CHÖÔNG II:

BOÀ-TAÙT PHOÅ HIEÀN THÖA HOÛI 

1. AÂM :

Ö thò Phoå Hieàn Boà-taùt taïi ñaïi chuùng trung, töùc tuøng toøa khôûi, ñaûnh leã Phaät tuùc, höõu nhieãu tam taùp, tröôøng quì xoa thuû nhi baïch Phaät ngoân:

- Ñaïi bi Theá Toân, nguyeän vò thöû hoäi chö Boà-taùt chuùng, caäp vò maït theá nhaát thieát chuùng sanh tu Ñaïi thöøa giaû, vaên thöû Vieân giaùc thanh tònh caûnh giôùi vaâân haø tu haønh. Theá Toân, nhöôïc bæ chuùng sanh tri nhö huyeãn giaû, thaân taâm dieäc huyeãn, vaân haø dó huyeãn hoaøn tu ö huyeãn? Nhöôïc chö huyeãn taùnh nhaát thieát taän dieät, taéc voâ höõu taâm, thuøy vò tu haønh, vaân haø phuïc thuyeát tu haønh nhö huyeãn? Nhöôïc chö chuùng sanh baûn baát tu haønh, ö sanh töû trung thöôøng cö huyeãn hoùa, taèng baát lieãu tri nhö huyeãn caûnh giôùi, linh voïng töôûng taâm vaân haø giaûi thoaùt? Nguyeän vò maït theá nhaát thieát chuùng sanh taùc haø phöông tieän tieäm thöù tu taäp, linh chö chuùng sanh vónh ly chö huyeãn.

Taùc thò ngöõ dó, nguõ theå ñaàu ñòa, nhö thò tam thænh chung nhi phuïc thuûy.

DÒCH :

Luùc ñoù Boà-taùt Phoå Hieàn ôû trong ñaïi chuùng, lieàn töø choã ngoài ñöùng daäy ñaûnh leã döôùi chaân Phaät, ñi nhieãu beân phaûi ba voøng, quyø goái chaáp tay maø baïch Phaät raèng:

- Ñöùc Theá Toân ñaïi bi, cuùi xin vì caùc Boà-taùt trong hoäi naøy vaø taát caû chuùng sanh ñôøi sau tu theo Ñaïi thöøa nghe caûnh giôùi Vieân giaùc thanh tònh laøm sao tu haønh? Baïch Theá Toân, neáu chuùng sanh bieát caùc phaùp nhö huyeãn, thaân taâm cuõng huyeãn, laøm sao duøng huyeãn ñeå tu huyeãn? Neáu taát caû taùnh huyeãn ñeàu dieät heát thì khoâng coù (thaân) taâm, vaäy ai tu haønh, sao laïi noùi tu haønh nhö huyeãn? Neáu caùc chuùng sanh voán chaúng tu haønh, thöôøng ôû trong sanh töû huyeãn hoùa, chöa töøng roõ bieát caûnh giôùi nhö huyeãn, laøm sao deïp taâm voïng töôûng ñeå giaûi thoaùt? Cuùi xin Ngaøi vì chuùng sanh ñôøi sau daïy phöông tieän thöù lôùp tu taäp nhö theá naøo, ñeå cho caùc chuùng sanh haèng lìa caùc huyeãn.

Thöa lôøi ñaây roài naêm voùc gieo xuoáng ñaát, thöa hoûi nhö vaäy laëp laïi ba laàn.

GIAÛNG :

Chöông tröôùc Boà-taùt Vaên-thuø töôïng tröng cho Caên baûn trí, Ngaøi hoûi veà nhaân ñòa tu haønh cuûa chö Phaät. Chöông naøy tôùi Boà-taùt Phoå Hieàn thöa hoûi. Ngaøi Phoå Hieàn thöôøng goïi laø Ñaïi Haïnh Phoå Hieàn, theo kinh Hoa Nghieâm thì Phoå Hieàn töôïng tröng cho Sai bieät trí. Sai bieät trí laø trí tuøy duyeân giaùo hoùa chuùng sanh, tuøy duyeân döïng laäp coâng haïnh.

Boà-taùt Phoå Hieàn neâu leân boán caâu hoûi. Tröôùc heát Ngaøi hoûi ñöùc Phaät:

1. Caùc Boà-taùt trong hoäi vaø taát caû chuùng sanh ñôøi sau tu theo Ñaïi thöøa nghe ñeán caûnh giôùi Vieân giaùc thanh tònh laøm sao tu haønh?

2. Neáu chuùng sanh bieát caùc phaùp nhö huyeãn, thaân taâm cuõng huyeãn, laøm sao duøng huyeãn tu huyeãn?

3. Neáu taát caû taùnh huyeãn ñeàu dieät heát, thì khoâng coù (thaân) taâm. Vaäy ai tu haønh, sao laïi noùi tu haønh nhö huyeãn?

4. Neáu caùc chuùng sanh voán chaúng tu haønh, thöôøng ôû trong sanh töû huyeãn hoùa, chöa töøng roõ bieát caûnh giôùi nhö huyeãn, laøm sao deïp taâm voïng töôûng ñeå giaûi thoaùt?

Boà-taùt Phoå Hieàn neâu leân boán caâu hoûi aáy vaø xin ñöùc Phaät daïy phöông tieän thöù lôùp tu taäp, ñeå cho chuùng sanh haèng lìa caùc huyeãn. Boà-taùt Phoå Hieàn hoûi veà chi tieát tu haønh, khi hieåu ñöôïc chi tieát roài thì môùi öùng duïng tu. Vì nghe Phaät noùi thaân taâm ñeàu huyeãn heát neân sanh nghi “Phaät noùi thaân huyeãn taâm huyeãn thì ai tu? Neáu khoâng tu thì cam chòu ôû maõi trong sanh töû sao? ” Bôûi vì coù nhieàu ngöôøi nghó thaân huyeãn, taâm huyeãn, caûnh huyeãn thì cho noù huyeãn luoân chôù tu laøm chi. Tu laø khi naøo noù thaät, thaät phaûi thaät quaáy thaät xaáu thaät toát, thì môùi boû caùi quaáy tu caùi phaûi, boû caùi xaáu tu caùi toát… Ñaõ khoâng tu laïi coøn phoùng tuùng bôûi vì huyeãn thì coøn gì ñeå sôï maø traùnh toäi loãi. Nhö vaäy seõ coù caùc thoùi hö do caùi bieát nhö huyeãn phaùt sanh, neân ngaøi Phoå Hieàn neâu leân caâu hoûi ñeå Phaät giaûi thích.

2. AÂM :

Nhó thôøi Theá Toân caùo Phoå Hieàn Boà-taùt ngoân:

- Thieän tai, thieän tai! Thieän nam töû, nhöõ ñaúng naõi naêng vò chö Boà-taùt caäp maït theá chuùng sanh tu taäp Boà-taùt nhö huyeãn tam-muoäi, phöông tieän tieäm thöù linh chö chuùng sanh ñaéc ly chö huyeãn. Nhöõ kim ñeá thính, ñöông vò nhöõ thuyeát.

Thôøi Phoå Hieàn Boà-taùt phuïng giaùo hoan hyû caäp chö ñaïi chuùng maëc nhieân nhi thính.

DÒCH :

Khi aáy ñöùc Theá Toân baûo Boà-taùt Phoå Hieàn raèng:

- Laønh thay, laønh thay! Naøy thieän nam, caùc oâng hay vì caùc Boà-taùt vaø caùc chuùng sanh ñôøi sau tu taäp tam-muoäi nhö huyeãn cuûa Boà-taùt, (thöa hoûi) phöông tieän thöù lôùp tu haønh khieán cho caùc chuùng sanh ñöôïc lìa caùc huyeãn. OÂng haõy laéng nghe, ta seõ vì oâng noùi.

Khi aáy Boà-taùt Phoå Hieàn hoan hyû vaâng lôøi daïy cuøng chö ñaïi chuùng yeân laëng laéng nghe.

GIAÛNG :

Ñöùc Phaät daïy chuùng ta neân tu taäp chaùnh ñònh nhö huyeãn. Theá naøo goïi laø chaùnh ñònh nhö huyeãn? Giaû söû khi chuùng ta ngoài thieàn taâm duyeân theo caûnh naøy caûnh noï, chuùng ta bieát caûnh ñang duyeân theo laø huyeãn hoùa neân taâm khoâng chaïy theo caûnh, vaø taâm ñöôïc an ñònh, ñoù goïi laø chaùnh ñònh nhö huyeãn.

3. AÂM :

Thieän nam töû, nhaát thieát chuùng sanh chuûng chuûng huyeãn hoùa, giai sanh Nhö Lai Vieân giaùc Dieäu taâm, do nhö khoâng hoa, tuøng khoâng nhi höõu, huyeãn hoa tuy dieät, khoâng taùnh baát hoaïi. Chuùng sanh huyeãn taâm hoaøn y huyeãn dieät, chö huyeãn taän dieät giaùc taâm baát ñoäng, y huyeãn thuyeát giaùc, dieäc danh vi huyeãn, nhöôïc thuyeát höõu giaùc do vò ly huyeãn thuyeát voâ giaùc giaû, dieäc phuïc nhö thò. Thò coá huyeãn dieät, danh vi baát ñoäng.

DÒCH :

Naøy Thieän nam, taát caû chuùng sanh vaø moïi vaät huyeãn hoùa ñeàu sanh töø Vieân giaùc Dieäu taâm Nhö Lai. Ví nhö hoa ñoám trong hö khoâng, töø hö khoâng maø coù, hoa ñoám tuy dieät maø taùnh hö khoâng khoâng hoaïi. Taâm huyeãn cuûa chuùng sanh laïi y nôi phaùp huyeãn maø dieät. Phaùp huyeãn taâm huyeãn dieät heát thì taùnh giaùc baát ñoäng. Y phaùp huyeãn maø noùi giaùc cuõng goïi laø huyeãn nöõa. Neáu noùi “coù giaùc” vaãn chöa lìa huyeãn, coøn noùi “khoâng giaùc” cuõng laïi nhö theá. Cho neân phaùp huyeãn (coù vaø khoâng) dieät heát goïi laø baát ñoäng.

GIAÛNG :

Phaät laëp laïi yù tröôùc cho chuùng ta khoûi phaân vaân. Ngaøi noùi taát caû chuùng sanh vaø caûnh vaät huyeãn hoùa (taâm huyeãn caûnh giôùi huyeãn) ñeàu sanh töø nôi Dieäu taâm Vieân giaùc Nhö Lai chöù khoâng ôû ñaâu. Ngaøi ví thaân taâm caûnh giôùi nhö hoa ñoám trong hö khoâng, töø hö khoâng maø coù, tuy hoa ñoám dieät maø hö khoâng khoâng hoaïi. Cuõng theá thaân taâm caûnh vaät huyeãn hoùa tuy maát maø taùnh giaùc dieäu taâm khoâng maát. Nghe qua chuùng ta thaáy hình nhö Vieân giaùc löu xuaát ra caùc huyeãn, vaäy laø noù löu xuaát ra voâ minh phaûi khoâng? Töùc laø coù moät caùi giaùc ñeå sanh voâ minh. Choã naøy khoâng roõ deã hieåu laàm. Cuõng nhö coù phaûi hö khoâng sanh hoa ñoám khoâng? Vì maét nhaëm thaáy hoa ñoám, chôù khoâng phaûi hö khoâng sanh hoa ñoám. Cuõng nhö vaäy taùnh giaùc khoâng sanh voâ minh maø taïi meâ taùnh giaùc neân voâ minh daáy leân. Bôûi taùnh giaùc khoâng sanh voâ minh neân khi voâ minh heát maø taùnh giaùc vaãn coøn. Nhö vaäy, taùnh giaùc laø nhaân ñòa maø chuùng ta tu haønh. Ngaøi xaùc ñònh: Taâm huyeãn cuûa chuùng sanh laïi y nôi phaùp huyeãn maø dieät. Phaùp huyeãn taâm huyeãn dieät heát thì taùnh Vieân giaùc baát ñoäng.

Toâi laáy ví duï ngoài thieàn ñeå giaûng ñoaïn naøy cho quyù vò hieåu. Khi chuùng ta ngoài thieàn thaáy voïng töôûng daáy leân laø giaû doái. Khi laëng xuoáng thì taâm haèng giaùc troøn ñaày laëng leõ chôù ñaâu coù maát. Neáu taâm haèng giaùc maø maát thì luùc ñoù chuùng ta ñaâu coù bieát voïng töôûng laëng. Ngaøi chæ cho chuùng ta thaáy roõ khi taâm huyeãn dieät roài thì taâm haèng giaùc baát ñoäng hieän tieàn. Neáu y huyeãn maø noùi giaùc cuõng goïi laø huyeãn nöõa. Ví duï nhö voïng töôûng daáy leân chuùng ta khôûi “bieát voïng töôûng”; “voïng töôûng” laø huyeãn, nhöng “caùi bieát voïng töôûng” cuõng huyeãn luoân. Neáu noùi “coù giaùc” vaãn chöa lìa huyeãn, coøn noùi “khoâng giaùc” cuõng laïi nhö theá, cho neân phaùp huyeãn dieät goïi laø baát ñoäng. Toâi nhaéc laïi: Khi chuùng ta ngoài thieàn, voïng töôûng daáy leân, chuùng ta “bieát noù laø huyeãn”, “caùi bieát huyeãn” ñoù hôn “caùi huyeãn” moät phaàn roài, nhöng chuùng ta chaáp “caùi bieát huyeãn” ñoù laø thaät thì chuùng ta cuõng coøn keït trong huyeãn nöõa. Nhö vaäy, “voïng töôûng” laëng thì “caùi bieát voïng töôûng” cuõng phaûi buoâng luoân, buoâng heát thì taâm nhö nhö baát ñoäng. Taâm baát ñoäng ñoù môùi laø thaät, chöù coøn daáy nieäm quaùn cuõng chöa ñöôïc.

4. AÂM :

Thieän nam töû, nhaát thieát Boà-taùt caäp maït theá chuùng sanh öng ñöông vieãn ly nhaát thieát huyeãn hoùa hö voïng caûnh giôùi. Do kieân chaáp trì vieãn ly taâm coá, taâm nhö huyeãn giaû dieäc phuïc vieãn ly, vieãn ly vi huyeãn dieäc phuïc vieãn ly, ly vieãn ly huyeãn dieäc phuïc vieãn ly, ñaéc voâ sôû ly, töùc tröø chö huyeãn. Thí nhö toaûn hoûa, löôõõng moäc töông nhaân, hoûa xuaát moäc taän, khoâi phi yeân dieät. Dó huyeãn tu huyeãn dieäc phuïc nhö thò. Chö huyeãn tuy taän baát nhaäp ñoaïn dieät.

DÒCH :

Naøy thieän nam, taát caû Boà-taùt vaø chuùng sanh ñôøi sau phaûi xa lìa taát caû caûnh giôùi huyeãn hoùa hö voïng. Do chaáp cöùng caùi taâm xa lìa, taâm aáy laø huyeãn cuõng phaûi xa lìa, lìa caùi  lìa huyeãn cuõng laïi xa lìa, ñöôïc khoâng choã lìa töùc laø tröø caùc huyeãn. Ví nhö duøi löûa, hai thanh goã laøm nhaân cho nhau, löûa phaùt ra hai thanh goã chaùy heát tro bay khoùi maát. Laáy huyeãn tu huyeãn cuõng nhö vaäy. Caùc huyeãn tuy heát maø chaúng rôi vaøo ñoaïn dieät.

GIAÛNG :

Ña soá chuùng ta coù beänh khi nghe noùi caùi ñoù laø thaät, thì chaáp ñaønh roài, nhöng nghe noùi caùi ñoù laø giaû cuõng chaáp luoân. Ví duï nhö nghe Phaät noùi phaûi xa lìa phaùp huyeãn hoùa thì cöông quyeát boû phaùp huyeãn hoùa, nhöng neáu coøn caùi coá chaáp quyeát boû phaùp huyeãn hoùa cuõng khoâng ñöôïc, vì coøn coù moät caùi ñeå baùm. Vì vaäy ñöùc Phaät daïy nieäm xa lìa cuõng phaûi buoâng luoân. Neân noùi taâm aáy laø huyeãn cuõng phaûi xa lìa. Toâi xin phaân tích laøm ba giai ñoaïn cho deã hieåu.

- Giai ñoaïn 1:  Chuùng ta bieát taâm voïng töôûng laø huyeãn. Khi voïng töôûng daáy leân bieát noù laø voïng töôûng, voïng töôûng laëng xuoáng, bieát voïng töôûng heát, ñoù laø giaùc voïng töôûng. Khi voïng töôûng laëng roài, caùi giaùc voïng töôûng ñoù cuõng phaûi buoâng luoân. Neáu chaáp caùi giaùc voïng töôûng ñoù cho laø thaät thì cuõng laø voïng töôûng nöõa.

- Giai ñoaïn 2:  Neáu coøn coù taâm nieäm boû caùi giaùc voïng töôûng cuõng khoâng ñöôïc, phaûi buoâng luoân.

- Giai ñoaïn 3:  Caùi taâm daáy khôûi boû caùi bieát voïng töôûng ñoù cuõng phaûi boû nöõa. Bôûi cho ñeán khi taâm khoâng coøn daáy khôûi thì taùnh giaùc hieän baøy, ñoù môùi thaät laø lìa huyeãn. Coøn moät nieäm xa lìa cuõng laø voïng töôûng. Tôùi choã cöùu caùnh thì khoâng coøn nieäm thuû xaû, coøn daáy nieäm thuû xaû laø coøn ñoäng, taùnh Vieân giaùc thì baát ñoäng, soáng ñöôïc vôùi caùi baát ñoäng ñoù môùi laø lìa heát huyeãn. Choã naøy phaûi tu môùi thaáy roõ, khoâng tu chæ nghe qua thì thaáy laï quaù.

Ñöùc Phaät laïi ví duï, nhö chuùng ta duøi löûa, hai thanh goã coï nhau, löûa phaùt ra hai thanh goã chaùy, tro bay khoùi maát. Laáy huyeãn tu huyeãn cuõng laïi nhö vaäy. Tröôùc duøng trí tueä chieáu soi thaân taâm ñeå thaáy thaân taâm khoâng thaät, töùc laø hai thanh goã bò chaùy; khi thaáy thaân taâm khoâng thaät thì coøn caùi chaáp thaân taâm huyeãn chuùng ta boû luoân, töùc laø tro bay; khi boû trí bieát huyeãn nhöng yù nieäm muoán xa lìa caùi huyeãn coøn thaàm thaàm beân trong, boû luoân yù nieäm ñoù nöõa laø khoùi bay heát. Ñeán ñaây môùi trôû veà nhö nhö. Caùi huyeãn tuy heát maø chaúng rôi vaøo ñoaïn dieät. Ñaây laø choã ñaëc bieät. Coù nhieàu ngöôøi khoâng hieåu cho raèng khi tu Phaät baûo buoâng heát nieäm suy nghó thì khoâng coøn gì, seõ trôû thaønh ngu ngô. Khoâng, ñöùc Phaät xaùc ñònh laø khi huyeãn heát roài khoâng rôi vaøo ñoaïn dieät, maø haèng ôû trong taùnh giaùc. Choã naøy Luïc Toå cuõng coù noùi: “Khoâng nghó thieän, khoâng nghó aùc chính khi aáy laø Baûn Lai Dieän Muïc cuûa ngöôi”.

5. AÂM :

Thieän nam töû, tri huyeãn töùc ly, baát taùc phöông tieän, ly huyeãn töùc giaùc, dieäc voâ tieäm thöù. Nhaát thieát Boà-taùt caäp maït theá chuùng sanh, y thöû tu haønh, nhö thò naõi naêng vónh ly chö huyeãn.

DÒCH :

Naøy Thieän nam, bieát phaùp huyeãn hoùa töùc lìa, chaúng khôûi phöông tieän, lìa phaùp huyeãn hoùa lieàn giaùc, cuõng khoâng coù thöù lôùp. Taát caû Boà-taùt vaø chuùng sanh ñôøi sau y ñaây tu haønh. Nhö theá môùi haèng lìa caùc huyeãn.

GIAÛNG :

Ngaøi Phoå Hieàn yeâu caàu Phaät daïy phaùp tu thöù lôùp, ñöùc Phaät traû lôøi khoâng coù thöù lôùp, bieát caùc phaùp huyeãn hoùa töùc laø lìa phaùp huyeãn hoùa, lìa phaùp huyeãn hoùa thì taùnh giaùc hieän tieàn. Ñaây laø moät loái ñoán ngoä ñoán tu, vaø Ngaøi keát luaän Boà-taùt vaø chuùng sanh ñôøi sau y ñaây maø tu thì haèng lìa caùc phaùp huyeãn. Chuùng ta thaáy töø ñöùc Phaät ñeán Boà-taùt vaø chuùng sanh ñôøi sau neáu muoán taùnh Vieân giaùc hieän tieàn thì khoâng coù gì hôn laø bieát roõ caùi hö giaû moäng huyeãn, khi bieát roõ noù thì khoâng bò noù chi phoái.

6. AÂM :

Nhó thôøi Theá Toân duïc truøng tuyeân thöû nghóa nhi thuyeát keä ngoân:

            Phoå Hieàn nhöõ ñöông tri

            Nhaát thieát chö chuùng sanh

            Voâ thuûy huyeãn voâ minh

            Giai tuøng chö Nhö Lai

            Vieân giaùc taâm kieán laäp

            Du nhö hö khoâng hoa

            Y khoâng nhi höõu töôùng

            Khoâng hoa nhöôïc phuïc dieät

            Hö khoâng baûn baát ñoäng

            Huyeãn tuøng chö giaùc sanh

            Huyeãn dieät giaùc vieân maõn

            Giaùc taâm baát ñoäng coá

            Nhöôïc bæ chö Boà-taùt

            Caäp maït theá chuùng sanh

            Thöôøng öng vieãn ly huyeãn

            Chö huyeãn taát giai ly

            Nhö moäc trung sanh hoûa

            Moäc taän hoûa hoaøn dieät

            Giaùc taéc voâ tieäm thöù

            Phöông tieän dieäc nhö thò.

DÒCH :

Khi aáy ñöùc Theá Toân muoán truøng tuyeân laïi nghóa naøy, noùi keä raèng:

            Phoå Hieàn oâng neân bieát

            Taát caû caùc chuùng sanh

            Voâ thuûy huyeãn voâ minh

            Ñeàu töø caùc Nhö Lai

            Taâm Vieân giaùc döïng laäp

            Nhö hoa ñoám trong khoâng

            Y hö khoâng coù töôùng

            Hoa ñoám neáu dieät roài

            Hö khoâng voán chaúng ñoäng

            Huyeãn töø giaùc maø sanh

            Huyeãn dieät giaùc vieân maõn

            Vì taâm giaùc baát ñoäng

            Neáu caùc vò Boà-taùt

            Vaø chuùng sanh ñôøi sau

            Thöôøng neân xa lìa huyeãn

            Caùc huyeãn thaûy ñeàu lìa

            Nhö löûa sanh trong caây

            Caây heát löûa cuõng taét

            Giaùc khoâng coù thöù lôùp

            Phöông tieän cuõng nhö vaäy.

GIAÛNG :

Baøi truøng tuïng naøy Phaät keát thuùc chöông Boà-taùt Phoå Hieàn thöa hoûi. Tröôùc heát ñöùc Phaät chæ cho thaáy taát caû chuùng sanh vaø phaùp voâ minh huyeãn hoùa coù töø voâ thuûy ñeàu töø nôi taâm Vieân giaùc maø döïng laäp. Choã naøy coù nhieàu ngöôøi thaéc maéc taïi sao voâ minh laïi töø taùnh giaùc maø laäp? Baây giôø toâi noùi meâ töø tænh maø coù, quyù vò ñoàng yù khoâng? Ví duï nhö vaøo buoåi khuya ñaùnh kieång thöùc chuùng, quyù vò thöùc daäy suùc mieäng röûa maët, luùc aáy raát laø tænh taùo, nhöng khi leân boà ñoaøn ngoài moät hoài thì mô mô vaø guïc moät caùi, vaäy caùi mô mô ñoù töø ñaâu maø ra? Coù phaûi töø caùi tænh maø ra khoâng? Chuùng ta cöù cho laø ñang tænh thì khoâng coù meâ, maø taïi sao ñang tænh laïi guïc? Cho neân trong khi tænh maø khoâng kheùo giöõ thì tænh hoùa thaønh meâ. Kinh Laêng Nghieâm noùi: “Chaân nhö baát thuû töï taùnh, hoát nhieân nhaát nieäm voâ minh khôûi”, nghóa laø chaân nhö khoâng giöõ töï taùnh thì voâ minh sanh. Trong khi chuùng ta tænh thì phaûi saùng suoát maø giöõ caùi tænh ñoù, neáu queân ñi thì meâ trôû laïi. Ñoái vôùi taùnh giaùc cuõng vaäy, neáu khoâng kheùo tænh giaùc thöôøng xuyeân thì thænh thoaûng meâ daáy leân. Taïi sao vaäy? Bôûi vì meâ ñaõ coù trong tænh.

Nhö hieän giôø chuùng ta tuy thöùc nhöng coù caùi nguû noù ngaàm ngaàm trong aáy, neáu khoâng giöõ ñöôïc tænh taùo thì caùi nguû hieän ra, chöù khoâng phaûi caùi nguû ôû ñaâu ñeán. Hoûi taïi sao toâi ñang tænh maø laïi meâ? Taïi tænh maø khoâng giöõ ñöôïc töï taùnh tænh neân meâ. Cuõng vaäy, phaùp huyeãn töø taâm Vieân giaùc Nhö Lai ra Phaät duï nhö hoa ñoám trong hö khoâng, roài cuõng dieät trong hö khoâng, nhöng hoa ñoám sanh dieät maø hö khoâng thì baát ñoäng. Voïng töôûng thì sanh dieät, voïng ñoäng; taùnh giaùc thì baát ñoäng. Cho neân muïc ñích chuùng ta tu ñeå taâm ñöôïc ñònh, khoâng ñoäng maø soáng vôùi taùnh giaùc thì baát ñoäng. Ñònh laø laëng moïi voïng töôûng, voïng töôûng laëng roài thì taùnh giaùc troøn saùng, ñoù laø tueä. Taùnh giaùc thì baát ñoäng, daáy nieäm laø voïng ñoäng laøm môø taùnh giaùc. Vì vaäy chuùng ta phaûi ñònh thì taùnh giaùc môùi hieån hieän. Chuùng ta tu duøng trí tueä bieát huyeãn, ñoù laø duøng phöông tieän ñeå trò voïng töôûng giaû doái, khi voïng töôûng laëng thì caùi bieát huyeãn cuõng buoâng luoân. Ñöùc Phaät daïy chuùng sanh neân y theo ñoù maø tu ñeå haèng lìa phaùp huyeãn, khi phaùp huyeãn ñaõ lìa roài thì taùnh giaùc hieån hieän chöù khoâng coù thöù lôùp. 

]