PHẨM 1: TỰA

Thông thường ở mỗi bộ kinh, phần đầu là tựa. Phẩm Tựa nói lên ý nghĩa tổng quát toàn bộ kinh. Các kinh mở đầu đều có Lục chủng chứng tín. Đó là sáu điều chứng cứ của ngài A-nan nêu ra, để người nghe có đủ lòng tin pháp Ngài tụng là do Phật nói. Lục chủng chứng tín giống như một biên bản của thơ ký trong phiên họp ngày nay vậy.

1. CHÁNH VĂN :

*  Tôi nghe như thế này: Một thuở nọ đức Phật ở trong núi Kỳ-xà-quật, nơi thành Vương Xá cùng chúng đại Tỳ-kheo một muôn hai nghìn người câu hội. Các vị đó đều là bậc A-la-hán, các lậu đã hết, không còn phiền não, việc lợi mình đã xong, dứt sự ràng rịt trong các cõi, tâm được tự tại. Tên của các vị đó là: A-nhã Kiều-trần-như, Ma-ha Ca-diếp, Ưu- lâu-tần-loa Ca-diếp, Dà-gia Ca-diếp, Na-đề Ca-diếp, Xá-lợi-phất, Đại Mục-kiền-liên, Ma-ha Ca-chiên-diên, A-nậu-lâu-đà, Kiếp-tân-na, Kiều-phạm-ba-đề, Ly-bà-đa, Tất-lăng-già-bà-ta, Bạc-câu-la, Ma-ha Câu-si-la, Nan-đà, Tôn-đà-la Nan-đà, Phú-lâu-na-di-đa-la-ni-tử, Tu-bồ-đề, A-nan, La-hầu-la v.v... đó là những vị đại A-la-hán hàng trí thức của chúng.

Lại có bậc hữu học và vô học hai nghìn người.

Bà Tỳ-kheo ni Ma-ha Ba-xà-ba-đề cùng với quyến thuộc sáu nghìn người câu hội. Mẹ của La- hầu-la là bà Tỳ-kheo ni Gia-thâu-đà-la cũng cùng với quyến thuộc câu hội.

*  Bậc đại Bồ-tát tám muôn người đều không thối chuyển ở nơi đạo Vôâ thượng Chánh đẳng Chánh giác, đều chứng được pháp Đà-la-ni nhạo thuyết biện tài, chuyển nói pháp luân bất thối chuyển, từng cúng dường vô lượng trăm nghìn chư Phật, ở nơi các đức Phật trồng các cội công đức.

Thường được các Phật ngợi khen, dùng đức từ để tu thân, khéo chứng trí huệ của Phật thông đạt đại trí đến nơi bờ kia, danh đồn khắp vô lượng thế giới,  có thể độ vô số trăm nghìn chúng sanh.

Tên của các vị đó là: Văn-thù-sư-lợi Bồ-tát, Quán Thế Âm Bồ-tát, Đắc Đại Thế Bồ-tát, Thường Tinh Tấn Bồ-tát, Bất Hưu Tức Bồ-tát, Bửu Chưởng Bồ-tát, Dược Vương Bồ-tát, Dõng Thí Bồ-tát, Bửu Nguyệt Bồ-tát, Nguyệt Quang Bồ-tát, Mãn Nguyệt Bồ-tát, Đại Lực Bồ-tát, Vô Lượng Lực Bồ-tát, Việt Tam Giới Bồ-tát, Bạt-đà-bà-la Bồ-tát, Di-lặc Bồ-tát, Bửu Tích Bồ-tát, Đạo Sư Bồ-tát v.v... các vị đại Bồ-tát như thế tám muôn người câu hội.

*  Lúc bấy giờ, Thích đề-hoàn-nhân cùng quyến thuộc hai muôn vị thiên tử câu hội.

Lại có Minh Nguyệt thiên tử, Phổ Hương thiên tử, Bửu Quang thiên tử, bốn vị đại Thiên vương cùng với quyến thuộc một muôn thiên tử câu hội. Tự Tại thiên tử, Đại Tự Tại thiên tử, cùng với quyến thuộc ba vạn thiên tử câu hội.

Chủ cõi Ta-bà: Phạm Thiên vương, Thi-khí Đại Phạm, Quang Minh Đại Phạm v.v... cùng với quyến thuộc một muôn hai nghìn vị thiên tử câu hội.

Có tám vị Long vương: Nan-đà Long vương, Bạt-nan-đà Long vương, Ta-dà-la Long vương, Hòa-tu-kiết Long vương, Đức-xoa-ca Long vương, A-na-bà-đạt-đa Long vương, Ma-na-tư Long vương, Ưu-bát-la Long vương v.v... đều cùng bao nhiêu trăm nghìn quyến thuộc câu hội.

Có bốn vị Khẩn-na-la vương: Pháp khẩn-na-la vương, Diệu Pháp khẩn-na-la vương, Đại Pháp khẩn-na-la vương, Trì Pháp khẩn-na-la vương đều cùng bao nhiêu trăm nghìn quyến thuộc câu hội.

Có bốn vị Càn-thát-bà vương: Nhạc càn-thát-bà vương, Nhạc Âm càn-thát-bà vương, Mỹ càn-thát-bà vương, Mỹ Âm càn thát-bà vương, đều cùng bao nhiêu trăm nghìn quyến thuộc câu hội.

Có bốn vị A-tu-la vương: Bà-trỉ A-tu-la vương, Khư-la-khiên-đà A-tu-la vương, Tỳ-ma-chất-đa-la A-tu-la vương, La-hầu A-tu-la vương, đều cùng bao nhiêu trăm nghìn quyến thuộc câu hội.

Có bốn vị Ca-lầu-la vương: Đại Oai Đức ca-lầu-la vương, Đại Thân ca-lầu-la vương, Đại Mãn ca-lầu-la vương, Như Ý ca-lầu-la vương, đều cùng bao nhiêu trăm nghìn quyến thuộc câu hội.

Vua A-xà-thế, con bà Vi-đề-hi, cùng bao nhiêu trăm nghìn quyến thuộc câu hội.

Cả chúng đều lễ chân Phật, lui ngồi một phía.

GIẢNG :

“Tôi nghe”, chỉ cho tôn giả A-nan, người nghe và thuật lại kinh này - Văn thành tựu.

“Như thế này”, chỉ pháp mà ngài A-nan nghe Phật nói, đó là kinh Pháp Hoa - Tín thành tựu.

“Một thuở nọ”, là thời gian nói kinh. Xưa, thời gian mỗi nơi mỗi khác, không thống nhất, nên chỉ nói một thuở nọ, chớ không nói ngày mấy, tháng mấy, lúc mấy giờ - Thời thành tựu.

“Đức Phật”, là vị chủ tọa trong buổi thuyết pháp - Chủ thành tựu.

“Núi Kỳ-xà-quật”, nơi thành Vương Xá là chỗ Phật thuyết pháp - Xứ thành tựu.

“Chúng đại Tỳ-kheo một muôn hai nghìn người là bậc A-la-hán, như A-nhã Kiều-trần-như..., hàng Tỳ-kheo hữu học và vô học có trên 2000 người. Các Tỳ-kheo ni như Ma-ha Ba-xà-ba-đề, Gia-thâu-đà-la và quyến thuộc. Hàng Bồ-tát có tới tám muôn như Bồ-tát Văn-thù, Bồ-tát Quán Âm... Thích đề-hoàn nhân và quyến thuộc. Tứ thiên vương và quyến thuộc. Phạm Thiên vương và các vị trời cùng với quyến thuộc. Long vương và quyến thuộc. Khẩn-na-la vương cùng quyến thuộc. Càn-thát-bà vương cùng quyến thuộc. A-tu-la vương cùng quyến thuộc. Ca-lâu-la vương cùng với quyến thuộc. Vua A-xà-thế cùng với quyến thuộc” là những cử tọa đến nghe pháp - Chúng thành tựu.

Sáu điều trên đây gọi là Lục chủng chứng tín, nghĩa là sáu điều làm bằng chứng để cho chúng ta tin kinh này không phải ngài A-nan tự ý nói, mà chính Ngài đã cùng nghe với thính chúng và thuật lại.

2. CHÁNH VĂN :

Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn, hàng tứ chúng vây quanh cúng dường cung kỉnh ngợi khen tôn trọng, vì các vị Bồ-tát mà nói kinh Đại thừa tên là “Vô Lượng Nghĩa Giáo Bồ-tát Pháp Phật Sở Hộ Niệm”.

GIẢNG :

Kinh “Vô Lượng Nghĩa Giáo Bồ-tát Pháp Phật Sở Hộ Niệm” là bộ kinh có nghĩa lý sâu rộng, không thể nghĩ lường được. Kinh này dạy cho hàng Bồ-tát tu để thành Phật, và chính kinh này là chỗ mà chư Phật hằng hộ niệm. Đoạn này không ghi Phật nói kinh như thế nào, chỉ nói tổng quát là kinh Đại thừa tên “Vô Lượng Nghĩa Giáo Bồ-tát Pháp Phật Sở Hộ Niệm”.

3. CHÁNH VĂN :

Nói kinh này xong, đức Phật ngồi xếp bằng nhập vào chánh định “Vô lượng nghĩa xứ”, thân và tâm của Phật đều không lay động.

GIẢNG :

Từ trước, Phật tùy theo căn cơ cao thấp của chúng sanh mà phương tiện nói kinh nghĩa lý hữu lượng, chớ kinh Vô lượng liễu nghĩa thì chưa từng nói. Nay thấy căn cơ đệ tử đã thuần thục, Phật mới nói kinh Vô Lượng Nghĩa và nhập chánh định tên là Vô Lượng Nghĩa Xứ, để chuẩn bị tư thế nói kinh Pháp Hoa là chân lý tuyệt đối.

4. CHÁNH VĂN :

Khi đó trời mưa hoa mạn-đà-la, hoa ma-ha mạn-đà-la, hoa mạn-thù-sa, hoa ma-ha mạn-thù-sa, để rải trên đức Phật cùng hàng đại chúng; khắp cõi Phật sáu điệu vang động.

Lúc bấy giờ, trong chúng hội, các hàng Tỳ-kheo, Tỳ-kheo ni, cận sự nam, cận sự nữ, trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lầu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-dà, nhân, phi nhân và các vị tiểu vương cùng Chuyển Luân Thánh vương, các đại chúng ấy đều được thấy việc chưa từng có, vui mừng chấp tay một lòng nhìn Phật.

GIẢNG :

Khi Phật nói kinh “Vô Lượng Nghĩa” xong, Ngài nhập định thì chư thiên rải hoa cúng dường, quả đất rúng động, phát ra sáu thứ âm thanh vi diệu. Bấy giờ, thính chúng trong hội thấy việc chưa từng có, nên vui mừng chấp tay một lòng hướng về đức Phật mắt không tạm rời.

5. CHÁNH VĂN :

Bấy giờ, đức Phật từ nơi tướng lông trắng giữa chặng mày phát ra luồng hào quang chiếu khắp cả một muôn tám nghìn cõi nước ở phương Đông, dưới thời chiếu đến địa ngục A-tỳ, trên suốt thấu trời Sắc Cứu Cánh. Chúng ở cõi này đều thấy cả sáu loài chúng sanh ở các cõi kia.

GIẢNG :

Đoạn này dùng hình ảnh để hiển bày cái chân thật tuyệt đối, đó là Tri kiến Phật. Sở dĩ không dùng ngôn ngữ để diễn tả, là vì mọi ngôn ngữ đều ở trong vòng tương đối, không thể nói lên pháp tuyệt đối. Hai chân mày là hai bên chỉ cho pháp tương đối: Có không, phải quấy, tốt xấu... Lông trắng giữa chặng mày tượng trưng cho lý Trung đạo không kẹt hai bên đối đãi. Hào quang là ánh sáng, tượng trưng cho trí tuệ Phật. Qua hình ảnh tượng trưng đó, nếu chúng ta biết xoay lại mình để tu tập như lời dạy của Tổ Bá Trượng, mới thấy được ý nghĩa huyền diệu của kinh Đại thừa. Người không còn kẹt hai bên là người hằng sống với lý Trung đạo, thì được trí tuệ viên mãn. Trí tuệ viên mãn là trí tuệ Phật thênh thang rộng lớn, nên soi rọi thấu suốt một muôn tám nghìn cõi ở phương Đông, từ địa ngục cho tới cõi trời Sắc Cứu kính. Nếu nương theo trí tuệ Phật thì chúng ta sẽ thấy rõ các cõi, biết rõ nhân quả của sáu loài chúng sanh luân hồi trong lục đạo, và cũng thấu suốt được nguyên nhân tu hành cùng quả báo của các vị Tỳ-kheo, Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát. Ở đây có điều khiến cho chúng ta nghi vấn là, tại sao hào quang Phật chỉ soi thấu về phương Đông mà không soi về các phương khác ? Phương Đông là phía mặt trời mọc, ánh sáng của ngày bắt đầu từ phương Đông, chiếu rọi khắp cả. Còn phương Tây là phía mặt trời lặn, ánh sáng của ngày mờ dần và tắt hẳn. Phật muốn chỉ cho mọi người trí tuệ cứu kính của Phật thấu suốt tất cả pháp, nên Ngài dùng phương Đông là phương mở màn cho ánh sáng ban mai để làm ví dụ.

6. CHÁNH VĂN :

Lại thấy các đức Phật hiện tại nơi các cõi kia và nghe kinh pháp của các đức Phật ấy nói. Cùng thấy nơi các cõi kia, các hàng Tỳ-kheo, Tỳ-kheo ni, cận sự nam, cận sự nữ, những người tu hành đắc đạo.

Lại thấy các vị đại Bồ-tát dùng các món nhân duyên, các lòng tín giải, các loại tướng mạo mà tu hành đạo Bồ-tát. Lại thấy đức Phật nhập Niết-bàn, lại thấy sau khi các đức Phật nhập Niết-bàn, đem xá-lợi của Phật mà dựng tháp bằng bảy báu.

GIẢNG :

Qua đoạn này, chúng ta thấy cái nhìn của đạo Phật rất rộng rãi, chỉ một phương Đông thôi mà thấy có một muôn tám nghìn cõi. Nếu trông cả mười phương hay cả vũ trụ thì sẽ thấy vô số cõi nước không thể tính đếm. Vì vậy mà trong kinh nói hằng hà sa số cõi Phật. Điều mà đức Phật nói cách đây trên hai ngàn năm trăm năm thì hiện nay các nhà khoa học đã chứng minh một cách cụ thể là, trong vũ trụ ngoài quả đất chúng ta đang ở còn có vô số hành tinh, gần nhất là mặt trăng, nơi loài người đã từng đặt chân đến đó cách nay không lâu. Bây giờ trong hội chúng nương hào quang Phật, thấy và nghe được các đức Phật ở các cõi ấy nói Pháp. Rồi cũng thấy thính chúng của các đức Phật ở các cõi ấy tu hành đắc đạo. Chẳng những thấy Phật, Bồ-tát, thính chúng ở các cõi khác, mà còn thấy Phật nhập Niết-bàn. Lại thấy sau khi Phật nhập Niết-bàn, xá-lợi Phật được dựng tháp bằng bảy báu để cúng dường.

7. CHÁNH VĂN :

* Khi ấy, ngài Di-lặc Bồ-tát nghĩ rằng: “Hôm nay đức Thế Tôn hiện thần biến tướng, vì nhân duyên gì mà có điềm lành này ?

Nay đức Phật đương nhập chánh định, việc biến hiện hy hữu không thể nghĩ bàn này nên hỏi ai, ai đáp được ?”

Ngài lại nghĩ: “Ông Pháp vương tử Văn-thù-sư- lợi này đã từng gần gũi cúng dường vô lượng các đức Phật đời quá khứ, chắc đã thấy tướng hy hữu này, ta nay nên hỏi ông.”

Lúc đó, hàng Tỳ-kheo, Tỳ-kheo ni, cận sự nam, cận sự nữ và các trời, rồng, quỉ, thần v.v... đều nghĩ rằng: “Tướng thần thông sáng chói của đức Phật hiện đây, nay nên hỏi ai ?”

* Bấy giờ, ngài Di-lặc Bồ-tát muốn giải quyết chỗ nghi của mình, Ngài lại xét tâm niệm của bốn chúng: Tỳ-kheo, Tỳ-kheo ni, cận sự nam, cận sự nữ và của cả chúng hội trời, rồng, quỉ, thần v.v... mà hỏi Văn-thù-sư-lợi rằng: “Vì nhân duyên gì mà có tướng lành thần thông này, Phật phóng ánh sáng lớn soi khắp một muôn tám nghìn cõi ở phương Đông, đều thấy cõi nước trang nghiêm của các đức Phật ?”

GIẢNG :

Theo Duy thức học thì Bồ-tát Di-lặc tượng trưng cho Thức phân biệt. Bởi Thức phân biệt nên không thể hiểu được những hình ảnh biểu trưng Tri kiến Phật (lý trung đạo). Vì Tri kiến Phật vượt khỏi pháp nhị nguyên tương đối của thế gian. Bồ-tát Văn-thù tượng trưng cho Căn bản trí hay Bản giác có sẵn nơi mỗi chúng sanh. Do gần gũi, bảo hộ, cúng dường, thâm nhập Tri kiến Phật nên Ngài mới hiểu được những điềm lành mà Phật hiện ra; vì vậy Bồ-tát Di-lặc mới có dự ý thưa hỏi. Đây là những vị Bồ-tát tượng trưng để nói lên ý nghĩa thâm sâu trong việc tu hành của mỗi người chúng ta, chớ không phải là hàng Bồ-tát đi hoằng truyền Chánh pháp giáo hóa chúng sanh trong đời.

Đa số kinh Đại thừa, phẩm đầu thường là Bồ-tát Văn-thù thưa hỏi và phẩm kết thúc là hạnh nguyện của Bồ-tát Phổ Hiền. Như kinh Pháp Hoa, mở đầu là Bồ-tát Văn-thù giải nghi cho Bồ-tát Di-lặc và bốn chúng, phần cuối cùng nêu lên hạnh nguyện của Bồ-tát Phổ Hiền. Bồ-tát Phổ Hiền tượng trưng cho Trí sai biệt. Trí căn bản là trí đã có sẵn, bởi vô minh vọng tưởng che phủ nên không hiển lộ. Nhờ tu hành lần lầøn sạch hết vô minh phiền não, Trí căn bản mới hiển hiện tròn sáng. Lúc đó có đủ diệu dụng, tùy duyên giáo hóa chúng sanh gọi là Trí sai biệt. Chúng sanh căn cơ trình độ không đồng nhau, kẻ thì đần độn, người thì lanh lợi; Trí sai biệt của Phật có đủ diệu lực thấu suốt trình độ sai biệt ấy, nên tùy theo căn cơ mà phương tiện nói pháp sai biệt giáo hoá họ. Chính Trí sai biệt làm căn bản cho hàng Bồ-tát làm hạnh lợi tha không lười mỏi, không thối chuyển. Vì chúng ta tu chưa được viên mãn, chưa có Trí sai biệt, khi hành hạnh lợi tha mà không biết trình độ căn cơ của chúng sanh, không rõ được cái gốc đau khổ của muôn loài, nói pháp chỉ khế lý mà không khế cơ, nên người nghe không tin không theo tu học; kết quả là giúp người mà người không hết khổ, chán nản, nên thối Bồ-đề tâm. Lỗi đó không phải tại người cứng đầu không chịu nghe, mà tại mình chưa có Trí sai biệt biết rõ căn cơ trình độ của người, để nói pháp hợp thời đúng bệnh. Nếu nói pháp hợp thời đúng bệnh thì người nghe mới kính tin vâng theo mà tu tập hết khổ đau. Sở dĩ người không nghe là vì chúng ta nói pháp không đúng bệnh, không hợp thời, khiến người nghe không tin, bất mãn, xa lánh. Đó là muốn giúp người được lợi ích mà hóa ra hại người mất tín tâm, lỗi đó là tại mình. Vì vậy, nếu được Trí sai biệt thì sự giáo hóa chẳng những khiến chúng sanh được lợi ích, mà người giáo hóa cũng không lười mỏi, không chán nản, nên mới gọi là Đại Hạnh Phổ Hiền.

Phần Trùng tụng là phần lặp lại ý của văn Trường hàng ở trên, nhưng lặp lại có phần chi tiết.

8. CHÁNH VĂN :

Khi đó, ngài Di-lặc muốn nói lại nghĩa trên, dùng kệ hỏi rằng:

                        Ngài Văn-thù-sư-lợi !

                        Đức Đạo sư cớ chi

                        Lông trắng giữa chặng mày

                        Phóng ánh sáng khắp soi

                        Trời mưa hoa Mạn-đà

                        Cùng hoa Mạn-thù-sa

                        Gió thơm mùi chiên-đàn

                        Vui đẹp lòng đại chúng

                        Vì nhân duyên như vậy

                        Cõi đất đều nghiêm tịnh      

                        Mà trong thế giới này

                        Sáu điệu vang động lên

                        Bấy giờ bốn bộ chúng

                        Thảy đều rất vui mừng

                        Thân cùng ý thơ thới

                        Được việc chưa từng có.

GIẢNG :

Đoạn này lặp lại chỗ nghi vấn của Bồ-tát Di- lặc và hội chúng về hình tướng biểu trưng cho cái chân thật tuyệt đối.

9. CHÁNH VĂN :

                        Ánh sáng giữa chặng mày

                        Soi suốt thẳng phương Đông

                        Một muôn tám nghìn cõi

                        Đều ánh như sắc vàng

                        Từ địa ngục A-tỳ

                        Trên đến trời Hữu Đảnh

                        Trong các thế giới đó

                        Cả sáu đạo chúng sanh

                        Sống chết của kia đến

                        Nghiệp duyên lành cùng dữ

                        Thọ báo có tốt xấu

                        Tại đây đều thấy rõ.

GIẢNG :

Nương ánh sáng do Phật phóng ra, mà cả hội chúng đều thấy tất cả nhân quả luân hồi của sáu loài chúng sanh, ở một muôn tám nghìn cõi nước về phương Đông.

10. CHÁNH VĂN :

            Lại thấy các đức Phật

            Đấng Thánh chúa Sư tử

            Diễn nói các kinh điển

            Nhiệm mầu bậc thứ nhứt.

            Tiếng của Ngài thanh tịnh

            Giọng nói ra êm dịu

            Dạy bảo các Bồ-tát

            Vô số ức muôn người

            Tiếng Phạm âm thâm diệu

            Khiến người đều ưa nghe.

            Các Phật ở cõi mình

            Mà giảng nói chánh pháp

            Dùng nhiều món nhân duyên

            Cùng vô lượng tỉ dụ

            Để soi rõ Phật pháp

            Mà khai ngộ chúng sanh.

            Nếu có người bị khổ

            Nhàm lìa già, bệnh, chết,

            Phật vì nói Niết-bàn

            Để dứt các ngằn khổ.

            Nếu là người có phước

            Đã từng cúng dường Phật

            Chí cầu pháp thù thắng

            Vì nói hạnh Duyên giác.

            Nếu lại có Phật tử

            Tu tập các công hạnh

            Để cầu huệ Vô thượng

            Phật vì nói tịnh đạo.

GIẢNG :

Bồ-tát Di-lặc cùng bốn chúng thấy các đức Phật đang ở cõi nước của các Ngài với Phạm âm vi diệu, tùy căn cơ dùng phương tiện nói pháp khai ngộ cho hàng Thanh văn, Duyên giác.

11. CHÁNH VĂN :

                        Ngài Văn-thù-sư-lợi !

                        Tôi ở tại nơi đây

                        Thấy nghe dường ấy đó

                        Và nghìn ức việc khác

                        Thấy rất nhiều như thế

                        Nay sẽ lược nói ra !

                        Tôi thấy ở cõi kia

                        Có Hằng sa Bồ-tát

                        Dùng các món nhân duyên

                        Mà cầu chứng Phật đạo.

                        Hoặc có vị bố thí

                        Vàng, bạc, ngọc, san hô,

                        Chân châu, ngọc như ý,

                        Ngọc xa cừ, mã não,

                        Kim cương các trân bửu

                        Cùng tôi tớ, xe cộ

                        Kiệu, cáng chưng châu báu

                        Vui vẻ đem bố thí

                        Hồi hướng về Phật đạo

                        Nguyện được chứng thừa ấy

                        Bậc nhứt của ba cõi

                        Các Phật hằng khen ngợi.

                        Hoặc có vị Bồ-tát

                        Xe tứ mã, xe báu

                        Bao lơn che tàng đẹp

                        Trau tria dùng bố thí.

                        Lại thấy có Bồ-tát

                        Bố thí cả vợ con

                        Thân thịt cùng tay chân

                        Để cầu Vô thượng đạo.

                        Lại thấy có Bồ-tát

                        Đầu mắt và thân thể

                        Đều ưa vui thí cho

                        Để cầu trí huệ Phật.

GIẢNG :

Bồ-tát Di-lặc tường trình chỗ thấy nghe của Ngài như: Có vô số Bồ-tát bố thí vàng bạc, châu báu, bố thí xe cộ, bố thí thân mạng, vợ con để cầu Phật đạo.

12. CHÁNH VĂN :

                        Ngài Văn-thù-sư-lợi !

                        Ta thấy các quốc vương

                        Qua đến chỗ của Phật

                        Thưa hỏi đạo Vô thượng

                        Bèn bỏ nước vui vẻ

                        Cung điện cả thần thiếp

                        Cạo sạch râu lẫn tóc

                        Mà mặc y pháp phục.

GIẢNG :

Bồ-tát Di-lặc lại thấy các quốc vương thưa hỏi đạo Vô thượng, rồi bèn bỏ nước, bỏ ngôi vua, thần thiếp, cạo bỏ râu tóc xuất gia.

13. CHÁNH VĂN :

                        Hoặc lại thấy Bồ-tát

                        Mà hiện làm Tỳ-kheo

                        Một mình ở vắng vẻ

                        Ưa vui tụng kinh điển.

                        Cũng thấy có Bồ-tát

                        Dõng mãnh và tinh tấn

                        Vào ở nơi thâm sơn

                        Suy xét mối Phật đạo.

                        Và thấy bậc ly dục

                        Thường ở chỗ không nhàn

                        Sâu tu các thiền định

                        Được năm món thần thông

                        Và thấy vị Bồ-tát

                        Chấp tay trụ thiền định

                        Dùng nghìn muôn bài kệ

                        Khen ngợi các Pháp vương.

                        Lại thấy có Bồ-tát

                        Trí sâu chí bền chắc

                        Hay hỏi các đức Phật

                        Nghe rồi đều thọ trì

                        Lại thấy hàng Phật tử

                        Định huệ trọn đầy đủ

                        Dùng vô lượng tỉ dụ

                        Vì chúng mà giảng pháp

                        Vui ưa nói các pháp

                        Dạy bảo các Bồ-tát

                        Phá dẹp chúng binh ma

                        Mà đánh rền trống pháp.

                        Cùng thấy vị Bồ-tát

                        Vắng bặt yên lặng ngồi

                        Trời, rồng đều cung kính

                        Chẳng lấy đó làm mừng.

                        Và thấy có Bồ-tát

                        Ở rừng phóng hào quang

                        Cứu khổ chốn địa ngục

                        Khiến đều vào Phật đạo.

                        Lại thấy hàng Phật tử

                        Chưa từng có ngủ nghỉ

                        Kinh hành ở trong rừng

                        Siêng năng cầu Phật đạo

                        Cũng thấy đủ giới đức

                        Oai nghi không thiếu sót

                        Lòng sạch như bửu châu

                        Để cầu chứng Phật đạo.

                        Và thấy hàng Phật tử

                        Trụ vào sức nhẫn nhục

                        Bị kẻ tăng thượng mạn

                        Mắng rủa cùng đánh đập,

                        Thảy đều hay nhẫn được

                        Để cầu chứng Phật đạo.

                        Lại thấy có Bồ-tát

                        Xa rời sự chơi cười

                        Và quyến thuộc ngu si

                        Ưa gần gũi người trí

                        Chuyên tâm trừ loạn động

                        Nhiếp niệm ở núi rừng

                        Trải ức nghìn muôn năm

                        Để cầu được Phật đạo.

GIẢNG :

Bồ-tát Di-lặc cùng hội chúng thấy các Bồ-tát ở nơi vắng vẻ, mỗi vị dùng mọi phương tiện tu hành khác nhau để cầu Phật đạo.

14. CHÁNH VĂN :

                        Lại thấy vị Bồ-tát

                        Đồ ăn uống ngọt ngon

                        Cùng trăm món thuốc thang

                        Đem cúng Phật và Tăng,

                        Áo tốt đồ thượng phục

                        Giá đáng đến nghìn muôn

                        Hoặc là vô giá y

                        Đem cúng Phật và Tăng,

                        Dùng nghìn muôn ức thứ

                        Nhà báu bằng chiên-đàn

                        Các giường nằm tốt đẹp

                        Để cúng Phật cùng Tăng,

                        Rừng vườn rất thanh tịnh

                        Bông trái đều sum sê

                        Suối chảy cùng ao tắm

                        Cúng dường Phật và Tăng,

                        Cúng thí như thế đó

                        Các đồ cúng tốt đẹp

                        Vui vẻ không hề nhàm

                        Để cầu đạo vô thượng.

GIẢNG :

Bồ-tát Di-lặc thấy Bồ-tát ở cõi kia cúng dường tứ sự quí giá cho Phật và Tăng để cầu đạo Vô thượng.

15. CHÁNH VĂN :

                        Lại có vị Bồ-tát

                        Giảng nói pháp tịch diệt

                        Dùng các lời dạy dỗ

                        Dạy vô số chúng sanh

                        Hoặc thấy vị Bồ-tát

                        Quán sát các pháp tánh

                        Đều không có hai tướng

                        Cũng như khoảng hư không.

                        Lại thấy hàng Phật tử

                        Tâm không chỗ mê đắm

                        Dùng món diệu huệ này

                        Mà cầu đạo Vô thượng.

GIẢNG :

Bồ-tát Di-lặc thấy Bồ-tát các cõi kia, vị thì dùng pháp tịch diệt giáo hóa chúng sanh, vị thì quán pháp tánh không hai, vị thì ly dục dùng trí tuệ nhiệm mầu cầu Phật đạo.  

16. CHÁNH VĂN :

                        * Ngài Văn-thù-sư-lợi !

                        Lại có vị Bồ-tát

                        Sau khi Phật diệt độ

                        Cúng dường xá-lợi Phật.

                        Lại thấy hàng Phật tử

                        Xây dựng các tháp miếu

                        Nhiều vô số Hằng sa

                        Nghiêm sức khắp cõi nước.

                        Bửu tháp rất cao đẹp

                        Đều năm nghìn do-tuần

                        Bề ngang rộng xứng nhau

                        Đều hai nghìn do-tuần.

                        Trong mỗi mỗi tháp miếu

                        Đều có nghìn tràng phan

                        Màn châu xen thả xuống

                        Tiếng linh báu hòa reo

                        Các vị trời, rồng, thần,

                        Người cùng với phi nhân

                        Hương, hoa cùng kỹ nhạc

                        Thường đem đến cúng dường.

                        Ngài Văn-thù-sư-lợi !

                        Các hàng Phật tử kia

                        Vì cúng dường xá-lợi

                        Nên trang sức tháp miếu

                        Cõi quốc giới tự nhiên

                        Thù đặc rất tốt đẹp

                        Như cây Thiên thọ vương

                        Bông kia đương xòe nở.

GIẢNG :

Bồ-tát Di-lặc thấy Phật ở cõi kia tịch diệt, Bồ-tát xây vô số bửu tháp cao đẹp quí báu, trang hoàng cờ, phướn, màn, linh. Rồi trời, người, rồng, thần dâng hương hoa kỹ nhạc để cúng dường xá-lợi Phật.

17. CHÁNH VĂN :

                        *Phật phóng một luồng sáng

                        Ta cùng cả chúng hội

                        Thấy nơi cõi nước này

                        Các thứ rất tốt đẹp

                        Thần lực của chư Phật

                        Trí huệ đều hy hữu

                        Phóng một luồng tịnh quang

                        Soi khắp vô lượng cõi

                        Chúng ta thấy việc này

                        Được điều chưa từng có.

                        *Xin Phật tử Văn-thù

                        Giải quyết lòng chúng nghi

                        Bốn chúng đều mong ngóng

                        Nhìn Ngài và nhìn ta

                        Đức Thế Tôn cớ chi

                        Phóng ánh quang minh này ?

                        Phật tử phải thời đáp

                        Quyết nghi cho chúng mừng

                        Có những lợi ích gì

                        Đức Phật phóng quang này ?

                        Khi Phật ngồi đạo tràng

                        Chứng được pháp thâm diệu.

                        Vì muốn nói pháp đó

                        Hay là sẽ thọ ký ?

                        Hiện bày các cõi Phật

                        Các báu sạch trang nghiêm

                        Cùng thấy các đức Phật

                        Đây không phải cớ nhỏ

                        Ngài Văn-thù nên biết

                        Bốn chúng và long, thần

                        Nhìn xem xét Ngài đó                      

                        Mong sẽ nói những gì?

GIẢNG :

Vì Bồ-tát Di-lặc cùng hội chúng nương hào quang của Phật, thấy được những việc chưa từng có ở các cõi nước của chư Phật khác, nên yêu cầu Bồ-tát Văn-thù giải nghi về những điềm lành mà Phật hiện: có phải Phật sắp nói pháp hay sắp thọ ký chăng ? Xin Ngài giải đáp cho, vì đại chúng đang trông cậy Ngài.

18. CHÁNH VĂN :

*Lúc bấy giờ, ngài Văn-thù-sư-lợi nói với ngài Di-lặc Đại Bồ-tát cùng các vị Đại sĩ: “Các thiện nam tử! Như chỗ ta xét nghĩ thời nay đức Phật Thế Tôn muốn nói pháp lớn, mưa pháp vũ lớn, thổi pháp loa lớn, đánh pháp cổ lớn và diễn pháp nghĩa lớn.

Các thiện nam tử ! Ta từng ở nơi các đức Phật đời quá khứ thấy điềm lành này, Phật kia phóng hào quang đó rồi liền nói pháp lớn. Cho nên chắc biết rằng hôm nay đức Phật hiện hào quang cũng lại như vậy. Phật vì muốn cho chúng sanh đều được nghe biết pháp mầu mà tất cả trong đời khó tin theo, cho nên hiện điềm lành này.

GIẢNG :

Bồ-tát Văn-thù trả lời: Sở dĩ Phật hiện những tướng nhiệm mầu đó, là vì Ngài sắp nói pháp Đại thừa. Và Bồ-tát Văn-thù xác nhận là Ngài đã từng gần gũi các đức Phật đời quá khứ, nên Ngài biết mỗi khi Phật hiện điềm lành là Phật sắp nói pháp Đại thừa nghĩa lý rất sâu xa, người đời không thể tin nổi. Thông thường, với con mắt người phàm chỉ tin những gì mắt thấy tai nghe được. Còn Tri kiến Phật mà Phật sắp nói ở đây là diệu pháp không hình không tướng nên khó tin. Bởi pháp khó tin, nên trước khi nói Phật phải hiện những tướng lạ để cho người tin, Ngài mới nói pháp chân thật tuyệt đối, thì khả dĩ họ mới tin.