CHÖÔNG VIII:

BOÀ-TAÙT BIEÄN AÂM THÖA HOÛI 

1. AÂM :

Ö thò Bieän AÂm Boà-taùt taïi ñaïi chuùng trung, töùc tuøng toøa khôûi, ñaûnh leã Phaät tuùc, höõu nhieãu tam taùp tröôøng quì xoa thuû nhi baïch Phaät ngoân:

- Ñaïi bi Theá Toân nhö thò phaùp moân thaäm vi hy höõu. Theá Toân thöû chö phöông tieän nhaát thieát Boà-taùt ö Vieân giaùc moân höõu kæ tu taäp. Nguyeän vò ñaïi chuùng caäp maït theá chuùng sanh phöông tieän khai thò linh ngoä thaät töôùng.

Taùc thò ngöõ dó nguõ theå ñaàu ñòa, nhö thò tam thænh chung nhi phuïc thuûy.

DÒCH :

Khi aáy Boà-taùt Bieän AÂm ôû trong ñaïi chuùng, lieàn töø choã ngoài ñöùng daäy, ñaûnh leã döôùi chaân Phaät, ñi nhieãu beân phaûi ba voøng, quì goái chaáp tay baïch Phaät raèng:

- Ñöùc Theá Toân ñaïi bi, phaùp moân nhö vaäy thaät laø ít coù. Baïch Theá Toân, caùc phöông tieän naøy, taát caû Boà-taùt ñoái vôùi moân Vieân giaùc coù bao nhieâu phaùp tu taäp ? Xin vì ñaïi chuùng vaø chuùng sanh ñôøi sau phöông tieän chæ baøy, khieán cho ngoä ñöôïc thaät töôùng.

Thöa lôøi ñaây roài naêm voùc gieo xuoáng ñaát, thöa thænh nhö vaäy laëp laïi ba laàn.

GIAÛNG :

Chöông naøy Boà-taùt Bieän AÂm ñöùng ra thöa hoûi. Bieän laø bieän bieät raønh reõ, AÂm laø tieáng, töùc laø phaân bieät raønh reõ aâm thinh. Theo nghóa ôû ñaây laø yù nghóa chia cheû tæ mæ ñeå ngöôøi sau tuøy caên cô trình ñoä ai hôïp phaùp naøo duøng phaùp ñoù maø tu.

ÔÛ tröôùc ngaøi Oai Ñöùc Töï Taïi thöa hoûi Phaät  veà phöông tieän tu haønh, Phaät chæ ba phaùp moân laø phöông tieän. ÔÛ ñaây Boà-taùt Bieän AÂm neâu leân caâu hoûi nhö Phaät daïy ôû tröôùc, phaùp moân ñoù raát laø ít coù töùc laø phaùp moân chæ, quaùn, thieàn, vôùi ba phöông tieän ñoù muoán böôùc vaøo cöûa Vieân giaùc thì coù bao nhieâu phaùp tu taäp, xin Phaät chæ daïy chi tieát roõ raøng.

2. AÂM :

Nhó thôøi Theá Toân caùo Bieän AÂm Boà-taùt ngoân:

- Thieän tai, thieän tai ! Thieän nam töû, nhöõ ñaúng naõi naêng vò chö ñaïi chuùng caäp maït theá chuùng sanh, vaán ö Nhö Lai nhö thò tu taäp. Nhöõ kim ñeá thính ñöông vò nhöõ thuyeát.

Thôøi Bieän AÂm Boà-taùt phuïng giaùo hoan hyû caäp chö ñaïi chuùng maëc nhieân nhi thính.

- Thieän nam töû, nhaát thieát Nhö Lai Vieân giaùc thanh tònh, baûn voâ tu taäp caäp tu taäp giaû. Nhaát thieát Boà-taùt caäp maït theá chuùng sanh, y ö vò giaùc, huyeãn löïc tu taäp. Nhó thôøi tieän höõu nhò thaäp nguõ chuûng thanh tònh ñònh luaân.

DÒCH :

Luùc ñoù, ñöùc Theá Toân baûo Boà-taùt Bieän AÂm raèng:

- Laønh thay, laønh thay ! Naøy thieän nam, caùc oâng vì ñaïi chuùng vaø chuùng sanh ñôøi sau thöa hoûi Nhö Lai veà söï tu taäp. Nay oâng haõy laéng nghe, ta seõ vì oâng noùi.

Khi aáy Boà-taùt Bieän AÂm vaâng lôøi daïy vui veû cuøng ñaïi chuùng yeân laëng laéng nghe.

- Naøy thieän nam, taát caû Vieân giaùc thanh tònh Nhö Lai voán khoâng tu taäp vaø ngöôøi tu taäp. Taát caû Boà-taùt vaø chuùng sanh ñôøi sau y nôi chöa giaùc duøng söùc huyeãn maø tu taäp. Khi aáy môùi coù hai möôi laêm thöù thanh tònh ñònh luaân.

GIAÛNG :

Tröôùc khi daïy caùc phöông tieän khaùc, ñöùc Phaät laëp laïi chuû yeáu laø taùnh Vieân giaùc khoâng coù phaùp ñeå tu taäp vaø ngöôøi tu taäp, vì nguyeân noù laø caùi theå khoâng sanh dieät neân khoâng do tu taäp maø ñöôïc, taùnh Vieân giaùc chính laø mình cho neân noùi khoâng coù ngöôøi tu taäp. Taát caû Boà-taùt vaø chuùng sanh ñôøi sau y nôi chöa giaùc duøng söùc huyeãn maø tu taäp. Khi aáy môùi coù hai möôi laêm thöù thanh tònh ñònh luaân.

Hai möôi laêm thöù thanh tònh ñònh luaân laø nhöõng phaùp tu chæ, quaùn vaø thieàn hoaëc laø ñôn hoaëc laø gheùp: tu chæ hay tu quaùn rieâng töøng moân goïi laø ñôn, tu moät löôït hai moân hoaëc ba moân goïi laø gheùp, ñoåi tôùi ñoåi lui thaønh ra hai möôi laêm luaân. Nhöng thaät ra chæ coù ba moân caên baûn laø chæ, quaùn vaø thieàn.

3. AÂM :

Nhöôïc chö Boà-taùt duy thuû cöïc tónh, do tónh löïc coá vónh ñoaïn phieàn naõo, cöùu caùnh thaønh töïu, baát khôûi ö toøa, tieän nhaäp Nieát-baøn. Thöû Boà-taùt giaû, danh ñôn tu Xa-ma-tha.

DÒCH :

Neáu chö Boà-taùt chæ giöõ taâm vaéng laëng do söùc vaéng laëng maø ñoaïn caùc phieàn naõo, thaønh töïu roát raùo, khoâng rôøi khoûi choã ngoài lieàn vaøo Nieát-baøn. Vò Boà-taùt naøy goïi laø rieâng tu phaùp Chæ.

GIAÛNG :

Boà-taùt haèng giöõ taâm ôû traïng thaùi thaät tòch tónh, neân phieàn naõo khoâng sanh khôûi, nhôø theá maø ñöôïc thaønh töïu ñaïo quaû roát raùo, luùc ñoù ôû ngay choã ngoài maø vaøo Nieát-baøn. Vò Boà-taùt naøy rieâng tu phaùp Chæ.

4. AÂM :

Nhöôïc chö Boà-taùt duy quaùn nhö huyeãn, dó Phaät löïc coá bieán hoùa theá giôùi chuûng chuûng taùc duïng, bò haønh Boà-taùt thanh tònh dieäu haïnh, ö ñaø-la-ni baát thaát tòch nieäm caäp chö tónh tueä. Thöû Boà-taùt giaû, danh ñôn tu Tam-ma-baùt-ñeà.

DÒCH :

Neáu Boà-taùt chæ tu phaùp quaùn nhö huyeãn, duøng Phaät löïc bieán hoùa ra theá giôùi, khôûi caùc dieäu duïng, thöïc haønh ñaày ñuû coâng haïnh thanh tònh cuûa Boà-taùt, ñoái vôùi Ñaø-la-ni khoâng maát nieäm tòch tónh vaø tueä laëng leõ. Vò Boà-taùt naøy goïi laø rieâng tu phaùp Quaùn.

GIAÛNG :

Boà-taùt khi duïng quaùn laø y theo lôøi Phaät daïy trong kinh ñeå vaän duïng taâm quaùn, tuøy beänh maø chieáu phaù neân noùi raèng coù caùc thöù bieán hoùa, caùc thöù taùc duïng. Nghóa laø do söùc Phaät chæ daïy roài nöông theo ñoù quaùn chieáu. Thí duï aùp duïng quaùn baèng trí Baùt-nhaõ thì tuøy quaùn rieâng töøng uaån hoaëc quaùn chung naêm uaån, quaùn moät traàn hoaëc quaùn saùu traàn… coù khi chung laïi coù khi chia ra bieán hoùa voâ cuøng. Bôûi do kheùo chuyeån bieán tu haønh, laàn laàn dieäu haïnh thanh tònh cuûa Boà-taùt ñöôïc ñaày ñuû. Ñaày ñuû roài toång nhieáp taát caû. Nhö vaäy Boà-taùt naøy chuyeân quaùn huyeãn, nöông nhôø söùc bieán hoùa cuûa chö Phaät öùng duïng trong söï tu haønh, thaáy roõ caùc phaùp nhö huyeãn cho neân khoâng maát nieäm tòch tónh. Ñaø-la-ni laø toång trì, nghóa laø ñoái vôùi caùc phaùp ñeàu thaáy noù nhö huyeãn, do ñoù coù tueä, ñöôïc laëng leõ, neân noùi Boà-taùt naøy rieâng tu phaùp Quaùn.

5. AÂM :

Nhöôïc chö Boà-taùt duy dieät chö huyeãn baát thuû taùc duïng, ñoäc ñoaïn phieàn naõo, phieàn naõo ñoaïn taän, tieän chöùng thaät töôùng. Thöû Boà-taùt giaû danh ñôn tu Thieàn-na.

DÒCH :

Neáu Boà-taùt chæ dieät caùc phaùp huyeãn maø khoâng chaáp thuû taùc duïng, rieâng ñoaïn phieàn naõo, phieàn naõo ñoaïn heát lieàn chöùng ñöôïc thaät töôùng. Vò Boà-taùt naøy goïi laø rieâng tu phaùp Thieàn-na.

GIAÛNG :

Boà-taùt chuyeân tu ñoaïn dieät caùc töôùng huyeãn hoùa, vaø khoâng chaáp thuû phaùp tu, chæ moät beà lo ñoaïn tröø phieàn naõo. Bôûi vì caùc töôùng thaân taâm vaø ngoaïi caûnh ñeàu laø huyeãn hoùa cho neân khoâng maéc keït. Ñaây laø duøng trí thaáy roõ noù laø hö doái neân khoâng keït, khoâng caàn quaùn hay chæ. Khi phieàn naõo saïch roài thì chöùng ñöôïc töôùng chaân thaät neân goïi Boà-taùt naøy rieâng tu phaùp Thieàn-na.

6. AÂM :

Nhöôïc chö Boà-taùt tieân thuû chí tónh, dó tónh tueä taâm chieáu chö huyeãn giaû, tieän ö thò trung khôûi Boà-taùt haïnh. Thöû Boà-taùt giaû danh tieân tu Xa-ma-tha, haäu tu Tam-ma-baùt-ñeà.

Nhöôïc chö Boà-taùt dó tónh tueä coá, chöùng chí tónh taùnh, tieän ñoaïn phieàn naõo, vónh xuaát sanh töû. Thöû Boà-taùt giaû, danh tieân tu Xa-ma-tha, haäu tu Thieàn-na.

Nhöôïc chö Boà-taùt dó tòch tónh tueä phuïc hieän huyeãn löïc chuûng chuûng bieán hoùa ñoä chö chuùng sanh, haäu ñoaïn phieàn naõo nhi nhaäp tòch dieät. Thöû Boà-taùt giaû, danh tieân tu Xa-ma-tha trung tu Tam-ma-baùt-ñeà, haäu tu Thieàn-na.

Nhöôïc chö Boà-taùt dó chí tónh löïc, ñoaïn phieàn naõo dó, haäu khôûi Boà-taùt thanh tònh dieäu haïnh ñoä chö chuùng sanh. Thöû Boà-taùt giaû, danh tieân tu Xa-ma-tha, trung tu Thieàn-na, haäu tu Tam-ma-baùt-ñeà.

Nhöôïc chö Boà-taùt dó chí tónh löïc, taâm ñoaïn phieàn naõo, phuïc ñoä chuùng sanh kieán laäp theá giôùi. Thöû Boà-taùt giaû, danh tieân tu Xa-ma-tha, teà tu Tam-ma-baùt-ñeà Thieàn-na.

Nhöôïc chö Boà-taùt dó chí tónh löïc tö phaùt bieán hoùa, haäu ñoaïn phieàn naõo. Thöû Boà-taùt giaû, danh teà tu Xa-ma-tha, Tam-ma-baùt-ñeà, haäu tu Thieàn-na.

Nhöôïc chö Boà-taùt dó chí tónh löïc duïng tö tòch dieät, haäu khôûi taùc duïng, bieán hoùa theá giôùi. Thöû Boà-taùt gia,û danh teà tu Xa-ma-tha Thieàn-na, haäu tu Tam-ma-baùt-ñeà.

Nhöôïc chö Boà-taùt dó bieán hoùa löïc, chuûng chuûng tuøy thuaän nhi thuû chí tónh. Thöû Boà-taùt giaû, danh tieân tu Tam-ma-baùt-ñeà, haäu tu Xa-ma-tha.

Nhöôïc chö Boà-taùt dó bieán hoùa löïc, chuûng chuûng caûnh giôùi nhi thuû tòch dieät. Thöû Boà-taùt giaû, danh tieân tu Tam-ma-baùt-ñeà, haäu tu Thieàn-na.

Nhöôïc chö Boà-taùt dó bieán hoùa löïc nhi taùc Phaät söï an truï tòch tónh, nhi ñoaïn phieàn naõo. Thöû Boà-taùt giaû, danh tieân tu Tam-ma-baùt-ñeà, trung tu Xa-ma-tha, haäu tu Thieàn-na.

Nhöôïc chö Boà-taùt dó bieán hoùa löïc voâ ngaïi taùc duïng, ñoaïn phieàn naõo coá, an truï chí tónh. Thöû Boà-taùt giaû, danh tieân tu Tam-ma-baùt- ñeà, trung tu Thieàn-na, haäu tu Xa-ma-tha.

Nhöôïc chö Boà-taùt dó bieán hoùa löïc phöông tieän taùc duïng, chí tónh tòch dieät nhò caâu tuøy thuaän. Thöû Boà-taùt giaû, danh tieân tu Tam-ma-baùt-ñeà, teà tu Xa-ma-tha Thieàn-na.

Nhöôïc chö Boà-taùt dó bieán hoùa löïc, chuûng chuûng khôûi duïng tö ö chí tónh, haäu ñoaïn phieàn naõo. Thöû Boà-taùt giaû, danh teà tu Tam-ma-baùt-ñeà Xa-ma-tha, haäu tu Thieàn-na.

Nhöôïc chö Boà-taùt dó bieán hoùa löïc tö ö tòch dieät, haäu truï thanh tònh voâ taùc tónh löï. Thöû Boà-taùt giaû, danh teà tu Tam-ma-baùt-ñeà Thieàn-na, haäu tu Xa-ma-tha.

Nhöôïc chö Boà-taùt dó tòch dieät löïc nhi khôûi chí tónh truï ö thanh tònh. Thöû Boà-taùt giaû, danh tieân tu Thieàn-na, haäu tu Xa-ma-tha.

Nhöôïc chö Boà-taùt dó tòch dieät löïc nhi khôûi taùc duïng ö nhaát thieát caûnh tòch duïng tuøy thuaän. Thöû Boà-taùt giaû, danh tieân tu Thieàn-na, haäu tu Tam-ma-baùt-ñeà.

Nhöôïc chö Boà-taùt dó tòch dieät löïc chuûng chuûng töï taùnh an ö tónh löï nhi khôûi bieán hoùa. Thöû Boà-taùt giaû, danh tieân tu Thieàn-na, trung tu Xa-ma-tha, haäu tu Tam-ma-baùt-ñeà.

Nhöôïc chö Boà-taùt dó tòch dieät löïc voâ taùc töï taùnh khôûi ö taùc duïng thanh tònh caûnh giôùi qui ö tónh löï. Thöû Boà-taùt giaû, danh tieân tu Thieàn-na, trung tu Tam-ma-baùt-ñeà, haäu tu Xa-ma-tha.

Nhöôïc chö Boà-taùt dó tòch dieät löïc chuûng chuûng thanh tònh nhi truï tónh löï, khôûi ö bieán hoùa. Thöû Boà-taùt giaû, danh tieân tu Thieàn-na, teà tu Xa-ma-tha Tam-ma-baùt-ñeà.

Nhöôïc chö Boà-taùt dó tòch dieät löïc, tö ö chí tónh nhi khôûi bieán hoùa. Thöû Boà-taùt giaû, danh teà tu Thieàn-na Xa-ma-tha, haäu tu Tam-ma-baùt-ñeà.

Nhöôïc chö Boà-taùt dó tòch dieät löïc tö ö bieán hoùa nhi khôûi chí tónh thanh minh caûnh tueä. Thöû Boà-taùt giaû, danh teà tu Thieàn-na Tam-ma-baùt-ñeà, haäu tu Xa-ma-tha.

Nhöôïc chö Boà-taùt dó Vieân giaùc tueä, vieân hôïp nhaát thieát ö chö taùnh töôùng voâ ly giaùc taùnh. Thöû Boà-taùt giaû, danh vi vieân tu tam chuûng töï taùnh thanh tònh tuøy thuaän.

Thieän nam töû, thò danh Boà-taùt nhò thaäp nguõ luaân. Nhaát thieát Boà-taùt tu haïnh nhö thò. Nhöôïc chö Boà-taùt caäp maït theá chuùng sanh, y thöû luaân giaû ñöông trì phaïm haïnh tòch tónh tö duy caàu ai saùm hoái, kinh tam thaát nhaät, ö nhò thaäp nguõ luaân, caùc an tieâu kyù, chí taâm caàu ai tuøy thuû keát thuû, y keát khai thò tieän tri ñoán tieäm. Nhaát nieäm nghi hoái töùc baát thaønh töïu.

DÒCH :

Neáu chö Boà-taùt tröôùc giöõ taâm thaät laëng leõ, do taâm laëng leõ neân trí tueä chieáu soi caùc phaùp nhö huyeãn, lieàn khôûi haïnh Boà-taùt. Goïi vò Boà-taùt naøy tröôùc tu chæ sau tu quaùn.

Neáu Boà-taùt duøng trí tueä yeân tónh, chöùng ñöôïc theå taùnh thaät laëng leõ, lieàn ñoaïn caùc phieàn naõo, thoaùt khoûi sanh töû. Goïi vò Boà-taùt naøy tröôùc tu chæ sau tu thieàn.

Neáu Boà-taùt duøng trí tueä laëng leõ laïi hieän ra moïi söùc bieán hoùa ñoä chuùng sanh, sau môùi ñoaïn phieàn naõo, roài vaøo choã tòch dieät. Goïi Boà-taùt naøy tröôùc tu chæ, giöõa tu quaùn sau tu thieàn.

Neáu caùc vò Boà-taùt duøng söùc thaät laëng leõ ñoaïn caùc phieàn naõo, sau khôûi caùc dieäu haïnh thanh tònh ñeå ñoä chuùng sanh. Goïi Boà-taùt naøy tröôùc tu chæ, giöõa tu thieàn, sau tu quaùn.

Neáu nhöõng vò Boà-taùt duøng söùc thaät laëng leõ taâm ñoaïn phieàn naõo, sau laïi döïng laäp theá giôùi ñoä chuùng sanh. Goïi Boà-taùt naøy tröôùc tu chæ ñoàng thôøi tu quaùn vaø thieàn.

Neáu nhöõng vò Boà-taùt duøng söùc thaät laëng leõ giuùp phaùt khôûi bieán hoùa, sau ñoaïn phieàn naõo. Goïi vò Boà-taùt naøy ñoàng tu chæ vaø quaùn, sau môùi tu thieàn.

Neáu nhöõng vò Boà-taùt duøng löïc duïng thaät laëng leõ ñeå giuùp cho söï tòch dieät, sau khôûi ra taùc duïng, bieán hoùa theá giôùi. Goïi Boà-taùt naøy ñoàng thôøi tu chæ vaø thieàn, sau môùi tu quaùn.

Neáu caùc vò Boà-taùt duøng söùc bieán hoùa ra caùc thöù tuøy thuaän chuùng sanh maø vaãn giöõ (taâm) thaät laëng leõ. Goïi Boà-taùt naøy tröôùc tu quaùn, sau tu chæ.

Neáu nhöõng vò Boà-taùt duøng söùc bieán hoùa caùc thöù caûnh giôùi maø vaãn giöõ tòch dieät. Goïi Boà-taùt naøy tröôùc tu quaùn, sau tu thieàn.

Neáu caùc vò Boà-taùt duøng söùc bieán hoùa laøm caùc Phaät söï, an truï trong laëng leõ maø ñoaïn phieàn naõo. Goïi Boà-taùt naøy tröôùc tu quaùn, giöõa tu chæ vaø sau tu thieàn.

Neáu caùc vò Boà-taùt duøng söùc bieán hoùa laøm caùc vieäc voâ ngaïi, ñoaïn caùc phieàn naõo roài an truï choã thaät laëng leõ. Goïi Boà-taùt naøy tröôùc tu quaùn, giöõa tu thieàn vaø sau tu chæ.

Neáu caùc vò Boà-taùt duøng söùc bieán hoùa laøm caùc phöông tieän taùc duïng raát laëng leõ tòch dieät, caû hai ñeàu tuøy thuaän. Goïi Boà-taùt naøy tröôùc tu quaùn, ñoàng thôøi tu chæ vaø thieàn.

Neáu nhöõng Boà-taùt duøng söùc bieán hoùa khôûi caùc coâng duïng giuùp cho taâm thaät laëng leõ, sau môùi ñoaïn phieàn naõo. Goïi Boà-taùt naøy ñoàng tu quaùn vaø chæ, sau môùi tu thieàn.

Neáu caùc Boà-taùt duøng söùc bieán hoùa giuùp cho tòch dieät, roài sau truï choã thanh tònh maø khoâng khôûi tónh löï. Goïi Boà-taùt naøy ñoàng tu quaùn vaø thieàn, sau môùi tu chæ.

Neáu caùc vò Boà-taùt duøng söùc tòch dieät maø khôûi haïnh thaät laëng leõ, roài an truï nôi thanh tònh. Goïi Boà-taùt naøy tröôùc tu thieàn, sau môùi tu chæ.

Neáu nhöõng vò Boà-taùt duøng söùc tòch dieät maø khôûi taùc duïng, ôû trong taát caû caûnh laëng leõ khôûi duïng tuøy thuaän. Goïi Boà-taùt naøy tröôùc tu thieàn, sau môùi tu quaùn.

Neáu caùc Boà-taùt duøng söùc thaät laëng leõ, caùc thöù töï taùnh, an truï nôi tónh löï maø khôûi phaùp bieán hoùa. Goïi Boà-taùt naøy tröôùc tu thieàn, giöõa tu chæ, roài sau môùi tu quaùn.

Neáu nhöõng vò Boà-taùt duøng söùc tòch dieät cuûa töï taùnh voâ taùc, ôû caûnh giôùi thanh tònh khôûi taùc duïng, roài trôû veà choã tónh löï. Goïi Boà-taùt naøy tröôùc tu thieàn, giöõa tu quaùn, sau môùi tu chæ.

Neáu nhöõng vò Boà-taùt duøng caùc thöù thanh tònh cuûa söùc tòch dieät maø truï ôû choã tónh löï, roài khôûi bieán hoùa. Goïi Boà-taùt naøy tröôùc tu thieàn ñoàng thôøi tu chæ vaø quaùn.

Neáu nhöõng vò Boà-taùt duøng söùc tòch dieät giuùp cho thaät laëng leõ roài khôûi bieán hoùa. Goïi Boà-taùt naøy ñoàng thôøi tu thieàn vaø chæ, sau ñoù môùi tu quaùn.

Neáu nhöõng vò Boà-taùt duøng söùc tòch dieät giuùp cho bieán hoùa maø khôûi trí tueä laëng leõ trong saùng. Goïi Boà-taùt naøy ñoàng thôøi tu thieàn vaø quaùn, sau ñoù tu chæ.

Neáu caùc vò Boà-taùt duøng tueä Vieân giaùc, vieân hôïp taát caû nôi caùc taùnh töôùng khoâng lìa taùnh Giaùc. Goïi Boà-taùt naøy vieân tu ba thöù töï taùnh thanh tònh tuøy thuaän.

Naøy thieän nam, nhö theá goïi laø hai möôi laêm luaân cuûa Boà-taùt. Taát caû Boà-taùt neân nhö theá maø tu haønh. Neáu caùc Boà-taùt vaø chuùng sanh ñôøi sau y theo nhöõng luaân aáy, gìn giöõ phaïm haïnh, laëng leõ tö duy thaønh taâm saùm hoái, traûi qua hai möôi moát ngaøy, nôi hai möôi laêm luaân naøy, moãi caùi ghi ra ñeå treân baøn chí taâm nguyeän caàu, roài tay boáùc leân moät caùi, tuøy theo caùi ñoù môû ra, lieàn bieát (caên cô) mình thuoäc ñoán hay tieäm. Neáu coøn moät nieäm nghi hoái thì chaúng thaønh töïu.

GIAÛNG :

Taát caû chuùng ta muoán ñöôïc giaùc ngoä giaûi thoaùt, khoâng tu phaùp naøo khaùc hôn laø ba moân Chæ Quaùn vaø Thieàn. Ñoù laø ba phaùp tu then choát. Tuøy theo caên cô sai bieät cuûa moãi ngöôøi maø öùng duïng, ngöôøi thì öùng duïng quaùn tröôùc, ngöôøi thì öùng duïng chæ tröôùc, ngöôøi thì öùng duïng thieàn tröôùc. Tuøy theo khaû naêng vaø ñeå thích nghi vôùi hoaøn caûnh cuûa mình, maø linh ñoäng öùng duïng ba phaùp tu aáy tröôùc hay sau.

Nhö coù ngöôøi tu chæ muoán ñöôïc laëng leõ thoâi, neân khoâng quaùn, laïi coù ngöôøi thaáy laëng leõ buoàn, quaùn caùc phaùp nhö huyeãn vui hôn. Do ñoù neân ñöùc Phaät môùi chia ra hai möôi laêm luaân naøy. Chuùng ta tu öùng duïng chæ hay quaùn ñeàu toát, mieãn taâm chuùng ta an ñònh laø ñöôïc roài. Chôù khoâng noùi buoâng heát nieäm laø ñuùng hay Quaùn môùi ñuùng. Ví duï taâm chuùng ta vöøa daáy nieäm nhôù ngöôøi nhôù caûnh, chuùng ta lieàn buoâng khoâng theo thì voïng nieäm töï laëng maát taïm goïi laø chæ. Nhöng laïi coù ngöôøi khoâng chòu tu nhö vaäy, hoï noùi kinh Baùt-Nhaõ Phaät daïy quaùn chieáu nguõ uaån khoâng thaät, saùu traàn huyeãn hoùa, neân ñi ñaâu luùc naøo cuõng quaùn nhö vaäy. Do quaùn nhö theá, neân khoâng dính maéc vôùi caûnh, taâm töï an ñònh. Ngöôøi buoâng voïng nieäm thì taâm cuõng an ñònh, ngöôøi quaùn caùc phaùp nhö huyeãn taâm cuõng an ñònh. Duø chæ, quaùn hay thieàn maø taâm yeân laëng thanh tònh laø ñöôïc. Vì tu phaûi döùt heát voïng nieäm thì theå chaân thaät môùi hieän tieàn. Tuy tu ba moân nhöng trôû veà coù moät choã laø laëng voïng töôûng vaø taùnh giaùc hieän tieàn. Nhöng vì caên cô cuûa moãi ngöôøi khaùc nhau, neân Phaät môùi phaân chia ra cho deã thích öùng.

Coù ngöôøi tu Chæ cöù ñaêm ñaêm nhìn xuoáng ñeå buoâng voïng töôûng neân maët buoàn xo, beøn ñoåi sang Quaùn nhìn maây nhìn trôøi thaáy taát caû ñeàu laø huyeãn hoùa cöôøi chôi cho vui. Nhö vaäy laø tröôùc tu chæ sau tu quaùn, quaùn moät thôøi gian voïng töôûng heát, ñeán choã tòch dieät ñoù laø Thieàn.

Tuøy caên cô öùng duïng hoaëc chuyeân tu moät phaùp tôùi nôi tôùi choán, hoaëc goàm caû hai phaùp hoaëc kieâm luoân ba phaùp; hoaëc tu phaùp naøy tröôùc phaùp kia sau, hay phaùp kia tröôùc phaùp naøy sau, ñoåi tôùi ñoåi lui theá naøo mieãn oån ñònh söï tu haønh laø toát. Coát yeáu laø söï tu haønh ñöôïc oån ñònh vaø tinh tieán ñuùng phaùp. Phaät daïy tuøy theo caên cô cuûa chuùng sanh maø öùng duïng tu chôù khoâng coá ñònh. Ví duï nhö ngöôøi ít phieàn naõo tu theo phaùp tri voïng, heã daáy nieäm lieàn buoâng, thöïc haønh moät thôøi gian thì thanh tònh. Coøn ngöôøi phieàn naõo nhieàu, loaïn töôûng laêng xaêng khoâng bao giôø an oån, neân phaûi duøng quaùn maø coâng kích, quaùn thaân naøy duyeân hôïp taïm coù, quaùn caûnh laø huyeãn hoùa thaáy moïi söï vieäc xaûy ra vôùi mình khoâng thaät. Quaùn moät thôøi gian phieàn naõo moûng daàn thì taâm môùi thanh tònh. Ngöôøi tu phaûi bieát linh ñoäng chôù khoâng neân coá chaáp moät laø moät, hai laø hai, neáu khoâng bieát linh ñoäng tu khoâng tieán.

Phaät noùi hai möôi laêm luaân naøy, sôï chuùng sanh môø mòt khoâng bieát laøm sao tu, khoâng bieát caên cô hôïp vôùi phaùp naøo, neân tieáp theo Phaät daïy cho phöông tieän ñeå choïn phaùp tu. Kinh daïy laáy giaáy ghi heát hai möôi laêm luaân, moãi luaân vaøo moät mieáng giaáy vo troøn, ñaët vaøo trong dóa ñem ñeå treân baøn Phaät roài trì giôùi thanh tònh, thaønh taâm saùm hoái xong boác laáy moät thaêm. Truùng phaùp naøo thì cheát soáng vôùi phaùp ñoù maø tu, chôù khoâng nghi ngôø gì nöõa heát; coi nhö Phaät daïy mình tu theo luaân ñoù. Nhö vaäy laø tu tieán, neáu daáy nieäm nghi thì tu khoâng tieán. Coù phaûi Phaät tôùi chöùng minh cho chuùng ta boác thaêm khoâng? Thaät ra hai möôi laêm luaân maø naém laáy moät luaân cheát soáng ñeå tu, khoâng nghi ngôø khoâng thoái chuyeån thì coù keát quaû. Phaät muoán cho chuùng ta ñaày ñuû ñöùc tin neân daïy phöông tieän nhö theá.

Cuõng nhö ôû ñaây nhieàu ngöôøi ñoàng thôøi tôùi hoïc ñaïo, toâi daïy coù nhieàu caùch khaùc nhau, coù ngöôøi toâi daïy bieát voïng töôûng roài buoâng, coù ngöôøi toâi daïy ñeám hôi thôû, coù ngöôøi toâi daïy quaùn nguõ uaån giai khoâng. Taïi sao vaäy? Vì tuøy theo caên cô vaø hoaøn caûnh, chaúng haïn ngöôøi ñang ôû trong hoaøn caûnh baän bòu, baûo hoï buoâng voïng töôûng, hoï buoâng khoâng ñöôïc thì laøm sao tu? Neân phaûi daïy hoï quaùn ñeå phaù vôõ caùc phieàn naõo ñang bao vaây hoï. Coøn ngöôøi caên cô quaù thaáp, ñem giaùo lyù thöôïng thöøa noùi vôùi hoï, hoï khoâng laõnh hoäi ñöôïc, neân phaûi daïy hoï duøng phöông tieän ñeám hôi thôû ñeå döøng taïp nieäm. Phöông tieän raát nhieàu maø cöùu caùnh chæ coù moät, chuùng ta hieåu roài thì heáùt nghi ngôø.

7. AÂM :

Nhó thôøi Theá Toân duïc truøng tuyeân thöû nghóa, nhi thuyeát keä ngoân:

            Bieän AÂm nhöõ ñöông tri

            Nhaát thieát chö Boà-taùt

            Voâ ngaïi thanh tònh tueä

            Giai y thieàn ñònh sanh

            Sôû vò Xa-ma-tha

            Tam-ma-ñeà, Thieàn-na

            Tam phaùp ñoán tieäm tu

            Höõu nhò thaäp nguõ luaân

            Thaäp phöông chö Nhö Lai

            Tam theá tu haønh giaû

            Voâ baát nhaân thöû phaùp

            Nhi ñaéc thaønh Boà-ñeà

            Duy tröø ñoán giaùc nhaân

            Tinh phaùp baát tuøy thuaän

            Nhaát thieát chö Boà-taùt

            Caäp maït theá chuùng sanh

            Thöôøng ñöông trì thöû luaân

            Tuøy thuaän caàn tu taäp

            Y Phaät ñaïi bi löïc

            Baát cöûu chöùng Nieát-baøn.

DÒCH :

Khi aáy Theá Toân muoán laëp laïi nghóa naøy, noùi keä raèng:

            Bieän AÂm, oâng neân bieát

            Taát caû caùc Boà-taùt

            Tueä thanh tònh voâ ngaïi,

            Ñeàu y thieàn ñònh sanh

            Goïi laø Xa-ma-tha

            Tam-ma-ñeà, Thieàn-na

            Ba phaùp ñoán tieäm tu

            Chia hai möôi laêm luaân

            Möôøi phöông caùc Nhö Lai

            Ba ñôøi ngöôøi tu haønh

            Ai chaúng nhaân phaùp naøy

            Maø ñöôïc thaønh Boà-ñeà

            Chæ tröø ngöôøi ñoán giaùc

            Cuøng phaùp chaúng tuøy thuaän

            Taát caû caùc Boà-taùt

            Vaø chuùng sanh ñôøi sau

            Thöôøng gìn giöõ luaân naøy

            Tuøy thuaän sieâng tu haønh

            Nöông ñaïi bi cuûa Phaät

            Khoâng laâu chöùng Nieát-baøn.

GIAÛNG :

Chæ, Quaùn vaø Thieàn laø ba phaùp coäi nguoàn cuûa chö Phaät thaønh Phaät. Chuùng ta hieän nay muoán y theo Phaät maø tu, muoán ñöôïc giaùc ngoä nhö Phaät cuõng theo ba phaùp ñoù maø tu. Chæ coù khaùc laø caên cô coù ñoán coù tieäm. Ngöôøi ñoán duøng moät phaùp coù theå ñi tôùi nôi, ngöôøi tieäm thì duøng hai, ba phaùp. Ngöôøi ñoán laø caên cô lanh lôïi, nghe moät phaùp lieàn öùng duïng cuøng toät ñöôïc. Coøn tieäm laø caên cô khoâng lanh lôïi, yù chí yeáu ñuoái duøng moät phaùp chæ khoâng thaønh coâng phaûi nhôø phaùp quaùn phuï.

Baøi truøng tuïng naøy toâi chæ theâm vaøi ñieåm quan troïng cho quyù vò hieåu. Noùi trí tueä thanh tònh voâ ngaïi cuûa Boà-taùt ñeàu y nôi thieàn ñònh maø sanh. Vaäy thieàn ñònh goàm chung caû chæ, quaùn vaø thieàn. Khoâng ngöôøi naøo tu ñöôïc trí tueä maø khoâng töø thieàn ñònh sanh. Vì neáu voïng töôûng khoâng laëng thì khoâng bao giôø coù trí tueä. Khoâng khi naøo khoâng gian saùng khi maây coøn ñen daøy duø maët traêng vaãn coù treân hö khoâng, baàu trôøi chæ saùng khi naøo maây tan heát. Cuõng vaäy, trí tueä thanh tònh voâ ngaïi phaùt saùng khi voïng töôûng laëng heát. Voïng töôûng coøn laêng xaêng maø muoán giaùc ngoä, ñoù laø caùi muoán roãng. Theá neân Phaät daïy chuùng ta muoán ñöôïc trí tueä thanh tònh thì phaûi y theo ba phaùp Chæ, Quaùn vaø Thieàn maø öùng duïng tu. Sôû dó Ngaøi noùi möôøi phöông chö Phaät ba ñôøi vaø nhöõng ngöôøi tu haønh khoâng ai chaúng nhaân phaùp naøy maø thaønh ñaïo Boà-ñeà laø ñeå bieát raèng ngoaøi ba phaùp naøy khoâng coù phaùp naøo khaùc tu cho vieân maõn giaùc ngoä.  

]