CHÖÔNG VII:

BOÀ-TAÙT OAI ÑÖÙC TÖÏ TAÏI THÖA HOÛI 

1. AÂM :

Ö thò Oai Ñöùc Töï Taïi Boà-taùt, taïi ñaïi chuùng trung töùc tuøng toøa khôûi, ñaûnh leã Phaät tuùc, höõu nhieãu tam taùp, tröôøng quì xoa thuû nhi baïch Phaät ngoân:

- Ñaïi bi Theá Toân quaûng vò ngaõ ñaúng phaân bieät nhö thò tuøy thuaän giaùc taùnh linh chö Boà-taùt giaùc taâm quang minh, thöøa Phaät vieân aâm baát nhaân tu taäp nhi ñaéc thieän lôïi. Theá Toân, thí nhö ñaïi thaønh ngoaïi höõu töù moân tuøy phöông lai giaû, phi chæ nhaát loä. Nhaát thieát Boà-taùt trang nghieâm Phaät quoác, caäp thaønh Boà-ñeà phi nhaát phöông tieän. Duy nguyeän Theá Toân quaûng vò ngaõ ñaúng tuyeân thuyeát nhaát thieát phöông tieän tieäm thöù tinh tu haønh nhaân toång höõu kæ chuûng, linh thöû hoäi Boà-taùt caäp maït theá chuùng sanh caàu Ñaïi thöøa giaû, toác ñaéc khai ngoä, du hí Nhö Lai ñaïi tòch dieät haûi.

Taùc thò ngöõ dó, nguõ theå ñaàu ñòa nhö thò tam thænh chung nhi phuïc thuûy.

DÒCH :

Luùc ñoù, Boà-taùt Oai Ñöùc Töï Taïi ôû trong ñaïi chuùng, lieàn töø choã ngoài ñöùng daäy, ñaûnh leã chaân Phaät ñi nhieãu beân phaûi ba voøng, quì goái chaép tay baïch Phaät raèng:

- Ñöùc Theá Toân ñaïi bi, ñaõ vì chuùng con phaân bieät roäng tuøy thuaän taùnh giaùc nhö theá, khieán cho caùc Boà-taùt, nöông nôi vieân aâm cuûa Phaät maø taâm ñöôïc saùng suoát, khoâng nhaân tu haønh maø ñöôïc lôïi ích lôùn. Baïch Theá Toân, ví nhö thaønh lôùn, ngoaøi coù boán cöûa, ngöôøi tuøy theo moãi phöông maø vaøo, chaúng phaûi chæ moät ñöôøng. Taát caû Boà-taùt trang nghieâm coõi Phaät vaø thaønh Boà-ñeà chaúng phaûi chæ coù moät phöông tieän. Cuùi xin ñöùc Theá Toân roäng vì chuùng con tuyeân noùi taát caû phöông tieän thöù lôùp vaø ngöôøi tu haønh coù bao nhieâu haïng ñeå cho Boà-taùt trong hoäi naøy vaø chuùng sanh ñôøi sau, ngöôøi caàu Ñaïi thöøa mau ñöôïc khai ngoä, daïo chôi trong bieån ñaïi tòch dieät Nhö Lai.

Thöa lôøi ñaây roài, naêm voùc gieo xuoáng ñaát, thöa hoûi nhö vaäy laëp laïi ba laàn.

GIAÛNG :

Oai Ñöùc Töï Taïi laø bieåu tröng nôi mình, Ñöùc laø chæ cho beân trong sung tuùc, Oai laø hieän töôùng beân ngoaøi khieán ngöôøi neå phuïc. Trong coù ñaày ñuû dieäu ñöùc neân hieän ra ngoaøi coù nhöõng oai phong khieán ngöôøi khaùc phaûi neå phuïc. ÔÛ chöông naøy Boà-taùt Oai Ñöùc Töï Taïi töï ñaõ bieát phaùp tu vieân maõn roài, nhöng vì thöông chuùng sanh ñôøi sau caên cô thaáp keùm khoâng theå nghe phaùp ñoán giaùo lieàn nhaäp deã daøng maø caàn phaûi coù phöông tieän thöù lôùp môùi tieán tu ñöôïc, neân Ngaøi thò hieän ñöùng ra thöa hoûi ñeå ñöùc Phaät chæ roõ cho chuùng sanh ñôøi sau deã tieán tu.

YÙù cuûa Boà-taùt Oai Ñöùc Töï Taïi hoûi raèng: Muoán theå nhaäp taùnh Vieân giaùc coù bao nhieâu thöù phöông tieän vaø thöù lôùp nhö theá naøo? Sau ñoù Ngaøi ñöa ra moät ví duï laø coù moät caùi thaønh lôùn ôû ngoaøi coù boán cöûa, ngöôøi tuøy theo moãi phöông maø vaøo, chaúng phaûi chæ coù moät cöûa moät ñöôøng. Chaúng haïn nhö thaønh phoá Saøi Goøn, ngöôøi ôû mieàn Ñoâng thì phaûi ñi con ñöôøng töø mieàn Ñoâng vaøo, ngöôøi ôû mieàn Taây thì phaûi ñi con ñöôøng töø mieàn Taây vaøo, ngöôøi ôû mieàn Trung thì phaûi ñi con ñöôøng töø mieàn Trung vaøo; moãi ngöôøi tuøy theo choã cuûa mình ôû maø coù nhöõng con ñöôøng vaøo khaùc nhau, chôù khoâng phaûi coá ñònh coù moät con ñöôøng vaøo thaønh phoá. Cuõng nhö theá, muoán vaøo bieån Vieân giaùc cuõng coù nhieàu phöông tieän ñeå vaøo, bôûi vì taát caû söï tu haønh ñeàu laø phöông tieän. Phöông tieän naøo ñöa ñeán giaùc ngoä, phöông tieän naøo ñöa ñeán giaûi thoaùt, ñoù laø chuû yeáu maø Ngaøi Boà-taùt Oai Ñöùc Töï Taïi ñöùng ra thöa hoûi.

2. AÂM :

Nhó thôøi Theá Toân caùo Oai Ñöùc Töï Taïi Boà-taùt ngoân:

- Thieän tai, thieän tai! Thieän nam töû, nhöõ ñaúng naõi naêng vò chö Boà-taùt caäp maït theá chuùng sanh vaán ö Nhö Lai nhö thò phöông tieän. Nhöõ kim ñeá thính, ñöông vò nhöõ thuyeát.

Thôøi Oai Ñöùc Töï Taïi Boà-taùt phuïng giaùo hoan hyû, caäp chö ñaïi chuùng maëc nhieân nhi thính.

- Thieän nam töû, Voâ thöôïng Dieäu giaùc bieán chö thaäp phöông xuaát sanh Nhö Lai döõ nhaát thieát phaùp ñoàng theå bình ñaúng, ö chö tu haønh thaät voâ höõu nhò phöông tieän tuøy thuaän kyø soá voâ löôïng, vieân nhieáp sôû qui tuaàn taùnh sai bieät ñöông höõu tam chuûng.

DÒCH :

Khi aáy, ñöùc Theá Toân baûo Boà-taùt Oai Ñöùc Töï Taïi raèng:

- Laønh thay, laønh thay! Naøy thieän nam, caùc oâng hay vì caùc Boà-taùt vaø nhöõng chuùng sanh ñôøi sau, thöa hoûi Nhö Lai veà nhöõng phöông tieän nhö theá. OÂng haõy laéng nghe ta seõ vì caùc oâng noùi.

Khi aáy, Boà-taùt Oai Ñöùc Töï Taïi vaâng lôøi daïy vui veû cuøng ñaïi chuùng im laëng laéng nghe.

- Naøy thieän nam, taùnh Vieân giaùc Voâ thöôïng nhieäm maàu truøm khaép möôøi phöông sanh ra Nhö Lai vaø taát caû phaùp ñoàng theå bình ñaúng, ñoái vôùi söï tu haønh thaät khoâng coù hai, song phöông tieän tuøy thuaän thì voâ löôïng, gom heát trôû veà theo taùnh sai bieät, coù ba thöù.

GIAÛNG :

Ñaây Phaät chæ roõ ñöôøng tu haønh ñeå nhaäp taùnh Vieân giaùc Voâ thöôïng nhieäm maàu thì khoâng coù hai, nhöng caên cöù vaøo phöông tieän tuøy thuaän thì coù voâ löôïng khoâng theå keå heát, ñöùng treân choã sai bieät taïm noùi coù ba laø Chæ, Quaùn vaø Thieàn.

3. AÂM :

Thieän nam töû! Nhöôïc chö Boà-taùt, ngoä tònh Vieân giaùc, dó tònh giaùc taâm thuû tónh vi haïnh, do tröøng chö nieäm, giaùc thöùc phieàn ñoäng, tónh tueä phaùt sanh, thaân taâm khaùch traàn tuøng thöû vónh dieät. Tieän naêng noäi phaùt tòch tónh khinh an. Do tòch tónh coá thaäp phöông theá giôùi chö Nhö Lai taâm ö trung hieån hieän, nhö kính trung töôïng. Thöû phöông tieän giaû danh Xa-ma-tha.

DÒCH :

Naøy thieän nam, neáu Boà-taùt ngoä ñöôïc taùnh Vieân giaùc thanh tònh, duøng taâm giaùc thanh tònh giöõ caùi laëng leõ laøm haïnh, roài y ñoù laéng caùc voïng nieäm vaø bieát thöùc phieàn ñoäng, thì trí tueä laëng leõ phaùt sanh, thaân taâm khaùch traàn töø ñaây dieät heát. Noäi (taâm) lieàn phaùt ra laëng leõ khinh an. Do vì laëng leõ neân taâm cuûa caùc ñöùc Nhö Lai ôû möôøi phöông theá giôùi hieån hieän roõ trong ñoù, nhö boùng hieän trong göông. Phöông tieän naøy goïi laø Xa-ma-tha.

GIAÛNG :

Xa-ma-tha (÷amatha) chöõ Phaïn, Trung Hoa dòch laø Chæ. Phöông tieän ñaàu laø tu chæ, phöông tieän tu chæ trong kinh Vieân giaùc khaùc hôn phöông tieän tu chæ quaùn cuûa toâng Thieân Thai.

Phaät daïy coù ba giai ñoaïn:

1- Giaùc ngoä mình coù taùnh tònh Vieân giaùc, töùc laø taùnh giaùc saün troøn ñaày beân trong.

2- Phaûi bieát thöùc taâm hay thöùc tình naøy laø phieàn ñoäng.

3- Ñöôïc caùi tòch tónh khinh an neân taâm caùc ñöùc Nhö Lai ñeàu ôû trong ñoù hieän baøy.

Ñaàu tieân Phaät noùi raèng caùc vò Boà-taùt ngoä ñöôïc taùnh Vieân giaùc thanh tònh, nghóa laø ngoä ñöôïc Phaùp thaân roài thì duøng taâm giaùc thanh tònh giöõ caùi laëng leõ laøm haïnh, töùc laø loùng laëng heát caùc voïng nieäm vaø bieát thöùc dao ñoäng. Do taâm laëng leõ neân trí tueä saùng suoát thanh tònh phaùt sanh. Khi trí tueä thanh tònh saùng suoát phaùt sanh thì nhöõng caùi xao xuyeán phieàn ñoäng cuûa thaân taâm ngang ñaây baët döùt. Baáy giôø noäi taâm ñöôïc tòch tónh khinh an. Do thaân taâm tòch tónh khinh an neân taâm cuûa taát caû chö Phaät hieän roõ trong ñoù, gioáng nhö boùng hieän trong göông vaäy. Töùc laø taâm cuûa ngöôøi tu thaät laëng leõ cho neân thaáy hình aûnh möôøi phöông chö Phaät ñeàu hieän. Phöông phaùp tu naøy goïi laø Chæ.

Chuùng ta thaáy ñieàu kieän tieân quyeát ñöùc Phaät neâu ra laø tröôùc phaûi ngoä ñöôïc taùnh tònh Vieân giaùc,  ñieàu kieän naøy khoâng khaùc ñieàu kieän caùc vò Thieàn sö neâu ra. Ñoù laø tu thieàn tröôùc phaûi kieán taùnh, thöôøng goïi laø kieán taùnh khôûi tu. Cho neân phaûi nhaän ra taùnh baát sanh baát dieät, taùnh baát sanh baát dieät ñoù goïi laø taùnh Vieân giaùc. Nhaän ra ñöôïc roài môùi duøng caùc phöông tieän deïp caùc voïng traàn, voïng töôûng. Nhöng loùng caùc nieäm naøy, chuùng ta ñöøng hieåu laàm, nhieàu ngöôøi nghe noùi loùng heát caùc taâm nieäm voïng töôûng xuoáng neân ngoài ñeø coá keàm noù laïi, ñoù laø beänh cuûa thieàn, vì khoâng bieát cöù töôûng ñeø xuoáng ñöøng cho daáy leân, nhöng caøng ñeø caøng tai haïi. ÔÛ ñaây phaûi kheùo hieåu nhö caùc Thieàn sö daïy, töùc bieát voïng khoâng theo. Cho neân tröøng taâm laø döøng noù laïi.

Chuùng ta tu thì coù khi duøng chæ, coù khi duøng quaùn. Trong kinh Phaùp Baûo Ñaøn, Luïc Toå noùi chæ vaø quaùn ñoàng thôøi, Chæ laø ñònh vaø Quaùn laø tueä, hai caùi khoâng rôøi nhau. Ngay khi voïng töôûng khôûi chuùng ta bieát vaø buoâng, ñoù laø coù chæ vaø quaùn; bieát voïng töôûng laø Quaùn, buoâng khoâng theo vaø voïng töôûng laëng xuoáng laø Chæ, aáy laø ñònh tueä ñoàng tu chôù khoâng chia ra hai thöù. Chia ra hai thöù laø khi naøo luoân luoân  duøng moät caùch. Nhö khi ngoài thieàn, duøng phöông tieän buoäc taâm, voïng töôûng khoâng daáy leân, taâm laëng leõ, ñoù goïi laø Chæ. Coøn neáu duøng trí xeùt tôùi xeùt lui thaáy thaân naøy do töù ñaïi hoøa hôïp, roài seõ raõ tan, goïi laø Quaùn. Ñaây chuùng ta noùi coù tính caùch chia cheû, chôù thaät ra trong chæ ñaõ coù quaùn, trong quaùn ñaõ coù chæ, phaùp tu naøy Luïc Toå goïi laø ñònh tueä bình ñaúng. Coøn chæ quaùn cuûa toâng Thieân Thai daïy tu veà soå töùc (ñeám hôi thôû), roài qua tuøy töùc (theo hôi thôû), roài chæ (döøng taâm ôû muõi) ñeå thaáy hôi thôû ra voâ, hoaëc duøng ñeà muïc ñeå truï taâm moät choã aáy laø chæ. Quaùn laø öùng duïng phaùp quaùn chieáu.

Ñoaïn kinh naøy noùi caûnh giôùi cuûa haøng Boà-taùt vöôït quaù phaùp chæ quaùn thöôøng cuûa chuùng ta, cho neân nghe hôi khoù hieåu.

4. AÂM :

Thieän nam töû, nhöôïc chö Boà-taùt ngoä tònh Vieân giaùc, dó tònh giaùc taâm tri giaùc taâm taùnh caäp döõ caên traàn giai nhaân huyeãn hoùa, töùc khôûi chö huyeãn, dó tröø huyeãn giaû, bieán hoùa chö huyeãn nhi khai huyeãn chuùng. Do khôûi huyeãn coá, tieän naêng noäi phaùt ñaïi bi khinh an. Nhaát thieát Boà-taùt tuøng thöû khôûi haïnh, tieäm thöù taêng tieán. Bæ quaùn huyeãn giaû phi ñoàng huyeãn coá phi ñoàng huyeãn quaùn, giai thò huyeãn coá, huyeãn töôùng vónh ly. Thò chö Boà-taùt sôû vieân dieäu haïnh, nhö thoå tröôûng mieâu. Thöû phöông tieän giaû danh Tam-ma-baùt-ñeà.

DÒCH :

Naøy thieän nam töû, neáu caùc vò Boà-taùt ngoä ñöôïc taùnh Vieân giaùc thanh tònh roài, duøng giaùc taâm thanh tònh nhaän bieát taâm taùnh cuøng vôùi caên traàn ñeàu laø huyeãn hoùa, lieàn khôûi trí huyeãn ñeå tröø phaùp huyeãn, bieán hieän caùc haïnh huyeãn maø khai hoùa chuùng sanh nhö huyeãn. Do khôûi phaùp quaùn huyeãn neân noäi taâm phaùt ñaïi bi khinh an. Taát caû Boà-taùt töø ñaây khôûi haïnh tu quaùn, daàn daàn taêng tieán. Ngöôøi quaùn huyeãn khoâng ñoàng vôùi caûnh huyeãn, khoâng ñoàng vôùi phaùp quaùn huyeãn, vì ñeàu laø huyeãn neân töôùng huyeãn haèng lìa. Caùc vò Boà-taùt naøy ôû nôi haïnh vieân dieäu nhö ñaát laøm cho maàm ñöôïc taêng tröôûng, phöông tieän aáy goïi laø Tam-ma-baùt-ñeà (quaùn).

GIAÛNG :

Tam-ma-baùt-ñeà (vipa±yayã) laø tieáng Phaïn, Trung Hoa dòch laø Quaùn. Ñoaïn naøy noùi caùc vò Boà-taùt ngoä ñöôïc taùnh Vieân giaùc thanh tònh roài, nhaän bieát ñöôïc giaùc taâm caên traàn ñeàu laø huyeãn hoùa. Nghóa laø bieát roõ nôi thaân naøy vaø bao nhieâu yù thöùc voïng töôûng ñeàu huyeãn hoùa, cho tôùi ngoaïi caûnh chuùng sanh cuõng ñeàu laø töôùng huyeãn hoùa. Khi aáy môùi khôûi trí huyeãn ñeå tröø huyeãn, töùc laø nieäm naøo khôûi leân cuõng bieát noù laø huyeãn lieàn buoâng. Boà-taùt coù hai caùch, moät laø khôûi quaùn ñeå tröø beänh cuûa chính mình, hai laø khi thuaàn thuïc roài laïi duøng phöông tieän huyeãn hoùa ñeå giaùo hoùa chuùng sanh. Phöông tieän mình giaùo hoùa laø huyeãn thì chuùng sanh ñöôïc giaùo hoùa cuõng laø huyeãn. Ñoù laø caùi quaùn cuûa Boà-taùt.

Do khôûi trí huyeãn cho neân phaùt loøng ñaïi bi khinh an. Taïi sao khôûi trí huyeãn maø laïi coù taâm ñaïi bi? Khi thaáy roõ raøng thaân naøy laø huyeãn, caûnh laø huyeãn, taâm giaùc tri khôûi quaùn cuõng laø huyeãn vaø khi chuùng ta nhìn thaáy ngöôøi khaùc cho thaân caûnh laø thaät, thì töï nhieân thaáy thöông, loøng thöông nheï nhaøng trong saïch khaùc vôùi loøng luyeán aùi tham duïc cho neân goïi laø ñaïi bi khinh an.

Khi Boà-taùt ngoä ñöôïc taùnh Vieân giaùc thanh tònh roài, caùc Ngaøi môùi y nôi taùnh Vieân giaùc quaùn caùc phaùp caên, traàn, thöùc laø huyeãn hoùa khoâng thaät. Baáy giôø Boà-taùt khôûi trí nhö huyeãn ñeå dieät voâ minh phieàn naõo nhö huyeãn, tu caùc haïnh nhö huyeãn, giaùo hoùa chuùng sanh nhö huyeãn. Khi caùc caûnh huyeãn ñaõ khoâng, trí quaùn huyeãn cuõng heát, töùc laø taâm caûnh hay naêng sôû khoâng coøn, haèng xa lìa caùc töôùng huyeãn hoùa thì taùnh Vieân giaùc chaân thaät (phi huyeãn) cuûa Boà-taùt hieän ra. Chaúng khaùc naøo ñaát nuoâi lôùn maàm caây vaäy. Nhö haït gioáng öông döôùi ñaát, nhôø ñaát maø naåy maàm, nhôø ñaát maø maàm taêng tröôûng chôù khoâng lui suït, phöông tieän naøy goïi laø Quaùn.

5. AÂM :

Thieän nam töû, nhöôïc chö Boà-taùt ngoä tònh Vieân giaùc, dó tònh giaùc taâm baát thuû huyeãn hoùa caäp chö tónh töôùng. Lieãu tri thaân taâm giai vi quaùi ngaïi voâ tri giaùc minh baát y chö ngaïi vónh ñaéc sieâu quaù ngaïi voâ ngaïi caûnh. Thoï duïng theá giôùi caäp döõ thaân taâm, töôùng taïi traàn vöïc, nhö khí trung hoaøng thinh xuaát vu ngoaïi, phieàn naõo Nieát-baøn baát töông löu ngaïi. Tieän naêng noäi phaùt tòch dieät khinh an dieäu giaùc tuøy thuaän tòch dieät caûnh giôùi, töï tha thaân taâm sôû baát naêng caäp, chuùng sanh thoï maïng giai vi phuø töôûng. Thöû phöông tieän giaû danh vi Thieàn-na.

DÒCH :

Naøy thieän nam, neáu caùc vò Boà-taùt ngoä ñöôïc taùnh Vieân giaùc thanh tònh, duøng giaùc taâm thanh tònh khoâng thuû phaùp quaùn huyeãn vaø töôùng laëng leõ. Roõ bieát thaân taâm ñeàu laø vaät ngaên ngaïi, coøn caùi voâ tri giaùc minh thì khoâng bò caùc phaùp laøm chöôùng ngaïi, haèng sieâu vöôït caùc phaùp chöôùng ngaïi vaø khoâng chöôùng ngaïi. Thoï duïng caùc töôùng theá giôùi vaø thaân taâm ôû coõi traàn naøy, cuõng nhö aâm thanh töø ñoà vaät thoaùt ra ngoaøi, phieàn naõo Nieát-baøn chaúng löu ngaïi nhau, noäi taâm lieàn ñöôïc laëng leõ khinh an, dieäu giaùc tuøy thuaän caûnh giôùi tòch dieät töï tha, thaân taâm khoâng coøn coù theå kòp nöõa. Chuùng sanh, thoï maïng ñeàu laø caùi töôûùng phuø hö. Phöông tieän tu naøy goïi laø Thieàn-na.

GIAÛNG :

Thieàn-na (DhyÅna) laø tieáng Phaïn, thöôøng noùi laø thieàn, cuõng dòch laø tónh lö.ï Ñoaïn naøy Phaät daïy, Boà-taùt ngoä ñöôïc taùnh Vieân giaùc thanh tònh roài, y nôi taùnh Vieân giaùc thanh tònh maø tu, khoâng chaáp giöõ phaùp chæ vaø phaùp quaùn, thaáy roõ thaân taâm naøy laø vaät ngaên ngaïi, chæ coù “voâ tri giaùc minh” khoâng bò caùc phaùp laøm chöôùng ngaïi, vì voâ tri giaùc minh haèng vöôït treân caùc phaùp töông ñoái chöôùng ngaïi vaø khoâng chöôùng ngaïi… Voâ tri giaùc minh trong kinh Thuû Laêng Nghieâm goïi laø Voâ phaân bieät trí töùc laø caùi trí bieát khoâng phaân bieät. ÔÛ ñaây voâ tri laø khoâng phaân bieät, giaùc minh laø haèng giaùc haèng saùng. Thoâng thöôøng chuùng ta nhìn caønh hoa lieàn phaân bieät caønh hoa ñeïp xaáu, bieát nhö vaäy laø thöùc chôù khoâng phaûi trí. Coøn neáu noùi theo tinh thaàn voâ tri giaùc minh cuûa kinh naøy, hay voâ phaân bieät trí cuûa kinh Laêng Nghieâm, thì thaáy caønh hoa bieát caønh hoa chôù khoâng phaân bieät caønh hoa ñeïp hoaëc xaáu roài khen cheâ… khoâng phaân bieät goïi laø voâ tri, bieát roõ caønh hoa maøu gì, loaïi hoa gì, ñoù laø giaùc minh. Caùi voâ tri giaùc minh laø caùi bieát saùng suoát khoâng phaân bieät, khoâng bò caùc phaùp theá gian laøm chöôùng ngaïi, vì noù vöôït treân taát caû phaùp töông ñoái cuûa theá gian. Trong kinh, Phaät duøng thí duï “khí trung hoaøng”, ngaøy tröôùc caùc Hoøa thöôïng giaûng ñoaïn naøy hay duøng thí duï ôû queâ coù caây ñaøn kìm, trong coù ñeå mieáng thieác hay mieáng ñoàng khua loong boong. Mieáng ñoù ôû trong loøng caùi boïng, tieáng khua cuûa noù vang ra ngoaøi. ÔÛ ñaây cuõng vaäy, chuùng ta bieát thaân laø ngaïi, taâm laø ngaïi khi ñang ôû trong caûnh traàn chuùng ta vaãn vöôït ra ngoaøi khoâng coù chöôùng ngaïi. Theá neân Phaät noùi thaân taâm cuûa haønh giaû vaãn ôû taïi coõi traàn maø khoâng bò phieàn naõo traàn lao laøm ngaên ngaïi, cuõng khoâng bò keït trong caûnh giôùi Nieát-baøn tòch tònh. Voâ tri giaùc minh ñoái vôùi thaân taâm cuûa haønh giaû ôû trong coõi traàn naøy gioáng nhö aâm thanh cuûa vaät thoaùt ra khoûi vaät vaäy. Thaân taâm khoâng coøn coù theå kòp nöõa vì thaân taâm laø phuø hö, khoâng coù thaät, coøn trí voâ phaân bieät thì truøm khaép. Ñaây laø caûnh giôùi cuûa nhöõng vò Boà-taùt ñaõ ngoä taùnh Vieân giaùc tu ñeán choã tòch dieät khinh an, coù caùi coâng duïng thaân taâm ôû coõi naøy maø khoâng bò keït bò vöôùng.

Toùm laïi phaûi nhaän ngay nôi mình coù taùnh giaùc, taùnh giaùc ñoù ñoái vôùi thaân naøy, yù nieäm voïng töôûng naøy, caûnh giôùi hieän giôø naøy ñeàu khoâng chöôùng ngaïi ñöôïc noù. Luùc ñoù thaân taâm naøy cuõng nhö boït noåi khoâng coù gì quan troïng. Nhaän ñöôïc nhö vaäy vaø soáng maõi choã ñoù, ñöôïc laëng leõ khinh an thì ñoù laø caûnh giôùi Thieàn-na.

6. AÂM :

Thieän nam töû, thöû tam phaùp moân giai thò Vieân giaùc thaân caän tuøy thuaän. Thaäp phöông Nhö Lai nhaân thöû thaønh Phaät. Thaäp phöông Boà-taùt chuûng chuûng phöông tieän nhaát thieát ñoàng dò giai y nhö thò tam chuûng söï nghieäp, nhöôïc ñaéc vieân chöùng töùc thaønh Vieân giaùc.

DÒCH :

Naøy thieän nam, ba phaùp moân naøy ñeàu laø thaân caän tuøy thuaän taùnh Vieân giaùc. Möôøi phöông Nhö Lai nhaân ñaây maø thaønh Phaät. Möôøi phöông Boà-taùt tu moïi phöông tieän ñoàng hay khaùc, ñeàu y ba söï nghieäp naøy, neáu ñöôïc vieân chöùng töùc thaønh Vieân giaùc.

GIAÛNG :

Phaät keát thuùc ba phaùp moân chæ, quaùn vaø thieàn laø phöông tieän chung cho taát caû ngöôøi tu haønh. Phaät vaø Boà-taùt cuõng y nôi ñaây maø tu. Caên cöù treân söï chöùng ngoä thì Phaät khaùc, Boà-taùt khaùc, nhöng phöông tieän tieán tu thì ñoàng. Caùc ngaøi ñeàu y theo ba phaùp tu naøy maø ñöôïc thaønh töïu ñaïo quaû.

7. AÂM :

Thieän nam töû, giaû söû höõu nhaân tu ö Thaùnh ñaïo, giaùo hoùa thaønh töïu baù thieân vaïn öùc A-la-haùn, Bích-chi Phaät quaû, baát nhö höõu nhaân vaên thöû Vieân giaùc voâ ngaïi phaùp moân, nhaát saùt-na khoaûnh tuøy thuaän tu taäp.

DÒCH :

Naøy thieän nam, giaû söû coù ngöôøi tu theo Thaùnh ñaïo, giaùo hoùa traêm ngaøn muoân öùc ngöôøi thaønh töïu quaû A-la-haùn, Bích-chi Phaät, khoâng baèng ngöôøi chæ nghe phaùp moân Vieân giaùc voâ ngaïi naøy trong khoaûng saùt-na maø tuøy thuaän tu taäp.

GIAÛNG :

Phaät ca ngôïi phaùp moân Vieân giaùc, giaû söû coù ngöôøi giaùo hoùa moät traêm, moät ngaøn, hay traêm ngaøn vò chöùng A-la-haùn vaø Bích-chi Phaät, coâng ñöùc khoâng baèng ngöôøi nghe phaùp moân Vieân giaùc naøy chæ trong khoaûng choác laùt maø tuøy thuaän tu taäp. Taïi sao vaäy ? Vì neáu daïy ngöôøi tu chöùng quaû A-la-haùn hay laø chöùng quaû Duyeân giaùc Bích-chi, chæ phaù ñöôïc söï chöôùng maø chöa phaù ñöôïc lyù chöôùng. Coøn ngöôøi nghe phaùp moân naøy thaâm nhaäp tu ñöôïc thì vöôït caû söï vaø lyù chöôùng cho neân quí hôn.

8. AÂM :

Nhó thôøi Theá Toân duïc truøng tuyeân thöû nghóa nhi thuyeát keä ngoân :

            Oai Ñöùc nhöõ ñöông tri

            Voâ thöôïng ñaïi giaùc taâm

            Baûn teá voâ nhò töôùng

            Tuøy thuaän chö phöông tieän

            Kyø soá töùc voâ löôïng

            Nhö Lai toång khai thò

            Tieän höõu tam chuûng loaïi

            Tòch tónh Xa-ma-tha

            Nhö kính chieáu chö töôïng

            Nhö huyeãn Tam-ma-ñeà

            Nhö mieâu tieäm taêng tröôûng

            Thieàn-na duy tòch dieät

            Nhö bæ khí trung hoaøng

            Tam chuûng dieäu phaùp moân

            Giai thò giaùc tuøy thuaän

            Thaäp phöông chö Nhö Lai

            Caäp chö ñaïi Boà-taùt

            Nhaân thöû ñaéc thaønh ñaïo

            Tam söï vieân chöùng coá

            Danh cöùu caùnh Nieát-baøn.

DÒCH :

Khi aáy, Theá Toân muoán laëp laïi nghóa treân, noùi keä raèng :

            Oai Ñöùc oâng neân bieát

            Taâm ñaïi giaùc voâ thöôïng

            Baûn teá khoâng hai töôùng

            Tuøy thuaän caùc phöông tieän

            Soá coù ñeán voâ löôïng

            Nhö Lai toång khai thò

            Goàm coù ba chuûng loaïi

            Xa-ma-tha vaéng laëng

            Nhö göông chieáu caùc boùng

            Tam-ma-ñeà nhö huyeãn

            Nhö maàm daàn taêng tröôûng

            Thieàn-na chæ laëng döùt

            Nhö tieáng trong ñoà vaät

            Ba thöù dieäu phaùp moân

            Ñeàu laø tuøy thuaän giaùc

            Möôøi phöông chö Nhö Lai

            Vaø caùc vò Boà-taùt

            Nhaân ñaây ñöôïc thaønh ñaïo

            Ba vieäc ñeàu vieân chöùng

            Goïi cöùu caùnh Nieát-baøn.

GIAÛNG :

Toùm laïi, ba phaùp moân Chæ, Quaùn vaø Thieàn laø phaùp tu caên baûn cuûa chö Phaät. Phöông tieän ñöa ñeán quaû vò Phaät vaø Boà-taùt maø caùc Ngaøi öùng duïng tu, khoâng ngoaøi ba phaùp moân Chæ, Quaùn vaø Thieàn. Chuùng ta baây giôø laïi phaân chia nhieàu thöù. Nieäm Phaät, ñuùng ra laø tu Chæ vì duøng moät nieäm ñeå döøng nhieàu nieäm. Nhöng vì khoâng hieåu neân noùi nieäm Phaät laø tu Tònh Ñoä khaùc hôn tu Thieàn. Thaät ra caùc phaùp moân Phaät daïy tu ñeàu nhaèm döøng voïng töôûng laø Chæ, coøn thaáy thaân nhö huyeãn caûnh nhö huyeãn laø Quaùn; ngöôøi tu bieát roõ yù nieäm laø voïng töôûng khoâng theo, bieát roõ caûnh nhö huyeãn khoâng dính, taâm thanh tònh ñoù laø thieàn. Nhö vaäy, thieàn truøm caû chæ vaø quaùn. Tuy ba maø moät, tu theo Phaät chæ coù con ñöôøng naøy, chôù khoâng coù con ñöôøng naøo khaùc hôn. Ñoù laø loái ñi chung cuûa chö Phaät vaø Boà-taùt. Neáu chuùng ta coá chaáp, khen phaùp moân naøy ñuùng, cheâ phaùp moân kia sai, khen cheâ hay dôû laø laàm chaáp. Phaät chæ cho chuùng ta tu raát ñôn giaûn, döøng heát voïng töôûng laø Chæ, thaáy roõ thaân taâm caûnh giôùi nhö huyeãn hoùa laø Quaùn, trong buoâng voïng töôûng ngoaøi khoâng dính caûnh laø thieàn, töùc laø trôû veà taùnh giaùc.

Ñöôøng loái tu ôû ñaây cuõng vaäy, toâi khuyeân quí vò buoâng voïng töôûng laø Chæ, thaáy thaân nhö huyeãn, caûnh nhö huyeãn laø Quaùn, nhö vaäy luoân luoân öùng duïng chæ quaùn vaø chæ quaùn vieân maõn laø Thieàn. Ñoù laø phöông tieän caên baûn maø chö Phaät chö Boà-taùt ñaõ tu. Chuùng sanh ñôøi sau ai muoán tu thì cuõng öùng duïng theo phöông tieän naøy môùi mong khoûi laàm laïc. 

]