tín. leân Sô ñòa tieán daàn ñeán Thaäp ñòa, goïi laø Boà-taùt. Vaø khi coâng haïnh töï giaùc giaùc tha cuûa Boà-taùt  ñaõ vieân maõn  thì thaønh Phaät.

Nhö vaäy, haøng Boà taùt, Phaät goïi laø ñaïi  nhaân.

        Giaùc: Laø bieát, laø trí tueä toái thöôïng do tu chöùng maø thaønh, thaáy  bieát ñuùng leõ thaät, chôù khoâng phaûi caùi bieát thieån caän sai laàm cuûa ngöôøi theá gian.

        Baùt Ñaïi Nhaân Giaùc: laø taùm ñieàu giaùc ngoä cuûa Phaät vaø Boà-taùt.

        Kinh: Nhöõng lôøi giaûng daïy cuûa Phaät, ñöôïc keát taäp laïi thaønh boä goïi laø kinh. Lôøi Phaät daïy vöøa phuø hôïp vôùi chaân lyù, vöøa thích hôïp vôùi caên cô taâm löôïng cuûa chuùng sanh, traûi qua ba thôøi quaù khöù, hieän taïi, vò lai ñeàu ñuùng. Kinh Phaät noùi coát giaùo hoùa chuùng sanh khieán cho chuùng sanh nghe hieåu tin nhaän tu haønh, ñeå thaáy roõ leõ thaät vaø ñöôïc giaûi thoaùt.Kinh Baùt Ñaïi Nhaân Giaùc, do ngaøi An Theá Cao dòch töø chöõ Phaïn ra chöõ Haùn, vaøo thôøi Haäu Haùn ñôøi vua Haùn Hoaøn Ñeá, nieân hieäu Kieán Hoøa naêm thöù 2 (148 Taây lòch). Ngaøi laø Thaùi töû nöôùc An Töùc (Parthie), nay moät phaàn thuoäc Ba Tö (Persia) moät phaàn thuoäc A Phuù Haõn (Afghanistan). Luùc baáy giôø Phaät phaùp töø AÁn Ñoä truyeàn sang An Töùc raát thònh haønh, Ngaøi xuaát gia tu hoïc, thoâng suoát kinh luaän. Sau Ngaøi ñem Phaät phaùp truyeàn vaøo Trung Quoác, vaø dòch kinh naøy töø chöõ Phaïn ra chöõ Haùn.

        Thoâng leä caùc kinh môû ñaàu ñeàu coù luïc chuûng chöùng tín cuûa ngaøi A-nan khi keát taäp: Toâi nghe nhö vaày, moät thuôû noï, Phaät ôû taïi. Nhöng môû ñaàu kinh Baùt Ñaïi Nhaân Giaùc khoâng coù phaàn naøy laø taïi sao? Vì luùc baáy giôø Phaät phaùp môùi truyeàn vaøo Trung Quoác, ngöôøi hoïc Phaät chöa thaâm nhaäp giaùo lyù nhieàu, neáu ñeå troïn boä kinh daøy cho hoï ñoïc, e khoâng kham ñoïc noåi. Neân Ngaøi phöông tieän ruùt töøng phaàn tinh yeáu cuûa Phaät phaùp trong nhieàu boä kinh maø dòch, phaân ra: thöù nhaát, thöù hai, thöù ba. ñeán thöù taùm, taäp thaønh Kinh Baùt Ñaïi Nhaân Giaùc, ñeå cho ngöôøi môùi phaùt taâm tu hoïc deã naém ñöôïc nhöõng ñieåm caàn yeáu trong Phaät phaùp, roài sau môùi hoïc tieáp nhöõng phaàn khaùc saâu roäng hôn. Vì lyù do ñoù, maø kinh Baùt Ñaïi Nhaân Giaùc khoâng coù luïc chuûng chöùng tín cuûa ngaøi A-nan khi keát taäp.

]