KINH  VIEÂN  GIAÙC GIAÛNG  GIAÛI

 A. LÖÔÏC KHAÛO:

 Kinh Vieân Giaùc noùi ñuû laø "Ñaïi Phöông Quaûng Vieân Giaùc Tu-Ña-La Lieãu Nghóa". Teân kinh raát daøi, nhöng gaàn ñaây chuùng ta thöôøng ñoïc goïn laø Vieân Giaùc. Kinh naøy nguyeân vaên chöõ Phaïn, khi truyeàn sang Trung Hoa ñöôïc dòch ra chöõ Haùn.

I.  PHIEÂN DÒCH PHAÏN – HAÙN:

1. Ngaøi La-haàu-maëc-kieän dòch taïi ñaïo traøng Baûo Vaân ôû Ñaøm Chaâu, ñôøi Ñöôøøng nieân hieäu Trinh Quaùn thöù hai möôi moát (647), nhaèm ngaøy 15 thaùng 7 naêm Ñinh Muøi. Thuyeát naøy caên cöù theo Vieân Giaùc Ñaïi Sôù cuûa ngaøi Khueâ Phong.

2. Ngaøi Phaät-ñaø-ña-la (Buddhatraøta) Trung Hoa dòch laø Giaùc Cöùu, ngöôøi Keá Taân (Yeát-thaáp-di-la) Baéc AÁn, dòch taïi chuøa Baïch Maõ ôû Ñoâng Ñoâ, ñôøi Ñöôøng nieân hieäu Tröôøng Thoï thöù hai (693). Baáy giôø Voõ Taéc Thieân ñoåi nhaø Ñöôøng thaønh nhaø Chu.

Trong hai baûn dòch thì baûn dòch cuûa ngaøi Phaät-ñaø-ña-la ñöôïc phoå bieán, coøn baûn dòch cuûa ngaøi La-haàu-maëc-kieän chæ thaáy ngaøi Khueâ Phong neâu leân trong Vieân Giaùc Ñaïi Sôù, ít phoå bieán.

II.  CHUÙ GIAÛI:

Theo Ñaïi sö Thaùi Hö thì kinh Vieân Giaùc ñöôïc chuù giaûi raát nhieàu. Caùc toâng phaùi ôû Trung Hoa thôøi baáy giôø ñeàu coù chuù giaûi, phaàn lôùn laø Thieàn toâng vaø Hoa Nghieâm toâng.

Ñôøi Ñöôøng coù caùc Ngaøi: Ngaøi Duy Phaùt, ngaøi Ñaïo Tuyeân, ngaøi Khueâ Phong. Ngaøi Khueâ Phong chuù giaûi thaønh hai baûn, moät baûn ñeà Löôïc Sôù, moät baûn ñeà Ñaïi Sôù…

Ñeán ñôøi Nam Toáng coù ngaøi Nguyeân Tuùy laøm Taäp Chuù. Trong baûn naøy gom heát lôøi chuù giaûi cuûa nhöõng nhaø chuù giaûi tröôùc thaønh moät taäp.

Gaàn ñaây, Ñaïi sö Thaùi Hö giaûng giaûi ñeà töïa laø Vieân Giaùc Löôïc Thích.

III.  DÒCH HAÙN – VIEÄT:

1. Ngaøi Huyeàn Cô dòch Kinh Vieân Giaùc, xuaát baûn naêm 1951.

2. Hoøa thöôïng Thích Thieän Hoa dòch ñeà töïa laø Kinh Vieân Giaùc (phieân dòch vaø löôïc giaûi) ñöôïc in trong boä Phaät Hoïc Phoå Thoâng, quyeån 8, Höông Ñaïo xuaát baûn naêm 1958.

3. Hoøa thöôïng Trí Höõu dòch Kinh Vieân Giaùc, toâi khoâng nhôù naêm xuaát baûn.

4.  Hoøa thöôïng Trung Quaùn dòch Kinh Vieân Giaùc laøm hai quyeån, toâi cuõng khoâng nhôù naêm xuaát baûn.

5.  Cö só  Ñoaøn Trung Coøn dòch Kinh Vieân Giaùc.

Kinh Vieân Giaùc ñaõ ñöôïc dòch ra tieáng Vieät, lyù ñaùng chuùng ta hoïc baûn tieáng Vieät. Nhöng vì toâi nhaém vaøo Taêng Ni, neân toâi giaûng thaúng baûn chöõ Haùn, ñeå quyù vò doø theo cho quen caùch dòch nghóa, sau naøy ñoïc kinh chöõ Haùn cho deã.

B. GIAÛNG ÑEÀ KINH:

Veà ñeà kinh, ôû chöông 12, Boà-taùt Hieàn Thieän Thuû hoûi Phaät teân Kinh naøy. Phaät traû lôøi ñeán naêm teân:

1. Ñaïi Phöông Quaûng Vieân Giaùc Ñaø-La-Ni.

2. Tu-Ña-La Lieãu Nghóa.

3. Bí Maät Vöông Tam-Muoäi.

4. Nhö Lai Quyeát Ñònh Caûnh Giôùi.

5. Nhö Lai Taøng Töï Taùnh Sai Bieät.

Naêm teân naøy ñöôïc ruùt goïn laïi laø Ñaïi Phöông Quaûng Vieân Giaùc Tu-Ña-La Lieãu Nghóa.

ÑAÏI PHÖÔNG QUAÛNG VIEÂN GIAÙC

Theo ngaøi Khueâ Phong Toâng Maät thì moãi chuùng sanh coù theå chaân thaät roäng lôùn truøm khaép phaùp giôùi, neân goïi laø Ñaïi. Theå chaân thaät aáy hay gìn giöõ taát caû quyû taéc, vaø hay sanh khôûi ra muoân phaùp, neân goïi laø Phöông. Theå chaân thaät aáy coù ñaày ñuû dieäu duïng khoâng theå nghó löôøng, neân goïi laø Quaûng.

Theo ngaøi Thaùi Hö thì Ñaïi laø chæ cho caùi theå tuyeät ñoái, vöôït ngoaøi caùc phaùp ñoái ñaõi. Ñaïi khoâng coù nghóa laø lôùn ñoái vôùi tieåu laø nhoû. Phöông chæ cho phöông sôû, theå tuyeät ñoái aáy roäng lôùn khoâng ngaèn meù, vöôït khoûi khoâng gian vaø thôøi gian. Quaûng laø roäng lôùn khoâng theå nghó löôøng.

Ñaïi Phöông Quaûng chæ cho nghóa cuûa Vieân Giaùc. Vieân laø troøn, Giaùc laø giaùc ngoä; giaùc ngoä moät caùch vieân maõn goïi laø Vieân Giaùc. Vieân Giaùc chæ cho caûnh giôùi Phaät. Kinh Phaät giaûn traïch: Phaøm phu thì baát giaùc, ngoaïi ñaïo thì taø giaùc, Nhò thöøa thì chaùnh giaùc, Boà-taùt thì phaàn giaùc, Phaät thì Vieân giaùc. Chæ coù Phaät môùi giaùc ngoä vieân maõn. Phaøm phu vì baát giaùc neân khoâng thaáy ñöôïc taùnh Phaät. Ngoaïi ñaïo thì taø giaùc, tuy bieát nhöng bieát leäch laïc sai laàm. Haøng Nhò thöøa tuy ñöôïc chaùnh giaùc nhöng giaùc chöa roäng lôùn. Boà-taùt tuy thaáy taùnh Phaät nhöng thaáy töøng phaàn neân goïi laø phaàn giaùc. Haønh giaû duïng taâm tu haønh, coâng phu vieân maõn, taùnh Phaät hieån hieän troøn ñaày goïi laø Vieân giaùc. Nhö vaäy Ñaïi Phöông Quaûng Vieân Giaùc laø taùnh Vieân giaùc troøn ñaày roäng lôùn khoâng ngaèn meù, truøm khaép phaùp giôùi, vöôït ngoaøi khoâng gian vaø thôøi gian, laø nguoàn goác sanh ra muoân phaùp, dieäu duïng khoâng theå nghó löôøng.

TU-ÑA-LA LIEÃU NGHÓA

Tu-ña-la (Suøtra) nguyeân laø chöõ Phaïn, Trung Hoa dòch laø Kinh. Phaøm nhöõng lôøi Phaät daïy ñöôïc keát taäp laïi coù heä thoáng goïi laø Kinh. Kinh coù kinh lieãu nghóa vaø kinh baát lieãu nghóa. Trong kinh Ñaïi Baûo Tích coù nhöõng ñoaïn Phaät noùi vôùi ngaøi Xaù-lôïi-phaát:

- Noùi nhöõng vieäc theá gian laø baát lieãu nghóa, noùi veà thaéng nghóa laø lieãu nghóa.

- Noùi maø taïo nghieäp phieàn naõo laø baát lieãu nghóa, noùi ñeå nghieäp phieàn naõo saïch laø lieãu nghóa.

- Noùi maø chaùn lìa sanh töû tìm caàu Nieát-baøn laø baát lieãu nghóa, noùi sanh töû Nieát-baøn khoâng hai laø lieãu nghóa.

- Noùi veà caùc thöù vaên cuù sai bieät laø baát lieãu nghóa, noùi phaùp saâu xa khoù thaáy khoù giaùc laø lieãu nghóa.

Qua boán ñoaïn Phaät giaûn traïch veà lieãu nghóa vaø baát lieãu nghóa, thì kinh Vieân Giaùc thuoäc veà kinh lieãu nghóa, vì kinh Vieân Giaùc noùi toät lyù cöùu caùnh khoâng qua moät phöông tieän naøo.

Veà hình thöùc, kinh Vieân Giaùc coù choã gom thaønh moät quyeån, coù choã chia ra hai quyeån, goàm möôøi hai chöông muïc, moãi chöông coù moät vò Boà-taùt ñaïi dieän ñöùng ra thöa hoûi vaø ñöôïc Phaät traû lôøi höôùng daãn tu raát roõ raøng.

]